background image

PROZA DWUDZIESTOLECIA JAKO TRADYCJA LITERACKA DLA POWOJNIA
Tradycja   literacka
,   całokształt   doświadczeń   i osiągnięć   literackich   przeszłości,   które 
w danym   czasie   i środowisku   społecznym   współdecydują   o zapotrzebowaniu   odbiorców, 
a także stanowią pozytywny lub negatywny układ odniesienia dla twórczości współczesnej.
Tradycja literacka przyczynia się do formułowania pojęć i ocen: okresu literackiego, prądu 
literackiego,   grupy   czy   szkoły   literackiej,   dokonań   poszczególnych   twórców.   Tradycję 
literacką dominującą w danym okresie (np. romantyzm w formacji Młodej Polski) określa się 
jako tradycję kluczową.
Tradycja   literacka   narzuca   pewne   konwencje,   zwykle   zwalczane   przez   kierunki 
awangardowe,   np.   romantycy   atakowali   klasycyzm   stanisławowski.   Niekiedy   staje   się 
obiektem parodii lub pastiszu. Stanowi istotny składnik w badaniu historii literatury.

Orientacje   poetyckie   określają   zwykle   swoje   miejsce   między   nowatorstwem,   a 
tradycjonalizmem. Ideały nowatorstwa towarzyszą kierunkom awangardowym, dla których 
wartością jest niepowtarzalność danej oferty pisarskiej i które deklarują brak nawiązań do 
zbioru konwencji, tematów i motywów. 
Dziedzictwo międzywojennej awangardy (futuryzm, Awangarda Krakowska, katastrofizm) z 
jej   trzema   kluczowymi   ideami:   wolność,   rygor   i   konflikt,   ujawniające   się   nie   tylko   w 
przejmowaniu poetyki, lecz również w widzeniu roli poety, strategii literackiej, wizji historii, 
postrzeganiu relacji między jednostką a społeczeństwem. 
Losy   polskiej   poezji   powojennej   wyznaczane   są   z   jednej   strony   przez   napięcie   między 
„awangardowością” i „tradycjonalizmem”, z drugiej przez wewnętrzne zróżnicowanie poezji 
podejmującej dialog z tradycją. 
-kult tradycji; stwarzający harmonijną wizję przeszłości literackiej (Lechoń);
-czerpanie z różnic dawnych stylów, szkół, tendencji, pastisz (Tuwim);
-wybór jednego stylu przeszłości, traktowanego jako nadal żywego;
-ukazanie nieprzystosowalności dawnej poetyki.
Konfrontacja klasycyzmu (postawa wyróżniająca się dążeniem do harmonii i doskonałości, do 
prostoty i klarowności języka) i romantyzmu (nurt poezji lingwistycznej). 

1