1 

J

ERZY 

A

NDRZEJEWSKI

 

 
Jerzy  Andrzejewski  urodził  się  19  VIII  1909  r.  w  Warszawie,  tam  też  zmarł  19  IV  1983  r.  Wybitny  polski 
prozaik  i  publicysta.  Studiował  filologię  polską  na  UW.  W  1932  r.  miał  miejsce  jego  debiut  literacki  na 
łamach dziennika „ABC”, z którym nawiązał współpracę. W latach 30-tych prowadził dział literacki w piśmie 
„Prosto  z  mostu”.  Podczas  wojny  i  okupacji  aktywny  uczestnik  konspiracyjnego  życia  kulturalnego.  Po 
wojnie  zajmował  wysokie stanowiska  w  Związku  Literatów  Polskich.  W  latach  50-tych  zasiadał  w  redakcji 
wielu opiniotwórczych czasopism, jak „Przegląd kulturalny”, „Twórczość”. W latach 1950-57 członek PZPR. 
W  1968  wystosował  list  otwarty,  w  którym  zaprotestował  przeciw  udziałowi  Polski  w  agresji  na 
Czechosłowację. Skutkowało to zakazem publikowania jego dzieł. Laureat licznych nagród i odznaczeń, nie 
tylko literackich. Jeden z najwybitniejszych polskich moralistów XX wieku.  
 
 
D

O JEGO NAJWAŻNIEJSZYCH DZIEŁ NALEŻĄ

: 

 
Ład  serca  –  powieść,  której  akcja  skupia  się  wokół  rozterek  moralnych  proboszcza  parafii  na  Białorusi. 
Opowieść  o  poszukiwaniu  drogi  do  „ładu  serca”  przez  nieugiętą  wiarę,  czynienie  dobra  w  dwuznacznej 
moralnie  rzeczywistości.  Próba  stworzenia  polskiego  modelu  powieści  katolickiej  w  powiązaniu  z 
zagadnieniami etycznymi.  

http://selkar.pl/aff/dolfijn/lad_serca_jerzy_andrzejewski_p_152631.html

  

  
Popiół  i  diament  –  najważniejsze  dzieło  Andrzejewskiego.  Powieść  ukazująca  dylematy  moralne  młodego 
pokolenia po 1945 r. Bohater utworu Maciek Chełmicki związany konspiracyjną przysięgą otrzymuje rozkaz 
zabicia  dygnitarza  partyjnego.  Pragnie  zerwać  z  podziemiem  i konspiracyjnym  życiem  (głównie  za  sprawą 
miłości  do  nowo  poznanej  dziewczyny),  ale  wykonuje  rozkaz.  W  czasie  ucieczki  ginie  zastrzelony  przez 
przypadkowy patrol. Jego postać obrazuje niechęć pokolenia powojennego do nowego porządku w Polsce, 
a  zarazem  chęć  odcięcia  się  od  konspiracyjnych  zobowiązań.  Popularność  dzieła  ugruntowała  wspaniała 
ekranizacja w reż. A. Wajdy z niezapomnianą kreacją Zbigniewa Cybulskiego w roli głównej.  

http://selkar.pl/aff/dolfijn/popiol_i_diament_andrzejewski_jerzy_p_26400.html

  

  
Bramy  raju  –  powieść  historyczna  z  wyraźnym  przesłaniem  moralnym.  Tematem  dzieła  jest  krucjata 
dziecięca  udająca  się  do  Ziemi  Świętej.  Pisarz  ukazuje  motywacje  bohaterów  do  uczestnictwa  w  tej 
wyprawie.  Mają  one  różny,  zwykle  pozareligijny  charakter.  Bardzo  oryginalna  konstrukcja  formalna  i 
narracyjna  –  powieść  składa  się  w  zasadzie  z  jednego  długiego  zdania.  Posępna  i  mroczna  atmosfera. 
Paraboliczna wizja skutków postępującego fanatyzmu (politycznego i religijnego). 

http://selkar.pl/aff/dolfijn/bramy_raju_andrzejewski_jerzy_p_26268.html

 

 
 
Ciemności kryją ziemię – paraboliczna powieść historyczna. Ukazanie targanego wątpliwościami moralnymi 
młodego mnicha i jego relacji z najsłynniejszym inkwizytorem Torquemadą. Analiza systemu totalitarnego 
oraz psychiki ludzi, którzy go tworzą. Pod przykryciem XV-wiecznej Hiszpanii wyłania się paraboliczny obraz 
Polski zniewolonej przez stalinizm.  

http://selkar.pl/aff/dolfijn/ciemnosci_kryja_ziemie_andrzejewski_jerzy_p_26267.html

  

 
Idzie skacząc po górach – tytuł dzieła nawiązuje do biblijnej Księgi Psalmów. Opowieść o starym artyście, 
zaduma  nad  sztuką  i  jej  wpływie  na  życie  człowieka.  Interesujący  obraz  paryskiej  bohemy,  interesujący 
portret  głównego  bohatera  (wzorowany  na  osobie  Picassa),  przekonanego,  że  artysty  nie  krępują  żadne 
konwencje  –  estetyczne  czy  moralne.  Ukazanie  wysokich  ambicji  i  chęci  przewodzenia  innym  oraz 
wytyczania nowych prądów artystycznych oraz ich związku z życiem twórcy.