Astma  oskrzelowa

 

 
 
Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych,  
w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : 
mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. 
 
U osób podatnych zapalenie to powoduje nawracające epizody 
świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej  
i kaszlu, szczególnie w nocy ( 2

00

 – 3

00

 ) i lub wcześnie rano. 

 
Objawom tym towarzyszy ograniczenie przepływu powietrza przez 
drogi oddechowe, które jest przynajmniej częściowo odwracalne 
samoistnie lub pod wpływem leków. 
 
Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na 
różne bodźce. 
 
Najważniejsze dla rozpoznania : 
 

1. objawy kliniczne 
2. badania czynnościowe układu oddechowego 

 
Epidemiologia : choruje ok. 5% populacji dziecięcej 
 
Nadreaktywność oskrzeli : zjawisko reagowania skurczem na różne  

bodźce prowokujące, które u osób całkowicie zdrowych nie  
wywołują podobnej reakcji.    

 

Najprostszą metodą jest zalecenie szybkiego głębokiego  
oddychania –> powoduje to napad kaszlu 
Podobnie reakcja na zimne powietrze. 

Nadreaktywność oskrzeli jest cechą charakterystyczną astmy 

i występuje we wszystkich jej postaciach ! 

 
 

 
 
Etiologia : 
 
 

1. czynniki genetyczne ( chromosom 11 q  5 q ) 
 
2. czynniki środowiskowe 

czynniki genetyczne 

 

atopia 

 
zapalenie  

 

 

nadreaktywność oskrzeli 

 
 

 

 

 
astma 

 

 

 
 
- dym tytoniowy 
 
- zanieczyszczenie środowiska 
 
- infekcje wirusowe 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
Przebieg astmy : 
 
Aspiryna  

 

 

 

Alergeny  

 

 

Wysiłek 

Zimne powietrze 

 

komórki stanu zapalnego ( głównie eozynofile ) 

 

 

uwalnianie mediatorów 

 

 

     leukotrieny 

 
 

LTC

4, 

D

4

, E

4

  ( skurcz oskrzeli 1000 x silniejszy niż przy histaminie ) 

 

 
stan zapalny                      rekrutacja                     skurcz oskrzeli 
dróg oddechowych  

dalszych komórek   

 

 

           

                         stanu zapalnego 

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
Wczesna faza : łatwo odwracalny skurcz oskrzeli po podaniu  
 

 

 

  β - mimetyków 

 
 
 
 
 
Późna faza ( po 2 godzinach ) : trudno odwracalna, stosujemy leki  

p-zapalne, jeśli pacjent nie otrzyma leczenia to : 

 

 

 

faza przewlekłego   

          nadreaktywność oskrzeli 

 

 

     zapalenia 

 
 
Zmiany w oskrzelach : 
 

1. w świetle gęsta wydzielina śluzowa 
 
2. złuszczenie nabłonka 

 

3. pogrubienie błony podstawnej nabłonka 

 

4. hyperplazia gruczołów śluzowych 

 

5. rozszerzenie naczyń 

 
 
 
 
 

 

OBJAWY   ASTMY   OSKRZELOWEJ 

 
 

1. ŚWISZCZĄCY   ODDECH ! 
 

  2. DUSZNOŚĆ ! 
   
  3. KASZEL  NOCNY 

 

   

4. uczucie ucisku w klatce piersiowej 
 
5. występowanie objawów w nocy  

 
 
Musimy opierać się na tym co mówią rodzice, gdyż najczęściej 
objawy są w domu. 
 
 
 

PODZIAŁ   ETIOLOGICZNY   ASTMY   OSKRZELOWEJ : 

 

1. ASTMA  ATOPOWA  ( typ I ) 
 

      

 

     2. ASTMA  NIEATOPOWA : 

 

- infekcyjna 
- aspirynowa ( u dorosłych uczulenie na NLPZ ) 
- wysiłkowa ( wysuszenie dróg oddechowych –>  
  degranulacja komórek tucznych ) 
- psychogenna ( u starszych dzieci i młodzieży ) 

 
 
 
 
 

 

KASZEL   ASTMATYCZNY   

( zespół  Corrao – jako jedyny objaw astmy ) 

 
 

•  kaszel nieproduktywny, nawracający 
 
•  zaostrza się pod wpływem zimnego powietrza, wysiłku fizycznego, 

infekcji wirusowej 

 
•  nasila się pod wpływem alergenu 
 
•  może być sezonowy 
 
•  nie ustępuje po leczeniu antybiotykiem 
 
•  często stwierdza się chorobę atopową 
 
•  badanie RTG nie wykazuje zmian w płucach 
 
•  dobra reakcja na leczenie p-astmatyczne ! 
 
 
Spirometria – służy do diagnostyki astmy oskrzelowej  

 i monitorowania przebiegu, wykonujemy 1 x w roku 
Badamy FEV

1

 –> podajemy ß

2

 mimetyki –> i po 15  

minutach wzrost FEV

1

 o co najmniej 15% ( świadczy  

o astmie oskrzelowej )  

 
 
Pikflometr – służy do monitorowania astmy ( w domu ), mierzymy  
 

 

       szczytowy przepływ wydechowy 

 
 
 
 
Różnicowanie : 

 
Obturacyjne zapalenia oskrzeli : 
 

•  < 4 x w roku 

•  zazwyczaj z infekcją wirusową 

•  bez cech atopii 

•  ujemny wywiad rodzinny 
 

Astma oskrzelowa : 
 

•  > 3 x w roku lub 1 x bardzo ciężka duszność 

•  obciążający wywiad rodzinny 

•  AZS lub inna alergia 

•  suchy, nieefektywny kaszel w nocy 

 
 
Podział wg przebiegu : 

 

-  Astma przewlekła lekka 
 
-  Astma przewlekła umiarkowana 
 
-  Astma przewlekła ciężka 
 
 
Objawy zagrażające życiu w napadzie astmy : 
 
 

 

PEFR < 40% 

 

 

sinica 

 

 

bradykardia 

 

 

wyczerpanie, zaburzenia świadomości 

 

 

„cisza nad płucami” 

 

 

zanik ruchów pomocniczych mięśni oddechowych 

 

 

paradoksalne ruchy klatki piersiowej 

 
 
 

 
Ryzyko zgonu z powodu astmy : 
 
-  zablokowanie oskrzeli czopami śluzowymi 
 
-  zaburzenia rytmu serca 
 
-  martwica mięśnia sercowego 
 
 
 
 
Leczenie stanu astmatycznego : 
 

1.  Tlenoterapia  8 –10 l/min. = ( saturacja > 95% ) 
 
2.  ß

2

 mimetyki w nebulizacji ciągłej lub przerywanej 

 

3.  sterydy systemowe dożylnie 

 

4.  bromek ipratropium ( Atrovent ) w nebulizacji 

 

5.  aminofilina 

 

6.  monitorowanie czynności życiowych 

 

7.  wyrównanie ph RA i wodno - elektrolitowe