background image

Podatki     Podatki     Podatki    Podatki  

 

  Kupno, sprzedaż

 

 Pożyczka, użyczenie

 

 Darowizna, spadek

 

  Odpowiedzi Krajowej Informacji Podatkowej 

na  pytania  podatników

e

e-Poradnik

Jak uniknąć

podatku

– umowy z rodziną

background image

Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment

pełnej wersji całej publikacji.

Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji 

kliknij tutaj

.

Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie
rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez
NetPress Digital Sp. z o.o., operatora 

sklepu na którym  można

nabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji

. Zabronione są

jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody
NetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jej 
od-sprzedaży, zgodnie z 

regulaminem serwisu

.

Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepie

internetowym 

Salon Cyfrowych Publikacji ePartnerzy.com

.

background image

2

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 
tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl
Redaktor: Bogdan Świąder 

Autor: Ewa Matyszewska 

DTP: Joanna Archacka
Biuro Obsługi Klienta: 05-270 Marki, ul. Okólna 40
tel. (22) 761 30 30, 0 801 62 66 66; e-mail: bok@infor.pl
© Copyright by INFOR Biznes Sp. z o.o. 
ISBN 978 8363360 61 0  
Wydanie I/2012, kwiecień 2012 r.

background image

3

Spis treści

Jak uniknąć podatku – umowy z rodziną ....................................................................................................... 5

Potrzebne ci pieniądze, weź pożyczkę ............................................................................................................ 5

Zakres opodatkowania ......................................................................................................................................... 5
Termin do zapłaty ................................................................................................................................................. 6
Preferencje dla rodziny ........................................................................................................................................ 6
Zwolnienia podmiotowe ...................................................................................................................................... 7

Stanowisko organów podatkowych .................................................................................................................. 7

Spadkobierca uzyskuje przychód po umorzeniu pożyczki ......................................................................... 7
Przy przedawnieniu długu powstaje przychód ............................................................................................. 7
Brak oprocentowania pożyczki nie wpływa na podatek ............................................................................. 8

Chcesz pozbyć się rzeczy, sprzedaj je ............................................................................................................... 8

Treść umowy ........................................................................................................................................................... 8
Podatek dochodowy .............................................................................................................................................. 8

Stanowisko organów podatkowych .................................................................................................................. 9

Kluczowe jest obliczenie terminu 6 miesięcy ................................................................................................ 9
Przy sprzedaży auta można uwzględnić koszty ............................................................................................ 9
Transakcja powyżej 1 tys. jest opodatkowana ................................................................................................ 9

Użyczenie też zainteresuje fi skusa .................................................................................................................. 9

Rozliczenie biznesmena .................................................................................................................................... 9
Z rodziną można zyskać .................................................................................................................................. 10
Użyczenie ruchomości ..................................................................................................................................... 10

Stanowisko organów podatkowych ................................................................................................................ 10

Użyczenie jest umową nieodpłatną ................................................................................................................ 10
Można uniknąć podatku przy wzajemności świadczeń ........................................................................... 10
Sprzedaż kończy użyczenie ............................................................................................................................... 10

Jesteś hojny, zgłoś to w skarbówce ..................................................................................................................11

Regulacje ustawowe ............................................................................................................................................11
Obliczenie podatku ..............................................................................................................................................11
Grupa zerowa .........................................................................................................................................................11
Stopień pokrewieństwa ......................................................................................................................................11
Stawki podatku od darowizn .............................................................................................................................12

Odziedziczyłeś majątek, sprawdź, czy nie podzielisz się nim z fi skusem ....................................... 14

Obowiązki podatkowe ........................................................................................................................................ 14
Moment przyjęcia spadku ................................................................................................................................. 14
Stopień pokrewieństwa ......................................................................................................................................15
Zwolnienie dla najbliższych ..............................................................................................................................15

Przy obrocie nieruchomościami unikniesz podatku ............................................................................. 16

Nabycie nieruchomości a PCC .......................................................................................................................... 16
Forma nabycia ...................................................................................................................................................... 16

background image

4

Możliwe zwolnienie ............................................................................................................................................ 16
Już tylko dwa sposoby w PIT ..............................................................................................................................17
19-proc. PIT od dochodu ......................................................................................................................................17
Koszty do uwzględnienia ...................................................................................................................................17
Ulga meldunkowa ............................................................................................................................................... 18
Zeznanie roczne ................................................................................................................................................... 18
Mieszkanie kupione od 2009 roku .................................................................................................................. 18
Zastosowanie ulgi ................................................................................................................................................ 18
Rozliczenie z i skusem ....................................................................................................................................... 19
Potrzebny formularz PIT-39 ..............................................................................................................................20
Darmowe nabycie ................................................................................................................................................ 22
Przysługujące uprawnienia .............................................................................................................................. 22
Ulga mieszkaniowa przy spadkach i darowiznach .................................................................................... 22
Podstawa opodatkowania .................................................................................................................................. 23

Śmierć w rodzinie ma wpływ na rozliczenia podatkowe ....................................................................... 24

Przejęcie i rmy ...................................................................................................................................................... 24
Dziedziczenie długów ........................................................................................................................................ 24
Uprawnienia urzędników .................................................................................................................................. 25
Rozliczenia podatkowe ...................................................................................................................................... 25

Za długi podatkowe odpowie również rodzina .......................................................................................... 26

Odpowiedzialność solidarna ............................................................................................................................ 26
Potrzebna jest decyzja ........................................................................................................................................ 27
Skutki małżeństwa .............................................................................................................................................. 27
Wspólna i rma ...................................................................................................................................................... 27

Za ukrywanie dochodów grożą wysokie sankcje ....................................................................................... 28

Dochody z działalności nielegalnej................................................................................................................. 28
Ukryte przychody................................................................................................................................................. 29
Rozliczenia małżonków ..................................................................................................................................... 29
Zakres kontroli i skusa ....................................................................................................................................... 29
Ankieta do wypełnienia ..................................................................................................................................... 30
Kompleksowa kontrola ....................................................................................................................................... 30
Oświadczenia podatnika ................................................................................................................................... 30
Nieruchomości pod lupą .....................................................................................................................................31
Linia obrony .......................................................................................................................................................... 32
Ważne dokumenty .............................................................................................................................................. 32
75-proc. podatek do zapłaty .............................................................................................................................. 33
Przyznanie się do winy ...................................................................................................................................... 34
Sankcje karne ........................................................................................................................................................ 34

Odpowiedzi Krajowej Informacji Podatkowej 

na pytania podatników ....................................................................................................................................... 34

background image

5

Potrzebne ci pieniądze, 

weź pożyczkę

Podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy 

pożyczki wynosi 2 proc., a na jego zapłatę jest 14 dni 

od podpisania dokumentów.

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązu-

je się przenieść na własność biorącego określoną ilość 
pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, 
a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pienię-
dzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej 
samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi 
500 złotych, powinna być sporządzona w formie pisem-
nej. Zawarcie umowy pożyczki wiąże się z koniecznością 
rozliczenia podatkowego.

Zakres opodatkowania

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają 

m.in. umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych 
tylko co do gatunku. Obowiązek podatkowy powstaje 
z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli pod-
pisania umowy. Konieczność rozliczenia podatkowego 
przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidło-
wego ciąży na biorącym pożyczkę lub przechowawcy.

Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podmiotach albo na 
stronach umowy zamiany, albo wspólnikach spółki cywilnej, zobo-
wiązane solidarnie do zapłaty podatku są odpowiednio te podmio-
ty, strony umowy zamiany albo wspólnicy spółki cywilnej.

Podstawę opodatkowania przy umowie pożyczki i umo-

wie depozytu nieprawidłowego stanowi kwota lub wartość 
pożyczki albo depozytu. Przy pożyczce udzielonej spółce 
przez wspólnika będzie to kwota lub wartość pożyczki.

Stawki podatku wynoszą od umowy pożyczki oraz de-

pozytu nieprawidłowego 2 proc.

Jednak w niektórych sytuacjach stawka podatku może 

wynieść nawet 20 proc. Będzie tak wtedy, gdy przed or-
ganem podatkowym lub organem kontroli skarbowej 

Jak uniknąć podatku – umowy z rodziną

Zawieranie transakcji to nie tylko domena przedsiębiorców. Codziennie każdy z nas wchodzi w umowę ze 

sprzedawcą w sklepie, podpisujemy dokumenty ze znajomymi, przyjaciółmi, a nawet osobami zupełnie obcy-

mi czy w końcu z rodziną. Są to transakcje o różnym charakterze – kupno, sprzedaż, pożyczka, użyczenie, da-

rowizna, spadek.

Gdy staniemy się już stroną danej umowy, będziemy musieli pamiętać o rozliczeniu z i skusem. Praktycznie każ-

da transakcja będzie opodatkowana. Jeśli przepisy pozwolą na jej zwolnienie z podatku, często o tym fakcie również 
trzeba będzie powiadomić urzędników ze skarbówki. Tylko bowiem po spełnieniu ustawowych warunków podatku 
będzie można uniknąć.

Dziś pokazujemy, na co zwrócić uwagę, zawierając umowę z najbliższą bądź dalszą rodziną. Gdy będziemy pamię-

tać o kilku szczegółach i pewnych obowiązkach, opodatkowanie takiej transakcji lub skorzystanie ze zwolnienia po-
datkowego nie sprawi żadnych kłopotów.

Warto te zasady poznać, bo transakcja w rodzinie może przynieść sporo oszczędności.

Ewa Matyszewska

WAŻNE

Pożyczki zwolnione z PCC

Zwalnia się z podatku pożyczki udzielane:
a) przez przedsiębiorców niemających na terytorium Polski sie-
dziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredy-
towania oraz udzielania pożyczek,
b) w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między 
osobami uznawanymi za najbliższą rodzinę zgodnie z art. 4a 
ustawy o podatku od spadków i darowizn (tj. małżonka, zstęp-
nych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę), 
w wysokości przekraczającej kwotę 9637 zł (kwota wolna od po-
datku od spadków i darowizn dla I grupy podatkowej), pod wa-
runkiem:
– złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilno-
prawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 
dni od daty dokonania czynności,
– udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pie-
niędzy na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony 
przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub prze-
kazem pocztowym,
c) na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi 
do I grupy podatkowej (do pierwszej grupy podatkowej zalicza 
się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, 
rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów) do wysokości kwo-
ty niepodlegającej opodatkowaniu – na zasadach określonych 
w przepisach o podatku od spadków i darowizn,
d) na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami 
niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nie-
przekraczającej kwoty 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł 
od wielu podmiotów – w okresach trzech kolejnych lat kalenda-
rzowych, począwszy od 1 stycznia 2009 r.
e) z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków za-
wodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, 
spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeń-
skich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w woj-
sku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
f ) z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,
g) przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej.

background image

6

e-Biblioteka Gazety Prawnej

6

w toku czynności sprawdzających, postępowania podat-
kowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontro-
lnego:

1) podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy 

pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowie-
nia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, 
a należny podatek od tych czynności nie został zapła-
cony;

2) biorący pożyczkę, o którym mowa w art. 9 pkt 10 

lit. b ustawy o podatku od czynności cywilnopraw-
nych (najbliższa rodzina, tj. małżonek, zstępni, wstęp-
ni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha), powołu-
je się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił 
warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy 
na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzo-
ny przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredyto-
wą lub przekazem pocztowym.

Termin do zapłaty

Podatnicy, którzy muszą od pożyczki zapłacić 

2-proc. podatek od czynności cywilnoprawnych, mają 
obowiązek wpłacić odpowiednią sumę bez wezwa-
nia organu podatkowego, złożyć deklarację w spra-
wie podatku od czynności cywilnoprawnych, według 
ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek 
w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku po-
datkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek 
jest pobierany przez płatnika.

Płatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych 

jest notariusz. Pośredniczy on w rozliczeniu tego po-
datku, gdy pożyczka zawierana jest w formie aktu 
notarialnego. Płatnicy zobowiązani są uzależnić do-
konanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego 
zapłacenia podatku.

Płatnicy muszą też:

 

l

prowadzić rejestr podatku;

 

l

wpłacić pobrany podatek na rachunek organu po-

datkowego właściwego ze względu na siedzibę płat-
nika, w terminie do 7. dnia miesiąca następujące-
go po miesiącu, w którym pobrano podatek, a także 
przekazać w tym terminie deklarację o wysokości 
pobranego i wpłaconego podatku przez płatnika 
według ustalonego wzoru wraz z informacją o kwo-
cie podatku należnego poszczególnym gminom;

 

l

przekazywać, w terminie do 7. dnia miesiąca nastę-
pującego po miesiącu, w którym pobrano podatek, 
organowi podatkowemu właściwemu ze względu na 
siedzibę płatnika odpisy sporządzanych aktów no-
tarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych 
stanowiących przedmiot opodatkowania.

Podatnik, który zawarł umowę pożyczki,  musi zapłacić 2-proc. po-
datek, a także złożyć deklarację o podatku od czynności cywilno-
prawnych PCC-3. Na jej złożenie podatnik ma 14 dni od podpisania 
umowy pożyczki.

 

Czy pożyczka może być ujęta w kosztach 
podatkowych

Podatnik jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Ukoń-
czył specjalistyczne szkolenie, którego koszt został sfi nansowa-
ny pożyczką uzyskaną na podstawie zawartej umowy pomiędzy 
pracownikiem i pracodawcą. Pracodawca potrąca podatnikowi 
udzieloną pożyczkę (zaciągniętą na sfi nansowanie kosztu szkole-
nia) – ratalnie z wynagrodzenia za pracę. Czy spłata pożyczki będzie 
kosztem uzyskania przychodów? 
W przypadku osiągania przychodów ze stosunku pracy koszty uzy-
skania przychodów jednoznacznie określa ustawa o podatku do-
chodowym od osób fi zycznych. Do kosztów można zaliczyć ściśle 
przez ustawodawcę określone wydatki (ryczałtowe lub faktyczne) 
na podstawie dowodów ich poniesienia. 
Niemożliwe jest zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów 
spłaty pożyczki przeznaczonej na szkolenie specjalistyczne uzyska-
nej od pracodawcy. 
Ponadto z art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o PIT wynika, że do kosz-
tów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na spłatę po-
życzki (kredytów), z wyjątkiem przypadków w tym przepisie prze-
widzianych. Z treści tego przepisu nie wynika, że brak możliwości 
zaliczenia do kosztów jest podyktowany celem, na jaki pożyczka 
została zaciągnięta. Zatem przeznaczenie zaciągniętej pożyczki nie 
ma znaczenia na wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wy-
datków dotyczących jej spłaty. Taką interpretację potwierdził dyrek-
tor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 23 marca 2010 r. 
(nr IPPB2/415-3/10-2/AK).

Preferencje dla rodziny

Między określonymi osobami i w ramach ustawowych 

limitów umowa pożyczki zwolniona jest z podatku od 
czynności cywilnoprawnych. Pożyczanie pieniędzy 
w ramach najbliższej rodziny (np. między rodzeństwem, 
rodzicami i dziećmi) zwolnione z podatku do wysokości 
nieprzekraczającej 9637 zł ma zastosowanie, jeżeli umo-
wa zawarta jest między następującymi osobami: mał-
żonkiem, zstępnymi, wstępnymi, pasierbem, zięciem, 
synową, rodzeństwem, ojczymem, macochą i teściami. 
Gdy wartość pożyczki przekracza wskazany limit, po-
życzkobiorca, z wyjątkiem zięcia, synowej oraz teściów, 
nie płaci podatku, pod warunkiem:

 

l

złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności 
cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowe-
mu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności – 
podpisania umowy pożyczki,

 

l

udokumentowania otrzymania przez biorącego po-
życzkę pieniędzy na rachunek bankowy albo jego ra-
chunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczęd-
nościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.
Podatnik, który korzysta z tego zwolnienia dla poży-

czek pieniężnych od rodziny przekraczających 9637 zł, 
składa deklarację w sprawie podatku od czynności cy-
wilnoprawnych na druku PCC-3. Zaznaczając odpowied-
ni kwadrat w części B deklaracji, wskazuje, że składa de-

PRZYKŁAD

WAŻNE

background image

Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment

pełnej wersji całej publikacji.

Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji 

kliknij tutaj

.

Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie
rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez
NetPress Digital Sp. z o.o., operatora 

sklepu na którym  można

nabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji

. Zabronione są

jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody
NetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jej 
od-sprzedaży, zgodnie z 

regulaminem serwisu

.

Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepie

internetowym 

Salon Cyfrowych Publikacji ePartnerzy.com

.