CZYNNIKI LOKALIZACJI KAPITAŁU
NIEMIECKIEGO W POLSCE
WEDŁUG INWESTORÓW NIEMIECKICH (1991, N=49)
BARDZO WAŻNE
BARDZO WAŻNE
• „OTWARCIE SIĘ POLSKIEJ GOSPODARKI”
• TANIA SIŁA ROBOCZA
• POLSKI SYSTEM PODATKOWY DLA „JV”
• CHĘĆ ZAJĘCIA PRZYCZÓŁKA W EŚW
• DOBRE PRAWO DOT. TRANSFERU ZYSKÓW
WAŻNE
WAŻNE
• OTWARTY I PRZEJRZYSTY RYNEK
• BLISKOŚĆ SĄSIEDZKA
• POMOST MIĘDZY WSCHODEM A ZACHODEM
Na podstawie: A.Szromnik (1992), Kapitał niemiecki w Polsce, Fundacja Friedricha Eberta w Polsce.
CZYNNIKI LOKALIZACJI KAPITAŁU
NIEMIECKIEGO W POLSCE
WEDŁUG PARTNERÓW POLSKICH (1991, N=76)
1. CHĘĆ MAKSYMALIZACJI ZYSKU
2. DĄŻENIE DO EKSPANSJI NA ZSRR
3. DĄŻENIE DO PODPOŻĄDKOWANIA POLSKI
4. PRZYCZYNY POLITYCZNE (ZIEMIE ZACHODNIE I
PÓŁNOCNE, WSPIERANIE MNIEJSZOŚCI
5. NIEKORZYSTNY UKŁAD STOSUNKÓW
SPOŁECZNYCH, POLITYCZNYCH I
GOSPODARCZYCH W INNYCH KRAJACH EŚW
Na podstawie: A.Szromnik (1992), Kapitał niemiecki w Polsce, Fundacja Friedricha Eberta w Polsce.
Sytuacja makroekonomiczna oraz
obraz Polski za granicą
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Obraz
Obraz
Polski
Polski
za
za
granicą
granicą
Wzrost
Wzrost
gospodarczy
gospodarczy
Poziom
Poziom
inflacji
inflacji
Poziom
Poziom
bezrobocia
bezrobocia
Stabilność
Stabilność
polityczna
polityczna
Ocena
Infrastruktura
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Ocena
Infr
Infr
.
.
komunikacyjna
komunikacyjna
Infr
Infr
.
.
telekomunikacyjna
telekomunikacyjna
Infr
Infr
.
.
bankowa
bankowa
Infr
Infr
.
.
techniczna
techniczna
Dostępność nieruchomości
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Ocena
Możliwość
Możliwość
najmu
najmu
biur
biur
Cena
Cena
biur
biur
Możliwość
Możliwość
zakupu
zakupu
gruntów
gruntów
Cena
Cena
gruntów
gruntów
Podatki i opłaty
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Wys
Wys
.
.
podatku
podatku
dochodowego
dochodowego
System
System
ulg
ulg
podatkowych
podatkowych
Opłaty
Opłaty
na
na
ZUS
ZUS
Ocena
Warunki wymiany handlowej
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Ocena
Nowy
Nowy
kodeks
kodeks
celny
celny
Funkcjonowanie
Funkcjonowanie
nowych
nowych
przepisów
przepisów
celnych
celnych
Warunki
Warunki
techniczne
techniczne
Kadra pracownicza
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Kwalifikacje
Kwalifikacje
kadry
kadry
kierow
kierow
.
.
Koszt
Koszt
kadry
kadry
kierowniczej
kierowniczej
Motywacje
Motywacje
kadry
kadry
kierow
kierow
.
.
Kwalifikacje
Kwalifikacje
innych
innych
pracow
pracow
.
.
Koszt
Koszt
innych
innych
pracowników
pracowników
Motywacje
Motywacje
innych
innych
pracow
pracow
.
.
Ocena
Stosunki społeczno-gospodarcze
Stos
Stos
.
.
społeczeństwa
społeczeństwa
do BIZ
do BIZ
Stos
Stos
.
.
polityków
polityków
do BIZ
do BIZ
Stos
Stos
.
.
władz
władz
lokalnych
lokalnych
do BIZ
do BIZ
Współpraca
Współpraca
z
z
władzami
władzami
lokal
lokal
.
.
Współpraca
Współpraca
z
z
koop
koop
. w
. w
Polsce
Polsce
Ocena
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Oferta kulturalna i turystyczna
S³aba
Przeciêtna Dobra
S³aba
Przeciêtna Dobra
Słaba
Przeciętna
Dobra
Ocena
Oferta
Oferta
kulturalna
kulturalna
Oferta
Oferta
turystyczna
turystyczna
Postrzeganie elementów klimatu w zależności
od kraju pochodzenia inwestora (przykłady)
Słaba
Przeciętna
Dobra
1
2,5
3,5 5
Motywacje kadry kierowniczej
Kwalifikacje kadry kierowniczej
Stosunek władz lokalnych do BIZ
Koszt innych pracowników
Współpraca z władzami lokalnymi
Koszt kadry kierowniczej
Możliwość najmu biur
Infrastruktura bankowa
Stosunek społeczeństwa do BIZ
Infrastruktura techniczna
Możliwość zakupu gruntów
Infrastruktura telekomunikacyjna
Cena biur
Wysokość podatku dochodowego
Postrzeganie elementów klimatu w zależności
od rodzaju działalności (przykłady)
Słaba
Przeciętna
Dobra
1
2,5
3,5 5
3,59
HANDEL
WYR. Z GUM
I TW. SZTUCZ.
3,22
HANDEL
BUDOW.
2,96
HANDEL
BUDOW.
2,67
HANDEL
WYR. Z GUM
I TW. SZTUCZ.
2,59
HANDEL
WYR. Z GUM
I TW. SZTUCZ.
Stosunek władz lokalnych do BIZ
Możliwość najmu biur
Cena gruntów
Infrastruktura telekomunikacyjna
Cena biur
WEJŚCIE BANKÓW ZAGRANICZNYCH
1. ŚRODOWISKO GOSPODARCZE – STABILNE I
PRZEWIDYWALNE (PRAWO HANDLOWE,
POLITYKA MAKROEKONOMICZNA PRZECIW
WYSOKIEJ INFLACJI, SKUTECZNA POLITYKA
MONETARNA)
2. DOBRZE FUNKCJONUJĄCY SYSTEM PŁATNICZY
I RYNEK MIĘDZYBANKOWY
3. OBECNOŚĆ MIĘDZYNARODOWYCH
PRZEDSIĘBIORSTW
Dąbrowska K., Gruszczyński M. (2001), Kapitał zagraniczny a transformacja sektora finansowego w Polsce
Stany euforyczne i depresyjne
inwestorów zagranicznych
0
10
20
30
40
50
ZUS
War. tech. wym. handlowej
Podatek dochodowy
Dostępność gruntu
Cena gruntu
Motywacje kadry
Kwalifikacje kadry
PKB
oceny b. złe
oceny b. dobre
Gdyby mogli, zmieniliby w pierwszej
kolejności (% wskazań)
0
10
20
30
40
50
Cło
ZUS
Infr. tech.
VAT
Pod. dochodowy
CZYNNIKI LOKALIZACJI W POLSCE
5
4
3
2
1
2003
4
4
podaż siły roboczej
5
5
możliwość redukcji
kosztów produkcji
3
3
wielkość polskiego
rynku
2
1
koszt siły roboczej
1
2
perspektywy wzrostu
gospodarczego
2000
1997
CZYNNIKI LOKALIZACJI W POLSCE
% wskazań „bardzo ważny”
33,9
44,4
42,1
39,3
52,5
Podaż siły roboczej
31,6
37,2
40,0
38,0
53,9
Możliwość redukcji
kosztów produkcji
47,5
49,1
47,3
44,6
59,4
Wielkość polskiego
rynku
44,7
60,8
57,6
46,4
61,5
Koszt siły roboczej
53,5
48,7
52,6
49,8
62,1
Perspektywy wzrostu
gospodarczego
1993
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
Czy obecna sytuacja polityczna i stan
nastrojów w Polsce sprzyjają prowadzeniu
interesów przez kapitał zagraniczny?
% wskazań
30,5
58,6
10,9
1993
30,9
32,0
22,9
26,0
Trudno powiedzieć
32,5
16,1
19,7
39,5
NIE
36,6
51,9
56,5
33,9
TAK
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
OCENA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH
% wskazań
47,2
34,2
35,5
Brak zdania
25,2
31,3
32,1
Utrudniają działanie
14,6
29,4
25,2
Są zbyt upolitycznione
6,4
4,5
4,4
Wspierają firmę
24,3
29,7
33,9
Są zbyt silne
Związki
branżowe
Solidarność
OPZZ
N=707
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
OCENA ŁĄCZNOŚCI TELEFONICZNEJ
0
10
20
30
40
50
60
w miastach
międzymiastowa
międzynarodowa
2003
2000
1997
1995
1993
% wskazań „dobra”
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
OCENA INFRASTRUKTURY
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
energia
elektryczna
wodociągi i
kanalizacja
oczyszczalnie
ścieków
drogi i
autostrady
koleje
2003
2000
% wskazań „zła”
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
W.Dziemianowicz, Strategie rozwoju…
Ocena prawnych warunków działalności
Regulacje prawne mają luki i są niespójne
77,5%
67,0%
44,0%
57,00%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
Ocena prawnych warunków działalności
Prawo jest różnie interpretowane i egzekwowane
77,5%
64,2%
39,6%
53,30%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
Ocena prawnych warunków działalności
Firmy są zaskakiwane częstymi zmianami przepisów
77,5%
75,6%
30,5%
51,30%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
Ocena prawnych warunków działalności
Regulacje prawne są niekorzystne dla kapitału
zagranicznego
77,5%
19,6%
10,9%
16,80%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
1995
1997
2000
2003
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
LOKALIZACJA BIZ W PRZEMYŚLE
% BIZ ogółem w danym przemyśle; w nawiasie % inwestycji greenfield
PODKARPACIE
18,6 (1,7)
WARMIA I MAZURY
27,2 (0,6)
WYR. Z GUMY I
TW.SZT.
MAZOWSZE
22,8 (12,9)
ŚLĄSK
57,0 (66,2)
SAMOCHO-
DOWY
WARMIA I MAZURY
14,4 (10,6)
WIELKOPOLSKA
14,6 (16,2)
MEBLARSKI
MAŁOPOLSKA
17,6 (26,6)
MAZOWSZE
43,1 (57,7)
WYDAW. I
POLIGR.
ŁÓDZKIE
26,9
MAZOWSZE
58,4
WŁÓKIENNI-
CZY
WOJEWÓDZTWO
(2)
WOJEWÓDZTWO
(1)
PRZEMYSŁ
Na podstawie: B.Domański ((2001), Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski, Uniwersytet Jagielloński.
LOKALIZACJA BIZ W PRZEMYŚLE
% zakładów - inwestycji greenfield
0
10
20
30
40
50
60
do 15 km
15-30 km
30-50 km
pow. 50 km
ogółem (623)
na terenach wiejskich (152)
Na podstawie: B.Domański ((2001), Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski, Uniwersytet Jagielloński.
LOKALIZACJA BIZ W PRZEMYŚLE
Czynniki lokalizacji nowych fabryk (55 zakładów)
suma ocen bardzo ważny i ważny
0
20
40
60
80
Bliskość dróg
Współpraca z władzami lok.
Bliskość odbiorców
Postawy ludzi
Niskie koszty pracy
Łatwość poz. wykw. kadry
Na podstawie: B.Domański ((2001), Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski, Uniwersytet Jagielloński.
20,4
20,5
22,7
25,4
30,2
30,8
46,8
0
10
20
30
40
50
korzystne położenie i połączenia komunikacyjne
duży rynek zbytu w regionie
duża podaż, niska cena siły roboczej
możliwości przejęcia wolnych obiektów produkcyjnych
możliwość znalezienia nowych rynków zbytu
związek polskiego partnera z regionem
związki partnera zagranicznego z regionem
CZYNNIKI LOKALIZACJI W DANEJ GMINIE
(BADANIA PAIZ, 2000)
CZYNNIKI LOKALIZACJI W GMINIE (2003)
% wskazań „bardzo ważny”
54,6
Niska cena siły roboczej
55,2
Duża podaż wykwalifikowanych pracowników
64,1
Duży rynek zbytu w regionie
40,9
Związki partnera zagranicznego z regionem
42,7
Ugruntowana pozycja polskiej firmy w regionie
48,1
Możliwość znalezienia nowych rynków zbytu
49,4
Dobrze rozwinięta infrastruktura przemysłowa
57,9
Korzystne połączenia komunikacyjne
65,5
Korzystne położenie
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
N=707
CZYNNIKI LOKALIZACJI W AGLOMERACJACH
33,9
lokalne ulgi podatkowe
31,1
możliwości kooperacji z lokalnymi firmami
30,6
wyposażenie infrastrukturalne działki
47,5
dostępność pomieszczeń biurowych itp.
49,2
obecne połączenia drogowe
61,2
kwalifikacje siły roboczej
30,6
międzynarodowe lotnisko
30,6
dostępność uzbrojonych terenów
35,5
bliskość granicy państwa
41,0
planowane autostrady
54,1
koszt siły roboczej
63,4
duży rynek zbytu
% wskazań „bardzo ważny”
N=183
Źródło: Dziemianowicz, Jałowiecki, Inwestycje zagraniczne…
CZYNNIKI LOKALIZACJI W AGLOMERACJACH
W ZALEŻNOŚCI OD ZNACZENIA FILII
1,3
1,2
1,5
0,9
1,1
1,5
2,2
2,1
1,9
2,3
2,1
A
1,3
1,4
1,5
1,2
1,0
1,4
2,0
2,2
2,0
2,2
2,3
B
1,5
1,9
1,7
1,8
1,6
1,8
2,2
2,1
2,4
2,6
2,5
C
2,7
duży rynek zbytu
2,2
lokalne ulgi podatkowe
2,0
możliwości kooperacji z lokalnymi firmami
2,0
wyposażenie infrastrukturalne działki
2,2
dostępność pomieszczeń biurowych
2,4
obecne połączenia drogowe
2,6
kwalifikacje siły roboczej
2,2
międzynarodowe lotnisko
2,5
bliskość granicy państwa
2,4
planowane autostrady
2,5
koszt siły roboczej
D
Czynnik lokalizacji
Średnia ocen
N=183
Źródło: Dziemianowicz, Jałowiecki, Inwestycje zagraniczne…
CZYNNIKI OGRANICZAJĄCE NAPŁYW
INWESTYCJI DO GMIN
% wskazań
27,9
Niedotrzymywanie umów przez urzędników
28,4
Ograniczona siła nabywcza ludności
30,6
Słabość infrastruktury rynkowej
16,1
Niechęć władz lokalnych wobec inwestorów
16,1
Brak wykwalifikowanych pracowników
21,9
Zbyt mały rynek lokalny
22,9
Słabość infrastruktury przemysłowej
28,6
Upolitycznienie samorządów lokalnych
47,4
Istniejące praktyki korupcji
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
N=707
CZYNNIKI OGRANICZAJĄCE NAPŁYW
INWESTYCJI DO AGLOMERACJI
% wskazań
16,4
37,7
46,5
50,8
52,0
56,8
TAK
skutecznie
18,0
Brak zachęt organizacyjno-administra-
cyjnych ze strony władz lokalnych
15,8
Brak zachęt podatkowych ze strony władz
lokalnych
10,4
Nieuporządkowany stan prawny wielu
nieruchomości w mieście
50,8
Preferowanie inwestorów krajowych
kosztem zagranicznych
32,8
Ogólnie „zły klimat” do prowadzenia
interesów w mieście
16,9
Sygnały korupcji w kręgach administracji
samorządowej
NIE
Źródło: Dziemianowicz, Jałowiecki, Inwestycje zagraniczne…
N=183
BRAKI W USŁUGACH BIZNESOWYCH
2000
1995
36,8
36,8
37,7
56,6
43,9
41,0
14,5
Firm konsultingowych
18,1
Informacji o firmach świadczących
usługi biznesowe
36,1
Informacji o polskiej gospodarce
8,8
Firm marketingowych
34,0
Wywiadowni gospodarczych
41,5
Informacji o środowisku lokalnym
Źródło: Błuszkowski, Garlicki, Opinia inwestorów zagranicznych…
N=814
LOKALIZACJA USŁUG W WARSZAWIE
USŁUGI SKONCENTROWANE PRZESTRZENNIE
• ZESPOŁY ADWOKACKIE
• DORADZTWO GOSPODARCZE
• KANCELARIE ADWOKACKIE
USŁUGI ROZPROSZONE
• GABINETY KOSMETYCZNE
• MECHANIKA POJAZDOWA
Na podstawie: W.Wilk (2001), Czynniki lokalizacji i rozmieszczenie wybranych usług w Warszawie, Uniwersytet Warszawski.
LOKALIZACJA USŁUG W WARSZAWIE
(najważniejsze czynniki dla wybranych usług)
2
Miejsca parkingowe
2
Bezpieczna dzielnica
1
Koszty najmu
1
3
3
Dojazd własnym samochodem
1
2
Reprezentacyjność otoczenia
3
3
2
1
Stan techniczny budynku
MP
GK
AN
DG
DG – doradztwo gospodarcze; AN – agencje nieruchomości; GK – gabinety kosmetyczne; MP – mechanika pojazdowa
Na podstawie: W.Wilk (2001), Czynniki lokalizacji i rozmieszczenie wybranych usług w Warszawie, Uniwersytet Warszawski.
LOKALIZACJA USŁUG W WARSZAWIE
(najważniejsze czynniki dla wybranych usług)
2
7
6
7
Miejsca parkingowe
6
4
4
6
Dojazd komunikacją publiczną
5
2
7
4
Bezpieczna dzielnica
4
1
5
5
Koszty najmu
1
5
3
3
Dojazd własnym samochodem
7
6
1
2
Reprezentacyjność otoczenia
3
3
2
1
Stan techniczny budynku
MP
GK
AN
DG
DG – doradztwo gospodarcze; AN – agencje nieruchomości; GK – gabinety kosmetyczne; MP – mechanika pojazdowa
Na podstawie: W.Wilk (2001), Czynniki lokalizacji i rozmieszczenie wybranych usług w Warszawie, Uniwersytet Warszawski.
LOKALIZACJA USŁUG W WARSZAWIE
(przyczyny zmian dotychczasowego miejsca)
1
Nie własny warsztat
1
9
Niespokojna dzielnica
1
4
6
Przez. terenu na inne cele
2
4
Słaba dost. komunikacyjna
2
1
3
Ogr. w rozwoju przestrz.
7
2
3
2
Wysokie koszty utrzymania
2
2
1
1
Zbyt mała powierzchnia
MP
GK
AN
DG
DG – doradztwo gospodarcze; AN – agencje nieruchomości; GK – gabinety kosmetyczne; MP – mechanika pojazdowa
Na podstawie: W.Wilk (2001), Czynniki lokalizacji i rozmieszczenie wybranych usług w Warszawie, Uniwersytet Warszawski.