10
www.gazetapodatkowa.pl
Gazeta Podatkowa nr 84 • 20.10.2008 r.
RACHUNKOWOŚĆ DLA KAŻDEGO
Jednostki, które ewidencjonują koszty wyłącznie na kontach zespołu 4, sporządzają
rachunek zysków i strat według wariantu porównawczego. Wzór tego elementu rocznego
sprawozdania finansowego zawiera załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości (Dz. U.
z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).
Sporządzając porównawczy rachunek zysków i strat jednostki wykazują:
– zmianę stanu produktów (zwiększenie – wartość dodatnia, zmniejszenie – wartość
ujemna) – w poz. A.II.,
– koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby – w poz. A.III.
Zmiana stanu produktów
Ewidencję kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 mogą stosować jednostki prowa-
dzące działalność gospodarczą (np. produkcyjną) w niewielkich rozmiarach, wytwarzające
jednorodne produkty.
Prowadzenie ewidencję kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 polega na tym,
że koszty proste ujmuje się na koncie 40 „Koszty według rodzajów” na podstawie
dowodów źródłowych. W ewidencji syntetycznej lub w ewidencji szczegółowej pro-
wadzonej do konta 40 należy wyodrębnić co najmniej następujące koszty rodzajowe:
amortyzację, zużycie materiałów i energii, usługi obce, podatki i opłaty (w tym podatek
akcyzowy), wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, pozostałe
koszty rodzajowe.
Ewidencja kosztów rodzajowych może przebiegać zapisem:
– Wn konto 40 „Koszty według rodzajów”,
– Ma różne konta zespołu 1, 2, 3.
Jednostki produkcyjne powinny ujmować koszty na kontach zespołu 4 w sposób
umożliwiający wyodrębnienie kosztów zaliczanych do kosztów wytworzenia produktów.
Ponadto w tych jednostkach należy prowadzić odrębną ewidencję kosztów ogólnego
zarządu czy kosztów sprzedaży. Tych kosztów nie zalicza się bowiem do kosztów wy-
tworzenia produktów. Wpływają one na wynik finansowy w okresie, w którym zostały
poniesione.
Jednostki, które prowadzą ewidencję kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 stosują
także konto 49 „Rozlicznie kosztów”. Konto to służy do ujęcia: kosztów rodzajowych
dotyczących przyszłych okresów sprawozdawczych (czynnych i biernych rozliczeń
międzyokresowych), a także wartości produktów gotowych i produkcji niezakończonej
ustalonej na koniec okresu sprawozdawczego. Zapisy związane z tymi zdarzeniami mogą
przebiegać następująco:
1. Koszty rodzajowe dotyczących przyszłych okresów sprawozdawczych:
– Wn konto 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”,
– Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”.
2. Rezerwy utworzone na przyszłe koszty (tj. bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów):
– Wn konto 49 „Rozliczenie kosztów”,
– Ma konto 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”.
3. Wartość produktów gotowych i produkcji w toku ustalona na koniec okresu sprawo-
zdawczego:
– Wn konto 60-1 „Produkty gotowe”,
– Wn konto 60-2 „Produkty w toku produkcji”,
– Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”.
Konto 49 może wykazywać saldo Wn lub saldo Ma. Saldo konta 49 oznacza zmianę
stanu produktów i rozliczeń międzyokresowych. Przenosi się je na dzień bilansowy na
wynik finansowy zapisem:
– Wn/Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”,
– Ma/Wn konto 86 „Wynik finansowy”.
Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby
Koszty, które zostały ujęte na kontach zespołu 4, lecz nie służą osiągnięciu przychodów
ze sprzedaży, wykazuje się w porównawczym rachunku zysków i strat w przychodach,
w poz. A.III. jako koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki.
W jednostkach produkcyjnych do takich kosztów zalicza się m.in.:
– wartość wyrobów gotowych przekazanych w formie darowizny,
– wykorzystanie wyrobów gotowych na własne potrzeby jednostki, przykładowo na
rzecz budowy środków trwałych.
Do ewidencji tych kosztów służy konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”. Zdarzenia takie
ujmuje się zapisami:
1. Przekazanie wyrobów gotowych w formie darowizny:
– Wn konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”,
– Ma konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”.
2. Przekazanie wyrobów gotowych na własne potrzeby jednostki, tj. np. na budowę
środka trwałego:
– Wn konto 08 „Środki trwałe w budowie”,
– Ma konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”.
Na dzień bilansowy obroty wewnętrzne przenosi się na wynik finansowy zapisem:
– Wn konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”,
– Ma konto 86 „Wynik finansowy”.
Przykład
Założenia
1. Jednostkaprowadziewidencjękosztówwukładzierodzajowymisporządzarachunek
zyskówistratwedługwariantuporównawczego.
2. Jednostkanieprowadziewidencjimagazynowejwyrobów.
3. Nadzień1stycznia2008r.saldakontzespołu6wynosiły:
a)konto60„Produktygotoweipółprodukty”
20.000zł,
b) konto64„Rozliczeniamiędzyokresowekosztów”
4.000zł.
4. Kosztyrodzajoweponiesionew2008r.wyniosłyogółem:
750.000zł,
wtymkosztyzakwalifikowanedorozliczeniaw2009r.
6.000zł.
5. Wartośćwyrobówgotowychwykorzystanychdobudowyśrodkatrwałegowedługplanowa-
negokosztuwytworzeniawyniosła:
10.000zł.
6. Przychód uzyskany ze sprzedaży wyrobów (w cenach sprzedaży netto) wyniósł
w2008r.
800.000zł.
7. Nadzień31grudnia2008r.wartośćniesprzedanychproduktówgotowych–potwier-
dzonaspisemznaturysporządzonymnatendzień–wyniosła:
10.000zł.
Ewidencja kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4
a zmiana stanu produktów
8. Ustaleniezmianystanuproduktównadzień31grudnia2008r.
Lp.
Wyszczególnienie
BO
BZ
Różnica
1. Saldo Wn konta 60 „Produkty gotowe i półprodukty”
20.000
10.000
- 10.000
2. Saldo Wn konta 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”
4.000
6.000
+ 2.000
Razem
-
-
- 8.000
Zmianastanuproduktównadzieńbilansowywynosi(-)8.000złioznaczazmniejszenie
stanuproduktów(kwotazgodnazsaldemWnkonta49„Rozliczeniekosztów”).
Dekretacja
1. Przeksięgowanie stanu produktów na dzień 1 stycznia 2008 r.:
20.000 zł
– Wn konto 49 „Rozliczenie kosztów”,
– Ma konto 60 „Produkty gotowe i półprodukty”.
2. Odpisanie kosztów rozliczanych w czasie na dzień 1 stycznia 2008 r.:
4.000 zł
– Wn konto 49 „Rozliczenie kosztów”,
– Ma konto 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”.
3. Koszty w układzie rodzajowym poniesione w 2008 r.:
750.000 zł
– Wn konto 40 „Koszty według rodzajów”,
– Ma konto zespołu 1, 2, 3.
4. Koszty zakwalifikowane do rozliczenia w 2009 r.:
6.000 zł
– Wn konto 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”,
– Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”.
5. Przekazanie wyrobów gotowych na budowę środka trwałego (według planowanego
kosztu wytworzenia):
10.000 zł
– Wn konto 08 „Środki trwałe w budowie”,
– Ma konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”.
6. Przychód ze sprzedaży produktów:
a) wartość brutto
976.000 zł
– Wn konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami”,
b) podatek należny VAT według stawki 22%
176.000 zł
– Ma konto 22 „Rozrachunki z tytułu VAT należnego”,
c) wartość netto
800.000 zł
– Ma konto 70-0 „Sprzedaż produktów”.
7. Wartość produktów niesprzedanych na dzień bilansowy:
10.000 zł
– Wn konto 60 „Produkty gotowe i półprodukty”,
– Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”.
8. Przeksięgowanie na dzień bilansowy:
a) kosztów według rodzaju
750.000 zł
– Wn konto 86 „Wynik finansowy”,
– Ma konto 40 „Koszty według rodzajów”,
b) przychodów ze sprzedaży
800.000 zł
– Wn konto 70-0 „Sprzedaż produktów”,
– Ma konto 86 „Wynik finansowy”,
c) obrotów wewnętrznych
10.000 zł
– Wn konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”,
– Ma konto 86 „Wynik finansowy”,
d) salda konta 49
8.000 zł
– Wn konto 86 „Wynik finansowy”,
– Ma konto 49 „Rozliczenie kosztów”.
Księgowania
Konto 08 „Środki trwałe
w budowie”
Różne konta zespołu 1, 2, 3
Konto 22 „Rozrachunki z tytułu VAT
należnego”
5) 10.000
6a) 976.000
750.000 (3
176.000 (6b
Konto 40 „Koszty według
rodzajów”
Konto 49 „Rozliczenie kosztów”
Konto 60 „Produkty gotowe”
3) 750.000
750.000 (8a
1) 20.000
6.000 (4
B.O.) 20.000
20.000 (1
2) 4.000
10.000 (7
7) 10.000
8.000 (8d
30.000
20.000
24.000
24.000
S.k.) 10.000
Konto 64 „Rozliczenia między-
okresowe kosztów”
Konto 70-0 „Sprzedaż produktów”
Konto 79-0 „Obroty wewnętrzne”
B.O.) 4.000
4.000 (2
8b) 800.000
800.000 (6c
8c) 10.000
10.000 (5
4) 6.000
10.000
4.000
S.k.) 6.000
Konto 86 „Wynik finansowy”
8a) 750.000
800.000 (8b
8d) 8.000
10.000 (8c
758.000
810.000
52.000 (S.k.
Prezentacja wyniku na sprzedaży w rachunku zysków i strat
Zdanychprzedstawionychwprzykładzie
wynika,żejednostkaosiągnęław2008r.
zyskzesprzedażywkwocie52.000zł(saldoMakonta86).Wrachunkuzyskówistrat
sporządzonymwedługwariantuporównawczegojednostkawykażenastępującedaneza
bieżącyrokobrotowy:
Wiersz
Wyszczególnienie
Dane za rok 2008
A.
Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, w tym:
– od jednostek powiązanych
802.000
-
I. Przychody netto ze sprzedaży produktów
800.000
II. Zmiana stanu produktów (zwiększenie – wartość dodatnia,
zmniejszenie – wartość ujemna)
- 8.000
III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki
10.000
IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów
-
B.
Koszty działalności operacyjnej
750.000
C.
Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B)
52.000
Ewa Gruchot