tom I

ISSN 2299-3916

STUD

IA 
Z 

DZIEJ

ÓW 

WO

JSK
OWOŚCI      

TO
M

 I

STUDIA

Z DZIEJÓW

WOJSKOWOŚCI

OŚRODEK BADAŃ HISTORII WOJSKOWEJ

MUZEUM WOJSKA W BIAŁYMSTOKU

BIAŁYSTOK 2012

TOM I

Rada Naukowa „Studiów z Dziejów Wojskowości”

dr hab. Adam Dobroński, prof. dr hab. Czesław K. Grzelak, dr hab. Norbert Kasparek, 

dr hab. Grzegorz Nowik, prof. dr hab. Karol Olejnik – przewodniczący, dr hab. Wojciech Włodarkiewicz 

Kolegium redakcyjne:

Prof. dr hab. Karol Olejnik – redaktor naczelny

Dr hab. Adam Dobroński – zastępca redaktora

Dr Tomasz Wesołowski – sekretarz redakcji

Mgr Łukasz Radulski – sekretarz redakcji 

Recenzent: prof. dr hab. Wiesław Caban

Tom powstał przy współpracy 

Zespołu Historii Wojskowości Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk 

ISSN 2299-3916

Przekład streszczeń na język angielski – Anna Danilewicz

Przekład streszczeń na język rosyjski – Teresa Przepieść-Misarko

Adres redakcji: 

Ośrodek Badań Historii Wojskowej

Muzeum Wojska w Białymstoku

ul. Jana Kilińskiego 7

15-089 Białystok

tel. 535 942 007

e-mail: lradulski@mwb.com.pl 

Wydawca:

Ośrodek Badań Historii Wojskowej

Muzeum Wojska w Białymstoku

www.mwb.com.pl

© Ośrodek Badań Historii Wojskowej

Muzeum Wojska w Białymstoku

Białystok 2012

Nakład: 300 egzemplarzy

Skład, druk i oprawa: 

Alter Studio

Świętojańska 8 lok. 5

15-082 Białystok 

www.alterstudio.com.pl 

Na okładce: 

Miniatura  z  rękopisu  Burneya  z  około  1468  r.  (Burney  MS  169  w  The  British  Library).  

Źródło: S. McLachlan, Medieval handgonnes. The first black powder infantry weapons, Oxford 2010, 

ilustracja na s. 30.

Spis treści

Karol Olejnik – O kulturę dyskusji naukowej  .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    . 11

STUDIA
Lech A . Walkiewicz – W sprawie datacji i interpretacji późnośredniowiecznej 

miniaturowej broni palnej z Kalisza  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 21
Mariusz Cieśla – Zbrojownia Radziwiłłów z Nieświeża i broń związana z polską 

w Zbrojowni Higgins’a w Worcester, Philadelphia Museum of Art i The Fitzwilliam

Museum w Cambridge .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 43
Aleksander Bołdyrew – Tam in pecuniis, quam in mercibus alias towarami . 

Żołd i zarobki żołnierzy polskiej piechoty zaciężnej za panowania Aleksandra 

Jagiellończyka i Zygmunta I Starego . .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    . 67
Anna Pastorek – Holenderskie księgi sygnałowe w I połowie XVII wieku 

na przykładzie księgi sygnałowej wiceadmirała Wemmera van Berchem z 1628 roku . .    .    . 89
Sławomir Augusiewicz – Gabriel Woyniłłowicz, oficer jazdy koronnej z poł . XVII w . 

Zarys biografii  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 101
Krzysztof Kossarzecki – Forteca w Kopysi nad Dnieprem w latach wojny 

Rzeczypospolitej z Moskwą 1654-1667  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 129
Leszek A . Wierzbicki – Konfederaci szczebrzeszyńscy . Przywódcy związku 

wojska koronnego na przełomie 1672 i 1673 roku .  .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .   177
Leszek Madej – Zmiany w liczebności i potencjale bojowym wojsk rosyjskich 

w Królestwie Polskim w XIX i na początku XX wieku  .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .   185
Ernest Szum – Pułkownik Władysław Cichorski „Zameczek” . Studium przywództwa  .    .   213
Aleksander Smoliński – Gospodarka sowieckiej Ukrainy z przełomu lat dwudziestych 

i trzydziestych w świetle akt Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego   .  .  .  .  .  . 257

ŹróDłA
Leszek A . Wierzbicki – Awizy z obozu królewskiego pod Regowem 

(27 września – 1 października 1672 r .) .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .   289
Marcin Baranowski – Nieznana relacja Ignacego Prądzyńskiego o walkach 

nad Berezyną . .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .   295

recenzje I PolemIkI 
Robert Kisiel – Zwykłe ryzyko „badacza-przepisywacza”  .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .   327

Noty biograficzne o autorach  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 336
Instrukcja wydawnicza   .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 338