2015-05-10
1
Grzybice skóry i błon śluzowych
Sylwia Krzętowska
Grzybice – wiadomości wstępne
Grzyby, które są przyczyną chorób
skóry, dzielimy na trzy grupy:
dermatofity (grzyby właściwe),
drożdżaki i grzyby pleśniowe
Rozwojowi zakażeń grzybiczych
sprzyjają:
•
obniżona odporność
•
niektóre choroby ogólnoustrojowe
•
miejscowe zaburzenia odżywiania
skóry
•
maceracja naskórka
•
istniejące już w obrębie skóry
zmiany bakteryjne
Źródłem zakażenia mogą być
chory człowiek lub zwierzę, a także
przedmioty z ich otoczenia
Grzybice – wiadomości wstępne
Najczęściej występują grzybice
skóry wywołane przez:
•
dermatofity
np. grzybica stóp,
dłoni czy owłosionej skóry głowy
•
drożdżaki np. kandydoza skóry,
zapalenie kącików ust, łupież
pstry
Choroby powodowane przez
drożdżaki z rodzaju Candida
nazywamy kandydozami.
Podobnie jak w przypadku
grzybic wywoływanych przez
dermatofity, pogrupowane są one
w zależności od miejsca
występowania na ciele człowieka
DROŻDŻAKI
DERMATOFITY
Grzybice – grzybica stóp
Występują trzy rodzaje
grzybicy stóp:
•
międzypalcowa
•
potnicowa
•
złuszczająca
2015-05-10
2
Grzybice – grzybica stóp
Grzybica międzypalcowa –
nazywana jest
stopą atlety,
ponieważ często dotyka osoby
uprawiające sport, chodzące do
fitness
clubów i na basen.
Objawia się zaczerwienieniem,
złuszczaniem, maceracją i
drobnymi pęknięciami naskórka
w przestrzeni międzypalcowej.
Zwykle występuje pomiędzy
palcem trzecim a czwartym oraz
czwartym a piątym, Zmiany są
wybitnie swędzące. Infekcja
może się szerzyć na stopę i
paznokcie
Grzybice – grzybica stóp
Grzybica potnicowa
–
charakteryzuje się
występowaniem ognisk
zgrupowanych, drobnych
pęcherzyków z treścią
surowiczą. Zmiany
występują początkowo na
sklepieniu stopy, a
następnie przechodzą na
podeszwę. Pęcherzyki
zlewają się, pękają i goją,
pozostawiając płytkie
nadżerki
Grzybice – grzybica stóp
Grzybica złuszczająca –
objawia się rumieniem i
nadmiernym rogowaceniem.
Obejmuje podeszwę i boczne
części stopy. Zmianom tym
mogą towarzyszyć bolesne
pęknięcia i rozpadliny. Ze
względu na lokalizację zmian
chorobowych ten typ grzybicy
nazywany jest często stopą
mokasynową
Grzybice – grzybica dłoni
Często pojawia się u osób z
istniejącą już grzybicą stóp.
Pierwsze zmiany występują na
dłoniowych powierzchniach
rąk, potem obejmują także ich
grzbietowe powierzchnie.
Powstają hiperkeratyczne
ogniska, w obrębie których
może dojść do powstania
pęcherzyków i rumieniowych
grudek. Choroba ma charakter
przewlekły, zmiany mogą
przechodzić na płytkę
paznokciową
2015-05-10
3
Grzybice – grzybica owłosionej skóry głowy
Zakażenie przenoszone jest bezpośrednio z człowieka na
człowieka. Dzieci, ze względu na niedojrzałość układu
immunologicznego, mogą zarazić się także od zwierząt,
głównie od psów i kotów. Wyjątkiem jest grzybica
odzwierzęca, którą zarażają się od zwierząt również osoby
dorosłe
Występują trzy główne odmiany choroby, które różnią się
objawami i przebiegiem:
•
woszczynowa
•
drobnozarodnikowa
•
strzygąca
Grzybice – grzybica owłosionej skóry głowy
Grzybica woszczynowa
–
w jej przebiegu w obrębie
ognisk zapalnych powstają
tzw. tarczki woszczynowe,
które są żółte i ściśle
przylegają do skóry
(złożone z grzyba, nadmiaru
łoju i zrogowaciałych
komórek naskórka). Po
wyleczeniu pozostają blizny.
W obrębie ognisk włosy już
nie odrastają
Grzybice – grzybica owłosionej skóry głowy
Grzybica
drobnozarodnikowa
–
w obrębie owłosionej skóry
głowy pojawiają się
pojedyncze lub liczne
ogniska z niewielkim
procesem zapalnym, które
pokrywają białoszarawe
łuski. W miejscach zmian
włosy są ułamane tuż przy
powierzchni skóry, na równej
wysokości. Wewnątrz ognisk
z połamanymi włosami mogą
utrzymywać się małe
skupiska włosów długich i
zdrowych
Grzybice – grzybica owłosionej skóry głowy
Grzybica strzygąca – na
owłosionej skórze głowy
pojawiają się liczne drobne
ogniska z nieznacznym
stanem zapalnym, a włosy
w ich obrębie są
przerzedzone i ułamane na
różnej wysokości, jakby
były wystrzyżone przez
nieudolnego fryzjera, stąd
nazwa. Ta odmiana
grzybica diagnozowana jest
przede wszystkim u dzieci
przed okresem pokwitania
2015-05-10
4
Grzybice – kandydoza błon śluzowych
Występują trzy odmiany kandydozy błon śluzowych:
•
kandydoza
rzekomobłoniasta ostra
•
kandydoza rumieniowa ostra (zanikowa)
•
kandydoza
rzekomobłoniasta zanikowa
Grzybice – kandydoza błon śluzowych
Kandydoza
rzekomobłoniasta ostra –
pospolicie zwana
pleśniawkami – w
obrębie błon śluzowej policzków, dziąseł,
języka, podniebienia i gardła powstają
białawe błony rzekome, które
przypominają mleczne kożuchy. Po ich
usunięciu uwidacznia się żywoczerwony
rumień z widocznymi w jego obrębie
nadżerkami, a czasem głębszymi
owrzodzeniami. Chorzy narzekają
czasem jeszcze przed pojawieniem się
wykwitów na uczucie palenia, pieczenia i
utratę smaku. Ta odmiana występuje
najczęściej u osób ze schorzeniami
układowymi, cukrzycą, niedoborami
odpornościowymi, leczonych
chemioterapią oraz stosujących
przewlekle antybiotyki bądź
kortykosteroidy
Grzybice – kandydoza błon śluzowych
Kandydoza rumieniowa
ostra (zanikowa)
–
powstają rozlane, płaskie,
czerwone plamy na
błonie śluzowej jamy
ustnej, zanikają brodawki
liściaste i wygładza się
język. Chorzy odczuwają
uporczywy, piekący ból.
Zmiany są zwykle
skutkiem długotrwałego
stosowania antybiotyków
Grzybice – kandydoza błon śluzowych
Kandydoza
rzekomobłoniasta zanikowa
– to najczęstsza odmiana
spośród omawianych i ma
przewlekły charakter. Na
podniebieniu twardym
pojawiają się punkcikowo
czerwone obszary
przekrwienia, które
przechodzą w rozległy rumień.
Może mu towarzyszyć
złuszczanie nabłonka, czasem
przerost błony śluzowej
podniebienia, Schorzenie
występuje najczęściej u osób
noszących protezy zębowe
2015-05-10
5
Grzybice – kandydoza skóry
Wyróżnia się dwie główne postacie kandydozy skóry:
•
wyprzenie
drożdżakowe międzypalcowe
•
wyprzenie
drożdżakowe fałdów
Grzybice – kandydoza skóry
Wyprzenie
drożdżakowe
międzypalcowe – choroba
dotyczy głównie kobiet.
Występuje częściej w
przestrzeniach
międzypalcowych rąk ze
względu na duże narażenie na
działanie wilgoci. W obrębie
stóp rozpoczyna się zwykle w
trzeciej i czwartej przestrzeni
międzypalcowej. Zmiany
zaczynają się od maceracji
przestrzeni międzypalcowych z
następującymi głębokimi
pęknięciami i nadżerkami. Na
brzegach nadżerek widoczne
jest charakterystyczne brzeżne
oddzielenie naskórka
Grzybice – kandydoza skóry
Wyprzenie
drożdżakowe fałdów
– w fałdach skórnych powstają
wilgotne, rumieniowe zmiany, które
często pokrywa białawy nalot.
Towarzyszy im stan zapalny. Na
obrzeżu zmian widoczne są
niewielkie rumieniowe ogniska
satelitarne z grudkami, krostami
lub pęcherzykami. Zmiany
pojawiają się w okolicach ciała
narażonych na działanie ciepła,
wilgoci i częste otarcia naskórka.
Są to najczęściej pachwiny, okolica
podsutkowa
, szpara pośladkowa,
pachy, okolica pępka. Wystąpieniu
tego rodzaju kandydozy sprzyjają
cukrzyca i otyłość
Grzybice – zapalenie kącików ust
Nazywane jest powszechnie
zajadami. Choroba czasem
występuje samodzielnie, ale
częściej towarzyszy innym
postaciom kandydozy jamy
ustnej. Objawami są bolesne
pęknięcia, rumień, a niekiedy
strupy w kącikach ust.
Schorzenie ma zwykle
przewlekły przebieg.
Powstawaniu zapalenia może
sprzyjać maceracja naskórka
wskutek częstego oblizywania
ust, drażnienia przez protezy,
a także niedobór witamin z
grupy B i cukrzyca
2015-05-10
6
Grzybice – łupież pstry
Schorzenie powoduje drożdżak o nazwie Pityrosporum ovale.
Wystąpieniu choroby sprzyjają: nadmierna potliwość, otyłość,
niedożywienie, używanie ciasnej, nieprzewiewanej odzieży,
zaniedbania higieniczne. Najczęściej mamy z nią do czynienia w
wilgotnym, ciepłym klimacie. Zakaźność jest nieznaczna. Chorują
przeważnie ludzie młodzi, po okresie dojrzewania, u których w
pełni wykształcone są gruczoły łojowe. Zmiany występują częściej
u kobiet i maja charakter nawrotowy i wieloletni. Na skórze klatki
piersiowej, szyi i na kończynach górnych widoczne są
jasnobrązowe plamy, delikatnie łuszczące się otrębiasto, o
nierównych zarysach. Zmiany maja tendencję do zlewania się, a
po ekspozycji na światło słoneczne odbarwiają się. U chorych z
zaburzeniami czynności układu odpornościowego, leczonych
przewlekle kortykosteroidami lub lekami immunosupresyjnymi,
mogą być bardzo rozległe