A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

VAN VOGT A.E.

KRYPTA BESTII

       
Potwór pełzł. Skamlał ze strachu i bólu. Bezkształtna, amorficzna plazma, 
zmieniająca kształt i strukturę przy każdym gwałtownym poruszeniu, pełzła 
korytarzem kosmicznego frachtowca, zwalczając w sobie niepohamowany 
popęd do przybierania kształtu otoczenia. Szary pęcherz rozlewającej się 
substancji to pełzł, to spływał kaskadą, toczył się, ciekł i rozlewał w 
nieustannym, śmiertelnym zmaganiu z tą anormalną potrzebą przybrania 
jakiejś trwałej postaci. Jakiejkolwiek postaci: twardej, zimno-niebieskiej 
metalowej ściany zdążającego na Ziemię frachtowca, grubej kauczukowej 
podłogi. Z podłogą nie było zbyt trudno; co innego opierać się przyciąganiu 
metalu. Z łatwością mógłby się stać metalem na całą wieczność.
        Ale coś mu to uniemożliwiało. Jakiś wpojony nakaz. Nakaz dudniący jak 
werbel w każdej jego cząsteczce, pulsujący z równomierną intensywnością, 
niby dojmujący ból, w każdej jego komórce: odszukać najwybitniejszego 
matematyka w całym Układzie Słonecznym i sprowadzić go do wrót krypty 
zbudowanej z marsjańskiego supermetalu. Wielki musi być uwolniony. 
Zamek zegarowy zintegrowany z liczbą pierwszą musi zostać otwarty.
        To właśnie był ten nakaz, wywierający presję na jego składniki. Nakaz, 
który wielcy i źli twórcy wyryli w jego elementarnej świadomości.
        W końcu długiego korytarza coś się poruszyło. Otworzyły się drzwi. Dał 
się słyszeć odgłos kroków. Kroków pogwizdującego mężczyzny. Z 
metalicznym poświstem, niemal westchnieniem, stwór rozpłynął się, 
upodabniając się na chwilę do kałuży rtęci, po czym przybrał barwę 
brązowej podłogi, stał się podłogą, leciutkim zgrubieniem na 
ciemnobrązowej kauczukowej płaszczyźnie.
        Był jak w ekstazie. O, właśnie tak leżeć płasko, mieć kształt i być prawie 
martwym, tak, że nie czuje się wcale bólu. Śmierć jest czymś tak błogim i 
pożądanym, a życie - męką nie do zniesienia. Żeby tak ta nadchodząca żywa 
istota odeszła stąd jak najprędzej. Gdyby się zatrzymała - narzuciłaby mu 
swój kształt. Życie to potrafi, jest silniejsze niż metal. A to oznaczałoby 
cierpienie, walkę, ból.
        Stwór wyprężył swe ciało, płaskie teraz i groteskowe - które jednak w 
każdej chwili mogło napiąć muskuły jak z żelaza - i oczekiwał walki na 
śmierć i życie.
        Parelli, mechanik z załogi statku kosmicznego, pogwizdywał sobie 

Strona 1

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

radośnie przemierzając wielkimi krokami lśniący korytarz wiodący do 
maszynowni. Właśnie otrzymał radiotelegram ze szpitala: „Żona czuje się 
dobrze. Chłopiec! Cztery kilo". Stłumił w sobie chęć, by krzyczeć i tańczyć z 
radości. Chłopiec! Życie jest piękne.
        Stwór na podłodze poczuł ból: pierwotny ból, przesycający jego 
elementy niczym żrący kwas. Brązowa podłoga drżała każdą cząsteczką, gdy
Parelli kroczył po niej. Stwór odczuwał szalone pragnienie, by ruszyć śladem
człowieka i przybrać jego postać. Ze strachem zwalczał w sobie ten popęd, 
coraz bardziej świadomie, mógł już bowiem myśleć, posługując się mózgiem 
Parellego. Zgrubienie na powierzchni podłogi potoczyło się w ślad za 
mężczyzną.
        Opór na nic się nie zdał. Zgrubienie urosło do rozmiarów pęcherza, na 
moment przybierając kształt ludzkiej głowy. Ponurej zjawy o piekielnych 
kształtach. Twór wydał metaliczny dźwięk; syknął z przestrachu, po czym 
opadł dygocząc z przerażenia, bólu, i nienawiści, podczas gdy Parelli oddalał
się szybkim krokiem - za szybkim w porównaniu z jego pełzaniem. Pisk 
zamarł. Stwór wtopił się w brązową podłogę i leżał nieruchomo, drżąc 
wszakże z niepohamowanej żądzy, by żyć - żyć pomimo bólu i strachu. Żyć i 
wypełniać wolę swych twórców.
        Przeszedłszy dziesięć metrów Parelli przystanął. Otrząsnął się z 
rozmyślań o żonie i dziecku. Odwrócił się i wpatrywał niepewnie w korytarz 
prowadzący do maszynowni.
        - Ki diabeł? - zastanowił się na głos.
        Jakiś dziwny, słaby, ale budzący grozę dźwięk odbił się echem w jego 
świadomości. Dreszcz przebiegł mu wzdłuż kręgosłupa. Diabelskie echo! Stał 
tak, ów rosły, atletycznie zbudowany mężczyzna, obnażony do pasa, spocony
od żaru silników rakietowych, które wyhamowywały statek kosmiczny 
powracający na Ziemię z wyprawy na Marsa. Wzdrygnął się i zaciskając 
pięści ruszył wolno z powrotem, tą samą drogą, którą przyszedł.
        Stwór drżał cały, czując przyciąganie, które było dlań prawdziwą 
torturą rozdzierającą każdą jego wzburzoną i rozdygotaną komórkę. 
Stopniowo uświadamiał sobie nieuchronną konieczność przyjęcia postaci 
życia.
        Parelli zatrzymał się niezdecydowany. Podłoga poruszyła się pod jego 
nogami; wyraźna falista brązowa wypukłość, przerażająca, wznosiła się na 
jego niedowierzających oczach i rosła w pęcherzykowatą, śluzowatą, syczącą
masę. Odrażająca, demoniczna głowa unosiła się nad rachitycznymi, na pół 
ludzkimi barkami. Guzowate dłonie, wyrastające z małpich, 
zdeformowanych ramion, wpiły się w jego twarz niczym szpony ze wściekłą 
furią i szarpały go, nie przestając jednocześnie zmieniać swego kształtu. - O 
Boże! - wykrzyknął mężczyzna.
        Ściskające go wciąż ramiona i dłonie stawały się coraz bardziej 

Strona 2

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

normalne, coraz bardziej ludzkie - śniade, muskularne. Twarz przybrała 
znajome rysy, wyrósł na niej nos, pojawiły się oczy i czerwona kreska ust. 
Cała postać stała się naraz bliźniaczo podobna do niego: te same spodnie i 
pot, i wszystko.
        - ...Boże! - powtórzył sobowtór, wczepiając się w Parellego pożądliwymi 
palcami z nieprawdopodobną siłą.
        Z trudem łapiąc oddech Parelli uwolnił się z uścisku, po czym zadał jeden
miażdżący cios prosto w tę zniekształconą twarz. Monstrum krzyknęło. 
Odwróciło się i zaczęło uciekać, zatracając ludzki kształt, opierając się temu, 
wydając z siebie na pół ludzkie okrzyki. Parelli ścigał stwora; nogi miał jak z 
waty, dygotał z panicznego przerażenia i niedowierzania własnym zmysłom.
Wyciągając rękę dosięgnął zanikających już spodni potwora i szarpnął. 
Pozostał mu w rękach zimny, śliski, wijący się strzęp przypominający mokrą 
glinę. To było już nie do wytrzymania. Z odrazy poczuł mdłości, nogi się pod 
nim ugięły. Dobiegło go wołanie pilota: - Co się stało?
        Dostrzegł otwarte drzwi magazynu. Skoczył bez tchu do środka, po 
chwili wypadł trzymając w pogotowiu pistolet atomowy. Zobaczył, że pilot z 
bladą twarzą i wybałuszonymi oczami zesztywniał przy olbrzymim oknie.
        - Jest tam! - wykrzyknął tamten.
        Szary pęcherz roztapiał się w rogu szyby, stając się szybą. Parelli rzucił 
się do okna, mierząc z pistoletu. Pofałdowane wybrzuszenie wsiąkło w szkło, 
przyciemniając je; potem pęcherz wyłonił się z drugiej strony okna, w 
chłodzie Kosmosu. Oficer stanął obok Parellego. Obaj patrzyli, jak szara, 
bezkształtna plazma pełznie wzdłuż bocznej ściany pędzącego frachtowca, 
znikając z ich pola widzenia.
        Parelli oprzytomniał.
        - Mam kawałek tego! - wykrzyknął. - Rzuciłem na podłogę w magazynie.
        Na porzucony strzęp natknął się porucznik Morton. Mikroskopijny 
odcinek podłogi wzniósł się, a potem urósł do zdumiewających rozmiarów, 
próbując przybrać ludzką postać. Parelli, z rozbieganymi, błędnymi oczyma, 
zgarnął monstrum szuflą. Stwór zasyczał. Już prawie stał się częścią 
metalowej szufli, ale nie udało mu się to, ponieważ człowiek był zbyt blisko.
        Parelli stał na chwiejnych nogach przed swym zwierzchnikiem, z szuflą 
w rękach. Śmiał się histerycznie:
        - Dotknąłem tego - powtarzał w kółko - dotknąłem tego.
        
        Gdy statek wdzierał się w ziemską atmosferę, na jego zewnętrznej 
powłoce poruszył się pęcherz metalu, zdradzając niemrawe oznaki życia. 
Metalowe ściany rozgrzały się do czerwoności, potem do białości. Odporny 
jednak na to stwór kontynuował powolną przemianę w szarą masę. Niejasno
uświadamiał sobie, że nadeszła pora działania.
        Naraz oderwał się od statku i zaczął opadać powoli, jakby nie podlegał 

Strona 3

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

przyciąganiu ziemskiemu. Nieznaczne przekształcenie w budowie jego 
atomów spowodowało przyspieszenie opadania, jak gdyby stwór naraz stał 
się bardziej podatny na działanie grawitacji. Ziemia w dole była zielona; 
miasto, niewyraźne w oddali, błyszczało w promieniach zachodzącego 
słońca. Stwór zwolnił i zniżał się, niczym opadający liść w podmuchu wiatru,
ku wciąż jeszcze dalekiej powierzchni ziemi. Wylądował przy moście, na 
peryferiach miasta.
        Jakiś mężczyzna szedł przez most szybkim, nerwowym krokiem. 
Zdziwiłby się bardzo, gdyby się obejrzał i ujrzał swego sobowtóra 
wspinającego się z rowu na drogę i ruszającego żwawo w ślad za nim.
        Odszukać - najwybitniejszego matematyka!
        Było to w godzinę później. Idąc zatłoczoną ulicą monstrum odczuwało 
nieustanny ból, z jakim doskwierała mu ta myśl. Cierpiał także i z innych 
powodów: musiał zmagać się z przyciąganiem tej cisnącej się zewsząd, 
spieszącej masy ludzkiej, która mrowiła się przed nim, nie dostrzegając go. 
Teraz, gdy miał ciało i umysł człowieka, znacznie łatwiej było mu myśleć i 
utrzymać niezmienioną postać.
        Odszukać - matematyka!
        „Po co?" zrodziło się pytanie w jego ludzkim teraz mózgu. Monstrum 
zadrżało, wstrząśnięte taką herezją. Jego piwne, rozbiegane oczy rozglądały 
się dokoła trwożnie, jakby spodziewał się, że spotka go nagła i straszliwa 
zagłada. Jego rysy zatarły się nieco, upodabniając się kolejno to do oblicza 
mężczyzny z haczykowatym nosem, który mijał go kołyszącym się krokiem, 
to znów do opalonej twarzy wysokiej kobiety, która wpatrywała się w 
witrynę sklepową.
        Ten proces trwałby dłużej, gdyby monstrum nie otrząsnęło się ze strachu
i nie zmusiło do przybrania rysów gładko wygolonej twarzy młodego 
człowieka, który wynurzył się leniwie z bocznej uliczki. Mężczyzna spojrzał 
na niego, odwrócił wzrok, potem znów się obejrzał, zaskoczony. Monstrum 
odebrało jego myśli: „Co, u diabła? Gdzieś już widziałem tego faceta!".
        Nadchodziła grupka kobiet. Stwór odsunął się na bok, gdy go mijały. Na 
moment stracił kontrolę nad swymi zewnętrznymi komórkami: brąz jego 
garnituru przybrał najdelikatniejszy odcień błękitu - kolor najbliższej sukni. 
Kręciło mu się w głowie od szelestu strojów i trajkotania: „No powiedz sama,
moja droga, czy ona nie wygląda okrrropnie w tym okrrropnym 
kapeluszu?".
        Na wprost znajdował się długi ciąg gigantycznych gmachów. Monstrum 
pokiwało głową ze zrozumieniem. Takie skupisko budynków oznacza 
obecność metalu, a siła, co wiąże atomy metalu, działałaby również i na jego 
ludzką postać. Stwór pojmował istotę tego zjawiska, za pośrednictwem 
umysłu szczupłego mężczyzny w ciemnym garniturze, wlokącego się ospale. 
Był on urzędnikiem. Monstrum odebrało jego myśli: człowiek z zawiścią 

Strona 4

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

myślał o swym szefie, Jimie Brenderze z firmy „J.P. Brender i Spółka".
        Skłoniło to monstrum do gwałtownego zawrócenia i pójścia śladem 
Lawrence'a Pearsona, z zawodu buchaltera. Gdyby przechodnie zwrócili na 
to uwagę, zdumiałby ich widok dwóch Lawrence'ów Pearsonów idących 
ulicą jeden za drugim w odstępie jakichś piętnastu metrów. Wtórny 
Lawrence Pearson, badając pamięć pierwszego, dowiedział się, że Jim 
Brender jest absolwentem harwardzkiego wydziału matematyki, finansów i 
ekonomii politycznej, ostatnim z długiej linii finansowych geniuszy, 
mężczyzną trzydziestoletnim, szefem kolosalnie zasobnej firmy „J P. Brender 
i Spółka".
        „Ja także mam trzydziestkę”, myśli Pearsona odbijały się echem w 
mózgu stwora, „a nie posiadam nic. Brender opływa we wszystko, a ja będę 
mieszkał w tym samym starym pensjonacie do końca życia".
        Zapadał już zmrok, gdy obaj przechodzili przez most. Monstrum 
przyspieszyło kroku, wysuwając się agresywnie do przodu. Widać w 
ostatniej chwili jakieś niejasne przeczucie tknęło jego ofiarę, bo szczupły 
mężczyzna się odwrócił, wydając z siebie cichy skrzek, gdy stalowe szpony 
schwyciły go za gardło w straszliwym uścisku. Mózg potwora odłączył się, 
oszołomiony, gdy zgasła świadomość Lawrence'a Pearsona. Z trudem łapiąc 
oddech i broniąc się przed nicością monstrum odzyskało wreszcie panowanie
nad sobą. Za jednym zamachem chwyciło martwe ciało i przerzuciło je przez 
betonową balustradę. W dole rozległ się plusk, a potem bulgotanie wody.
        Stwór, będący teraz Lawrence'em Pearsonem, szedł najpierw 
pospiesznie, potem coraz wolniej, póki nie dotarł do ogromnego domu z 
cegły, zbudowanego w niejednolitym stylu. Popatrzył z niepokojem na 
numer, ogarnięty nagłą niepewnością, czy pamięć go nie zwodzi. Z 
wahaniem otworzył drzwi. Oblał go strumień żółtego światła, czyjś śmiech 
zawibrował w jego wrażliwych uszach. Panował tu chaos rozmaitych myśli 
snujących się po głowach rozmaitych osób, tak samo jak na ulicy. Stwór 
bronił się przed napływem tych obcych myśli, grożącym mu utratą 
osobowości Lawrence'a Pearsona. Znalazł się w przestronnym, jasnym holu, 
skąd przez otwarte drzwi do pokoju widać było stół nakryty do kolacji, przy 
którym siedziało kilkanaście osób.
        - A, to pan, panie Pearson - odezwała się gospodyni zajmująca honorowe
miejsce u szczytu stołu. Była to kobieta o spiczastym nosie i wąskich ustach. 
Monstrum przypatrywało się jej przez chwilę z uwagą. Przechwyciło myśli 
kobiety. Jej syn był nauczycielem matematyki w gimnazjum. Stwór 
zareagował na to obojętnością, w mig doszedł prawdy: syn tej kobiety był 
takim samym intelektualnym zerem, jak jego matka.
        - Przyszedł pan w samą porę - powiedziała obojętnym tonem. - Sarah, 
przynieś talerz dla pana Pearsona.
        - Dziękuję, nie jestem głodny - odparł stwór, śmiejąc się w duchu z 

Strona 5

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

ironią; było to uczucie do tej pory mu nie znane. - Chyba pójdę się położyć.
        Całą noc przeleżał na łóżku Lawrence'a Pearsona, z otwartymi oczami, 
raźny, coraz bardziej świadom siebie.
        Jestem maszyną, rozmyślał, bez własnego mózgu. Mogę jedynie 
posługiwać się mózgiem ludzi. Ale w jakiś niewytłumaczalny sposób moi 
twórcy pozwolili mi być czymś więcej niż tylko czyimś echem. Posługuję się 
ludzkim mózgiem, aby osiągnąć własny cel.
        Na myśl o twórcach zdjęła go groza zaćmiewająca umysł. Było to 
przerażające, mgliste wspomnienie fizjologicznego bólu dezintegrującej 
reakcji chemicznej.
        Wstał o świcie i spacerował po mieście do wpół do dziesiątej. O tej 
właśnie porze stanął przed imponującą marmurową bramą firmy „J.P. 
Brender i Spółka". Znalazłszy się w środku zagłębił się w wygodnym fotelu z 
inicjałami L.P. i pracowicie ślęczał nad księgami rachunkowymi, które 
Lawrence Pearson odłożył poprzedniego dnia.
        O godzinie dziesiątej wysoki młody człowiek w ciemnym garniturze 
pojawił się na łukowo sklepionym korytarzu. Idąc energicznym krokiem 
mijał po drodze szeregi biurowych pomieszczeń. Uśmiechał się przy tym ze 
spokojną pewnością siebie. Stworowi niepotrzebny był wcale chór „dzień 
dobry, panie Brender", by wiedzieć, że oto przybywa jego zwierzyna łowna. 
Podniósł się gibkim, sprężystym ruchem, na jaki nie stać byłoby 
prawdziwego Lawrence'a Pearsona, i wszedł szybko do toalety.
        W chwilę później w drzwiach ukazał się sobowtór Jima Brendera i 
ruszył ze spokojną pewnością siebie w stronę gabinetu, w którym przed 
kilkoma minutami zniknął prawdziwy Brender. Zapukał do drzwi, wszedł - i 
uzmysłowił sobie trzy rzeczy na raz. Po pierwsze, że znalazł tego właśnie 
człowieka, po którego został wysłany. Po drugie, że jego umysł nie jest w 
stanie skopiować bystrego, precyzyjnie działającego mózgu młodego 
człowieka, który przypatrywał się mu zdziwionymi ciemnoszarymi oczami. I 
po trzecie, że na ścianie gabinetu wisi olbrzymia metalowa płaskorzeźba.
        Wstrząśnięty, mając zamęt w głowie, czuł przyciąganie metalu. Już na 
pierwszy rzut oka poznał, że to supermetal - produkt wielkiego kunsztu 
antycznych Marsjan, których miasta wzniesione z metalu, pełne bezcennych 
mebli, dzieł sztuki i urządzeń mechanicznych, były teraz odkopywane przez 
przedsiębiorczych Ziemian spod warstwy piasku, pod którym leżały 
pogrzebane od trzydziestu czy nawet pięćdziesięciu milionów lat. 
Supermetal! Metal nie rozgrzewający się w najwyższej temperaturze, 
którego ani diament, ani żadne inne narzędzie tnące nie może nawet 
drasnąć; nigdy nie skopiowany przez ludzi, równie tajemniczy jak owa siła 
ieis, którą Marsjanie czerpali z pozornej nicości.
        Wszystkie te myśli kłębiły się w głowie monstrum, gdy badało 
zakamarki pamięci Brendera. Stwór z wysiłkiem odwrócił uwagę od metalu i

Strona 6

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

utkwił wzrok w mężczyźnie. W jego myślach odczytał bezgraniczne 
zdziwienie.
        Brender podniósł się.
        - Mój Boże - odezwał się - kim pan jest?
        - Nazywam się Jim Brender - odparł sobowtór, uświadamiając sobie 
ponury komizm całej sytuacji; zdał sobie również sprawę z faktu, że to 
odczucie dowodzi postępu w jego rozwoju.
        Prawdziwy Jim Brender doszedł już do siebie.
        - Proszę, niech pan siada - zapraszał serdecznie. - To doprawdy 
najbardziej zdumiewający zbieg okoliczności w moim życiu.
        Podszedł do lustra, które zdobiło ścianę po lewej stronie gabinetu. 
Popatrzył najpierw na swe odbicie, potem na sobowtóra.
        - Zdumiewające - powiedział. - Wprost nie do wiary.
        - Panie Brender - odezwał się przybysz - widziałem pańskie zdjęcie w 
gazecie i pomyślałem, że może to niezwykłe podobieństwo skłoni pana do 
wysłuchania mnie, gdyż inaczej nie chciałby pan pewnie zaprzątać sobie 
mną głowy. Dopiero co wróciłem z Marsa i przyszedłem tutaj, aby skłonić 
pana do pojechania tam razem ze mną. 
        - To niemożliwe - brzmiała odpowiedź.
        - Chwileczkę, niech pan zaczeka, aż wyjaśnię panu przyczynę - 
powiedział gość. - Słyszał pan kiedy o Wieży Bestii?
        - O Wieży Bestii? - powtórzył Brender z namysłem. Obszedł biurko i 
nacisnął guzik. 
        - Słucham, szefie? - odezwał się głos dochodzący z ozdobnej skrzynki.
        - Dave, potrzebne mi są wszystkie dane na temat Wieży Bestii i 
legendarnego miasta Li, w którym ona rzekomo istnieje.
        - Nie muszę wcale szukać - padła lapidarna odpowiedź. - Większość 
marsjańskich historii nawiązuje do legendy o tym, jak to bestia owa spadła z 
nieba, kiedy Mars był jeszcze młody - wiązano z tym wydarzeniem jakąś 
straszliwą przepowiednię, a przyczyny upatrywano w wypadnięciu bestii z 
podprzestrzeni kosmicznej. Znaleziono ją nieprzytomną. Marsjanie odczytali 
jej myśli i tak byli przerażeni intencjami zapisanymi w jej podświadomości, 
że próbowali bestię zabić, co im się jednak nie udało. Wznieśli więc olbrzymią
kryptę - liczącą około pięciuset metrów średnicy i półtora kilometra 
wysokości - i uwięzili w nim bestię, najwidoczniej mającą takie właśnie 
rozmiary. Kilkakrotnie podejmowano już próby odnalezienia miasta Li, ale 
bez powodzenia. Powszechnie uznaje się, że to tylko mit. To wszystko.
        - Dziękuję - Jim Brender przerwał połączenie i zwrócił się do gościa. - No
i co pan na to?  
        - To wcale nie jest mit. Wiem, gdzie znajduje się Wieża Bestii, i wiem 
także, że Bestia wciąż żyje.
        - Niech pan posłucha - powiedział Brender dobrodusznie. - 

Strona 7

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

Zaintrygowało mnie nasze podobieństwo, to prawda. Ale niech się pan nie 
spodziewa, że uwierzę w całą tę historię. Bestia, o ile w ogóle coś takiego 
istnieje, spadła z nieba, kiedy Mars był młody. Według niektórych źródeł 
naukowych rasa marsjańska wymarła sto milionów lat temu, no, 
dwadzieścia pięć milionów, skromnie licząc. Jedyne wytwory ich cywilizacji, 
jakie zachowały się do dzisiaj, to konstrukcje z supermetalu. Na szczęście pod
koniec budowali już prawie wszystko z tej niezniszczalnej substancji.
        - Chciałbym panu opowiedzieć o Wieży Bestii - odezwał się przybysz nie 
zbity z tropu. - Jest olbrzymia, ale kiedy ostatnio ją widziałem, wystawała 
zaledwie na trzydzieści metrów ponad piasek: Cały jej wierzchołek to drzwi 
podłączone do zamku zegarowego, zintegrowanego po linii ieis z największą 
liczbą pierwszą.
        Brender wpatrywał się w przybysza szeroko otwartymi oczami. Stwór 
odebrał jego zaskoczenie: najpierw powątpiewanie, potem zalążek wiary. - 
Największą - powtórzył jak echo.
        Schwycił książkę z podręcznej biblioteczki ściennej obok biurka i 
przekartkował ją.
        - Największa ze znanych liczb pierwszych to... aha, tutaj... to 
230584300921393951. Kilka innych to, według tego samego źródła, 
77843839397, 182521213001 i 78875943472201.
        Zmarszczka na jego czole pogłębiła się. - To znaczy, że cała ta historia 
jest absurdalna. Największa liczba pierwsza byłaby liczbą nieokreśloną. - 
Uśmiechnął się do gościa. - Jeżeli tam rzeczywiście jest bestia zamknięta w 
grobowcu z supermetalu, którego drzwi podłączone są do zamku 
zegarowego zintegrowanego po linii ieis z największą liczbą pierwszą - to 
zostanie już tam na zawsze. Nic na świecie nie jest w stanie jej uwolnić.
        - Wręcz przeciwnie - zaprotestował przybysz. - Bestia zapewniała mnie, 
że rozwiązanie tego problemu leży w sferze możliwości ziemskiej nauki, tylko
musi się tym zająć urodzony matematyk, dysponujący całą wiedzą na tym 
poziomie, jaki osiągnęła aktualnie matematyka na Ziemi. Pan jest tym 
człowiekiem.
        - I pan się spodziewa, że uwolnię owego demona zła - o ile uda mi się 
dokonać tego cudu matematycznego?
        - Wcale nie zła! - zaprotestował przybysz. - Z tego bezsensownego 
strachu przed nieznanym, który spowodował, że Marsjanie uwięzili Bestię, 
wyniknęła ogromna krzywda i niesprawiedliwość. Bestia jest uczonym z 
innej przestrzeni, zaskoczonym w czasie przeprowadzania jednego z 
eksperymentów naukowych. Mówię „ona", ale nawet nie wiem, czy w jej 
rasie istnieje rozróżnienie płciowe.
        - Więc pan rozmawiał z Bestią?
        - Porozumiewała się ze mną za pomocą telepatii.
        - Przecież zostało udowodnione, że myśl nie może przenikną 

Strona 8

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

supermetalu.
        - A co ludzkość może wiedzieć na temat telepatii? Ludzie nie potrafią 
nawet porozumiewać się między sobą, z wyjątkiem szczególnych 
okoliczności. - W słowach przybysza brzmiała pogarda.
        - To prawda. A zatem, skoro pańska historia jest prawdziwa, trzeba tę 
sprawę przedłożyć Radzie.
        - Ta sprawa dotyczy tylko dwóch osób: pana i mnie. Czyżby pan 
zapomniał, że krypta znajduje się w samym centrum wielkiego miasta Li; 
jest tam skarb wartości miliardów dolarów, w postaci mebli, dzieł sztuki i 
urządzeń mechanicznych. Bestia żąda, aby ją uwolnić, zanim pozwoli 
komukolwiek na wydobycie tych skarbów. Pan może ją uwolnić. Podzielimy 
się tym bogactwem.
        - Chciałbym panu zadać jedno pytanie - powiedział Brender. - Jak się 
pan naprawdę nazywa
        - P... Pierce Lawrence - zająknął się stwór. Był tak zaskoczony, że nie 
stać go było na większą inwencję niż odwrócenie kolejności imienia i 
nazwiska swej pierwszej ofiary oraz nieznaczną zmianę - „Pearson" na 
„Pierce". Czuł, jak z zakłopotania mąci mu się w głowie.
        - Na jakim statku przybył pan na Marsa? - indagował dalej Brender.
        - N... na F 4961 - wyjąkało monstrum. Wściekłość pogłębiała jeszcze jego
zmieszanie. Starało się odzyskać panowanie nad sobą, czując, że strzeliło 
głupstwo. Poczuło nagle całkiem wyraźnie przyciąganie supermetalu, z 
którego była zrobiona płaskorzeźba na ścianie, i wiedziało, że oznacza to 
zapowiedź niebezpieczeństwa jego rozpadu.
        - Frachtowiec - stwierdził Brender. Nacisnął guzik. - Carltons, sprawdź, 
czy F 4961 miał na pokładzie pasażera lub członka załogi nazwiskiem Pierce 
Lawrence. Ile czasu ci to zajmie?
        - Parę minut, szefie.
        Jim Brender odchylił się w fotelu.
        - To zwykła formalność. Jeśli pan rzeczywiście przyleciał na tym statku, 
będę zmuszony potraktować pańskie oświadczenie serio. Z pewnością 
rozumie pan, że nie mógłbym się podjęć takiego zadania na ślepo. Rozległ się 
dźwięk dzwonka.
        - Tak? - odezwał się Brender.
        - Na F 4961, który wylądował wczoraj, znajdowała się tylko 
dwuosobowa załoga. Na pokładzie nie było nikogo o nazwisku Pierce 
Lawrence.
        - Dziękuję. - Brender wstał. - Żegnam, panie Lawrence - powiedział 
chłodno. - Nie mam pojęcia, na co pan liczył opowiadając mi tę absurdalną 
historię. Chociaż muszę przyznać, że jest rzeczywiście ciekawa, a problem, 
który mi pan przedstawił, był naprawdę bardzo zajmujący.
        Dzwonek. 

Strona 9

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

        - O co chodzi?
        - Pan Gorson do pana.
        - Świetnie, poproś go tutaj.
        Odzyskawszy już panowanie nad sobą, stwór przejął z mózgu Brendera 
informacje, iż Gorson jest magnatem finansowym, którego firma może się 
równać z przedsiębiorstwem Brendera. Te, a także jeszcze inne informacje 
spowodowały, że stwór opuścił gabinet Brendera, wyszedł z gmachu i czekał 
cierpliwie, aż Gorson pojawi się z powrotem w okazałej bramie. W chwilę 
później ulicą szło dwóch Gorsonów.
        Gorson był mężczyzną po czterdziestce, pełnym energii. Był uczciwy; 
prowadził higieniczny, aktywny tryb życia. Jego pamięć przechowywała 
wspomnienia z niełatwych przeżyć w niejednej strefie klimatycznej i na kilku 
planetach. Monstrum swymi sensorami wyczuło energię życiową tego 
człowieka; ruszyło za nim ostrożnie, z szacunkiem, jeszcze niezdecydowane, 
czy podejmie wobec niego jakieś działania.
        Rozwinąłem się już na tyle, myślał stwór, z prymitywnej formy życia, 
jaką byłem na początku, że już nie mógłbym dłużej nią pozostać. Moi twórcy 
wyposażyli mnie w zdolność uczenia się, rozwoju. Dzięki temu łatwiej mi jest 
teraz się bronić przed dezintegracją, łatwiej mi być człowiekiem. Aby 
pokonać tego mężczyznę, muszę jedynie pamiętać o tym, że używając 
właściwie swej siły jestem niezwyciężony.
        Stwór skrupulatnie badał w mózgu swej przyszłej ofiary trasę do biura. 
W pamięci mężczyzny wyryty był dokładny obraz wejścia do przestronnego 
gmachu, dalej ciągnął się długi korytarz z marmuru, potem samobieżną 
windą na ósme piętro i wreszcie krótki korytarzyk z dwojgiem drzwi. Jedne z
nich stanowiły prywatne wejście do gabinetu; drugie prowadziły do 
składziku używanego przez dozorcę. Gorson zaglądał do ostatniego 
pomieszczenia przy rozmaitych okazjach, toteż jego pamięć, oprócz wielu 
innych rzeczy, przechowywała obraz wielkiej skrzyni.
        Monstrum przyczaiło się w składziku, czekając na moment, gdy nie 
podejrzewający niczego Gorson znajdzie się za drzwiami. Drzwi skrzypnęły. 
Gorson odwrócił się, wytrzeszczając oczy. Stwór nie dał mu szansy: stalowa 
pięść zmiażdżyła twarz mężczyzny, wbijając kości czaszki w mózg. Tym 
razem monstrum nie popełniło błędu i w porę przerwało sprzężenie swego 
mózgu z mózgiem ofiary. Pochwyciło osuwające się zwłoki, przywracając 
swej stalowej pięści na powrót kształt ludzkiej dłoni. Z gorączkowym 
pośpiechem wpakowało potężne, atletyczne ciało do wielkiej skrzyni i 
szczelnie docisnęło pokrywę, po czym ostrożnie w wysunęło się ze schowka, 
weszło do gabinetu Gorsom i usiadło za lśniącym dębowym biurkiem. 
Mężczyzna, który pojawił się na jego wezwanie, ujrzał siedzącego tam 
Gorsona i usłyszał głos Gorsona:
        - Crispin, chciałbym, żebyś wziął się natychmiast do wyprzedaży tych 

Strona 10

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

akcji naszymi sekretnymi kanałami. Powiem ci, kiedy masz skończyć. Nie 
oglądaj się na nic, nawet gdybyś uznał to za szaleństwo. Mam pewne poufne 
informacje.
        Crispin popatrzył na całe szeregi nazw pakietów i wybałuszył oczy. 
        - Wielki Boże, człowieku! - wykrztusił wreszcie, z poufałością stanowiącą
przywilej zaufanego doradcy. - To są przecież niezawodne akcje. Cała 
pańska fortuna nie wytrzyma takiej operacji.
        - Mówiłem ci, że siedzę w tym nie tylko ja.
        - Ależ to jest nielegalne dezorganizowanie rynku – zaoponował 
mężczyzna. - Słyszałeś, co powiedziałem, Crispin. Wychodzę teraz z biura. 
Nie próbuj się ze mną kontaktować. Sam do ciebie zadzwonię. 
        Monstrum będące teraz Johnem Gorsonem wstało, obojętne na zamęt, 
jaki wywołały jego polecenia w głowie Crispina, i wyszło tymi samymi 
drzwiami, przez które się tutaj dostało.
        Wystarczy mi tylko, pomyślało po opuszczeniu gmachu, sprzątnąć z pół 
tuzina rekinów finansjery i zacząć wyprzedawać ich akcje; wówczas...
        Do pierwszej było już po wszystkim. Giełdę zamykano o trzeciej, ale o 
pierwszej wiadomość tę odebrały telegrafy nowojorskie. W Londynie, gdzie 
zapadał już zmierzch, pojawił się dodatek nadzwyczajny. W Hankowie i 
Szanghaju olśniewający poranek zakłócony został przez gazeciarzy 
biegnących ulicami w cieniu drapaczy chmur i wykrzykujących, że firma 
„J.P. Brender i Spółka" zbankrutowała i że wszczęte zostało w tej sprawie 
dochodzenie...
        - Mamy tu do czynienia - powiedział nazajutrz sędzia sądu okręgowego 
w swej mowie wstępnej - z najdziwniejszym zbiegiem okoliczności w całej 
naszej historii. Oto firma istniejąca już od lat, ciesząca się poważaniem, 
mająca szerokie powiązania i filie na całym świecie, dysponująca udziałami 
w ponad tysiącu rozmaitego rodzaju spółek akcyjnych, zbankrutowała 
wskutek niespodziewanego spadku notowań pakietów, którymi była 
zainteresowana. Trzeba miesięcy, by ujawnić, kto ponosi odpowiedzialność 
za wyprzedaż, która doprowadziła do tej katastrofy. Tymczasem jednak - 
chociaż musi się to wydać godne pożałowania starym przyjaciołom zmarłego
J.P. Brendera oraz jego syna - należy zadośćuczynić żądaniom wierzycieli i 
zlikwidować majątek w drodze licytacji i innych stosownych kroków 
prawnych...
        
        Komandor Hughes z Międzyplanetarnych Tras Kosmicznych wszedł do 
gabinetu swego zwierzchnika w wojowniczym nastroju. Był to mężczyzna 
niewielkiego wzrostu, ale silnej budowy. Monstrum, przybrawszy teraz 
postać Louisa Dyera, wpatrywało się w niego z napięciem, zdając sobie 
sprawę z siły i energii tego człowieka.
        - Dostałeś mój raport w sprawie Brendera? - zaczął Hughes. Sobowtór 

Strona 11

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

Dyera podkręcił nerwowo wąsa, po czym podniósł niewielki skoroszyt i 
przeczytał na głos:
        - „Niebezpieczne ze względów psychologicznych... zatrudniać Brendera...
Zbyt wiele ciosów na raz. Utrata majątku i pozycji... Nie pozostanie bez 
wpływu na psychikę... żadnego normalnego człowieka... w tych 
okolicznościach. Weź go do swego biura... okaż mu pomoc... daj jakąś 
intratną posadę i takie stanowisko, na którym niewątpliwie jego wielkie 
zdolności... ale nie na statku kosmicznym, gdzie wymagana jest wyjątkowa 
odporność, zarówno fizyczna, jak i psychiczna, a także przytomność umysłu i
równowaga duchowa..."
        - To są właśnie te punkty, które chciałem podkreślić - przerwał Hughes. -
Wiedziałem, że zrozumiesz, o co mi chodzi, Louis.
        - Oczywiście, że rozumiem - powiedział stwór, uśmiechając się z 
ponurym rozbawieniem; ostatnimi czasy nabrał pewności siebie. - Twoje 
uczucia, pomysły, twoje zasady i metody pracy odcisnęły niezatarte piętno 
na twym sposobie myślenia. Nigdy - dodał pospiesznie - nie miałem 
najmniejszej wątpliwości co do słuszności twego stanowiska. Jednak w tej 
sprawie nie ustąpię. Jim Brender nie przyjmie zwykłej posady oferowanej 
mu przez przyjaciół. To absurd proponować mu, aby podporządkował się 
komuś, nad kim on pod każdym względem góruje. Dowodził już własnym 
jachtem kosmicznym i na matematycznej stronie tej roboty zna się lepiej niż 
cały nasz personel razem wzięty; a to wcale nie jest zarzut pod adresem 
naszego personelu. Brender dobrze zna trud lotów kosmicznych uważa, że 
tego mu właśnie teraz potrzeba. Dlatego, Peter, polecam ci - po raz pierwszy 
w ciągu naszej długoletniej współpracy - abyś przydzielił go na frachtowiec 
F 4961 na miejsce Parellego, który doznał rozstroju nerwowego po tej 
dziwnej sprawie ze stworem z Kosmosu, jak to określił porucznik Morton. A 
propos, czy odnalazłeś już... hm... tę... próbkę stwora?
        - Nie, szefie, zniknęła jeszcze tego samego dnia, kiedy przyszedłeś ją 
obejrzeć. Przeszukaliśmy całe pomieszczenie wzdłuż i wszerz - to 
najdziwaczniejszy twór, jaki w życiu spotkałem. Przenika przez szybę tak 
łatwo jak światło. Można by nawet pomyśleć, że to jakaś forma światła; sam
się wystraszyłem. To najwyższa faza rozwoju, łatwiej adaptująca się do 
otoczenia niż cokolwiek innego, co do tej pory odkryto - a mówię to bez 
przesady. Ale wracając do sprawy Brendera, nie możesz mnie tak po prostu 
od tego odsunąć.
        - Nie rozumiem twego stanowiska, Peter. Dopiero po raz pierwszy 
wtrącam się do twojej roboty...
        - Złożę rezygnację - wykrztusił przyparty do muru mężczyzna. 
        Potwór stłumił uśmiech.
        - Peter, przecież to ty dobierałeś cały personel Tras Kosmicznych. To 
dzieło twego życia, nie możesz teraz tego zostawić, wiesz dobrze, że nie 

Strona 12

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

możesz...
        W jego słowach zabrzmiała leciutka nutka paniki, gdyż przez głowę 
Hughesa przemknął po raz pierwszy wyraźny zamysł złożenia rezygnacji. 
Właśnie to przypomnienie jego osiągnięć i pasji zawodowej pociągnęło za 
sobą taką falę wspomnień, że dopiero teraz Hughes uświadomił sobie, jak 
dotkliwą ujmą była dlań ta groźba wmieszania się w jego kompetencje. 
Monstrum w lot pojęło, co znaczyłoby odejście z pracy tego człowieka: 
niezadowolenie załogi, szybkie rozeznanie się w sytuacji przez Jima 
Brendera i jego odmowa przyjęcia pracy. Pozostawało tylko jedno wyjście - 
aby Brender znalazł się na statku nie dowiedziawszy się, co się stało 
Ostatecznie potrzeba było tylko, aby odbył tę jedną jedyną podróż na Marsa.
        Stwór przemyśliwał nad możliwością przybrania postaci Hughesa. 
Stwierdził jednak ze smutkiem, że to beznadziejna sprawa: zarówno Louis 
Dyer, jak i Hughes muszą być na miejscu aż do ostatniej chwili.
        - Ależ Peter, posłuchaj - zaczął nie wiedząc, co powiedzieć. Cholera! - 
typowa ludzka reakcja. Do szału doprowadzała go świadomość, że Hughes 
uznał jego słowa za oznakę słabości. Niepewność, niczym czarna chmura, 
zasnuła jego myśli.
        - Brender będzie tu za pięć minut; powiem mu, co sądzę o tym wszystkim
- warknął Hughes, a stwór zrozumiał, że najgorsze już się stało. - Jeśli nie 
pozwolisz tego mu powiedzieć, złożę wymówienie. Ja... o Boże... człowieku, 
twoja twarz!
        Pomieszanie i przerażenie ogarnęły monstrum równocześnie. 
Zrozumiało, że wobec groźby fiaska całego jego planu twarz mu zaczyna się 
rozpływać. Zerwało się na równe nogi, uświadamiając sobie straszliwe 
niebezpieczeństwo. Sekretariat znajdował się tuż za matowym szkłem drzwi;
pierwszy krzyk Hughesa natychmiast sprowadziłby pomoc. Wydając z siebie
na pół szloch, stwór usiłował nadać swej ręce formę metalowej pięści, ale w 
gabinecie nie było żadnego metalu, którego kształt mogłaby przybrać. Stało 
tam tylko masywne klonowe biurko. Z chrapliwym okrzykiem stwór 
przesadził je, starając się wbić drewniany szpic w gardło Hughesa.
        Ten zaklął, zdumiony, i schwycił laskę ze wściekłą siłą. Z zewnątrz 
dotarły naraz odgłosy zgiełku, słychać było krzyki, tupot nóg...
          
        Brender zaparkował samochód w pobliżu statku kosmicznego. Stał przez
chwilę - nie dlatego, żeby miał jakieś wątpliwości. Jego sytuacja była 
beznadziejna i dlatego potrzebna mu była choćby najmniejsza szansa. 
Sprawdzenie, czy marsjańskie miasto Li zostało odkryte, nie zajmie mu zbyt 
wiele czasu. Jeśli tak - będzie mógł odzyskać swą fortunę. Ruszył szybko w 
kierunku statku.
        Kiedy zatrzymał się na pasie startowym wiodącym do otwartych drzwi 
F 4961 - olbrzymiej kuli z błyszczącego metalu, o średnicy stu metrów - 

Strona 13

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

zauważył biegnącego ku niemu jakiegoś mężczyznę. Rozpoznał w nim 
Hughesa.
        Monstrum, będące teraz Hughesem, zbliżyło się, usiłując zachować 
spokój. Zdawało mu się, że cały świat stał teraz w ogniu krzyżujących się sił 
przyciągania. Stwór aż się skulił pod naporem myśli ludzi tłoczących się 
teraz w popłochu w gabinecie, który właśnie przed chwilą opuścił. Poszło jak 
najgorzej; wcale nie zamierzał robić tego wszystkiego, do czego teraz już był 
zmuszony. Pragnął większą część podróży na Marsa spędzić w postaci 
pęcherza metalu na zewnętrznej powłoce statku. Opanował się z wielkim 
wysiłkiem.
        - Zaraz odlatujemy - powiedział.
        - Ależ to znaczy - zdziwił się Brender - że będę musiał wyznaczyć nową 
orbitę w najtrudniejszych...
        - Właśnie - przerwał mu niby-Hughes. - Wiele słyszałem o pańskich 
zdolnościach matematycznych. Pora tego dowieść w praktyce.
        Brender wzruszył ramionami.
        - Nie widzę przeszkód. Ale, co się stało, że leci pan ze mną? - Zawsze 
latam z nowymi.
        To brzmiało logicznie. Brender wszedł na pas startowy, Hughes posuwał
się tuż za nim. Potężne przyciąganie metalu sprawiało mu ból, pierwsze 
rzeczywiste odczucie, jakiego nie doświadczał od dawna. Przez cały miesiąc 
będzie teraz musiał stawiać opór przyciąganiu, by zachować postać Hughesa
i jednocześnie wypełniać setki różnych obowiązków. Ból targał nim do głębi, 
druzgocząc całą pewność siebie, jakiej nabrał będąc człowiekiem. A potem, 
wchodząc w ślad za Brenderem na statek, usłyszał z tyłu okrzyki. Obejrzał się
pospiesznie. Za nim, z kilku wyjść, wylewała się rzeka ludzi biegnących w 
kierunku statku. Brender znajdował się już kilka metrów w głębi korytarza. 
Z piskiem przypominającym szloch monstrum wskoczyło do środka i 
pociągnęło za dźwignię, zatrzaskując drzwi.
        Znajdowała się tam też zapasowa dźwignia włączająca tarcze 
antygrawitacyjne. Jednym szarpnięciem stwór przesunął dźwignię do 
oporu. Natychmiast doznał uczucia nieważkości i wrażenia, że spada. Przez 
olbrzymie okno dostrzegł migające w przelocie lotnisko, na którym mrowiło 
się od ludzi. Widać było wzniesione ku górze blade twarze, machanie rękami.
Potem obraz zniknął w oddali, gdy statek zawibrował od huku silników 
rakietowych.
        - Mam nadzieję - odezwał się Brender, gdy Hughes wszedł do sterowni - 
że chciał pan, abym włączył silniki.
        - Owszem - odparł stwór ochryple. - Całą matematyczną stronę 
zostawiam panu.
        Nie ośmielił się przebywać zbyt blisko metalowych silników, nawet w 
obecności Brendera, która ułatwiała mu zachowanie ludzkiej postaci. Ruszył 

Strona 14

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

pospiesznie korytarzem. Najlepszym miejscem będzie izolowana sypialnia.
        Nagle przestał gnać na łeb na szyję i przystanął, kołysząc się na 
czubkach palców. Ze sterowni, z której dopiero co wyszedł, dotarła doń myśl 
Brendera. Potwór omal nie zatracił swych kształtów, gdy z przerażeniem 
zorientował się, że Brender siedzi przy radiu, odpowiadając natarczywe 
wezwanie z Ziemi.
        „Hughes" wpadł do sterowni i stanął jak wryty. W jego szeroko 
otwartych oczach malowało się całkiem ludzkie przerażenie. Brender 
błyskawicznie odwrócił się od radia. W ręku trzymał rewolwer. Stwór 
odebrawszy myśl człowieka zrozumiał, że Brenderowi zaczyna już świtać w 
głowie.
        To ty jesteś tym... stworem - wykrzyknął Brender - który przyszedł do 
mnie do biura, opowiadał o liczbach pierwszych i o krypcie Bestii!
        Przesunął się w bok, by zastawić sobą drzwi na korytarz. Odsłonił przy 
tym teleekran, na którym widział twarz prawdziwego Hughesa. W tejże 
chwili Hughes spostrzegł sobowtóra.
        - Brender! - wrzasnął - to ten właśnie potwór, którego Morton i Parelli 
widzieli podczas swej podróży z Marsa. On jest odporny na działanie 
wysokich temperatur i środków chemicznych, ale jeszcze nie próbowaliśmy 
kul. Strzelaj, prędko!
        Za dużo metalu, za dużo chaosu. Twór skamląc zaczął się rozpływać. 
Przyciąganie metalu zniekształciło go straszliwie, przeobrażając w ciężki 
półmetal. Broniąc się przed deformacją miał wciąż jeszcze, niczym rakowatą 
narośl, bulwiastą głowę z na pół znikającym jednym okiem i wężowatymi 
ramionami doczepionymi do półmetalicznego ciała. Instynktownie starał się 
przesunąć bliżej Brendera, którego przyciąganie pomagało mu zachować 
ludzką postać. Półmetal stał się teraz bezkształtną masą ciała ludzkiego, 
usiłującą wrócić do uprzedniego wyglądu.
        - Słuchaj, Brender! - głos Hughesa był natarczywy - zbiorniki paliwa w 
maszynowi zrobione są z supermetalu. Jeden jest pusty. Poprzednim razem 
schwytaliśmy fragment tego stwora i on nie mógł się wydostać z małego 
pojemnika z supermetalu. Gdyby ci się udało zapędzić monstrum do 
zbiornika, kiedy ono straci nad sobą kontrolę, co zdaje się przydarza mu się 
bardzo łatwo...
        - Najpierw wypróbuję na nim działanie ołowiu! - warknął Brender 
łamiącym się głosem.
        Bach! Z na pół uformowanej szczeliny ust wyrwał się krzyk. Monstrum 
cofnęło się; jego nogi rozpłynęły się w szarą, ciastowatą masę. - Boli, co? - 
zgrzytnął Brender. - Jazda do maszynowni, ty cholerny potworze, do 
zbiornika!
        - Dalej, dalej! - popędzał Hughes z teleekranu.
        Brender znowu wystrzelił. Stwór wydał żałosny pisk i cofnął się jeszcze 

Strona 15

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

bardziej. Znów stał większy, bardziej podobny do człowieka. A w jego 
karykaturalnej dłoni pojawił się karykaturalny rewolwer.
        Uniósł nie dokończoną, nie uformowaną jeszcze broń. Rozległ się huk 
wystrzału i krzyk potwora. Rewolwer - bezkształtny strzęp - upadł na 
podłogę, Drobina szarej masy, w którą się zmienił, zawzięcie pełzła w stronę 
macierzystego ciała i niczym monstrualna rakowata narośl przywarła do 
jego prawej stopy.
        Wtedy to po raz pierwszy potężne, złe umysły, które stworzyły 
monstrum, podjęły wysiłek, by opanować swego robota. Z furią, chociaż 
przy świadomości, że całą grę trzeba prowadzić z rozwagą, Kontroler zmusił
przerażonego i całkowicie złamanego stwora do podporządkowania się jego 
woli. Bolesny jęk rozdarł powietrze, gdy owa przemiana została wymuszona 
na niestabilnych elementach. W jednej chwili monstrum już stało jako 
sobowtór Brendera, jednak zamiast rewolweru wyrósł mu w potężnej ręce 
świecący metalowy pręt. Błyszczący jak lustro, lśnił każdą fasetą niczym 
jakiś niezwykły klejnot. Metal emanował słabe, nieziemskie promieniowanie.
        Tam, gdzie przedtem stało radio, a także ekran z twarzą Hughesa ziała 
teraz wielka dziura. Brender z desperacją raził stojącą przed nim postać 
gradem kul, ale monstrum, choć zadrżało, wpatrywało się weń nietknięte. 
Świecącą broń skierowało w stronę człowieka.
        - Kiedy już skończysz strzelać - odezwało się - może będziemy mogli 
porozmawiać.
        Głos brzmiał tak łagodnie, że Brender, w napięciu oczekujący śmierci, ze 
zdziwienia opuścił broń.
        - Nie masz powodu do obaw - ciągnęło dalej monstrum. – Ten, którego 
tu widzisz i słyszysz, to android, tak przez nas zaprojektowany, by mógł 
działać w waszym wymiarze i przestrzeni. Kilkoro z nas pracuje tu w 
wyjątkowo trudnych warunkach nad utrzymaniem z tobą kontaktu, więc 
muszę się streszczać.
        Żyjemy w wymiarze, gdzie czas płynie nieskończenie wolniej od 
waszego. Dzięki systemowi synchronizacji ustawiliśmy liczbę tych 
wymiarów tak, byśmy mogli się z tobą porozumieć, mimo że jeden nasz dzień
to milion waszych lat. Naszym celem jest uwolnienie Kalorna z marsjańskiej 
krypty. Został on przypadkowo schwytany w zakrzywieniu czasu, które sam 
spowodował, i spadł na planetę, którą nazywacie Marsem. Marsjanie 
całkiem niepotrzebnie wystraszyli się jego potężnych rozmiarów i 
skonstruowali dlań szatańskie więzienie. Potrzebna jest nam wiedza 
matematyczna odpowiadająca waszemu wymiarowi i przestrzeni by go 
uwolnić.
        Łagodny głos mówił dalej, żarliwie, ale bez natarczywości, z 
naleganiem, ale przyjaźnie. Mówca ubolewał, że android zabijał istoty ludzki
Szczegółowiej wyjaśnił, że każda przestrzeń oparta jest na innych systemach 

Strona 16

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

liczbowych - niektóre na ujemnych, inne na dodatnich, a jeszcze inne na 
mieszanych - całość zaś jest nieskończenie różnorodna. I każda przestrzeń 
rządzi się prawami swojej matematyki.
        Siła ieis nie jest w gruncie rzeczy niczym tajemniczym. To po prostu 
przepływ z jednej przestrzeni do drugiej będący efektem różnicy potencjałów.
Ten przepływ jest jedną z sił uniwersalnych, które może zrównoważyć 
jedynie inna siła. To jej właśnie użył mówiący przed kilkoma minutami. 
Supermetal jest rzeczywiście super. W swoim wszechświecie mają podobny 
metal, złożony z atomów ujemnych. W mózgu Brendera odczytał, że 
Marsjanie nie znali liczb ujemnych, a więc musieli budować ze zwykłych 
atomów. Może to być i tak zrobione, chociaż nie tak łatwo.
        - Problem więc sprowadza się do tego - zakończył - że ziemska 
matematyka musi nam wskazać, jak dysponując naszą uniwersalną siłą 
moglibyśmy doprowadzić do rozwiązania - czyli podziału - najwyższej liczby
pierwszej, by drzwi się otworzyły. Możesz zapytać, jak znaleźć podzielnik 
liczby pierwszej, skoro jest podzielna jedynie przez siebie i przez jeden. Ten 
problem jest dla waszego systemu liczbowego rozwiązywalny tylko przez 
waszą matematykę. Zrobisz to dla nas?
        Brender schował rewolwer do kieszeni. Był zupełnie spokojny. - 
Wszystko to brzmi logicznie i szczerze - rzekł. - Przecież gdybyście chcieli 
narobić nam kłopotu, wystarczyłoby przysłać na Ziemię więcej istot z waszej 
rasy. Oczywiście trzeba będzie to przedstawić Radzie...
        - W takim razie sprawa jest beznadziejna, Rada nie wyrazi zgody... - 
Więc spodziewacie się, że ja pójdę na to, czego waszym zdaniem nie 
zaakceptuje najwyższy organ władzy w naszym systemie? - wykrzyknął 
Brender.
        - Na tym właśnie polega istota rządów demokracji: rząd nie może sobie 
pozwolić na narażanie życia obywateli. Taka jest tutejsza władza; jej 
przedstawiciele poinformowali nas kiedyś w podobnej sytuacji, że nie biorą 
pod uwagę ewentualności uwolnienia nieznanej bestii. Co wcale nie znaczy, 
że jednostka nie mogłaby sobie pozwolić na takie ryzyko, na jakie rządowi 
pójść nie wolno. Zgodziłeś się z nami, że nasze argumenty są logiczne. Jaki 
zatem porządek stosują ludzie w swym postępowaniu, jeśli nie logiczny?
        Kontroler, za pośrednictwem androida, czujnie śledził myśli Brendera. 
Zauważył jego rozterkę i niezdecydowanie przeciwstawiające się Prawdziwie
ludzkiemu odruchowi - chęci niesienia pomocy, wynikającej z 
przeświadczenia, że nie ma w tym żadnego ryzyka. Kontroler pomyślał, że to
nierozsądne - ufać przesadnie logice w postępowaniu z ludźmi.
        - Możemy ci zaoferować... wszystko - przynaglał. - Jeśli się zgodzisz, za 
chwilę przeniesiemy ten statek na Marsa, nie w trzydzieści dni, lecz w 
trzydzieści sekund. Wiedzę o tym, w jaki sposób tego dokonamy, zachowasz 
dla siebie. Będziesz na Marsie jedyną osobą wiedzącą o istnieniu 

Strona 17

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

starożytnego miasta Li, którego centralnym miejscem jest Krypta Bestii. W 
mieście tym zostaną dokonane znaleziska o wartości dosłownie miliardów 
dolarów, wykonane z supermetalu, i zgodnie z prawem ziemskim, połowa 
będzie należeć do ciebie. Odzyskawszy swą fortunę będziesz mógł wrócić na 
Ziemię jeszcze tego samego dnia.
        Twarz Brendera była kredowobiała. Android niechętnie śledził tok jego 
myśli; wspomnienie nagłej katastrofy, która doprowadziła do nędzy całą 
jego rodzinę. Brender podniósł wzrok.
        - Dobrze - powiedział - zrobię, co w mojej mocy.
        
        Ponury łańcuch górski opadał w kotlinę czerwonawoszarego piasku. 
Słaby podmuch marsjańskiego wiatru wzniósł obłoczek piasku pod budowlą.
I to jaką budowlą! Z daleka wydawała się po prostu duża. Wznosiła się 
ledwie na trzydzieści metrów nad pustynią - miała trzydzieści metrów 
wysokości i pięćset metrów średnicy. Musiała jednak sięgać na głębokość 
tysięcy metrów pod tym niespokojnym oceanem piasku, by zachować tę 
doskonałą harmonię, to pełne gracji bajeczne piękno, jakie dawno wymarli 
już Marsjanie nadawali wszystkim swoim konstrukcjom mimo ich 
masywności. Brender poczuł się naraz mały i znikomy, gdy rakiety jego 
skafandra z łoskotem niosły go na wysokości kilku metrów ponad piaskiem 
w kierunku tej niezwykłej budowli.
        Z bliska brzydota pionowych ścian cudownie zatracała się w bogactwie 
ornamentów. Kolumny i pilastry w grupach i skupiskach rozbijały 
płaszczyznę fasady, schodziły się i znów rozbiegały. Płaska powierzchnia 
ścian i dachu przeistaczała się w bogactwo ornamentów i pseudosztukaterii, 
znikała i załamywała się w grze świateł i cieni.
        Stwór szybował obok Brendera.
        - Widzę, że podchodzisz poważnie do całej sprawy - powiedział jego 
Kontroler - ale ten android chyba nie jest w stanie analizować 
abstrakcyjnego myślenia, więc nie mam pojęcia, jakim torem idą twoje 
spekulacje. Wydajesz się zadowolony.
        - Chyba znalazłem rozwiązanie - odpowiedział Brender – ale najpierw 
chciałbym obejrzeć zamek zegarowy. Lecimy.
        Wznieśli się w górę, opadając tuż poza krawędzią budowli. 
        Brender ujrzał rozległą płaszczyznę, a w samym środku... Zaparło mu 
dech z wrażenia.
        Słaby blask dalekiego marsjańskiego słońca padał na budowlę 
umieszczoną na czymś, co wyglądało na środek wielkich drzwi. Konstrukcja 
ta miała około piętnastu metrów wysokości; zdawało się, że tworzyły ją 
ćwiartki koła stykające się w środku, który stanowiła metalowa strzałka 
wzniesiona pionowo w górę. Ostrze tej strzałki nie było z litego metalu; 
wyglądało raczej to, jakby metal rozdzielał się na dwie części, które 

Strona 18

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

zakrzywiały się i znów schodziły. Ale nie całkiem: rozdzielał je odstęp o 
szerokości około pół metra. Przebiegał między nimi ledwie widoczny, cienki 
zielony płomyk ieis.
        - Zamek zegarowy! - pokiwał głową Brender. - Spodziewałem się, że tak 
wygląda, chociaż przypuszczałem, że będzie większy i solidniejszy.
        - Nie daj się zwieść jego pozornej kruchości - odezwał się Kontroler. - 
Teoretycznie siła supermetalu jest nieograniczona, a siłę ieis może 
zrównoważyć tylko wartość ogólna, o której wspominałem. Dokładny skutek
jest niemożliwy do przewidzenia, ponieważ wiąże się to z tymczasowym 
przestawieniem całego systemu liczbowego, na jakim dany sektor przestrzeni
jest zbudowany. A więc powiedz nam teraz, co robić.
        - Dobrze. - Brender opadł na wydmę i wyłączył tarcze grawitacyjne. 
Leżąc na wznak, patrzył w zamyśleniu w błękitnoczarne niebo. Na chwilę 
opuściły go wszelkie wątpliwości, troski i lęki. Odprężył się i zaczął:
        - Marsjańska matematyka, podobnie jak matematyka Euklidesa i 
Pitagorasa, opierała się na wielkości nieskończonej. Nie obejmowała liczb 
ujemnych. Tymczasem na Ziemi, poczynając od Kartezjusza, rozwijała się 
matematyka analityczna. Wielkość i wymiary postrzegalne zostały 
zastąpione przez wartości zmienne między ustawieniami w przestrzeni.
        Dla Marsjan istniała tylko jedna liczba pomiędzy 1 i 3. W rzeczywistości 
jest ich bardzo wiele. Wraz z wprowadzeniem pojęcia pierwiastka 
kwadratowego z minus 1 - czyli liczby urojonej i - i zbiorów liczb, 
matematyka ostatecznie przestała być nauką tylko o wielkościach 
dostrzegalnych. Jedynie intelektualny krok od wartości nieskończenie małej 
do dolnej granicy każdej możliwej wielkości skończonej wprowadziło pojęcie 
liczby zmiennej, która znajduje się poniżej każdej możliwej do wyznaczenia 
liczby, nie będącej zerem.
        Liczba pierwsza, będąca wyobrażeniem wielkości czystej, nie istnieje w 
matematyce realnej, ale w tym przypadku została ściśle powiązana z 
realnością siły ieis. Marsjanie znali ieis jako bladozielony przepływ o 
długości około pół metra i mocy, powiedzmy, tysiąc koni mechanicznych (w 
rzeczywistości wynosi to 51,35 centymetrów i 1021,23 koni mechanicznych, 
ale to nieważne). Wytworzona moc nigdy się nie zmieniała, długość także, z 
roku na rok, od dziesiątków tysięcy lat. Marsjanie przyjęli więc tę długość za 
podstawową miarę i nazwali ją 1 ell, przyjęli też moc za jednostkę mocy i 
nazwali ją 1 rb. Z powodu całkowitej niezmienności przepływu uznali go za 
wieczny.
        Następnie uznali, że nic nie może być wieczne, nie stając się liczbą 
pierwszą. Cała ich matematyka opierała się na liczbach, którym można 
ustalić dzielnik, to jest które mogą być rozdrobnione, zniszczone, 
sprowadzone do wartości niższych; oraz na liczbach bez dzielników - które 
nie mogą być rozdrobnione czy podzielone na mniejsze grupy.

Strona 19

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

        Każda liczba, która ma dzielnik, nie może być nieskończoną. Wobec tego 
liczba nieskończona musi być liczbą pierwszą.
        Dlatego też skonstruowali zamek zintegrowany wzdłuż linii ieis, by 
działał, gdy już ieis przestanie przepływać - co mogłoby nastąpić, gdy 
nastanie koniec Czasu, pod warunkiem, że nikt by go wcześniej nie naruszył. 
By tego uniknąć, ukryli mechanizm przepływu w supermetalu, który nie 
ulega zniszczeniu ani korozji. Według zasad ich matematyki to wystarczyło.
        - Ale ty znalazłeś rozwiązanie - odezwał się niecierpliwie stwór. - Po 
prostu: Marsjanie ustalili wartość przepływu na 1 rb. Jeśli nastąpi 
zakłócenie przepływu bez względu na to jak małego stopnia, nie jest to już rb,
lecz coś mniejszego. Przepływ, który jest wartością ogólną, staje się czymś 
mniejszym, mniej niż nieskończonością. Liczba pierwsza przestaje być liczbą 
pierwszą. Przypuśćmy, że zakłócenie nastąpi w takim stopniu: najwyższa 
pierwsza minus 1. Zatem będzie to liczba podzielna przez 2. W gruncie rzeczy 
ta liczba, podobnie jak większość dużych wartości, natychmiast rozpadnie się
na tysiące części, to jest, będzie podzielna przez dziesiątki tysięcy mniejszych 
liczb. Jeśli czas teraźniejszy trafi gdzieś w pobliże jednego z tych miejsc 
rozpadu, drzwi otworzą się natychmiast, o ile uda się wywołać takie 
zakłócenie, że jeden z dzielników wystąpi w teraźniejszości.
        - To zupełnie jasne - w głosie Kontrolera brzmiała satysfakcja; sobowtór
Brendera uśmiechnął się z triumfem. - Teraz możemy użyć naszego androida 
do wytworzenia wartości ogólnej; Kalorn już wkrótce będzie wolny. - 
Zaśmiał się głośno. - Biedny android broni się przed unicestwieniem, ale 
ostatecznie to przecież tylko maszyna i to nie najlepsza. Poza tym on nam 
przeszkadza we właściwej recepcji twoich myśli. Posłuchaj jego wrzasku, 
gdy będę mu nadawał nowy kształt.
        Te słowa wypowiedziane z zimną krwią zmroziły Brendera, ściągając go
z wyżyn abstrakcyjnego myślenia. Dzięki intensywnej pracy mózgu naraz z 
wielką wyrazistością dostrzegł coś, co wcześniej umknęło jego uwadze.
        - Chwileczkę - powiedział. - Jak to możliwe, że ten wasz robot żyje teraz 
w tym samym wymiarze, co ja, podczas gdy Kalorn nadal żyje waszym?
        - Słuszne pytanie. - Twarz stwora wykrzywił triumfujący uśmieszek, 
podczas gdy Kontroler mówił dalej: - Widzisz, mój drogi Brenderze, zostałeś 
oszukany. To prawda, że Kalorn żyje w naszym sektorze czasu, ale tak się 
stało z powodu błędu w naszej maszynie. Urządzenie, które skonstruował 
Kalorn, było wystarczająco wielkie, by go przetransportować, nie miało 
jednak mechanizmu adaptacyjnego, który by go mógł przystosować do 
każdej nowej przestrzeni, w jakiej się znajdzie. Efekt był taki, że został on 
wprawdzie przetransportowany, ale nie zaadaptowany. Oczywiście my, jego
pomocnicy, mogliśmy przetransportować coś tak małego jak android, ale nie
mamy pojęcia o konstrukcji maszyny Kalorna.
        Krótko mówiąc, mogliśmy użyć tego, co z niej zostało, ale tajemnica jej 

Strona 20

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

konstrukcji jest zamknięta w naszym własnym specyficznym supermetalu i 
w mózgu Kalorna. Jej wynalezienie przez Kalorna to jeden z tych 
przypadków, które zdarzają się raz na milion lat naszego czasu. Teraz, gdy 
już podałeś nam metodę uwolnienia Kalorna, będziemy mogli zbudować 
niezliczoną ilość maszyn międzyprzestrzennych. Naszym celem jest 
opanowanie wszystkich przestrzeni, wszystkich planet - zwłaszcza 
zamieszkanych. Chcemy być władcami absolutnymi całego Wszechświata.
        Ironiczny głos zamilkł. Brender wciąż leżał, zdjęty grozą. Przerażenie to 
wywołały dwa powody - częściowo potworny plan Kontrolera, a częściowo 
myśl pulsująca w jego mózgu. Jęknął, uprzytomniwszy sobie, że ta 
ostrzegawcza myśl zostanie przechwycona przez automatycznie odbierający 
mózg robota. Zaraz, brzmiała ta myśl, to wprowadza dodatkowy czynnik: 
czas...
        Dał się słyszeć krzyk potwora, gdy został przemocą rozłożony. Krzyk 
przeszedł w zdławiony szloch, potem zapadła cisza. Na wielkiej 
szarobrązowej powierzchni piasku i supermetalu leżało zagadkowe 
urządzenie z błyszczącego metalu.
        Metal zalśnił i urządzenie wzniosło się w górę. Dosięgnęło czubka 
strzałki i osiadło na zielonym płomieniu ieis.
        Brender szarpnął swą tarczę antygrawitacyjną i skoczył na równe nogi. 
Ten gwałtowny ruch uniósł go kilkadziesiąt metrów w górę. Jego rakiety 
trzaskały ogniem; zacisnął zęby, czując ból przyspieszenia. W dole pod nim 
olbrzymie drzwi zaczęły się otwierać, coraz szybciej i szybciej upodabniając 
się do koła zamachowego. Piasek wystrzelił na wszystkie strony, jakby 
wzniesiony miniaturową burzą.
        W pełnym przyspieszeniu Brender uskoczył w bok. W samą porę! 
Najpierw siła odśrodkowa odrzuciła maszynę-robota z ogromnego koła. 
Potem drzwi odpadły i wirując w zawrotnym tempie uniosły się w górę i 
zniknęły w oddali.
        Z czeluści grobowca wyleciał obłok czarnego pyłu. Opanowując 
przerażenie, lecz z ogromną ulgą Brender podskoczył do miejsca, w którym 
robot upadł na piasek. Zamiast błyszczącego metalu leżał tam zaśniedziały 
kawałek złomu. Metal zafalował leniwie, przybierając niby-ludzką postać. 
Jego ciało pozostało szare, pofałdowane, jakby gotowe za chwilę rozpaść się 
ze starości. Monstrum usiłowało stanąć na pofałdowanych nogach, ale nie 
mogło się podnieść. Jego usta poruszały się, bełkocąc:
        - Odebrałem twoje ostrzeżenie, ale im nie przekazałem. Teraz Kalorn nie 
żyje. Odkryli prawdę od razu, gdy to się stało. Nadszedł Koniec Czasu... - głos
zamarł.
        - Tak, nadszedł koniec czasu - podjął Brender - kiedy przepływ był przez 
chwilę mniejszy niż wieczny; doszedł do punktu, który wystąpił kilka minut 
wcześniej.

Strona 21

A.E. Van Vogt - Krypta Bestii

        - Byłem... tylko częściowo... pod ich... wpływem; Kalorn cały czas... 
Nawet gdyby im się to udało... upłyną lata, zanim... wynajdą inną maszynę...
a jeden rok u nich to... miliardy waszych... Nie powiedziałem im... Odebrałem
twoją myśl... ale nie... przekazałem im...
        - Ale dlaczego? Dlaczego?
        - Bo oni sprawili mi ból. Chcieli mnie zniszczyć. Bo... chciałem być... 
człowiekiem. Być... kimś!
        Ciało rozpłynęło się. Spłynęło powoli w kałużę jakby szarej lawy. Lawa 
pofałdowała się, rozpadła na suche, kruche kawałki. Brender dotknął 
jednego. Rozsypał się w drobny pył. Brender objął wzrokiem ponurą 
pustynną kotlinę i powiedział na głos, z politowaniem:
        - Biedny Frankenstein!
        Potem odwrócił się i wzniósł w górę, lecąc w kierunku odległego statku 
kosmicznego.

Strona 22