background image

 

MIKROKLIMAT 

PODSTAWOWE POJĘCIA ZWIĄZANE Z MIKROKLIMATEM 

Mikroklimat

 w znaczeniu encyklopedycznym jest to klimat charakterystyczny dla małej części 

środowiska, której odrębnośd jest wynikiem specyfiki układu czynników ją tworzących. 

 

Całokształt zmian fizycznych czynników meteorologicznych w badanym, ograniczonym 
miejscu.  

 

Warunki klimatyczne panujące na stanowisku roboczym lub w pomieszczeniu przemysłowym 

Główne parametry mikroklimatu: 

 

Temperatura 

 

Temperatura promieniowania 

 

Wilgotnośd] 

 

Ruch powietrza 

 

Ciśnienie atmosferyczne 

Wszystkie części składowe mikroklimatu wywierają wpływ na samopoczucie człowieka, jego 
sprawnośd fizyczną i umysłową, na wydajnośd pracy oraz zachowanie dobrego stanu zdrowia. 
Mikroklimat decyduje także o gospodarce cieplnej organizmu.  

Temperatura - określa stan energetyczny cząstek powietrza oraz pary wodnej w nim zawartej. Zbyt 
wysoka temperatura może powodowad spadek sprawności psychofizycznej  np. temp. >26° C – 
obniżenie poziomu uwagi, spostrzegawczości i refleksu. Zbyt niska temperatura może powodowad 
zwężenie naczyo krwionośnych, zwłaszcza kooczyn, co może powodowad obniżenie temp. skóry 
nawet o 10° C  
 
Temperatura promieniowania- Promieniowanie termiczne otoczenia wyraża wielkośd energii, jaką 
oddają przedmioty znajdujące się w otoczeniu poprzez promieniowanie. Jego poziom zależy od 
temperatury powietrza i temperatury promieniujących obiektów. 
 
Wilgotnośd - Charakteryzuje zawartośd pary wodnej w powietrzu. 

 

wilgotnośd bezwzględna- określa ilośd wody w gramach zawartej w 1 m

3

 powietrza 

 

wilgotnośd względna- określa stosunek pary wodnej w powietrzu do pary wodnej 

maksymalnie możliwej do pochłonięcia 

 
Ruch powietrza- prędkośd ruchu powietrza opisuje względne zmiany położenia organizmu i 
otaczających go cząsteczek pary wodnej i powietrza. Może wpłynąd na odczuwanie temperatury. 
Prędkośd ruchu powietrza w pomieszczeniu, gdzie jest wykonywana praca, powinna byd 
dostosowana do jej rodzaju.   
 
Ciśnienie atmosferyczne- stosunek siły nacisku powietrza do powierzchni, na którą działa. Normalne 
ciśnienie atmosferyczne wynosi 1013hPa. 
 

background image

Wskaźnik PMV - 

Przewiduje średnią wartośd głosów dużej grupy ludzi co do odczuwanego przez nich 

ciepła. Służy do oceny stopnia komfortu cieplnego.

 

 

+3 – gorąco 

 

+2 – ciepło 

 

+1 – nieznacznie ciepło 

 

 0 – neutralnie 

 

-1 – nieznacznie chłodno 

 

-2 – chłodno 

 

-3 – zimno 

 

Wskaźnik PPD

 - Daje odpowiedź na pytanie: jak wiele osób z dużej grupy odczuwa dyskomfort cieplny 

w zadanych warunkach? Proponowane granice komfortu cieplnego to wartośd PMV zawierająca się w 
przedziale –0,5 do +0,5 co odpowiada 90% zadowolonych. 

NARZĘDZIA SŁUŻĄCE DO POMIARU MIKROKLIMATU 

Termometr

- Przyrząd do pomiaru temperatury metodą pośrednią, na podstawie zmiany pod 

wpływem temperatury właściwości ciała termometrycznego zastosowanego w termometrze. Zakres 
mierzonych temperatur i zastosowao termometru w znacznym stopniu zależy od ciała 
termometrycznego i właściwości termometrycznej. 

Podział ze względu na zasadę działania: 

 

cieczowy – wykorzystuje zjawisko rozszerzalności cieczy, sklada się z kapilary, w ktorej panuje 

proznia oraz zbiornika z rtęcią lub alkoholem 

o  rtęciowy – dla temperatur od -38 do 356 
o  alkoholowy – dla temperatur od -70 do 120  

 

bimetalowy 

 

gazowy 

 

parowy 

 

elektryczny 

 
Podział ze względu na przeznaczenie: 

 

lekarski – zakres temperatur od 35 do 42 (termometr temperatur maksymalnych) 

 

zaokienny -  zakres temperatur: od -50 do 50°C; termometr wskazujący temperaturę 

powietrza. Może byd cieczowy, bimetaliczny, elektroniczny lub inny. 

 

Pokojowy – zakres temperatur od 0 do 40 

 

Laboratoryjny – zakres temperatur bardzo różny, zazwyczaj 0 do 150 

 

Barometr

- przyrząd do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, w zależności od zasady działania dzielą 

sie na: 

 

Cieczowe - do pomiaru ciśnienia atmosferycznego wykorzystywana jest tu ciecz o znacznej 

gęstości (zwykle rtęd) zawarta w rurce umieszczonej pionowo. Ciśnienie hydrostatyczne 
cieczy równoważy ciśnienie atmosferyczne, a wysokośd słupa cieczy zależy od tego ciśnienia. 

o  Barometry lewarowe 
o  Barometry naczyniowe Fortina 
o  Błędy wskazao barometrów rtęciowych mogą byd powodowane: 

  Zapowietrzeniem barometru 
  Brakiem położenia pionowego 
  Niedokładnym ustawieniem podzielni 
  Wpływami temperatury 
  Szerokości geograficznej 

background image

  Wysokości położenia nad poziomem morza 

 

Sprężynowe (aneroid) – barometr jest zaopatrzony w sprężyste pudło z wypompowanym 

powietrzem. Ciśnienie zewnętrzne powoduje wyginanie wieka pudła, czemu przeciwstawia 
się jego sprężystośd. Ruchy wieka przenoszą się na ruch wskazówki, która na skali pokazuje 
wielkośd ciśnienia. Barometr sprężynowy ustępuje znacznie w dokładności rtęciowemu, 
aczkolwiek jest wygodniejszy  użyciu. 

o  Błędy pomiarowe barometrów sprężynowych mogą byd wywoływane przez: 

  Temperaturę; 
  Tarcie; 
  Położenie barometru; 
  Histerezę. 

 

Higrometr

 - przyrząd służący do wyznaczania wilgotności powietrza. 

 

Włosowe- oparte na własnościach włosów ludzkich, zwierzęcych oraz niektórych włóknach 

syntetycznych, polegających na zmianie ich długości pod wpływem zmian wilgotności 
powietrza. 

 

 

Psychometry - Dwa identyczne termometry są zawieszone obok siebie - jeden jest suchy, 

natomiast zbiorniczek rtęciowy drugiego z nich owinięty jest stale zwilżoną szmatką 
bawełnianą. Ruch powietrza powoduje odparowywanie wody ze szmatki i oziębianie baoki 
termometru mokrego. Różnica wskazao obu termometrów jest miarą wilgotności 

 

 

Anemometr

- przyrząd do mierzenia prędkości, a niekiedy kierunku wiatru oraz ruchu gazów i cieczy. 

Stosuje się anemometry: 

 

obrotowe (rotacyjne),  w których wykładnikiem prędkości jest liczba obrotów odpowiedniego 

wirnika zaopatrzonego w tachometr; 

background image

 

ciśnieniowe, gdzie prędkośd przepływu określa się na podstawie proporcjonalnego do niej a 

wywołanego strumieniem płynu ciśnienia dynamicznego;  

 

cieplne, gdzie miarą prędkości jest spadek temperatury umieszczonego w strumieniu płynu 

drucika oporowego, przez który przepływa prąd elektryczny; 

 

 laserowe, gdzie prędkośd mierzona jest dzięki światłu wiązki laserowej. 

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

OŚWIETLENIE 

NARZĄD WZROKU 

 

 

Wszelkie informacje,  jakie odbieramy z otoczenia, docierają do nas za pomocą wyspecjalizowanych 

komórek  zmysłowych,  zwanych  receptorami.  Reagują  one  na  zmiany  w  otaczającym  nas  świecie  i 

przetwarzają  je  na  impulsy  zrozumiałe  dla  mózgu.  Wiele  receptorów  zgrupowanych  jest  w  organy, 

zwane narządami zmysłów.  

Najbardziej złożonym ze wszystkich narządów jest narząd wzroku. Należy on do tzw. telereceptorów 

–  czyli  receptorów  odbierających  bodźce  za  pośrednikiem  jakiegoś  nośnika  (może  to  byd  światło, 

dźwięk lub substancje wonne). Narząd wzroku umiejscowiony jest najwyżej w organizmie, co pozwala 

mu na uzyskanie jak największego pola zasięgu (widzenia).  

W skład narządu wzroku wchodzą: 

 

gałka oczna, 

 

narządy dodatkowe

stanowiące aparat ochronny, aparat ruchowy gałki ocznej oraz narząd 

(gruczoł) łzowy,

 

 

nerw wzrokowy.

 

 

GAŁKA OCZNA 

 

średnica około 24mm, 

 

położona jest w oczodole, 

 

 budowa ma charakter warstwowy, 

 

wyróżniamy: 

o   błonę zewnętrzną – włóknistą, 
o  błonę środkową – naczyniową, 
o  błonę wewnętrzną – nerwowa. 

 

WŁÓKNISTA BŁONA ZEWNĘTRZNA GAŁKI OCZNEJ 

background image

 

Na włóknistą błonę zewnętrzną gałki ocznej składa się: 

 

rogówka – położona w przedniej części gałki ocznej, 

 

twardówka – przedłużająca się ku tyłowi od rogówki. 

 
Rogówka – jest zupełnie przezroczystą błoną, która pozbawiona jest naczyo krwionośnych i 
chłonnych. Odżywiana jest przez otaczający ją od tyłu płyn komory przedniej oka. Stanowi ona 
najbardziej wysunięty do przodu element gałki ocznej, uwypuklając się na jej przedniej powierzchni. 
Jej budowa umożliwia załamywanie promieni światła, w sposób zapewniający ich percepcję przez 
siatkówkę.  
 
Twardówka, inaczej białkówka – położona jest najbardziej zewnętrznie i stanowi nieprzejrzystą 
błonę oka. Tkanka łączna budująca twardówkę zapewnia jej dużą wytrzymałośd, która umożliwia m. 
in. zachowanie kulistego kształtu gałki ocznej. Pokrywa ona dominującą częśd gałki ocznej. Jej główną 
funkcją jest ochrona gałki ocznej przed urazami. Stanowi ona również miejsce przyczepu mięśni 
okoruchowych. Tylna częśd twardówki poprzebijana jest licznymi naczyniami krwionośnymi 
zaopatrującymi gałkę oczną. Maksymalna grubośd to około 2 mm, osiąga w miejscu powstania nerwu 
ocznego. 

NACZYNIOWA BŁONA ŚRODKOWA GAŁKI OCZNEJ 

Na naczyniową błonę środkową gałki ocznej składa się: 

 

naczyniówka, 

 

tęczówka, 

 

ciało rzęskowe. 

 

Naczyniówka – położona jest najbardziej ku tyłowi części błony naczyniowej oka. W jej obrębie 
przebiegają liczne naczynia krwionośne zaopatrujące gałkę oczną oraz siatkówkę. Jej przednim 
przedłużeniem jest ciało rzęskowe oraz tęczówka. 
 
Ciało rzęskowe – zbudowane jest z gładko mięśniowych nitek ścięgnistych, tworzących mięsieo 
rzęskowy, który przy pomocy wiązadeł, przymocowany jest do powierzchni soczewki. Jego skurcz i 
rozkurcz reguluje grubośd soczewki, która pod wpływem pracy mięśnia rzęskowego ulega 
uwypukleniu bądź też spłaszczeniu, dostosowując się do widzenia obrazów z różnej odległości. 
 
Tęczówka – ma kształt kolorowego pierścienia z ułożonym w centrum otworem źrenicznym. Dzięki 
zawartości włókien mięśniowych, może ona regulowad średnicę źrenicy i tym samym zwiększad lub 
zmniejszad ilośd światła docierającą do siatkówki. Komórki jej zrębu i nabłonka barwnikowego 
zawierają pigment decydujący o kolorze oczu. Im więcej barwnika w zrębie tym oczy są ciemniejsze. 
 
Warto przy okazji wspomnied, że przestrzeo pomiędzy tylną częścią rogówki, a przednią powierzchnią 
tęczówki, to komora przednia oka. Jej wnętrze wypełnia płyn, który produkowany jest w ciele 
rzęskowym, a odpływa w kącie tęczówkowo-rogówkowym, zwanym kątem przesączania. Znajdują się 
tam żyły wodne, uchodzące do żył twardówki. Utrzymanie stałej ilości płynu warunkuje utrzymanie 
właściwego ciśnienia w oku. 
 
Kolejnym znaczącym elementem oka jest soczewka. Położona jest zaraz za tęczówką i umocowana do 
ciała rzęskowego za pomocą cienkich włókienek tzw. wiązadełek Zinna. Po rogówce jest ona drugą 
strukturą oka, która ma zdolnośd załamywania promieni świetlnych. Zbudowana jest z przezroczystej 
masy substancji białkowych, które otoczone są torebką. Wraz z wiekiem, wnętrze soczewki mętnieje, 
co określa się mianem zadmy.  
 

background image

Przestrzeo pomiędzy tylną powierzchnią tęczówki, a przednią powierzchnią soczewki nazywana jest 
komorą tylną oka. Jej wnętrze wypełnia dokładnie ten sam płyn, co komorę przednią oka.  
Natomiast przestrzeo położona od tyłu soczewki, to ciało szkliste, wypełniające całą gałkę oczną. Jest 
to galaretowata, przezroczysta masa, która zawiera około 98% wody. Jego funkcją jest utrzymanie 
kształtu i regulacja ciśnienia gałki ocznej. 

NERWOWA BŁONA WEWNĘTRZNA GAŁKI OCZNEJ 

Na nerwową błonę wewnętrzną gałki ocznej składa się: 

 

siatkówka, 

 

warstwa nerwowo-nabłonkowa. 

 

Siatkówka – wyściela wnętrze gałki ocznej i stanowi jej światłoczułą częśd odpowiedzialną za 
powstawanie obrazów w oku. Jest błoną odbierającą bodźce świetlne. Jej struktura jest bardzo czuła i 
wystarczy kilka fotonów światła, aby ją pobudzid. Wykazuje skomplikowaną budowę wewnętrzną, 
którą można zaobserwowad pod mikroskopem.  
 
Warstwa nerwowo-nabłonkowa – stanowi warstwę receptorową i to właśnie tutaj odbierane są 
bodźce wzrokowe. Zbudowana jest z: 

 

czopków, których jest ok. 7 milionów, są odpowiedzialne za odbieranie kolorów, 

 

pręcików, których jest ok. 125 milinów, są odpowiedzialne za odbieranie natężenia światła, 

odpowiadają za widzenie o zmroku. 
 

W ramach warstwy nerwowo-nabłonkowej możemy wyróżnid 

 

plamkę żółtą – czyli miejsce, w którym znajduje się największe skupienie czopków; jest to 

częśd siatkówki najbardziej czuła na światło i barwy, 

 

plamkę ślepą – czyli miejsce, w którym występują jedynie pręciki, a zupełnie brak w nim 

czopków; jest zupełnie nieczułą częścią siatkówki. 

 
Narządy dodatkowe narządu wzroku możemy podzielid na: 

 

aparat ochronny oka, 

 

gruczoł łzowy, 

 

aparat ruchowy gałki ocznej. 

 

W ramach aparatu ochronnego oka wyróżniamy: 

 

powieki: dolną i górną – ich funkcją jest zabezpieczenia gałki ocznej przed nadmiernym 

natężeniem światła i urazami; ich ciągły ruch warunkuje odpowiedni nawilżenie powierzchni 
gałki ocznej oraz stałe usuwanie ciał obcych i innych zanieczyszczeo, 

 

rzęsy - głównym i najważniejszym zadaniem rzęs jest ochrona oczu poprzez wyłapywanie 

cząstek brudu, kurzu jak i drobnych 

owadów

, 

 

brwi – ich funkcją jest ochrona oka przed dostaniem się do niego potu i wody deszczowej, 

 

gruczoł łzowy – położony jest w bocznej okolicy oczodołu, a jego funkcją jest wytwarzanie 

łez, które umożliwiają stałe nawilżenie i oczyszczanie powierzchni gałki ocznej. Łzy składają 
się z 99% wody, w której rozpuszczony jest w niewielkich ilościach chlorek sodu. Zawierają 
również lizozym, który wykazuje działanie bakteriobójcze. 

 
Natomiast aparat ruchowy gałki ocznej, to po prostu mięśnie, dzięki którym możemy poruszad gałką 
oczną oraz powiekami – do góry, do dołu, w prawo, w lewo, itd. 

background image

MECHANIZM DZIAŁANIA OKA 

Światło wpadające do oka biegnie przez rogówkę, komorę przednią oka, soczewkę i ciało szkliste, by 
zakooczyd swą podróż na siatkówce wywołując wrażenie wzrokowe, przekazywane do mózgu za 
pośrednictwem nerwów łączących się w nerw wzrokowy. Rogówka, wraz z cieczą wodnistą, soczewką 
i ciałem szklistym, stanowią układ skupiający promienie świetlne tak, by na siatkówce pojawiał się 
ostry obraz obserwowanego przedmiotu i dawał jak najostrzejsze wrażenie wzrokowe. Dlatego też 
soczewka ma możliwośd zmiany swojego kształtu, a co za tym idzie mocy optycznej. Pozwala to na 
ogniskowanie na siatkówce przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach od oka. Zdolnośd 
tę nazywamy akomodacją. Ostre widzenie uzyskiwane jest wtedy, gdy ognisko obrazowe pokrywa się 
z siatkówką. W przypadku, gdy oko nie jest w stanie zogniskowad światła dokładnie na siatkówce 
mówimy o wadach wzroku. Siatkówka jako odbiornik promieniowania elektromagnetycznego 
zbudowane jest z dwóch rodzajów komórek światłoczułych: czopków i pręcików połączonych za 
pomocą nerwów z mózgiem. Czopki o względnie niskiej czułości przeznaczone są do obserwacji przy 
świetle dziennym. Ich maksymalne zagęszczenie występuje w dołku środkowym (plamce żółtej). Jeśli 
zatem obraz obserwowanego przedmiotu znajdzie się dokładnie w tym obszarze uzyskujemy wtedy 
najlepsza zdolnośd rozdzielczą. Wraz ze spadkiem natężenia światła wpadającego do oka rośnie 
średnica źrenicy. W momencie, gdy czułośd czopków jest niewystarczająca do prowadzenia 
obserwacji, mimo dużych wymiarów źrenicy, funkcję receptorów przejmują pręciki. Pręciki znajdują 
się poza dołkiem środkowym, a największe ich zagęszczenie znajduje się w odległości kątowej 15 
stopni od jego środka (dlatego widzenie nocne nazywamy widzeniem peryferyjnym). Przy dużym 
natężeniu światła pręciki chronione są przed nadmiarem światła przy użyciu specjalnego barwnika. 
Jego działanie możemy zaobserwowad przechodząc z ciemnego pomieszczenia do jasnego lub 
odwrotnie (efekt olśnienia). Proces przystosowania wzroku do warunków oświetlenia nazywamy 
adaptacją. 
W miejscu gdzie połączenia nerwowe elementów światłoczułych z mózgiem tworzą wspólny nerw 
wzrokowy powstaje plamka ślepa pozbawiona zupełnie czopków i pręcików. Jeśli obraz przedmiotu 
obserwowanego znajdzie się w tym miejscu wrażenie wzrokowe nie zostanie odebrane i obserwator 
nie zauważy tego przedmiotu. 
 
Połączenie oka z mózgiem 
Sposób, w jaki siatkówki obu oczu, połączona jest z korą wzrokową półkul mózgowych w obu 
częściach mózgu, nie jest tak prosty jak można by oczekiwad. Nerwy wzrokowe obu oczu łączą się 
bezpośrednio przed wejściem do wgłębienia czaszki, tworząc tak zwane skrzyżowanie wzrokowe. 
Później dzielą się one ponownie na dwa rozgałęzienia, tak zwane drogi wzrokowe, które łącząc się z 
ciałem kolankowatym bocznym prowadzą do obu części kory wzrokowej półkul mózgowych (rys.). 
Skrzyżowanie wzrokowe jest miejscem, gdzie nerw wzrokowy z każdego oka rozdziela się na dwie 
drogi wzrokowe w taki sposób, że każda z nich zawiera włókna wzrokowe pochodzące z obu oczu. W 
układzie tym lewa połowa kory wzrokowej przetwarza informacje wizualne pochodzące z lewej 
strony siatkówki obu oczu (prawa strona pola widzenia), natomiast prawa połowa kory wzrokowej 
zajmuje się prawą stroną każdej z siatkówek (lewa strona pola widzenia).  

RODZAJE WIDZENIA, MECHANIZMY PROCESU WIDZENIA 

 
Widzenie: 

 

fotopowe 

 

ekotopowe 

 

mezopowe 

 
Mechanizmy procesu widzenia: 

 

adaptacja 

background image

 

akomodacja 

 

konwergencja 

 

Adaptacja

- zdolnośd oka do dopasowywania do różnego natężenia światła, dzięki któremu możliwe 

jest dobre widzenie przy pełnym oświetleniu jak i przy świetle gwiazd. Za adaptację odpowiadają 
mechanizmy adaptacyjne.

 

Oko ludzkie może przyjmowad informację wizualną w bardzo dużym 

zakresie poziomów oświetlenia.  
 
Adaptacja zawiera w sobie co najmniej dwa procesy: 

 

zmiana wielkości źrenicy- Zależnie od ilości dostępnego światła, średnica źrenicy przeciętnej 

dorosłej osoby zmienia się od do 8 milimetrów. Adaptacja szerokości źrenicy zachodzi w 
ciągu kilku dziesiątych sekundy.  

 

adaptacja fotochemiczna- Gdy światło wpada do oka, skład chemiczny światłoczułych 

pigmentów w pręcikach i czopkach zmienia się, przez co wyzwalany jest mały prąd 
elektryczny. W ciemnościach, pigmenty te są odnawiane i są ponownie gotowe na 
reagowanie na światło. 

 
Przy stałym poziomie oświetlenia, proporcje pomiędzy stymulowanymi i niestymulowanymi 
pigmentami w receptorach są mniej więcej w równowadze. Jeżeli natomiast wystąpi drastyczne 
obniżenie poziomu oświetlenia, regeneracja pigmentu wymaga pewnej ilości czasu. 
 
Czopki przystosowują się do niższych poziomów oświetlenia znacznie szybciej niż pręciki (dobrze 
oświetlone wnętrze) do bardzo niskiego poziomu oświetlenia. 
 
Czas potrzebny czopkom na adaptację i odzyskanie całkowitej wrażliwości wynosi około 10 minut
Pręciki potrzebują do tego od 30 do 60 minutAdaptacja przy przejściach z ciemności do światła jest 
o wiele szybsza i zabiera zwykle około jednej minuty. 
 
Zjawisko adaptacji, możemy najłatwiej zaobserwowad np. po wyjściu z seansu filmowego – 
początkowo, po wyjściu z ciemnego pomieszczenia nic nie widzimy, ale z czasem nasze oko adaptuje 
się do jaśniejszego otoczenia i widocznośd się poprawia. 
Jest to adaptacja dodatnia.  W przypadku nadmiernego oświetlenia następuje odruchowe 
przymykanie powiek, zwężenie źrenicy oraz zmniejszenie czułości receptorów siatkówki – adaptacja 
ujemna. 
Najwyższy stopieo adaptacji do ciemności następuje po około godzinie.  
 

Akomodacja

 (nastawnośd oka) – zjawisko dostosowania się oka do oglądania przedmiotów 

znajdujących się w różnych odległościach. Dostosowanie to polega na odpowiednim doborze ostrości 
widzenia. 
 
Mechanizm akomodacji:

 

Zmiana kształtu soczewki - zmiana ogniskowej - zmiana zdolności 

zbierającej  
 
Zakres akomodacji: 

 

Punkt bliży wzrokowej - najbliższy punkt, jaki oko jest w stanie ostro widzied dzięki 

akomodacji soczewki (ok. 10 cm). 

 

Punkt dali wzrokowej - najbliższy punkt powyżej którego soczewka nie akomoduje (ok. 6 m) 

 
Elastyczna soczewka oka może zmieniad swój kształt dzięki mięśniom rzęskowym. Skupienie wzroku 
na obiekcie znajdującym się daleko powoduje rozluźnienie mięśnia rzęskowego i spłaszczenie 
soczewki. Skupienie wzroku na obiekcie znajdującym się blisko powoduje skurcz mięśnia rzęskowego 
i zaokrąglenie soczewki.  

background image

 
Wady wzroku: 

 

Krótkowzrocznośd- występuje gdy promienie świetlne skupiają się przed siatkówką 

powodując powstanie obrazu rozmazanego.  

 

Dalekowzrocznośd- występuje gdy promienie świetlne skupiają się poza siatkówką.  

 

Astygmatyzm- powstaje gdy siła łamiąca oka nie jest równomierna dla wszystkich fal 

świetlnych.  

 

 

Tor światła w oku, gdy patrzy się na dużą odległośd (A), i z soczewką przystosowaną dla widzenia 
bliskiego obiektu (B).
 W drugim przypadku, soczewka jest grubsza i bardziej wypukła 
w wyniku skurczenia mięśni wokół soczewki. 
Zdolnośd akomodacji waha się z wiekiem.  
Małe dzieci mogą bez problemu widzied z odległości mniejszej niż 10 centymetrów
Jednak w wieku 45 lat oczy większości osób dorosłych mają znacznie mniejszą zdolnośd akomodacji.  
Z tego powodu problematyczne staje się czytanie bez pomocy optycznej, czyli bez okularów.  
 
Proces akomodacji zwykle przebiega nieświadomie. Czas potrzebny dla pełnej akomodacji oka trwa 
około 0,7 sekundy. Na szybkośd akomodacji ma również wpływ poziom zmęczenia.  
 

Konwergencja

 - zdolnośd oczu do śledzenia obserwowanego przedmiotu poprzez zmianę położenia 

gałek ocznych. Dzięki temu zjawisku człowiek może określad swoją odległośd od przedmiotu. Przy 
prawidłowej reakcji na obu gałkach powstają dwa obrazy, które nakładają się na siebie zostają 
skojarzone jako pojedynczy obraz.  
 
W zakres całkowitej konwergencji wchodza: 

 

Konwergencja akomodacyjna, doprowadzająca oczy do obuocznej fiksacji oglądanego 

przedmiotu 

 

Konwergencja fuzyjna, odruchowa, poprawiająca niezbyt dokładnie ustawione oczy przez 

konwergencję akomodacyjną i doprowadzająca do fuzji obuocznych obrazów 

 

Konwergencja toniczna, zależna od spoczynkowego napięcia mięśni ocznych  przy patrzeniu 

w dal 

 

Konwergencja psychologiczna, uwarunkowana poczuciem  bliskości obserwowanego 

przedmiotu  

 
Choroby: 

 

Porażenie konwergencji – charakteryzuje się brakiem ruchu zbieżnego oczu i widzeniem 

podwójnym skrzyżowanym, które zwiększa się przy patrzeniu  na bliski punkt, podczas gdy 
inne ruchy oczu nie są upośledzone. Występuje często przy uszkodzeniach mózgu.  

background image

 

Niedomoga konwergencji -  na występowanie mają wpływ: duża odległośd źrenic, wady 

refrakcji, nieużywanie akomodacji i konwergencji, krótkowzrocznośd starcza, zaburzenia 
umysłowe, zaburzenia przemiany materii. Objawy: widzenie podwójne, bóle głowy, oczu – 
uwidaczniają się często po dłuższej pracy z bliska.  

 

Skurcz konwergencji – połączony jest najczęściej ze skurczem akomodacji. Występuje na ogół 

u chorych z niewyrównaną nadwzrocznością małego lub średniego stopnia. Występuje 
dwojenie nieskrzyżowane, które zwiększa się przy patrzeniu z bliska.  

 
Konwergencja nie zmienia się z wiekiem.