Ben Bova 
Zbrodnia 
Fortune Crime 
Data wydania oryginalnego 1990 

Data wydania polskiego 1993 

Przedmowa 
 

W roku 1866 Fiodor Michajłowicz Dostojewski wydał Zbrodnię i karę. Zbiór 
opowiadań, który trzymasz teraz, drogi Czytelniku, w swoich rękach, można by 
zatytułować „Zbrodnia i (przypuszczalna) poprawa”, nie uzurpując sobie przy tym 
prawa uznania go za równie wielkie dzieło jak sławna powieść rosyjskiego 
pisarza. 

Opowiadania te, napisane w konwencji science-fiction nie ujmują jedynie problemu 
zbrodni, która istnieć będzie w przyszłości, tak jak istnieje od zarania, lecz 
wskazują również drogi, którymi myślące istoty ludzkie powinny podążać, aby 

uchronić uczciwych obywateli przed światem przestępczym lub nawet jak przemienić 
zbrodniarzy w ludzi prawych. 

Gdy po raz pierwszy sięgnąłem po lekturę science-fiction - wówczas w kiosku 
można było znaleźć jedynie pismo Astounding, a loty kosmiczne i bomby atomowe 
określano jako zwykłe rojenia - doznałem szoku. Moja młoda, naiwna dusza 
zdumiała się opowiadaniami o zbrodniach przyszłości. Uznałem to za nonsens. 

Przecież w tym wspaniałym świecie, który miała nam zbudować nauka, wszelkie zło 

zostanie wyplenione na zawsze. 
Teraz myślę inaczej. 
Zbrodniarze, tak samo jak biedacy, zawsze będą istnieć między nami. I bardzo 
często zbrodniarze wywodzić się będą spośród tych najbiedniejszych. 
W pewnym sensie mamy tu do czynienia z zagadnieniem semantyki, z pewnymi 

pojęciami, które można określić jako względne. Istnieją bowiem ludzie 
„absolutnie” biedni; istnieją również ludzie „względnie” biedni. Być 
„absolutnie” biednym znaczy nie mieć środków, które umożliwiłyby przeżycie. Być 

„względnie” biednym znaczy nie mieć tylu dóbr, ile posiada bogacz. 
Iluż to absolutnie biednych ludzi spotkałem w kraju i za granicą! Urodziłem się 

w najbardziej krytycznym momencie Wielkiego Kryzysu z lat trzydziestych i dobrze 
wiem, co znaczy być głodnym, chorym i zalęknionym, bez nadziei na lepsze jutro. 

Widziałem ogrom absolutnej biedy również w Turcji, Irlandii, Grenadzie (przed 
rewolucją socjalistyczną, jaka miała tam miejsce, i amerykańskim podbojem tej 
wysepki) i w wielu innych krajach. 
Większość tych Amerykanów, których uważa się za biednych, żyje o wiele bardziej 

dostatnio niż biedni w innych krajach; są to „względni” biedacy. 
Większość - to nie znaczy wszyscy. Ileż to absolutnej nędzy można znaleźć w tym 
najzamożniejszym narodzie świata! Właśnie w gettach i stęchłych, brudnych 

zaułkach wzrasta większość zbrodniarzy. Ale również klasy wyższe wychowują 
przyszłych przestępców; w dzisiejszym społeczeństwie wielu przestępców posiada 

dyplom wydziałów prawa lub (Boże, uchroń nas!) nawet szkół informatycznych. 
Ponad trzydzieści lat temu jako reporter codziennej gazety opracowywałem kronikę 
kryminalną. Zafascynował mnie fakt, że przestępcy i policjanci pochodzą z tej 

samej okolicy. Często wzrastają w tej samej scenerii, chodzą razem do szkoły, są 
dobrymi znajomymi. Różnica między nimi polega na tym, że ci, którzy pragną 

zostać policjantami, odczuwają potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa sobie i swoim 
przyszłym rodzinom. Oszuści zaś gonią za szybkim zyskiem. 
Gdy ci pierwsi zostają policjantami, dostrzegają, że zawód policjanta nie zawsze 
zapewnia poczucie bezpieczeństwa i spokoju. Jednakże, jako urzędnicy państwowi, 
pracownicy policji otrzymują stałe wynagrodzenie, określone zapomogi oraz 

emeryturę. Rodziny zabitych „w czasie wykonywania obowiązków służbowych” 

otaczane są troską. 
Przestępcy gardzą tym wszystkim, goniąc za pieniądzem, który wzbogaciłby ich 

bardzo szybko. Ryzyko jest duże, ale - patrząc na to oczami przestępcy - 

„nagroda” jest tego warta. Wśród zawodowych przestępców istnieje nawet 

powiedzenie: „Jeśli zakładasz, że nie jesteś w stanie znieść tylu lat paki, ile 
ci grozi za robotę, to lepiej nie ryzykuj”. 
Ale oni ryzykują. Przeciętnego przestępcy nie zniechęci myśl, że może zostać 
schwytany i ukarany. Zawodowców nie powstrzyma nawet groźba kary śmierci. Tak 
samo ewentualne więzienie i zrujnowana opinia nie skłoni do refleksji oszustów i 

malwersantów. 
A przyszłość? 

Nie uwolnimy się od przestępców, ponieważ zawsze znajdą się jacyś mężczyźni i 
jakieś kobiety, którzy zapragną ominąć przyjęte normy współżycia międzyludzkiego 

i złamać drugie prawo termodynamiki, to znaczy dostać coś za nic, nie licząc się 
z zasadą sowitej płacy za uczciwą pracę. 
W tej książce spotkasz, drogi Czytelniku, całą plejadę przestępców z bliskiej i 
odległej przyszłości. Zbrodnia, łuny palących się domów, rewolucja, gangi 
młodocianych, zmuszanie do uległości - oto tematy tych opowiadań. Jednakże, jako 

że mamy tu do czynienia z literaturą science-fiction, która stanowi 
optymistyczny dział tematyczny pisarstwa (kiedy jest tworzona w sposób 
właściwy), te opowiadania wskazują również sposoby, jak można sobie ze zbrodnią 

poradzić. 
Przykładem może tu być zjawisko gangów ulicznych. Po drugiej wojnie światowej 

grupy młodocianych przestępców stały się problemem miast całego świata. Coraz 
bardziej liczne, lepiej uzbrojone stanowią zagrożenie bezpieczeństwa obywateli. 
Kiedyś gangi te staczały między sobą bitwy uliczne o terytorium wroga, teraz 
rywalizują o kontrolę nad ulicznym handlem narkotykami. 
„Miasto ciemności” to opowiadanie, które ujmuje zagadnienie gangów młodzieżowych 

w nieco inny sposób; gangi młodocianych stanowią tu konsekwencję pewnej 
nieprawidłowości, nie są nieprawidłowością samą w sobie. Prawda jest bowiem 

taka, że gangi uliczne to próba stworzenia przez jednostki, którym nie 

zapewniono normalnych warunków do rozwoju, do kształcenia i sukcesu, własnych 
form życia społecznego. Kiedy rodzina, szkoły i przyjęte wzory zachowań 

społecznych zawodzą, młodzież tworzy własne struktury społeczne; tak samo 

czynili nasi prymitywni przodkowie. 
Przypuszczam, że jestem jedyną osobą, która uważa powieść Williama Goldinga pt. 
Władca Much za optymistyczną i budującą. Większość czytelników dostrzega tam 
jedynie uczniaków, którzy wyrzuceni na bezludną wyspę przyjmują nieokiełznaną 

dzikość za wykładnię swojego postępowania i powtarzają słowa znanego 
powiedzenia: „Jakże cienka jest zasłona cywilizacji okrywająca naszą zwierzęcą 
naturę”. Bzdura! - odpowiadam na taki sposób rozumienia powieści. Ci młodzi 

ludzie, zdani na własne siły na wyspie, sięgają ku zachowaniu z czasów epoki 
kamienia łupanego, ponieważ tylko taki sposób bycia może im zapewnić 
przetrwanie. Nie mają przecież do dyspozycji prądu elektrycznego i sklepów 

spożywczych. Przystosowują się do pierwotnego otoczenia. Wykluczają ze swej 
grupy ułomków. I udaje im się przeżyć. Być może Golding nie zamierzał wpisać 
tego przesłania w karty swej powieści, ale dla mnie jego książka jest hymnem 
pochwalnym na cześć ludzkiej mocy przystosowania się do warunków życia i woli 
przetrwania. I tak jak uczniowie w powieści Goldinga stali się dzikusami z epoki 

kamienia łupanego, wielu młodocianych z dzisiejszych gett powraca do zachowań 
plemiennych i organizuje gangi, uważając to za jedyne panaceum na przetrwanie we 
wrogim środowisku, gdzie trudno znaleźć pomocną dłoń. 
Pojawia się pytanie: Czy we właściwy sposób traktujemy przestępców, gdy już są 

za kratkami? 

„Ponad czasem” i „Uciekaj!” podnoszą sprawę skuteczności systemu sprawiedliwości 

jako czynnika resocjalizacyjnego. 
„Ponad czasem” pokazuje pewien techniczny manewr; jeśli nie wiesz, co uczynić z 

przestępcą, którego czyny wynikają z niedostosowania społecznego, zamroź biedaka 

do czasu, gdy naukowcy znajdą sposób na uczynienie z takich społecznych 

dewiantów prawych obywateli. 
„Uciekaj!” przedstawia nieco bardziej humanitarne rozwiązanie; technika i 
mądrość ludzka działają wspólnie, by przemienić charakter młodego przestępcy. 
Opowiadanie „Brillo”, którego współautorem jest Harlan Ellison, podejmuje 
kwestię różnicy pomiędzy pobożnie wypowiadanym przez szarego obywatela poglądem 

na temat prawa i tym, czego naprawdę oczekujemy od naszych policjantów. To nie 
tylko opowieść o zbrodni i prawie, to historia, przez którą Harlan Ellison i ja 
zawędrowaliśmy do sali sądowej w Los Angeles, gdzie toczyła się sprawa o 
plagiat! 
Wśród pozostałych opowiadań znajduje się „Smok Vince’a” w gatunku fantasy, 

którego zadaniem jest coś więcej, niż tylko rozbawić czytelnika opisanym tam 
płomieniem pożaru. „Test na orbicie” to coś zupełnie innego; realistyczne 
przedstawienie zdarzenia, które mogłoby mieć miejsce jeszcze przed schyłkiem 

następnej dekady. Opowiadanie „Gwiazdy, czy mnie ukryjecie?” zabiera nas w 
odległą przyszłość ku najgorszej zbrodni; ku ludobójstwu i rozpaczliwej próbie 

przeżycia. 
Czy zbrodnia zawsze będzie nam towarzyszyć? Tak. Jako że każde społeczeństwo 
ustala pewne reguły zachowania, których pewna grupa ludzi żyjących w tym 
społeczeństwie nie chce przestrzegać. 
Jakże ważne wydaje się więc pytanie: Co czynić z przestępcami? Wykonywać na nich 

wyroki? Zamrażać ich, by przyszłe pokolenie zastanowiło się, co z nimi zrobić? A 
może wykorzystać całą naszą mądrość i siłę, by przemienić ich w użytecznych, 
uczciwych obywateli? Te opowiadania przedstawiają kilka możliwych rozwiązań. 

 
Ben Bova 

West Hartford, Connecticut 
 

Miasto ciemności 
 

Wstęp 
 
Jeśli przeczytaliście moją nowelę „The Sightseers” zamieszczona w Battle 
Station, (Tor Books, 1987), wiecie, skąd wziął się pomysł napisania „Miasta 
ciemności”. I jak wspaniała „Odyseja kosmiczna 2001” C. Clarke’a wyrosła z 

gruntu napisanej przez niego wcześniej noweli pod tytułem „The Sentinel”, tak i 
„Miasto ciemności” powstało na osnowie wydarzeń opisanych w „The Sightseers”. 
Stworzenie obrazu Nowego Jorku, miasta-molocha opuszczonego przez mieszkańców, 

mało tego, ewakuowanego na polecenie władz i zamkniętego dla świata - może się 
wydawać szaleńczym pomysłem dla większości ludzi. Zwłaszcza nowojorczyków! W 

naszej świadomości definicja „cywilizacji” zakłada istnienie wielkich miast. 
Ale przecież cywilizacja Zachodu przeżyła już przynajmniej jeden okres, gdy 
większość miast zupełnie lub częściowo opustoszała, a ich mieszkańcy przenieśli 

się na wieś lub do małych osad. Okres ten, trwający po upadku Cesarstwa 
Rzymskiego, nazywany jest wiekami mroku. 

Teraz w dobie automatycznej łączności elektronicznej miasta mogą zdawać się 

zbyteczne. Nie ma już potrzeby, by żyła tam większość ludzi. Pracę można 
wykonywać w domu w znacznie mniejszych społecznościach niż skupiska miejskie, i 

prowadzić przy tym znacznie wygodniejsze życie. Gdy śledzimy rozwój miast 

chciwie zagarniających wiejskie okolice, często zapominamy, że dzisiejsze miasta 

rozwijają się na obrzeżach, a zamierają w centrach. 
Imperium Rzymskie uległo zagładzie na skutek najazdów barbarzyńskich hord. 
Dzisiaj my tworzymy barbarzyńskie hordy w centrach naszych rozkładających się 
miast. 
Oto właśnie sceneria, w której rozgrywa się akcja „Miasta ciemności”. 

 

Oh beautiful for patriot’s dream 
That sees beyond the years 
Thine alabaster cities gleam 

Undimmed by human tears 
 

Amerika the Beautyful 
(Katerine Lee Bates, 1911) 
 
Save the people! 
Save the children! 

Save the country! 

NOW! 
 
Save the Country 
(Zapisane przez Fifth Dimension, 1970) 

 

A 
 tamtejsze dziewczyny... to dopiero!... - powiedział Ron Morgan. 
 - To co? 
- No, właśnie. Jakie one są? 

Ron siedział na krawędzi basenu, nogi miał zanurzone w podgrzewanej wodzie. Była 
chłodna bezchmurna noc. Kończyło się lato. Dookoła Rona rozsiadło się jego ośmiu 
kumpli. Lampy palące się pod powierzchnią wody rzucały na twarze chłopców 
migocące światło. 
- Dziewczyny w Nowym Jorku to inna sprawa - odparł Ron. - Trudno to ująć w 

słowa. Nie są ładniejsze od naszych, ale... 
- Ale co? - zapytał Jimmy Glenn skrzeczącym głosem. - Powiedz wreszcie! 
- Cóż... - Ron szukał odpowiedniego słowa. - One, że tak powiem, no... po 
pierwsze, inaczej się ubierają. Bez zahamowań. Lubią, gdy się na nie patrzy. 
- Inaczej niż Sally-Ann. 

- Przecież to kretynka. 

Ron mówił dalej: 

- Chcą, żeby faceci zwracali na nie uwagę. Potrafią patrzeć prosto w oczy, tak 
długo, wyzywająco. 

Jakiś chłopak się zaśmiał. 
- Do licha! Muszę namówić ojca na wycieczkę do Nowego Jorku przed końcem lata. 
- Twój stary to równy gość, Ron, skoro zabiera cię ze sobą, ilekroć tam jedzie. 
- Wiesz, on również lubi to miasto - odparł Ron. 
- Czy Nowy Jork jest rzeczywiście taki olbrzymi? 

Ron się uśmiechnął. Jego twarz była harmonijna i przystojna. Tak jak reszta 
chłopaków siedzących dookoła basenu, miał równe zęby, błyszczące oczy, 
młodzieńczą, prężną sylwetkę - efekt sumiennie przestrzeganej diety, spożywania 

witaminizowanych preparatów, ośmiu godzin snu każdej doby i szkolnego programu 
wychowania fizycznego. 

- To chyba jedyne miasto, które otwierają. - Stwierdzenie Rona brzmiało jak 

pytanie. - Wszystkie inne są zamknięte przez cały rok, prawda? 
- Jest jeszcze kilka otwartych miast na zachodzie - powiedział Reggie Gilmore. 

- Ale te są małe. 
- San Francisco nie jest wcale małym miastem! 

- Tak, ale pan Armbruster powiedział kiedyś na lekcji świadomości społecznej, że 
rząd ma zamiar zamknąć San Francisco w przyszłym roku. Tego lata wybuchła tam 
epidemia. 
- Tu, na prowincji, jest o wiele lepiej - rzekł jakiś chłopak. - Żyjemy 
bezpiecznie i zdrowo. 

- Ty, Leroy, masz celującą ocenę z przedmiotu: świadomość społeczna! 
Roześmiali się wszyscy z wyjątkiem Leroya, który wiedział, że sposobem 
rozumowania nie różnił się od reszty chłopaków. Jednakże tylko on potrafił bez 

skrupułów wyrażać swe opinie. 
- Nowy Jork to dzikie miasto. - Ron ponownie przejął funkcję prowadzącego 

rozmowę. - Ulice są zatłoczone. Trudno się przecisnąć przez tłum. Żadnego 
centrum handlowego. Mnóstwo sklepów! Można tam kupić wszystko; od skarpetek po 
telewizor stereofoniczny. Wystarczy przejść kilkanaście metrów. 

- Ale to przeczy zasadom higieny. 
Ron skinął głową. 
- Żebyś wiedział. Ulice są brudne. Jak zresztą można je utrzymać w czystości, 

gdy przelewa się przez nie rzeka ludzi. Poza tym, po ulicach jeżdżą przestarzałe 
samochody na benzynę. Wyobraźcie sobie zanieczyszczenia! I ten hałas! Samochody, 
klaksony, wrzaski ludzi... Istne szaleństwo. Nic dziwnego, że otwierają Miasto 
wyłącznie na okres letnich wakacji. Niepodobieństwem byłoby mieszkać tam cały 
rok. 

- Dokąd więc wyjeżdżają ludzie, gdy lato się skończy? 

- Do domu, na prowincję, tłumoku! Tak jak Ron i jego stary, no nie? 
- Właśnie - odparł Ron. - Zamykają Miasto następnego dnia po Święcie Pracy. 
Wszyscy wracają do domów. Po roku Miasto ponownie zostaje otwarte na czas 
letnich wakacji. 

- Do licha, chciałbym tam spędzić lato! 

- To niemożliwe. Wpuszczą cię najwyżej na dwa tygodnie. 
- Niech będą dwa tygodnie! 
Chłopcy zamilkli na chwilę. Wraz z nimi milczała noc. Nie było słychać nawet 
bzyczenia moskitów. Jedynie z daleka dochodził łagodny szum generatora 

napędzanego metanem. Generator wytwarzał prąd elektryczny po zachodzie słońca. 
Ron poruszył nogą zanurzoną w wodzie. 
- Dziewczyny są wystrzałowe, co? 
- Powiedziałbym ci coś więcej - odparł śmiejąc się Ron. - Są tam pojazdy 

nazywane „łóżkowozami”. Mają nawet liczniki. 

- A cóż to takiego? - spytał Jimmy. 
Chłopcy roześmiali się gromko. Dopiero po chwili Jimmy zrozumiał, co Ron miał na 
myśli. 
- Aha, wiem. Nie jestem pojętnym uczniem. Powiedz mi tylko, jak one sobie liczą? 
Za kilometr czy za godzinę? 

Gdy śmiechy ucichły, Ron wyjaśnił: 
- Gdy chcesz opuścić Manhattan i złapać pociąg do domu, pakują cię do takiego 
dziwnego pojazdu, przypominającego trochę ambulans. Zdzierają z ciebie ubranie. 

Potem robią ci prysznic i przez dziurkę w nosie wprowadzają do twoich płuc 
cienką rurkę... 

- O, nie! 
- To dlatego, żebyś się pozbył substancji chorobotwórczych, których się 
nawdychałeś podczas pobytu w mieście. Bakterie mogłyby wywołać na prowincji 
epidemię. Tak nam powiedział lekarz. 
- W takim razie odwołuję podróż. Nie chcę przechodzić przez to wszystko. 

- A ja chcę - powiedział Ron. - Wracam do Nowego Jorku, zanim zostanie zamknięty 
na zimę. 
- Mówisz serio? 

- Jasne. Ale tym razem pojadę sam. Bez starego. Tyle tam miejsc, których nigdy 
nie pozwoliłby mi obejrzeć. Jemu się wydaje, że ma monopol na mądrość... 

Traktuje mnie jak dziecko. 
- A czy ojciec wie o twoich planach? - spytał Jimmy. 
- Nie. Wy również zachowajcie to dla siebie. 
Rozmawiali o Nowym Jorku jeszcze długo. Przerwał im dopiero sygnał gwizdka 
informującego, że wybiła godzina dwudziesta druga. 

- Cholera! 
- Już godzina policyjna? 

- Założę się, że te typy z Bezpieczeństwa Publicznego zagwizdały wcześniej ze 

względu na nas. 
- Niemożliwe. Przecież to automat. 

Chłopcy podnosili się wolno, mrucząc z niezadowolenia. Ron również wstał. Jimmy 
stanął obok niego i spytał cicho: 
- Naprawdę wracasz do Nowego Jorku? 
Ron skinął głową i rzekł: 
- Tak. Nie wiem jeszcze kiedy i jak, ale nie zmienię decyzji. 

- Do Święta Pracy został zaledwie tydzień. Przecież potem Miasto zostanie 
zamknięte. 
- No, tak. 

- Ja też chciałbym się tam wybrać. 
- Jedź więc ze mną! - odparł z radością Ron. - Zobaczysz, we dwóch przeżyjemy 
tam wspaniałe chwile. 

- Nie mogę, rodzina się nie zgodzi. 

- Nic im nie mów! 

Jimmy uderzył bosą stopą w wykładaną torfowymi kafelkami powierzchnię obok 
basenu. 
- Zabiliby mnie po moim powrocie. Nie... Nie mogę. 

Ron nie wiedział, co odpowiedzieć. Stał więc bez słowa. 
- No, to... dobranoc - rzekł Jimmy. 
Ron wzruszył tylko ramionami. 
Chłopcy wyszli przez boczną furtkę w płocie ogradzającym dom Rona, po czym się 
rozeszli. Wszystkie domy stojące wzdłuż długiej ulicy były do siebie podobne. 

Przed każdym z nich rosła krótko przystrzyżona trawa. Niskie płoty wykonane były 
z imitacji drewna. Przy każdym domu znajdował się basen. Prawi obywatele 
siedzieli teraz przed telewizorami. Osiedle składało się z nie kończących się 
rzędów domów stojących przy ulicach, które biegły równolegle do siebie. Dom za 
domem, ulica za ulicą... Jedyne urozmaicenie stanowiło duże centrum handlowe. Na 

wyższych piętrach tego gmachu znajdowały się biura, w których byli zatrudnieni 
wszyscy ojcowie z osady. 
Stacja kolejowa znajdowała się obok centrum handlowego, pod ziemią, nie opodal 
parkingu. Pociągi wjeżdżały do osady i wyjeżdżały z niej długim tunelem, tak że 
Ron nigdy nie widział, gdzie kończy się i zaczyna osada. 

Stał koło basenu i patrzył na gwiazdy. Na niebie nie było najmniejszej chmury. 
Urząd kontroli pogody nie zamierzał na razie sprowadzać na ziemię deszczu. 
Przynajmniej przez kilka następnych godzin. 
Ron wpatrywał się z zachwytem w kryształowe konstelacje gwiazd. 
„Gdyby ojciec umiał dostrzec ich piękno - myślał. - Gdyby tylko...” 

Nagle przypomniał sobie o Egzaminach Narodowych. O testach, które miały 
zadecydować o całym życiu. W wypadku uzyskania słabego wyniku groziło wcielenie 

do służb porządkowych albo nawet do armii. Gdyby mu się jednak udało zdać dobrze 
lub bardzo dobrze, miałby szansę przez całe życie badać układ gwiazd. 

Jutro ogłoszą wyniki. 
Już jutro. 
Jego uwagę przyciągnęło ruchome światło. Gdzieś w oddali, pośród rzędu domów 
przez pustą ulicę jechał bezszumny wóz patrolowy. Urzędnicy Bezpieczeństwa 
Publicznego upewniali się, czy po godzinie policyjnej wszyscy mieszkańcy osady 

są w domach. 
Ron potrząsnął głową i skierował się do domu. Wiedział, że rodzice oglądają 
telewizję; ojciec w gabinecie a matka w swojej sypialni. Matka Rona miała 

poważne problemy ze zdrowiem, stąd goście rzadko bywali w ich domu. Ron poszedł 

na górę, do swojego pokoju, nie mówiąc do nikogo słowa. 

„Zanim zamkną Nowy Jork, muszę go zobaczyć raz jeszcze - postanowił - bez 
względu na to, jak zdałem Egzamin Narodowy.” 
 
¬ ¬ ¬ 
 

Ron otworzył oczy. 
Resztki snu szybko uleciały. Czuł, że myśli jasno i trzeźwo. Słyszał na tle 
muzyki wiadomości podawane z radia z budzikiem. Miękki głos spikera znakomicie 

harmonizował z dźwięczną melodią. Przez okno, do pokoju Rona wdarły się 
promienie słońca. Chłopak słyszał delikatny szum wody przepływającej przez rury, 

poprowadzone nad sufitem. Wodę tłoczyła pompa zasilana energią słoneczną. 

Jeszcze przed paroma minutami dręczył go jakiś niemiły sen. Teraz czuł się 

rześki. Koszmarne obrazy uleciały mu z pamięci. Leżał na plecach i wpatrywał się 

w sufit, na którym były namalowane konstelacje gwiazd. Orion, Lew, Wielka 
Niedźwiedzica... 

„Wyniki egzaminu! - przypomniał sobie nagle. - Dziś jest ten dzień!” 
Najważniejszy Dzień. 
Wstał z łóżka i poszedł wolnym krokiem do łazienki. Wziął prysznic. Poczuł się 
znacznie lepiej. Suszarka, chłostająca ciało gorącym powietrzem, jeszcze 
bardziej poprawiła mu nastrój. Popatrzył na swoją twarz w lustrze. Nie był 
zbytnio dumny ze swej urody. Uważał, że ma duży nos i zbyt małe oczy. I do tego 

brunatne, takie zwyczajne. Włosy miał również brunatne. Co za szarzyzna! 
W Nowym Jorku widział kilku facetów z długimi, rozwianymi na wietrze włosami. Na 

pierwszy rzut oka wydało mu się to bardzo dziwaczne. Teraz patrzył z uwagą na 

swe krótko przystrzyżone włosy. Taka fryzura gwarantowała zdrowie. Krótkie włosy 
łatwo jest utrzymać w czystości. To higieniczne. 

Zastanawiał się, jakby mu było w długich włosach, takich spadających na ramiona. 

Zaraz jednak wyobraził sobie, co powiedziałby na ich widok ojciec, a raczej co 
by wykrzyknął... 
Na brodzie Rona widniał szary zarost. Chłopak wtarł tam trochę kremu 

samogolącego, po czym spłukał dokładnie twarz. Teraz nawet matka przyznałaby, że 

wygląda czysto i higienicznie. 

Ron zarzucił na siebie cienki golf, na nogi założył krótkie spodenki. Zauważył, 
że w domu panuje zupełna cisza. Odbiornik radiowy wyłączał się automatycznie, 
gdy Ron wstawał z łóżka. Uświadomił sobie, że jest jeszcze wcześnie. Matka, 

zgodnie z zaleceniem lekarzy, większość czasu musiała spędzać w łóżku. Ojcu 

została jeszcze godzina do wyjścia do biura. Chłopak wsunął stopy w plastikowe 
sandały i zszedł na dół. 
W kuchni zastał ojca, który siedział za stołem. Znad parującej kawy oglądał 
wiadomości na wbudowanym w ścianę ekranie telewizora. 
- Tak wcześnie na nogach? - spytał ojciec. - Nerwy, co? 

Ron skinął głowa i odparł: 
- Zgadłeś. 
Pan Morgan dobiegał pięćdziesiątki. Miał rzadkie szare włosy i mimo usilnych 
starań nigdy nie mógł ukryć łysiny na czubku głowy. Ron widział zdjęcie ojca z 
czasów, gdy pan Morgan był znacznie młodszy. Widniał na nim wysoki, zgrabny 

mężczyzna, który uśmiechał się pogodnie do obiektywu. Teraz ojciec Rona był 
otyłym człowiekiem o ciężkich, niezdarnych ruchach i ponurym wyrazie twarzy. 

„Kiedyś i ja będę tak wyglądał - pomyślał Ron. - Bogaty, otyły, szary... Chyba, 
że...” 

Na ekranie telewizora pojawił się obraz żołnierzy przedzierających się mozolnie 
przez dżunglę. Żołnierze sprawiali wrażenie wyczerpanych; pochylone plecy, 
szeroko rozwarte usta, koszule mokre od potu, zaczerwienione podpuchnięte oczy. 
Jeden z żołnierzy miał klatkę owiniętą bandażem przesiąkniętym krwią. Dwaj inni 
podtrzymywali go za ramiona, wlokąc go za sobą. Tylko dwóch żołnierzy z całego 

oddziału miało białą skórę. Pozostali byli czarni. Ron widział czarnych jedynie 
na ekranie telewizora. 
Spiker telewizyjny mówił: 

- ...i jedynie szesnastu amerykańskich żołnierzy poległo w potyczce stoczonej w 

pobliżu delty Amazonki. Straty wroga ocenia się na czterdziestu czterech 

zabitych na pewno i... 
Jednakże radośnie brzmiał ten głos! Ron patrzył z uwagą na żołnierzy. Byli w 

jego wieku, może o rok starsi. Sprawiali jednak wrażenie starych ludzi. Ludzi, 

którzy tak często stykali ze śmiercią, że poza nią nic dla nich nie istniało. 
Obraz telewizyjny nagle znikł. Ron popatrzył ze zdziwieniem na ojca, który 

wyłączył telewizor. 
- Nie zaprzątaj sobie tym głowy - powiedział ojciec. 
- Jeśli nie poszło mi dobrze na egzaminach... 

- Tak czy owak nie wcielą cię do wojska, nie martw się - rzekł Morgan stanowczo. 
- Nawet gdybyś wypadł miernie, jestem w stanie cię wykupić. Armia nie jest dla 

takich jak ty. Biorą tam jedynie wałkoni, którzy nie wyciągnęliby ręki po 
przyzwoitą posadę, nawet gdyby im ją podano na platynowej tacy. 
- Ale... 

- Nie ma powodu do obaw. - Ojciec wypowiedział to tak, jakby chciał oznajmić, że 

nie ma ochoty słuchać, co Ron ma mu do powiedzenia na ten temat. 

- Dobra, jasne. - Ron wpatrywał się jeszcze przez chwilę w niemy ekran. Wciąż 
miał przed oczami twarze młodych, choć zmęczonych życiem żołnierzy. 
Obszedł stół i otworzywszy lodówkę, wyciągnął z niej zawiniątko. Folia była 

bardzo zimna. Poczuł mrowienie w palcach. Włożył zawiniątko do kuchenki 
mikrofalowej, by po trzydziestu sekundach je wyjąć i szybkim ruchem położyć 
przed ojcem na stole. Musiał uważać, aby nie poparzyć sobie rąk. 

Morgan odwinął folię. Miał przed sobą śniadanie złożone z parujących jaj, 
naleśników i kiełbasy. Popatrzył przez chwilę na syna i spytał: 

- A gdzie twoje śniadanie, Ron? 
- Nie jestem głodny. 
- Powinieneś więcej jadać - odparł ojciec z rozdrażnieniem. - Możesz mi podać 

trochę soku? Słyszysz? Wypij chociaż szklankę mleka. Jak można zaczynać dzień z 
pustym żołądkiem! 
Ron sięgnął do lodówki po sok i mleko, którego wypił zaledwie pół szklanki. 
Popatrzył potem w milczeniu na ojca jedzącego z apetytem. Od czasu do czasu 
zerkał na ścienny zegar, który wisiał obok telewizora. Był pewien, że zgłoszą 

się o dziewiątej. 
Zostało jeszcze półtorej godziny. Sekundnik posuwał się tak wolno, wlókł się jak 
odział żołnierzy przedzierających się przez bagnistą dżunglę. 

- Chciałbym... pójść do garażu - powiedział Ron. 
Ojciec popatrzył na niego przenikliwym wzrokiem, po czym rzekł: 

- Oczywiście. Zawołam cię, kiedy zadzwoni Egzaminator! 
- Nie idziesz dzisiaj do pracy? 

- Zaczekam na ważną wiadomość - odparł pan Morgan uśmiechając się znacząco. 
Ron skinął głową i ruszył w stronę tylnych drzwi. 
Na zewnątrz było chłodno i przyjemnie. Nawet jedna chmurka nie plamiła błękitu 

nieba. 
Elektryczny samochód Morganów stał zawsze na podwórku, aby sąsiedzi mogli 
podziwiać jego piękno. Był duży. Pochłaniał tak wiele prądu, że ojciec Rona 
musiał podłączać go na całą noc do specjalnego generatora. Któregoś dnia pan 

Morgan próbował ruszyć, nie odłączywszy wcześniej przewodu łączącego wóz z 

generatorem. Ciężki przewód uderzywszy w przednią szybę, jak bicz, roztrzaskał 
ją na miliony odłamków. Pan Morgan stał potem przy wozie przez godzinę, klnąc na 

czym świat stoi. Nie przyszło mu do głowy, że powodem niemiłego zdarzenia było 
wyłącznie jego własne roztargnienie. 

Ron chciał wtedy wstawić nową szybę samodzielnie. Ojciec nie pozwolił na to. 
Zaprowadził wóz do warsztatu, gdzie za usługę żądano sześć razy więcej, niż była 
ona warta, jak to wynikało z obliczeń Rona. Chłopak wmontował wtedy do samochodu 
urządzenie, które umożliwiało automatyczne odłączenie generatora w momencie, gdy 
samochód ruszał. 

- Niezła robota, synu - skwitował to Morgan z wyrazem zdziwienia na twarzy. 
Ron siedział w garażu od ponad godziny. Umyślnie unikał patrzenia na zegarek. 
Montował urządzenie wspomagające do swego teleskopu. Dzięki temu elektronicznemu 

przyrządowi będzie mógł obserwować gwiazdy leżące daleko poza zasięgiem zwykłego 

teleskopu, nawet tego, który znajdował się w jego szkole. 

- Ron! - zabrzmiał głos Morgana. 
Chłopak poczuł zimno i gorąco przenikające na przemian jego ciało. Zesztywniał 
na moment. Czuł krew pulsującą w skroniach. Wolno ruszył w stronę domu. Wszedł 
przez tylne drzwi, minął kuchnię i po chwili znalazł się w salonie. 
Zastał ojca siedzącego na dużej plastikowej sofie. Wielki ekran wmontowany w 

ścianę był podłączony do linii telefonicznej. Teraz patrzyła na niego twarz 
Egzaminatora, budząca lęk i niepewność. 
Ale Egzaminator się uśmiechał. Miał pociągłą twarz i siwe włosy przystrzyżone 

tak krótko, że ukazywały kształt czaszki, jak u niemowlaka. Miał dużo 

zmarszczek. 

Uśmiechał się jednak pogodnie. 
- A oto nasz młodzieniec! - rzekł Egzaminator. 
Ron przypomniał sobie, że Egzaminator miał zupełnie inny wyraz twarzy, gdy 
podawał Ronowi i innym szesnastolatkom arkusze testów lub też gdy Ron po ośmiu 
piekielnie męczących godzinach opuszczał salę egzaminacyjną. 

- Ron, przez ciebie Egzaminator musiał czekać - warknął ojciec. 

- Przepraszam... Byłem w warsztacie... - rzekł cicho Ron. 
„Przecież wiedziałeś!” - dodał w myśli. 
- Nic nie szkodzi! - odparł Egzaminator. - Choć, co prawda, czas mnie goni. 

Ronaldzie Morganie, mam przyjemność oznajmić ci, że wyniki twojego testu 
zapewniły ci miejsce wśród trzech procentów najlepszych na Egzaminie Narodowym. 

Ron poczuł, że z jego płuc gwałtownie wydostaje się powietrze. Dopiero teraz 
uświadomił sobie, że miał wstrzymany oddech. 
Ojciec popatrzył na syna z radością i uśmiechnął się szeroko. 

- Szczególnie dobrze wypadłeś z mechaniki i elektroniki. Trochę gorzej poszło ci 
z matematyką, chociaż i tak znalazłeś się wśród najlepszych. Tak czy owak, jeden 

z najlepszych wyników, jakie miałem przyjemność ogłosić w tym roku. Gratuluję. 

- E... dziękuję panu. 
- Znakomicie, synu, znakomicie. 
- A teraz - mówił Egzaminator - możesz wybrać taką drogę kariery, na jaką masz 

ochotę. Jesteś, rzecz jasna, zbyt cenny dla nas, byś służył w siłach zbrojnych. 

Chyba że się zdecydujesz na szkołę oficerską. Z twoimi wynikami testu bez 

trudności dostaniesz się do wojsk lądowych, marynarki czy lotnictwa. 
- Nie sądzę, by... - zaczął Morgan. 

- Nie, nie, nie - przerwał Egzaminator. - Decyzja nie musi zapaść teraz. 
Zastanówcie się. Macie czas do końca miesiąca. Trzeba wziąć pod uwagę wiele 

aspektów sprawy. 
- Oczywiście. Proszę mi wybaczyć. 
Egzaminator ponownie spojrzał na chłopca i po chwili zaczął mówić dalej: 
- Oprócz kariery wojskowej masz do wyboru biznes. Z takimi ocenami możesz sobie 
wybrać dowolną uczelnię. W naszym stanie jest kilka dobrych szkół wyższych. Są 

też szkoły prywatne, jeśli się tylko zdecydujesz... 
Ron skinął głową. 
- Możesz też wybrać uniwersytet. Wysokie noty z przedmiotów ścisłych i mechaniki 
świadczą o tym, że mógłbyś zrobić karierę jako naukowiec albo inżynier. Rzecz 
jasna, musiałbyś się przyłożyć do matematyki. 

- Oczywiście - odparł Ron. 
- Bardzo niewiele jest miejsc na wydziałach nauk ścisłych. Zdaj sobie sprawę, że 
tylko ktoś tak zdolny jak ty może mieć szansę dostania się tam. Z drugiej 

strony, potrzeba nam inżynierów, którzy usprawniliby nasze maszyny. Gdybym miał 
ci coś radzić, poleciłbym ci właśnie to. 

Egzaminator zamilkł i popatrzył uważnie na Rona. Chłopiec nie wiedział, co 
odpowiedzieć. 
- Dziękuję panu - wyjąkał tylko. 
- No, dobrze - rzekł Egzaminator. - Omówcie to. Dobrze się zastanówcie. 
Pamiętaj, chłopcze, że wybór, który podejmiesz, zadecyduje o twojej przeszłości. 

To najważniejszy wybór w życiu. Powodzenia więc. Oczekuję od ciebie wieści przed 
pierwszym... nie, nie, przecież to Święto Pracy, dzień wolny. Daj mi znać we 
wtorek, następnego dnia po Święcie Pracy. 

- Dziękuję - powiedział Ron. 
Obraz na ekranie znikł. 

- Synu, jestem z ciebie dumny! 
Morgan wstał z sofy i stanął przed Ronem. Wyciągnął do syna rękę. Ron uścisnął 

ojca dłoń. Uśmiechał się, chociaż czuł się trochę niezręcznie. 
- Niezła robota. Naprawdę niezła - mówił Morgan ściskając mocno rękę syna. 

- Dziękuję, tato. 

- Chodźmy na górę. Powiemy o tym matce. 
Pani Morgan była delikatną, chorowitą osobą. Przy życiu utrzymywały ją pigułki i 

długie rozmowy z lekarzami. Gdy Ron wszedł z ojcem do jej sypialni, siedziała na 
łóżku w koszuli nocnej dokładnie zapiętej pod szyją. 
Kiedy pani Morgan usłyszała radosną wieść, uśmiechnęła się, po czym uścisnęła 

Rona serdecznie. 
- Wiedziałam, że dasz sobie radę, kochanie - rzekła. 
Ron po kilku minutach pochwał i podziwu ze strony matki został poproszony przez 
ojca do gabinetu. Gabinet Morgana stanowił pokój o przyciemnionych szybach. 
Ojciec Rona znajdował tu nie tylko spokój potrzebny do pracy, ale również 

ucieczkę od codziennych problemów domowych. 

Morgan zamknął drzwi i wskazał synowi krzesło naprzeciw swojego biurka. 
- Usiądź, synu. 
Ron usiadł. Pan Morgan stanął za biurkiem i otworzywszy szufladę, wyciągnął z 

niej jakąś broszurę. 
- To z Getty College. Studiowałem tam - powiedział Morgan podając synowi 

broszurę. - Wiedziałem, że dobrze wypadniesz na egzaminach. Dlatego właśnie 
zarezerwowałem ci tam miejsce na Wydziale Biznesu. Ja sam zaliczyłem tam 
pierwszy rok. 
Teraz dopiero Ron uświadomił sobie, czego się obawiał. To wcale nie była wizja 

oblanego egzaminu i służby wojskowej w Ameryce Południowej. Bał się własnego 

ojca. 
- Tato... - Głos Rona zabrzmiał tak cicho, że sam chłopiec z trudnością go 
słyszał. - Tato... ja... ja nie jestem pewny, czy naprawdę chciałbym studiować 
biznes. Może powinienem spróbować na Wydziale Nauk Ścisłych. Egzaminator mówił, 

że... 

- Nauki ścisłe? - Twarz Morgana wydawała się teraz bardzo zacięta. Zmarszczył 
czoło i ściągną brwi. - A na co to komu? Chcesz spędzić życie na jakimś stęchłym 
uniwersytecie, ucząc tępe dzieciaki bezużytecznych bzdur? Nie, to nie dla 
ciebie. 
- Ale właśnie to najbardziej mnie pociąga. Egzaminator mówił... 

- Wiem, słyszałem. - Głos ojca był coraz bardziej donośny. - Poradził ci 

mechanikę, nie nauki ścisłe. Ale ja ci mówię, że zajmiesz się biznesem. Z tego 
będą pieniądze. 
- Ale ja... 
- Nie sprzeczaj się! Jestem twoim ojcem. Zrobisz, jak ja powiem. 

- To moje życie, tato - rzekł Ron. 
- I wydaje ci się, że możesz sam o nim decydować? Kim, do licha, jesteś, że 
kręcisz nosem na możliwość kariery w biznesie! Dziewięćdziesiąt procent 
dzieciaków z naszej osady sprzedałoby własne rodzeństwo, by móc się dostać do 
Getty! Ty nie wiesz, co robisz. 

Zanim Ron otworzył usta, aby odpowiedzieć, ojciec dodał nieco łagodniejszym 
głosem: 

- Słuchaj, synu. Ja naprawdę wiem dużo więcej o życiu niż ty. Uwierz mi, kariera 
biznesmena to najlepszy wybór. Gdy już będziesz... 

Ron opuścił wzrok i potrząsnął głową. 
Morgan uderzył pięścią w stół tak silnie, że przewróciła się lampka. Ron 
odruchowo zrobił krok do tyłu i spojrzał na poczerwieniałą z gniewu twarz ojca. 
- Pójdziesz do Getty bez względu na to, czy ci się to podoba, czy nie! - 
wrzasnął Morgan. 

„Ani mi się śni - powiedział w duchu Ron. - Ucieknę. Pojadę do Nowego Jorku.” 
 
To było bardzo proste. 

Tak proste, że Ron sam nie mógł uwierzyć. Cały dzień zmagał się z niepewnością. 
Dopiero w sobotni ranek, gdy ojciec był na cotygodniowej partii golfa, 

powiedział matce, że wyjeżdża na weekend do przyjaciół, którzy mieszkają w 

sąsiedniej osadzie. 
- Nie jedź rowerem po głównej drodze. Szosy drugorzędne są bardziej bezpieczne. 

- Matka nie dodała nic więcej. 
Poszedł na górę, do swojego pokoju. Nałożył na siebie jednoczęściowy kombinezon 

z zamkiem błyskawicznym. „Kupię jakieś ciuchy w Nowym Jorku - pomyślał. - Nie 
będę brał ze sobą zbędnego bagażu.” Schował do kieszeni kartę kredytową i całą 
gotówkę, jaką miał w domu. Było tego około trzydziestu dolarów. Wyprowadził 
rower z dodatkowym napędem elektrycznym z garażu, włączył silnik i wyjechał na 
ulicę. 

W piętnaście minut później był w pociągu odrzutowym pędzącym z prędkością 

pięciuset kilometrów na godzinę przez głęboki tunel. Rower zostawił w 
przechowalni bagażu na stacji. Miał zamiar go zabrać w drodze powrotnej do domu. 
W pociągu było tłoczno. Ron usiadł w przedziale, gdzie oprócz niego było jeszcze 
pięć osób, choć przedział przeznaczony był jedynie dla czterech pasażerów. 

Przyjrzał się towarzyszom podróży. Byli to wyłącznie mężczyźni. Wszyscy w wieku 
ojca Rona. Mieli ponure twarze. Wszyscy jechali do Nowego Jorku. Chcieli się 
jeszcze raz dobrze zabawić, zanim skończy się lato, nawet za cenę ewentualnych 

niewygód. 
W przedziale panowało milczenie. Słychać było świst powietrza między ścianą 
tunelu i kadłubem pociągu. 

Przedział był pomalowany na miły, jasnozielony kolor. Na ścianach tu i ówdzie 
wisiały małe dekoracje. Nie było okien. Zresztą, poza rozmazanym obrazem ściany 
tunelu i tak niewiele można by było zobaczyć za szybą. Na ścianie działowej, 
naprzeciw Rona, znajdował się ekran telewizora. Chłopiec nie miał teraz ochoty 
oglądać telewizji. Poza tym obawiał się, że jego podstarzali towarzysze podróży 

zaprotestowaliby, gdyby włączył swój ulubiony program. Przyglądał się więc 
jedynie odbiciu swej twarzy na szarym, martwym ekranie. 
Zmarszczył czoło. Pomyślał, co będzie, gdy wróci do domu. To był ostatni weekend 
przed Świętem Pracy. Ron miał do dyspozycji sobotę, niedzielę i większą część 

poniedziałku. Pragnął wykorzystać ten czas na pobyt w mieście. W poniedziałek 

wieczorem wróci do domu i... będzie się musiał tłumaczyć przed ojcem. 
„Niech już będzie ta szkoła biznesu - powiedział sobie. - Przecież astronomia 
może być moim hobby.” 

Mimo wszystko myśl o takiej drodze zawodowej napawała go dreszczem. Będzie 
musiał zrezygnować z wielu ulubionych zajęć, aby studiować naukę, do której nie 

miał nawet krzty zamiłowania. A najbardziej mierził go fakt, że nic nie mógł na 
to poradzić. 
Pomyślał o czekającym go weekendzie w Nowym Jorku. Postanowił wykorzystać go 

najlepiej, jak się da. 
Minęło południe, gdy pociąg wjechał na dworze główny. Pasażerowie, wychodzący z 

czystych plastikowych wagonów na peron, mieli wrażenie, jakby opuszczali ciszę 

muzeum sztuk pięknych i wstępowali w najbardziej wyuzdane kręgi piekieł. 
Rona od razu uderzył panujący gwar. Na peronie znajdowały się tysiące ludzi, 

którzy rozmawiali głośno, kłócili się, wrzeszcząc przy tym niemiłosiernie. 
Policjanci w czarnych mundurach i białych hełmach ustawiali ludzi w kolejki, 

kierując ich w stronę ruchomych schodów. Podróżni krzątali się wokół bagaży. 
Jakiś starszy człowiek, będący przypuszczalnie w wieku pana Morgana, wymyślał 
tragarzowi, który upuścił jego walizkę. Na brudny peron wysypała się odzież i 

bielizna. Ludzie przeskakiwali niezgrabnie przez nieszczęsną zawartość walizki, 
nie zwracając przy tym najmniejszej uwagi na zdenerwowanego mężczyznę. 

Ron zajął miejsce w kolejce za jakąś otyłą panią, która trzymała sześcioletnią 
dziewczynkę za nadgarstek. Dziecko sprawiało wrażenie przerażonego tym, co się 
działo dookoła. 
- Mamo, mnie się tutaj nie podoba. Chcę do domu. 
Kobieta szarpnęła dziewczynkę za rękę tak silnie, że nieomal podniosła dziecko 

do góry, po czym pochyliła się i rzekła: 
- Słuchaj, mała wiedźmo! Za powrót do Nowego Jorku zapłaciłam krocie. A wcale 
cię nie musiałam ze sobą zabierać. Zachowuj się więc przyzwoicie, bo w 

przeciwnym razie sprzedam cię pierwszemu hyclowi, którego spotkam. 
Przejęte trwogą dziecko otworzyło szeroko oczy. Widać było, że dziewczynka 

próbuje powstrzymać krzyk. Okazało się to jednak dla niej zbyt wielkim 
wysiłkiem. Wybuchła dzikim, histerycznym płaczem. Dwie strugi łez spłynęły jej 

po policzkach i zalały maleńkie usta. 

- Zamknij się! - kobieta próbowała uciszyć dziecko głosem, który przypominał 
syczenie żmii. 

Ron spostrzegł, że ludzie stojący na ruchomych schodach ostentacyjnie odwracali 
wzrok. Sam miał ochotę pochylić się i zapewnić dziewczynkę, że nie ma powodów do 
obaw. Nie był jednak pewien, czy powinien to zrobić. Patrzył więc bez słowa na 

płaczące dziecko i straszącą je matkę. Czuł się zakłopotany i przygnębiony, 
nawet odrobinę winny, że nie wspiera dziecka w bólu. 

W miejscu, gdzie kończyły się ruchome schody, policjanci ustawiali ludzi w 
mniejsze kolejki. Kobieta z dzieckiem znikła gdzieś w kłębiącym się tłumie. Ron 
spostrzegł, że kolejka, do której go przydzielono, nie jest długa. Stało przed 
nim nie więcej niż dwadzieścia osób. Ludzie przesuwali się jednak bardzo wolno. 
W hali było gorąco. Ron czuł, że ciało ma wilgotne od potu. Dochodzący zewsząd 

hałas sprawiał, że żar stawał się jeszcze bardziej nie do zniesienia. Echo 

głosów odbijało się od zawieszonego wysoko sufitu. Można było odnieść wrażenie, 
że mieszkańcy całej kuli ziemskiej zgromadzili się tutaj, wrzeszcząc na siebie 
nawzajem i rozpalając powietrze do granic wytrzymałości. 

Ron wychylił się na bok, aby zobaczyć, dokąd zmierzał początek jego kolejki. 

Zauważył przed sobą przejście graniczne. Pamiętał je z poprzedniego pobytu w 

Nowym Jorku. 
Ludzie mruczeli pod nosem przekleństwa, ocierali pot z czoła i patrzyli na 

zegarki. A kolejka przesuwała się wolno, bardzo wolno. Ron w końcu znalazł się 
przy bramie. Wyciągnął z kieszeni kartę kredytową, dokument identyfikacyjny i 
podał je strażnikowi, który popatrzył na Rona zmęczonym wzrokiem. 

- Pełna suma? - wymamrotał strażnik z dziwnym akcentem. 
- Co takiego? - Spytał Ron. 
Nieco rozdrażniony mężczyzna powtórzył pytanie nieco wolniej: 
- Czy chcesz pełną sumę, na jaką opiewa karta kredytowa? Dwa tysiące dolarów? 
Mężczyzna nacisnął przycisk i z małego otworu w maszynie do wydawania gotówki 

wysunął się plik banknotów. 

- Jesteś sam? 
- Tak, proszę pana. 
- Ile masz lat? 
Ron nagle spostrzegł napis umieszczony nad okienkiem strażnika: 

 
DZIECI DO LAT OSIEMNASTU MAJĄ 
PRAWO WSTĘPU JEDYNIE POD OPIEKĄ 
RODZICÓW LUB INNYCH OSÓB 
DOROSŁYCH. 

 
- E... Mam osiemnaście. 
Surowa twarz mężczyzny stała się jeszcze bardziej zacięta. - Pięćdziesiąt dolców 
- powiedział. 
- Że co? 

- Pięćdziesiąt - wymówił starannie strażnik. - Daj mi pięćdziesiąt dolarów. 
Ron próbował sobie przypomnieć, czy ojciec płacił coś przy okienku. 
- Dlaczego? - spytał. 

- Słuchaj, synu. Nie masz jeszcze osiemnastu lat. Jeśli chcesz, abym uwierzył, 
że jesteś dorosły, musisz mi dać pięćdziesiąt dolców. Chyba że chcesz wracać do 

domu. No, już! Blokujesz kolejkę. 
Ron zmrużył oczy. 
- Ale to nielegalne! Nie ma pan... 
- Chcesz do Miasta czy do domu? Decyduj się! Ludzie czekają! 
Ron popatrzył dookoła siebie. Ludzie z kolejki patrzyli na niego z gniewem. W 

pobliżu stał wysoki policjant. Sprawiał wrażenie służbisty. Teraz jednakże 
patrzył w przeciwnym kierunku. 
Ron rozerwał przezroczystą folię, w której były zapakowane banknoty, i wyciągnął 

pięćdziesiąt dolarów. Podał je strażnikowi. 
- Witamy w mieście wiecznej zabawy - rzekł mężczyzna bezbarwnym, niemal 

mechanicznym głosem. 
Bariera blokująca przejście otworzyła się i Ron przeszedł na drugą stronę. Mógł 

teraz powiedzieć, że jest oficjalnie w Nowym Jorku. 
- Uważaj! 

Ron w ostatniej chwili uskoczył na bok. Niewiele brakowało, a przetrąciłby go 

elektryczny wózek załadowany bagażem. 
Przecisnął się przez tłum i wyszedł na ulicę. Tutaj panował jeszcze większy 

ścisk niż na hali dworcowej. Można było odnieść wrażenie, że każdemu gdzieś się 
spieszy, że każdy ma do załatwienia coś niezwykle ważnego. Wzdłuż chodnika stał 
rząd taksówek, do których pośpiesznie wsiadali przybysze z prowincji. Po jezdni 

przetaczała się rzeka wozów. Samochody zatrzymywały się na czerwonym świetle na 
skrzyżowaniu, aby ruszyć gwałtownie po pojawieniu się zielonego. Warkot silników 

i wycie klaksonów zdawały się nie robić na przechodniach większego wrażenia. 

„Ależ to urąga wszelkim zasadom sanitarnym - pomyślał Ron. - Te samochody dymią. 
A do tego ten okropny warkot.” Jak bezpieczne wydały mu się teraz samochody 

napędzane prądem elektrycznym, których używano na prowincji. Miał jednak wielką 
ochotę siąść za kierownicą. 
Ruszył w dół ulicy. Przesuwający się tłum, niczym szeroka rwąca rzeka, wchłonął 
go w siebie. Dalej! Dalej! Dalej! Gdziekolwiek. Aby się tylko nie zatrzymywać, 
bo stratują. 
Jakaś starsza kobieta z szerokim uśmiechem na ustach szła, trzymając w ręku 

smycz. Prowadziła psa. Po raz pierwszy w życiu Ron widział tak ogromną bestię. 
Jak to możliwe? W biały dzień na ulicy miasta! Spacerowanie z psami dozwolone 

było jedynie w parku lub na prywatnym terenie, ogrodzonym wysokim płotem. I do 
tego wyłącznie nocą. 
Na prowincji Służba Kontroli Pogody działała bardzo sprawnie. Zawsze było 

wiadomo, kiedy zacznie padać. Zresztą tutaj, pod olbrzymią Kopułą Manhattanu, 
parasol wydał się przedmiotem zupełnie zbytecznym. 
Chłopiec spojrzał w górę. Tak, olbrzymia Kopuła wciąż była nad jego głową. 
Wysoko, wysoko widać było jej szary stalowy szkielet, przypominający gigantyczną 
pajęczynę. 

Ron minął dwie kamienice i spostrzegł sklep z odzieżą. Okna wystawowe sprawiały 
imponujące wrażenie. Za szybą modelki bawiły się piłką, rozmawiały ze sobą 

wesoło, śmiały się radośnie i machały do przechodniów rękami. Przed oknem 
wystawowym zebrał się tłum gapiów, przyglądających się tej scenie z uwagą. Ron 
zdołał przecisnąć się przez przelewającą się chodnikiem ciżbę i przyłączył się 

do grupy obserwującej modelki. Był wysoki, patrzył ponad głowami stojących przed 
nim ludzi. 

Dziewczyny były fantastyczne! Miały na sobie krótkie spodenki i ciemne koszulki 
bez rękawów. Ten skąpy strój w niewielkim tylko stopniu zakrywał wdzięki ich 
ciała. Jakże inne były dziewczyny na prowincji, ubierające się w ciężkie, 

niezgrabne stroje. A do tego ta ich ciągła wola walki, rywalizacji, tak w klasie 
szkolnej, jak i na sali gimnastycznej. Ron uśmiechnął się przyjaźnie do 

rozbawionych dziewcząt, które natychmiast odpowiedziały mu równie miłym 
uśmiechem. Co kilka minut któraś z modelek schodziła z wystawy i była 
zastępowana przez inną. 

„Zmieniają kreację” - odgadł Ron. 
Szyby w oknach wystawowych z pewnością były dźwiękoszczelne. Ron widział bowiem, 
że dziewczyny poruszają ustami, lecz nie słyszał najmniejszego dźwięku ich mowy. 

Niektórzy spośród gapiów wypowiadali opinię na temat dziewcząt, które nie 
zwracały na to żadnej uwagi. Niektóre słowa wypowiadane przez mężczyzn stojących 

w grupie gapiów najpierw wywołały u Rona zdziwienie, a potem niesmak. 
„Jakie ohydne typy!” - pomyślał. 
Zaczął teraz oglądać ubrania, które mieli na sobie młodzi mężczyźni pełniący 
również rolę modeli. Ileż w ich stylu było dzikości! Skóra i suwaki z prawdziwej 
stali. Ich stroje były obcisłe. A do tego buty z cholewami! Ron spojrzał na swój 

luźny jasnozielony kombinezon i poczuł się jak prowincjusz. Jego strój był 
wykonany z plastikowej imitacji skóry. Chłopiec pokiwał głową z politowaniem nad 
samym sobą i począł się przeciskać przez tłum w stronę wejścia do sklepu. 

Wewnątrz sklepu było o wiele spokojniej niż na ulicy. I chłodniej. Powietrze 

było tu przyjemne i czyste. Dawało się nawet wyczuć przyjemny zapach. A co 

najważniejsze, nie czekały tu na klienta bezduszne maszyny, jak w sklepach na 
prowincji, lecz żywi ludzie, którzy byli gotowi wysłuchać i udzielić rady. 
Większość personelu sklepu stanowili mężczyźni. Niektórzy z nich byli młodzi, 
mogli mieć po dwadzieścia parę lat. Oprócz nich pracowali tu również starsi 
panowie o siwych włosach. Wszyscy jednak z uśmiechem na twarzy powitali 

zmieszanego przybysza z prowincji. 
Najpierw dokonano dokładnych pomiarów ciała Rona; długość ramion, nóg; obwód 
talii, klatki piersiowej i szyi. Wszyscy krzątali się dookoła chłopca, co chwila 

używając modeli z wystawy, aby przedstawić Ronowi propozycje ubioru. Kilka 
modelek stanęło obok i z miłym uśmiechem na ustach patrzyło na chłopca. 

Gdy Ron opuszczał sklep, miał na sobie czarny kombinezon z poliesteru ze 

srebrnymi emblematami na ramionach. Na nogach miał buty ze sztucznej skóry. Czuł 
się w nich o wiele wyższy. 

Zawartość kieszeni Rona zmniejszyła się o trzysta dolarów. Pod pachą trzymał 

plastikowe pudełko, w którym był zapakowany jeszcze jeden kompletny strój, a 

oprócz niego stary zielony kombinezon z suwakiem, pomarszczony i złożony 
niedbale. Ron zostawił go na drogę powrotną. 

Teraz wyglądam jak prawdziwy nowojorczyk” - stwierdził chłopiec z zadowoleniem, 
dumnie krocząc po ulicy. Przechodnie ubrani byli inaczej, zupełnie zwyczajnie. 
Turyści. Goście. Ron widział, jakie zaciekawienie budzi w nich jego strój. 

Uśmiechnął się. Wyobraził sobie, że jest jednym z nowojorskich możnowładców, 

którzy zajmowali ostatnie piętra drapaczy chmur, zanim miasto zostało zamknięte. 
Uśmiechnął się jeszcze szerzej. 
Przy końcu ulicy znajdowało się kino. Grali tam staroświeckie filmy. Nad 
wejściem widniały neonowe napisy: 
ZBRODNIA! WALKA! WOJNA! SEKS! 

Na prowincji nie było kin. Ich rolę przejęła telewizja, a młodzieży nie wolno 

było oglądać bardziej ekscytujących obrazów ponad to, co było prezentowane w 
„Wiadomościach” o godzinie osiemnastej. 
Ta przyjemność kosztowała dwadzieścia dolarów. Dla Rona nie miało to jednak 
znaczenia. Bez wahania wszedł do kina. Wewnątrz było zupełnie ciemno. Zanim 

znalazł wolne miejsce, potrącił kilka osób i uderzył się o kanty paru krzeseł. 
Przez cztery godziny oglądał właśnie to, o czym mówiły reklamy przy wejściu. 
Krew i walka. Piękne dziewczyny i przystojni mężczyźni. Wojna i cały szereg 
obrazów mrożących krew w żyłach. W jednym z filmów grało dwóch facetów o 
nazwiskach: Redman i Newford, czy coś takiego. Byli wspaniali. 

Ludzie wstawali i wychodzili, na ich miejsce przybywali nowi. Ron nie zwracał na 
nich żadnej uwagi. Pochłaniały go sceny na ekranie. Patrzył, jak ludzie 
strzelają do siebie, uprawiają miłość, prowadzą wojny o wiele bardziej 

ekscytujące niż ta, która toczyła się teraz w Ameryce Południowej. Widział 
lekarzy, pacjentów, zabójców i mnóstwo dziewczyn, z których każda była 

piękniejsza od poprzedniej. 
Nagle ktoś nastąpił mu na stopę. 
- Ojej, przepraszam. 
Chłopiec podniósł wzrok i spojrzał na „winowajcę”. Była nim dziewczyna, która 
usiadła na krześle obok Rona. W blasku zmieniających się barw światła bijącego 

od ekranu chłopiec spostrzegł, że dziewczyna była w jego wieku. Była też ładna. 
- Naprawdę mi przykro. Chyba nie zraniłam panu stopy. 
- Ależ skąd, nie ma o czym mówić. 

Dziewczyna nie powiedziała nic więcej, więc Ron ponownie zwrócił wzrok na ekran. 
Od czasu do czasu zerkał jednak na nią. Teraz dopiero zauważył, że dziewczyna 

jest bardzo piękna i szałowo ubrana. Miał ochotę powiedzieć coś do niej, ot, 
zamienić kilka słów. Nie mógł jednak wydobyć głosu z gardła. Nie wiedział, jak 
zacząć. 
Odwrócił teraz wzrok od ekranu i przyglądał się dziewczynie, która patrzyła 
przed siebie uśmiechając się przy tym nieznacznie. 

„Ona nawet nie wie, że siedzę obok” - pomyślał z rozpaczą. 
Wtem nieznajoma odwróciła się w jego stronę i spytała z charakterystycznym 
nowojorskim akcentem: 

- Mieszkasz w Mieście? 
Ron miał tak wyschnięte gardło, że trzy razy próbował wydobyć z siebie głos, 

zanim zdołał odpowiedzieć. 
- N... n... nie. Jestem z Vermont. 

- Myślałam że mieszkasz tutaj. Twoje ubranie... - Mówiła szybko, zlewając słowa. 

Ron musiał słuchać bardzo uważnie, aby ją zrozumieć. Przeszkadzało mu w tym 
kwadrofoniczne nagłośnienie w kinie. 

- Nie... nie. Jestem tu od... od kilku dni. 
Skinęła głową i uśmiechnęła się do niego. 
- A ty... skąd jesteś? 

- Z Jorku. 
- Nie chodzi mi o wakacje letnie. Gdzie mieszkasz po wakacjach? 

- Właśnie tutaj - odparła. - Mieszkam w mieście przez cały rok. 
- Przecież to zabronione! - rzekł Ron. - Gdy się kończy weekend, miasto zostanie 
zamknięte. Po Święcie Pracy nie zostanie tu nikt. 

- Nie daj się ogłupić - odpowiedziała. 

Zanim film się skończył, Ron wiedział już, że dziewczyna nazywa się Sylvia Meyer 

i że mieszka na stałe na Manhattanie. 
- Nigdy nie udało mi się przekroczyć granicy - powiedziała Sylvia, gdy 
opuszczali kino. - Tkwię tu od urodzenia. 

Ludzie opuszczali kino niezdarnym krokiem i włączali się w tłum uliczny. Było 
parno i jasno, mimo że wysoko w górze znajdowała się Kopuła. Na jezdni warczały 
silniki samochodów. Co chwila słychać było dźwięk klaksonu. Po chodnikach szli 

ludzie o ponurych twarzach. 
- Jesteś sam? - zapytała Sylvia. 
Ron skinął głową. W dziennym świetle mógł się jej lepiej przyjrzeć. Była piękna! 
Miała długie czarne włosy opadające na ramiona, piękne szare oczy z odrobiną 

orientalnego wyrazu i cudowną sylwetkę, która przyprawiała Rona o zawrót głowy. 

Była ubrana w spódniczkę mini, białe buty i luźną bluzkę, która podkreślała 
powabność jej kobiecego ciała. 
- Tam dalej jest niezła restauracja - powiedziała. 
- Dziękuję, ale... myślałem, że zjem coś w hotelu. Nie znalazłem jeszcze pokoju 
na weekend. 

- Co takiego?! Nie masz gdzie mieszkać? - głos Sylvii rozbrzmiał ponad gwarem 
ulicznym. - Nie dostaniesz pokoju w żadnym hotelu. Wszystkie są zajęte do 
ostatniego łóżka. 

Ron poczuł, że wyszedł na idiotę. 
- Aha... w takim razie... no, cóż... 

Dziewczyna uśmiechnęła się. 
- Znam jedno miejsce, gdzie mógłbyś coś znaleźć. I to całkiem niedrogo. W 

porządku? A po drodze jest dobra restauracja. 
Ron odwzajemnił jej uśmiech i rzekł: 
- Świetnie. Chodźmy więc! 

Przecisnęli się przez tłum przechodniów. Skręcili za rogiem i ruszyli w dół 
ulicy. Było tu znacznie mniej ludzi, łatwiej więc było iść. 
- Zafajdani turyści - mruknęła Sylvia. - Wydaje im się, że Miasto należy do 
nich. 
W restauracji, do której dziewczyna zaprowadziła Rona, było cicho i przytulnie, 

mimo że panował tu półmrok. Jak w większości restauracji w Nowym Jorku gości 
obsługiwali tu ludzie, a nie automaty dystrybucyjne z długimi rzędami przycisków 
i zdalnie sterowane wózki podwożące do stolika tace z potrawami. Prawdziwi 

kelnerzy w zabawnych strojach. Ludzie mówiący z dziwnym, jakby cudzoziemskim 
akcentem, którzy kłaniali się nisko i czekali cierpliwie, aż gość dokona wyboru 

potrawy. 
Przy wyborze dania Ron zdał się na Sylvię. Dziewczyna znała przecież to miejsce. 
Gdy kelner odszedł, Sylvia uśmiechnęła się do Rona i zapytała: 
- Skąd jesteś? Nic o tobie nie wiem. 
Jedli obiad. Ron opowiadał. Sylvia słuchała nie przerywając nawet słowem. 

Chłopak mówił jak najęty. Po raz pierwszy zdarzyło mu się, by ktoś z takim 
zainteresowaniem słuchał historii jego życia. Ogromną radość sprawiała mu 
świadomość, że opowiada o sobie takiej fantastycznej dziewczynie. 

Gdy wychodzili z restauracji, Ron czuł, że jego ciało przepełnia ciepło. Był 
szczęśliwy. Trochę też senny. Na zewnątrz panował mrok. Ron zauważył, że 

wszystkie latarnie uliczne się palą. Wiele z nich było zniszczonych. 
Na ulicy było jedynie kilka osób. Szli szybkim krokiem, jakby w obawie, że coś 

może ich zatrzymać. Coś strasznego. 

Ron przełożył pakunek pod drugą rękę. 
- Wciąż nie mogę pojąć, jak możesz tu żyć przez cały rok, gdy przecież... 

Sylvia się roześmiała. 
- Nie myśl o tym. No, pośpieszmy się! Mamy znaleźć pokój, prawda? 
Ron ruszył za dziewczyną. Po chwili obejrzał się i zauważył, że jasne światła 

głównej ulicy zostały daleko w tyle. Zmierzali teraz w dół ulicy, gdzie panował 

zupełny mrok. 

- Zaczekaj... Czy nie byłoby lepiej, gdybyśmy poszli gdzie indziej? 

Sylvia chwyciła go za rękę. 

- Coś ty! Gdzie indziej zdarliby z ciebie pięćset dolców za pokój nie większy od 
szczurzego gniazda. A zresztą, i tak wszystkie miejsca są zajęte. No, pośpiesz 
się. 

- Po co ten pośpiech? - zapytał Ron. 
Przez chwilę twarz Sylvii wyrażała obawę. Zdawało się, że dziewczyna coś ukrywa. 
Małe światło odległej latarni sprawiało, że wszystko dookoła wydawało się 
bezbarwne, mdłe i ulotne. 
- No, chodź! - powtórzyła uśmiechając się przy tym sztucznie. - To wspaniały 
hotel. Zobaczysz, spodoba ci się. 

Ron potrząsnął ramionami i pozwolił się dziewczynie poprowadzić dalej, gdzie 

panowała ciemność. Minęli przecznicę i szli w milczeniu. 

- Hej, Sylvia! 
Dziewczyna zatrzymała się nagle, jakby wyrosła przed nią stalowa bariera. 
Ron odwrócił się i ujrzał chłopaka wychodzącego z mrocznego wejścia do 

kamienicy. Chłopak był wzrostu Rona. Był też w podobnym wieku. Uśmiechnął się. 
Jego uśmiech nie wyrażał sympatii. 
- Czekałem na ciebie - powiedział. 
- Jestem zajęta, Dino. - Głos Sylvii brzmiał stanowczo i oschłe. Zupełnie 
inaczej rozmawiała z Ronem. 

- Miałaś pracować - rzekł Dino. - Sterczę tu od pół godziny, może dłużej. 

- Innym razem - powiedziała Sylvia. Nie uczyniła jednak kroku do przodu. 
Dino zmierzył Rona wzrokiem i spytał: 
- Co to za laluś? Działasz na własną rękę? Wiesz, co powie na to Al, kiedy się o 
wszystkim dowie? 

- Nie musisz mu mówić. 

- Pozbądź się tego gogusia - powiedział Dino nie odrywając wzroku od Rona. 
- Spływaj, Dino - rzekła Sylvia. - Później się zobaczymy. 
Dino położył dłoń na piersi Rona i pchnąwszy go silnie, powiedział: 

- Szoruj, synu! Ona ma cię już dosyć. 

Ron zrobił krok do tyłu. Poczuł wzbierający gniew. 
- Słuchaj... 
- Powiedziałem, szoruj! - Dino zamachnął się otwartą dłonią na Rona, który 
upuściwszy paczkę z odzieżą na ziemię, zablokował cios Dina i wyprowadził cios w 

splot słoneczny napastnika. Dino otworzył szeroko oczy i zgiął się wpół. Po 

chwili jednak się wyprostował. W ręce trzymał nóż, którego ostrze błyszczało w 
mdłym świetle latarni ulicznej. 
- Dino, nie - krzyknęła Sylvia. 

- Stul pysk! - warknął Dino. - Ty też dostaniesz za swoje. 
Rona ogarnęła wściekłość. Ten facet miał zamiar skrzywdzić Sylvię. „Ale najpierw 

będzie musiał powstrzymać mnie!” - pomyślał Ron. 
Ron nie czuł strachu. Sam się temu dziwił. Czuł się tak, jakby był na treningu 
karate, u siebie na prowincji. Zupełny spokój. Nawet gniew wzmagał jego pewność 
siebie i jasność myśli. 
Dino był tego samego wzrostu co Ron. Miał jednak drobniejszą sylwetkę, wyglądał 

na niedożywionego. Jego wzrok wydawał się mętny. A ruszał się jak słoń. Ten 
zamaszysty cios, którym chciał skarcić Rona, był tak niezdarny, że nawet dziecko 
na treningu karate dla początkujących uśmiałoby się z niego do łez. 

Teraz Dino miał nóż. Ron natychmiast przypomniał sobie wskazówki trenera: „Nigdy 
nie czekaj, aż uzbrojony przeciwnik uczyni pierwszy ruch”. 

Ron zamarkował uderzenie w twarz. Dino zareagował tak, jak Ron się tego 
spodziewał: uskoczył nieco do tyłu i podniósł nóż wyżej. Ron kopnął przeciwnika 
w tułów tak silnie, jakby chciał roztrzaskać drewniany kloc. Dino zachwiał się 
na nogach i runął na chodnik. Leżał bez ruchu. 
Sylvia miała otwarte usta. Jej oczy wyrażały strach. 

- Szybko! - powiedziała patrząc na nieprzytomnego Dina. - Spływajmy stąd! 
Ron kopnięciem wrzucił nóż do rynsztoka, po czym schylił się i podniósł z ziemi 

paczkę z odzieżą. 

- Chciał ci zrobić krzywdę - rzekł Ron. 
Sylvia wciąż drżała. 

- On... ma za długi język. Al nie pozwoliłby mu mnie tknąć. Dino dobrze o tym 
wie. 
- Kto to jest Al? 
- To... mój przyjaciel. 
Teraz, gdy już było po wszystkim, Ron czuł się wyśmienicie. Był podekscytowany 

walką. Przecież wygrał. Uratował Sylvię i siebie. Niczym święty Jerzy, który 

pokonał smoka. 
- A oto i hotel - powiedziała Sylvia. 
Zatrzymali się przy wejściu. Hotel sprawiał wrażenie zaniedbanego. Był mały. Nad 

drzwiami wejściowymi wisiał mały baldachim, na którym znajdował się rząd 
kolorowych żarówek. Większość z nich nie świeciła. 

Ron poczuł, że Sylvia obejmuje go mocno za ramię. 
- Słuchaj - rzekł Ron. - Nie boisz się, że ten facet będzie cię niepokoić? 

Potrząsnęła głową. 
- Nie wiem. On się czasami zachowuje jak szaleniec. Po prostu wpada w szał, 
jakby był dzikusem. 

Po chwili zastanowienia Ron odparł: 
- W takim razie, cóż, może pójdziesz ze mną do mojego pokoju? Wrócisz do domu 
później, gdy już nic ci nie będzie groziło. 
Sylvia popatrzyła na Rona wzrokiem, w którym wciąż jeszcze kryło się dużo lęku. 
- Zgoda, Ron. 

Weszli do wewnątrz. Nie było tu recepcjonisty. Powitał ich automat obsługujący 
książkę meldunkową. Ron napisał swoje nazwisko na plastikowej karcie, którą 
wyrzucił automat. Odezwał się nagrany na taśmie głos: 

- Pięćdziesiąt dolarów, proszę. 
Ron wsunął banknot w odpowiedni otwór. Włożył tam również plastikową kartę ze 

swym nazwiskiem. Karta i banknot zniknęły natychmiast, wessane przez automat. 
Zaraz potem błysnął flesz aparatu fotograficznego. Po krótkiej chwili do małego 
kosza, który znajdował się obok automatu, zsunęły się klucze do pokoju. 
Winda zawiozła ich na czterdzieste drugie piętro. Szli potem długim ciemnym 
korytarzem, aż znaleźli pokój, którego numer widniał na kluczu. Chodnik 

pokrywający podłogę w korytarzu był podarty i wypłowiały. Dekoracje ścienne, 
powieszone chyba przed stu laty, również straciły barwy, tak że trudno było 
odczytać z nich jakąkolwiek treść. Kinkiety dawały mdłe, ponure światło. 
Ron zauważył, że Sylvia stoi przytulona do jego ramienia i drży. 
- No, już dobrze - szepnął jej do ucha. - On ci nic nie zrobi. 

Milczała. 
Otworzył drzwi. Gdy weszli do pokoju, światło zapaliło się automatycznie. Sylvia 

rozejrzała się dookoła, po czym położyła paczkę Rona na łóżku. 

Ron zamknął drzwi i zatrzasnął blokadę bezpieczeństwa. Potem rzucił okiem na 
sprzęty znajdujące się w pokoju. Zauważył duże łóżko, stojący obok nocny stolik 

i miskę, szafę z kilkoma szufladami. Okno było tak brudne, że nic nie można było 
przez nie dojrzeć. Na ścianie, nad komodą wisiało lustro. Tuż obok znajdował się 
wbudowany w ścianę ekran telewizora. W pokoju nie było żadnych krzeseł. Siedzieć 
można było jedynie na łóżku. Wszystko sprawiało tu wrażenie zniszczonego, 
zużytego. 

- Jak na pokój za pięćdziesiąt dolarów to żadna rewelacja - mruknął Ron. 
Sylvia zbliżyła się do niego. 

- Ron, byłeś taki dzielny... wiesz, z tym Dinem. Taki dobry, silny... 
Zarzuciła mu ramiona na szyję. Przez moment Ron czuł pragnienie, aby uciec, 
zniknąć. Po chwili jednak objął mocno jej ciało ramionami i zaczął ją całować. 

Zapomniał, że poza nimi dwojgiem istnieje jakikolwiek świat. 
 

Ron otworzył oczy i leniwie rozejrzał się dookoła. Przez chwilę nie mógł sobie 

uświadomić, gdzie jest. 
„Jestem więc w Nowym Jorku” - przypomniał sobie i usiadł. 

- Sylvia! - zawołał po chwili. 
Odpowiedziała mu cisza. 
Wstał szybko z łóżka i ruszył w stronę łazienki. Zajrzał do środka. Nie było tam 

nikogo. 
Odeszła. 

Spojrzał za okno. Było jeszcze ciemno. Z ręcznego zegarka odczytał godzinę; była 

druga. 
„Na pewno poszła do domu - pomyślał. - Ale gdzie ona mieszka? I dlaczego wyszła 
nie powiedziawszy nawet słowa?” 
Popatrzył dookoła w nadziei, że znajdzie kartkę z wiadomością. Potem przypomniał 

sobie o Dinie i poczuł niepokój. 
„Może wyszła kilka minut temu - przyszła mu do głowy nagła myśl. - Może złapię 
ją jeszcze na ulicy. Nie powinna chodzić sama, gdy ten typ czai się w pobliżu.” 

Ubrał się szybko i wyszedł z pokoju. Zdawało mu się, że winda umyślnie wlecze 
się wioząc go na dół. Przemknął przez hol główny i jak burza wybiegł na ulicę. 
Nagle poczuł silne uderzenie w głowę, tuż za uchem. Zdawało mu się, że stacza 

się gdzieś w dół. Żadnego bólu. Płytki chodnika zbliżały się coraz bardziej, 
bardziej... Upadł. Zobaczył parę brudnych bosych stóp. Próbował się podeprzeć 
ramieniem i wstać, ale ktoś kopnął go w rękę. Ron znowu runął na chodnik. Twarz 
i ramiona, które zderzyły się z betonowym chodnikiem przy upadku, poczęły 
straszliwie piec. 

- Nie próbuj się podnieść, gogusiu - dobiegł go z góry jakiś głos. - Będziesz 
musiał tu jeszcze trochę poleżeć, oj, poleżeć... 
Ron rozpoznał głos Dina. Spróbował odwrócić się na plecy i spojrzeć mu w oczy, 
ale znowu poczuł kopnięcie w żebra. Potem ktoś uderzył go w twarz. Cała zgraja 

rzuciła się teraz na niego, kopiąc go i waląc pięściami. Każde uderzenie 

powodowało piekielny ból. Obraz przed oczami zaczynał mu się zamazywać. Do uszu 
nie docierały już żadne dźwięki. Każda chwila zdawała się być całym wiekiem. 
Potem nie czuł już nic... 

Przytomność przywróciło mu słońce, którego promienie wdzierały się pod 
spuchnięte powieki Rona. Chłopak otworzył oczy. Przynajmniej próbował je 

otworzyć. Jedno wciąż było jednak zamknięte. Opuchlizna nie pozwalała uchylić 
powieki. 
Napastnicy przywlekli go nieprzytomnego pod ścianę hotelu. Musiał tu tkwić od 

kilku dobrych godzin. 
Był dzień. Obok niego przemykali przechodnie. Niektórzy z nich patrzyli przez 

chwilę na Rona, ale zaraz potem odwracali wzrok. Inni nawet nie zadawali sobie 
trudu, by rzucić na niego wzrokiem; szli szybkim krokiem patrząc przed siebie. 
- Pomocy... - usiłował zawołać Ron. Jednakże jego usta i gardło były tak bardzo 

obolałe, że udało mu się wydać jedynie jakiś przeraźliwy jęk. 
Ron popatrzył na siebie. Jego buty zniknęły. Ubranie miał porwane i poplamione 

krwią. Próbował poruszyć nogą; piekielny ból w całym ciele go powstrzymał. Jedną 
rękę miał opuchniętą i siną; nie mógł poruszać palcami. Wiedział, że kieszenie 

ma puste. Zabrano mu wszystko, co posiadał: klucze, pieniądze, kartę kredytową, 
dowód osobisty. 

Powoli, z bólem, próbował wstać. Nogi odmówiły mu posłuszeństwa. 
„Muszę do hotelu... - myślał chaotycznie. - Do hotelu... nie mogę tu tkwić...” 
Pełzał niezdarnie w stronę drzwi hotelowych. Przy każdym poruszeniu się jego 
ciało przeszywał ból. Mijały go setki ludzi. Większość z nich była przyjezdnymi, 
tak jak on. Nikt się jednak nie zatrzymał, aby mu pomóc. 

Udało mu się wreszcie otworzyć drzwi i wejść do hotelu. Zaraz potem upadł na 
chodnik podłogowy i ponownie stracił przytomność. 
Kiedy się ocknął, zobaczył, że jest sam. Zbliżył się do automatu-recepcji i 

wyjąkał: 
- Pomocy... Wezwijcie... pogotowie, policję... 

Maszyna nie odpowiedziała nawet słowem. 
Ron poczuł, że w głowie wszystko mu wiruje w zawrotnym tempie. Nagle uświadomił 

sobie, że ma do czynienia z tępą, zaprogramowaną maszyną. Wziął głęboki, choć 

nierówny oddech. 
- Daj mi... klucz... klucz do mojego pokoju - wybełkotał przez opuchnięte usta. 

- Czy jest pan gościem hotelowym? - odezwała się maszyna skrzeczącym głosem. 
Nawet oddychanie sprawiało Ronowi ból. Chłopiec siedział na podłodze, oparty 
plecami o automat. Kiwnął głową i odparł: 

- Tak... Ronald Morgan... 
- Proszę stanąć na wprost kamery, abyśmy mogli porównać pańską twarz z obrazem 

zarejestrowanym na taśmie. Robimy to w celu zapewnienia ochrony naszym gościom. 
- Ale ja... 
Ron wiedział, że nie ma sensu spierać się z bezduszną maszyną. Udało mu się 

wstać. Oparł się bezwładnie o automat. Potem ustawił się naprzeciw kamery. 

Usłyszał klik. Zastanawiał się, czy maszyna rozpozna w nim Ronalda Morgana. 

- Morgan, Ronald... pan Morgan. Doba hotelowa minęła o godzinie jedenastej. 
Zapłacił pan tylko za jedną noc. 

- Ale przecież... 
- Może pan wrócić do pokoju za opłatą pięćdziesięciu dolarów. 
- Oni mi zabrali... 

- Pięćdziesiąt dolarów, proszę. 

- Ale... 
- Pięćdziesiąt dolarów, proszę. 
Ron poczuł, że opuszczają go siły. Przed oczami zobaczył mrok. Bezwładnie osunął 
się na podłogę. 
 

Obudził go dziecięcy głos. Jakiś chłopiec śpiewał piosenkę. Ron stwierdził, że 

dzieciak miał najwyżej sześć lat. Słowa piosenki nie miały żadnego sensu. Ron 
pomyślał, że chłopiec śpiewa w jakimś obcym języku, a może to nie był żaden 
język; ot, zlepek dźwięków bez znaczenia. Chłopiec miał cienki, wysoki głos. 
Przybrał poważny wyraz twarzy, jakby jego piosenka mówiła o czymś bardzo 

wzniosłym. Miał duże ciemne oczy. Jego kręcone włosy były czarne. Podarte 
ubranie zakrywało wychudzone ciało o oliwkowej skórze. Siedział na podłodze 
wśród mnóstwa śmieci; papieru, puszek, szmat. Był tu nawet but bez podeszwy. 
Kolana miał przyciągnięte pod brodę. Ramionami obejmował drobne kostki u stóp. 

Śpiewał kołysząc się do przodu i w tył. 

Ron rozejrzał się dookoła nie poruszając głową. Zauważył, że pokój, w którym się 
znajdował, jest mały, niczym cela więzienna. Tynk na suficie był tak popękany, 
że przypominał mapę samochodową. Ze ścian poodpadały kawałki tynku. 
Ron spróbował podeprzeć się na łokciu. W głowie wciąż mu wirowało. Ból jakby 
zelżał. 

- Hej! Obudził się! - wrzasnął chłopczyk, po czym wstał szybko i wybiegł z 
pokoju. 
Ron zdołał podnieść tułów. Siedział teraz na brudnym, podartym materacu. Nogi 

miał okryte poplamionym kocem. 
W pokoju nie było okien, tak więc Ron nie wiedział, czy jest noc, czy też dzień. 

Na ścianie wisiało pęknięte lustro. Ron zastanawiał się, jak bardzo zwierciadło 
może zniekształcać obraz. Twarz Rona wyglądała bowiem okropnie. Miał ogromnego 

sińca pod prawym okiem, lewe oko zaś zakrywała duża opuchlizna. Również lewą 
kość policzkową miał zupełnie siną. 

Uniósł lewą dłoń i spostrzegł, że opuchlizna nie zniknęła. Mógł jednak teraz 
poruszać lekko palcami. Znaczyło to, że nie było złamania kości. 
Czuł, że ma ciało zlane potem. W pokoju było gorąco jak w piecu; brakowało 
wentylacji. 
W drzwiach, przez które wybiegł chłopiec, stanęła czyjąś postać. Była to Sylvia. 

- Ty... - zaczął Ron. Zaraz jednak zdał sobie sprawę, że nie wie, co powinien 
powiedzieć. 
Dziewczyna podeszła do niego i uklękła koło materaca. 

- Tak się bałam, że nie przeżyjesz. 
- Co się stało? Gdzie jesteśmy? 

Koniuszkiem palca dotknęła sińca na policzku Rona. 
- Biedaku... To Dino. Czekał na ciebie ze swoimi zbirami przed hotelem. 
- A ja obawiałem się o ciebie. 
- O mnie? - sprawiała wrażenie zaskoczonej. 
- Myślałem, że on będzie cię chciał skrzywdzić. 

- O, Ron! 
Zarzuciła mu ręce na ramiona. To bolało. Ron nie wzbraniał się jednak. 
Sylvia mówiła mu cicho do ucha: 

- Wróciłam do hotelu, żeby zobaczyć, czy z tobą wszystko w porządku. Znalazłam 
cię w holu. Udało mi się wynieść cię stamtąd, zanim wtargnęły „stalowe głowy”. 

- „Stalowe głowy”? 

- No, gliny. W hełmach na głowach. - Odsunęła się od niego. - Na pewno jakiś 

turysta ich wezwał. Gdyby cię tam znaleźli, wrzuciliby cię do Podziemia. 

- Przecież jestem przyjezdny. Nie mogliby tego zrobić. 
- Nie masz przecież pieniędzy ani dowodu osobistego, nie masz nic, prawda? 

- Ale przecież... 
- Pomyśleliby, że jesteś z jakiegoś gangu ulicznego. Albo że dostałeś „kota” i 
dokonałeś samookaleczenia. 
- W takim razie... jak się stąd wydostanę? Jaki dziś mamy dzień? 
- Poniedziałek. Święto Pracy. Bramy zamykają dziś o północy. Otworzą je dopiero 
za rok, gdy się zaczną letnie wakacje. 

- Muszę się stąd wydostać! - Ron próbował wstać. 
Sylvia położyła mu dłoń na ramieniu. 

- Spokojnie, spokojnie. Wydostaniemy cię stąd. Al wkrótce tu będzie. W porządku? 
On coś wymyśli. Odpoczywaj teraz. Dino nieźle cię urządził. 
Ron zmarszczył brwi. 

- Ilu ich tam było? 
- Nie wiem - odparła. - Czterech albo pięciu. Może sześciu. 
Do pokoju wszedł malec. Miał oczy szeroko otwarte z podniecenia. 
- Przyszedł Al! Zaraz tu będzie! - wrzasnął chłopiec, po czym ponownie wybiegł 
na korytarz. 

- Al zawsze ma jakieś rozwiązanie - powiedziała Sylvia. 
Ron chciał być na nogach, gdy Al pojawi się w pokoju. Sam nie bardzo wiedział, 
dlaczego tak mu na tym zależy. Z trudem podniósł się z materaca. Sylvia pomagała 

mu wstać. 
Chłopiec znowu wbiegł do pokoju. Twarz miał zarumienioną, pokrytą potem. 

- Już jest! Al już jest! 

Ron oczekiwał, że ujrzy wysokiego, potężnie zbudowanego mężczyznę o władczym 
spojrzeniu wodza. Tymczasem do pokoju wszedł chłopak w wieku Rona, jeszcze 
bardziej wychudzony niż Dino. Przez brodę biegła mu szeroka blizna. Wokół oczu 
miał mnóstwo dziwnie wyglądających zmarszczek. 

- Aha, to ten frajer, tak? - zapytał Al cichym, spokojnym głosem. 
- Musi się stąd wydostać przed północą, bo w przeciwnym razie... - zaczęła 
Sylwia. 
- Wiem - przerwał jej Al. - Bierz dziecko i spływaj. 
- Ale... 

- No, już! 
Sylvia rzuciła na Rona spojrzenie pełne obawy. Potem, próbując zdobyć się na 
uśmiech, powiedziała: 

- Do widzenia, Ron. 
- Na razie - odpowiedział Ron, gdy dziewczyna szła do drzwi. 

Al zmierzył Rona badawczym wzrokiem. 
- Możesz chodzić? - spytał. 
- Myślę, że tak. 
- W porządku. Pokażę ci drogę do najbliższego przejścia granicznego. To jakieś 
trzydzieści kamienic stąd. 

- Zaraz, zaraz - powiedział Ron. - Zanim gdziekolwiek pójdę, muszę dostać moje 
pieniądze. Razem z dowodem osobistym i kartą kredytową. 
Al patrzył na Rona uważnie, bez słowa. 

- Zdaje się, że wiesz, jak się tu załatwia sprawy. Gdzie mogę dopaść tego Dina? 
Mam zawiadomić policję? 

- „Stalowe głowy”? - Al roześmiał się głośno. - Gdy ostatnim razem tu weszli, 
stracili połowę ludzi. W tej okolicy nie było ich od lat. 

- Ale Dino... 
- Zapomnij o tym! Ciesz się, że żyjesz. 

- Słuchaj - warknął Ron, któremu nerwy zaczęły odmawiać posłuszeństwa. - Dino 

ukradł mi ponad tysiąc dolarów. 
Al zmarszczył brwi. Jego twarz miała gniewny wyraz. 

- Słuchaj, frajerze. Po pierwsze, nikt tu nie ma obowiązku ci pomagać. Zwisa mi, 
czy żyjesz, czy gnijesz. Wszyscy mamy w nosie. No, poza tą szurniętą Sylvią. 
- Co, ty... 

- Po drugie, jeśli Dino coś zabrał, to nikt mu tego nie odbierze. Jeśli chcesz, 
możesz z nim stanąć do walki. To twoja sprawa. Uważaj tylko, bo tym razem może 

się to dla ciebie skończyć nieco gorzej. Łapiesz? 
Ron zacisnął zęby. 
- A po trzecie, Dino zabrał ci tylko kartę kredytową, dowód osobisty i klucze. 

Gotówkę wzięła Sylvia, kiedy spałeś. 
- Co takiego? 
- W hotelu - powiedział Al. 

- Łżesz! - Ron poczuł, że drży ze wściekłości. 
- Mam te pieniądze - dodał Al spokojnym głosem. - Należą do nas. 

- Są moje! 

- Już nie. Teraz są własnością mojego gangu. Tylko dlatego chcę cię stąd 
wydostać, że mam twoją forsę. Łapiesz? To tak, jakbyś zapłacił za bilet. Nic za 

darmo. 
 
Ron szedł utykając wyludnioną ulicą Manhattanu. Było gorące późne popołudnie. 

Mijał rzędy starych budynków i opróżnione wystawy sklepowe, których okna 
patrzyły na niego smutnym wzrokiem. Żadnych zasłon, żaluzji. Żadnych 
przechodniów. Zdawało się, że jest jedyną istotą ludzką na Manhattanie. Ostatni 

żyjący na Ziemi. 
Wiedział jednak, że w tych ponurych gmachach istnieje życie; stada wygłodniałych 

szczurów buszowały w mrocznych suterenach. 
„Ukradła mi pieniądze - powtarzał w myślach, jakby ta straszliwa wieść do niego 
nie dotarła. - Sprawiała wrażenie wylęknionej, bezbronnej... Taka łagodna, 
piękna... A to była jedynie sztuczka. Wyrafinowana gra.” 
Ron poczuł ból w stopie. Szedł boso po bruku, na którym walały się niedopałki 

papierosów, metalowe puszki, skrawki papieru i szklane odłamki. Z pewnością 

skaleczył sobie stopę na szkle. Jego plecy i żebra wciąż były obolałe. Mógł już 
patrzeć obojgiem oczu, choć opuchlizna była jeszcze duża. Potłuczona dłoń 

również doskwierała. 
Nie mógł się powstrzymać od myślenia o Sylvii. „Oszukała mnie! Była w zmowie z 

tym Dinem!” Zaraz jednak przypomniał sobie to cudowne uczucie, gdy trzymał ją w 
ramionach; wdychał zapach jej ciała i wsłuchiwał się w dźwięczny, pieszczotliwy 
szept. 
Zauważył na ulicy jakichś ludzi śpieszących w stronę bramy. Byli to mężczyźni w 
średnim wieku. Spostrzegł teraz kilka par. Wszyscy dużo starsi od Rona. 

Sprawiali wrażenie zmęczonych. 
Wreszcie ujrzał w dali, przy końcu ulicy, kłębiący się tłum ludzi. W tym miejscu 
kończył się ciężki szkielet Kopuły Manhattanu. 

Brama. 
Było tu wiele otwartych sklepów i restauracji. Panował w nich ogromny ruch. 

Ludzie robili ostatnie w tym roku zakupy i raczyli się jedzeniem i piciem, jakby 
chcieli w ten sposób uczcić pożegnanie z Manhattanem. Wszyscy mieli na twarzach 
wyraz zdenerwowania, zdawało się, że mają jeszcze tysiące spraw do załatwienia, 
że coś ich gna. 
„Czy na tym polega dobra zabawa?” - zastanawiał się Ron. 

Dwie kobiety o siwych włosach wyszły ze sklepu objuczone plastikowymi torbami z 
zakupami. Były tak zajęte rozmową, że nieomal zderzyły się z Ronem. Chłopiec 
odsunął się na bok i poszedł dalej. Kobiety przez chwilę patrzyły na niego 

uważnie. 
- O Boże! Jak on wygląda! - powiedziała jedna z nich. 

- Co za okropność! 
- To brud czy sińce? 
- Co za różnica? - odparła ta druga, po czym obie ruszyły w stronę bramy. 
Ron stał w środku kłębiącego się tłumu. Ludzie omijali go tak, jak woda omija 

przeszkodę. Patrzyli na jego podarte ubranie i posiniaczoną twarz, po czym 

wymieniali uwagi na temat jego wyglądu. Nikt nie odezwał się do Rona nawet 
słowem. 
Ponad głowami tłumu ujrzał biały hełm policjanta. 
Zaraz potem zauważył Sylvię. 
Przeciskała się przez gęsty tłum z zatroskaną twarzą, rozglądając się uważnie 

dookoła. Szukała kogoś. 
„Czyżby wypatrywała mnie?” - pomyślał, po czym ogarnęły go jednocześnie 
szczęście, złość i niepokój. 

Natychmiast ruszył w stronę Sylvii. Dziewczyna również go spostrzegła. Po chwili 
stali naprzeciwko siebie. 

- Bałam się, że nie zdążę - powiedziała Sylvia, nie mogąc złapać tchu. 

- Nie mam więcej pieniędzy - odparł szorstko Ron. 

Sylvia przez chwilę milczała. Tłum napierał. Trzeba było uważać, aby nie dać się 
zepchnąć. 
- Al ci powiedział, prawda? 
- Tak. 

Wzruszyła jedynie ramionami. 
- A co, może skłamał? 
Sylvia potrząsnęła głową. 
- Nie, powiedział prawdę. To ja zabrałam ci pieniądze, gdy spałeś. 
Ron nie wiedział, co powinien teraz zrobić, co powiedzieć. Stał więc bez słowa 

pośród tłoczących się ludzi. Tłum gęstniał; gwar się potęgował. Ron czuł, że 

głowa pęka mu z bólu. Samochody i autobusy wypełnione pasażerami pędziły wzdłuż 
ulicy. Było gorąco. W powietrzu unosił się kurz. 
- Po co tu przyszłaś? - rzucił niedbałym głosem. 
- Żeby cię ostrzec. 

- Ostrzec mnie? 
- Oni cię nie przepuszczą przez bramę bez dowodu osobistego. „Stalowe głowy” 
wrzucą cię do Podziemia. 
- Co to jest Podziemie? 
Sylvia rzuciła spojrzenie nad głowami ludzi w stronę policjanta w białym hełmie. 

- To coś w rodzaju wielkiego więzienia. Podziemie jest stare i stęchłe. Nikt 
stamtąd nie wychodzi. Nikt. 
- Nie mogą tego zrobić - rzekł Ron. 
- Zapewniam cię, że mogą - odparła Sylvia. W oczach miała lęk. - Myślałam, że Al 

oddał ci dowód osobisty. Teraz wiem, że Dino ma go u siebie. Powiedział, że chce 

go sprzedać za paliwo. Bez dowodu nie przejdziesz przez bramę. Pomyślą, że 
jesteś jednym z nas. 
Sylvia mówiła poważnym głosem. 
- Naprawdę mieszkacie tu przez cały rok? - zapytał Ron. 
- Tak. Nie możemy się stąd wydostać. 

- Ale... dlaczego Al mnie nie ostrzegł? Dlaczego wysłał mnie prosto w ręce 
policji? Mówiłaś mi... 
- Dla Ala to nie miało znaczenia. Chciał się ciebie pozbyć. 

- A dla ciebie ma to znaczenie? 
Sylvia zmarszczyła brwi. 

- Ja... nie chcę, by ktokolwiek dostał się do Podziemia. Tam się pozostaje na 
zawsze. 
Przez chwilę Ron milczał. 
- W takim razie muszę odebrać mój dowód osobisty od Dina. 
- Ja mu go odbiorę - powiedziała Sylvia. 

- W jaki sposób? 
- Poradzę sobie, nie martw się. 
Ścisnął ją mocno za ramię. 

- Tak samo, jak poradziłaś sobie z moimi pieniędzmi? 
Sylvia wyrwała się z uścisku Rona i odrzekła: 

- Może. 
Ron potrząsnął głową. 
- Nie. Ja sam mu go odbiorę. Jeśli będzie trzeba, pogruchoczę kości temu 
draniowi. Dalej! 
Ruszyli przez tłum w stronę, z której oboje przyszli. 

- W takim stanie nie możesz stanąć do walki z Dinem - rzekła Sylvia. 
- Jedną ręką rozwalę mu łeb. 

- Nie...nie możesz... 
Ron nie słuchał jej. Szedł naprzód. Sylvia kroczyła obok niego bez słowa. 
Szli w górę ulicy i oddalali się od bramy i rozgorączkowanego tłumu. Minęli 

hotel. Jakaś roześmiana para zabawiała się rzucaniem z okna mebli. Przechodnie 
klęli i złorzeczyli rozbawionej parze. 
Jakaś kobieta upadła nieprzytomna. Inni przechodnie grozili pięściami wesołkom z 

hotelowego okna. 
Po chwili pojawił się samochód policyjny. Czterech mężczyzn w stalowych hełmach 

wysiadło z wozu i pospieszyło w stronę wejścia do hotelu. 
- Oni chyba oszaleli - zauważył Ron. 
- To ich ostatni wieczór. Nie tylko ich ogarnia teraz szał. Zapowiada się 
burzliwa noc. 
Ron pokiwał głową. 
„A gdy wrócą do domów, znów będą obowiązkowymi urzędnikami i kochającymi ojcami 

rodzin. Aż przyjdzie kolejne lato...” - pomyślał i zaczął się zastanawiać, jak 

jego ojciec spędzał czas, gdy Ron zasiadał przed ekranem telewizora w 

nowojorskim hotelu. 
Z jednego okna w hotelu wydobywał się dym. Jakaś kobieta wrzeszczała 
wniebogłosy. Ron usłyszał ryk rozgniewanego mężczyzny. 

- Zaczęło się - powiedziała Sylvia. 
Szli dalej. Ron zapomniał o zmęczeniu, ponieważ coraz bardziej dokuczał mu głód. 
Po raz pierwszy w życiu doświadczał tego uczucia. To było bolesne. 
Wozy policyjne krążyły po ulicach, które stawały się coraz bardziej wyludnione. 
Wkrótce Ron i Sylvia znaleźli się w tej części miasta, która sprawiała wrażenie 

zupełnie opuszczonej przez ludzi. Szli w milczeniu. W pewnej chwili Sylvia 
zapytała: 
- Pewnie myślisz, że jestem złodziejką? 
- A co, chcesz żebym cię podziwiał... po tym, jak ukradłaś mi pieniądze? 

- Ja... - Sylvia była zmieszana. - Ron, nie wiem, co mam ci powiedzieć. Nie 

chcę, żebyś źle o mnie myślał. 
Ron nie odpowiedział. Przyspieszył. Sylvii trudno było dotrzymać mu kroku. 
- No, dobrze - mówiła dziewczyna - rąbnęłam ci forsę. Ale... to nie ma nic 
wspólnego z tym, że mi się podobasz czy nie. Rozumiesz? Forsa to forsa, a my to 
my. 

- To były moje pieniądze. Ja ci zaufałem. 
- Tak, ale ja, Al i inni potrzebujemy ich bardziej niż ty. 
- Czy to był dla ciebie wystarczający powód, aby mi je ukraść? 
- Zabrałam je dla Daveya. To jeszcze dziecko. Musi mieć co jeść przez zimę. 
- Nie lepiej wziąć się za pracę? 

Popatrzyła na Rona jak na szaleńca. 

- Pracę? A jak ją mogę dostać? Wszystkie posady zajmują ludzie spoza miasta. 
Przyjeżdżają tu na dwa miesiące w lecie, a za zarobioną forsę żyją sobie 

wygodnie przez resztę roku. 
- Ty też mogłabyś ubiegać się o pracę? - Nie dawał się przekonać Ron. - Są 
przecież biura zatrudnienia, gdzie mogliby ci coś zaproponować. 
Sylvia zatrzymała się nagle. 
- Ron, czy ty naprawdę nic nie rozumiesz? Nie mamy dowodów osobistych. Nie 

istniejemy! Dla „stalowych głów”, komputerów i całego świata poza Kopułą 
Manhattanu nie istniejemy! Jeśli ktoś z nas wpadłby im w łapy, natychmiast 
znalazłby się w Podziemiu. 

Ron poczuł, że jego czoło marszczy się mimowolnie, jakby ten skurcz miał ułatwić 

mu zrozumienie tego, co mówiła Sylvia. 

- Czy chcesz przez to powiedzieć, że żyjecie tu przez okrągły rok, a rząd... 
zupełnie nie troszczy się o wasz los? 
- Właśnie. Al, Dino i reszta naszego gangu, tak samo jak wielu innych ludzi, 
również dorosłych... Wszyscy mieszkamy tu przez cały rok. 
- Ale to wbrew prawu! Manhattan jest zamknięty przez większą część roku. 

Przecież przed laty ewakuowano Nowy Jork... 
- Mówisz o prawie! - roześmiała się Sylvia. - Od teraz aż do lipca w przyszłym 
roku nie będzie tu panowało żadne prawo. W naszym rewirze szefem jest Al. Każdy 

gang ma szefa i swój rewir. 
Ron zaczął rozumieć. 

- A za mieszkanie służy wam ta... szczurza nora, którą miałem okazję zwiedzić? 

Sylvia potwierdziła skinieniem głowy. 
- Tak. To nasz dom. Teraz wiesz, po co nam były potrzebne twoje pieniądze. 
Dzięki nim przetrwamy zimę. Starczy nam na jedzenie i wszystko, co potrzebne do 

przeżycia. 

- Ale, przecież ty nie musisz żyć w ten sposób! - odparł przerażony Ron. 
- Wszyscy żyjemy w ten sposób - odparła chłodno Sylvia. 
- Dobrze, ale teraz już nie musisz - rzekł Ron bez zastanowienia. 

- Nie pozwolę ci - dodał, po czym przyspieszył kroku. 
- Nie mogę odejść, Ron. Nie mogę! 
- A czemuż to? 

W oczach Sylvii można było wyczytać lęk. 
- Nie mam dowodu osobistego. Nie wpuszczą mnie przez bramę. Wtrącą mnie do 
Podziemia. 
- Nie zrobią tego - odparł stanowczo Ron. - Dino zwróci mi dowód, a ja 
zawiadomię policję, że przybyłaś tu ze mną, a dokumenty ci skradziono. 

Przeprowadzę cię przez bramę. 
- Nie mogę 
- Dlaczego? 
- Chodzi o Daveya. 
- O tego dzieciaka? 

Sylvia skinęła głową i dodała: 
- Ma tylko mnie. Nie zostawię go na pastwę losu. 

Ron spojrzał na przegub ręki i natychmiast przypomniał sobie, że Dino połakomił 
się również na zegarek. 
- No, pospiesz się. Czas nagli. Zabierzemy chłopca ze sobą. 

- Co takiego? 

- Pójdzie z nami. No już! 
Szła przez chwilę bez słowa, po czym zapytała: 
- Naprawdę chcesz to zrobić? 

- Tak. 

- Davey poszedłby z nami? 
- Nie pozwolę, żebyście tutaj zgnili. 
- Urodziliśmy się tutaj. Dotąd dawaliśmy sobie jakoś radę. 
Ron potrząsnął głową. W spojrzeniu Sylvii było coś zabawnego. 
Budynek, w którym znajdowało się mieszkanie Sylvii, okazał się bardziej brudny i 

zaniedbany, niż Ronowi wcześniej się zdawało. Przed laty mieściła się tu 

fabryka. Budynek miał dwanaście pięter i wystawał ponad rząd podobnych gmachów, 

o dwa piętra niższych, stojących przy tej samej ulicy. Po przeciwnej stronie 
wąskiej ulicy znajdował się garaż, ziejący pustką niczym olbrzymia gardziel. 

Okna na parterze były zabite drewnianymi deskami, pokrytymi graffiti, których 
treści Ron nie mógł zrozumieć. Na niskim stopniu przed wejściem siedziała grupa 
ponurych chłopaków. Jeden z nich powiedział coś do Sylvii w obcym języku. Ron 
uczył się hiszpańskiego w szkole, niewiele jednak zrozumiał z wypowiedzi 
chłopaka. Sylvia odparła coś w tym samym języku. Chłopcy roześmiali się głośno. 

- Co on powiedział? - spytał Ron, gdy wraz z Sylvia przestępowali próg drzwi 
wejściowych. 
- Nic ważnego. 

Pokój Sylvii znajdował się na czwartym piętrze. Szli drewnianymi, skrzypiącymi 
schodami. Było gorąco i duszno. Zanim dotarli na czwarte piętro, Ron był zlany 

potem. Jedynym meblem w pokoju Sylvii była stara drewniana skrzynia stojąca w 
rogu, obok materaca zasłoniętego do połowy brudną narzutą. Ściany były 

porysowane, w niektórych miejscach poodpadał tynk. Ilustracje z czasopism 

wywieszone na ścianach miały z pewnością za zadanie zakryć największe dziury. 
Ron stał przy drzwiach, podczas gdy Sylvia przeszła do pokoju obok. 

- Daveya nie ma - rzekła. - Zaczekaj chwilę, poszukam go. Chcesz coś do picia? 
Skinął głową. W gardle czuł suchość. Miał ochotę spytać, czy może dostać coś do 
zjedzenia. Nie zrobił jednak tego. Sylvia zaprowadziła go do maleńkiego 

pomieszczenia, w którym znajdowała się „kuchnia”. Nie było tu okien. Przy 
zamocowanym do ściany blacie stało rozklekotane krzesło. 

Sylvia otworzyła małą lodówkę znajdującą się na blacie i wyjęła plastikową 

butelkę z sokiem. 
- Napij się. Ja spróbuję znaleźć Daveya. - Podała sok Ronowi. Butelka była 
ciepła. Lodówka na pewno nie działała. 
Ron rozejrzał się za jakąś szklanką. Nie znalazł żadnej. Zauważył jedynie 

zabitego insekta, który leżał na blacie; z zesztywniałymi nogami sterczącymi ku 
górze. 
- Zaraz wrócę. On jest pewnie na dole. Bawi się z innymi dzieciakami. 

Gdy Sylvia wyszła, Ron usiadł na krześle, które zaskrzypiało. Plastikowa butelka 
lepiła mu się do palców. Otworzył lodówkę. Nie było tam nic. 
Było potwornie gorąco. Ron czuł, jak strugi potu spływają mu po całym ciele. 

Pociągnął duży łyk soku. Dziwnie smakował. Ale był dobry. Wypił jeszcze jeden 

łyk, po czym wyszedł z kuchni trzymając butelkę w ręku. Znalazł się w pokoju. 

Rozglądał się dookoła w poszukiwaniu jakiegoś okna, które mógłby otworzyć. 
Poczuł zawrót głowy. 
„To od gorąca” - pomyślał. 

Nagle plakaty na ścianie zaczęły wirować, tańczyć, błyskać tysiącem iskier. Ron 
potrząsnął silnie głową. Odkąd Dino sprawił mu lanie, nie czuł się jeszcze tak 
dobrze. Żadnego bólu. Jak dobrze! Zdawało się, że leci w przestworzach, 
szczęśliwy. Plakat wirował szybciej i szybciej, szybciej... 
 

¬ ¬ ¬ 
 
Gdy Ron otworzył oczy, poczuł, że leży na materacu, twarzą do ziemi. Zauważył, 

że koło nosa pełznie jakiś obrzydliwy insekt. 
Wstał. Naprzeciw niego siedziała Sylvia. 

- Nic ci nie jest? - zapytała. 
Z jej twarzy można było odczytać, że czuje się winna. Próbował zebrać skołatane 

myśli. 
- Dolałaś czegoś do soku... oszołomiłaś mnie! 
- Musiałam, Ron. Naprawdę... Próbowałbyś mnie zawlec do bramy... Przez ciebie 

oboje wylądowalibyśmy w Podziemiu. 
- Ja cię chciałem zabrać do siebie, do domu. 
- Nie przepuściliby nas przez bramę. To byłoby szaleństwo. 
Po raz pierwszy od początku pobytu w tym „mieszkaniu” Ron zauważył, że przez 

brudne okno przebijają promienie dziennego światła. 

- Która godzina?! - wrzasnął. 
- Jest ranek. Mamy dziś wtorek. Wszystkie przejścia są już zamknięte. 

- Nie, to niemożliwe! Muszę się stąd wydostać! - Ścisnął dziewczynę za ramię. - 
Umyślnie mi to zrobiłaś! Najpierw mnie okradłaś, a teraz uwięziłaś mnie w tej 

norze! 
Nie sprawiała wrażenia wystraszonej. Nie okazała nawet bólu, jaki jej sprawiał 
uścisk Rona. 
- Ron, uwierz mi, bardzo cię lubię. „Stalowe głowy” przy bramie nigdy by ci nie 
uwierzyły. Musisz najpierw odzyskać swój dowód osobisty, zanim Dino go sprzeda. 

Ron popatrzył na nią przenikliwie. 
- Muszę nadal szukać Daveya - rzekła Sylvia i wyszedłszy, zostawiła Rona samego 
w ponurym pokoju. 

Ron podszedł wolno do okna. Przez brudne szyby widać było jedynie zniszczoną 
elewację przyległego budynku. 

W jego głowie kłębiły się chaotyczne myśli. „Nie mogę utkwić tu na cały rok! 

Musi być jakieś wyjście z tej sytuacji! Ojciec zawiadomi policję. Będą mnie 
szukać. Egzamin Narodowy... Muszę dokonać wyboru drogi, rozpocząć nowy etap 

nauki...” 
Nagle przyszła mu do głowy myśl, jak zareagowaliby jego rodzice, gdyby 

przyprowadził do domu Sylvię. Trudno mu było wyobrazić to sobie. Tylko jednego 
był pewny: nie pozwoliliby jej zostać. Oddaliby ją w ręce policji. 
Może to lepiej, że została tutaj. 
W tej chwili weszła Sylvia, prowadząc Daveya za rękę. W drugiej ręce taszczyła 
torbę z żywnością. Wszyscy troje usiedli na podłodze. Dziewczyna wyciągnęła z 

torebki bułki, ser oraz plastikowe pojemniki z płynem przypominającym kawę. 
- Gdzie to dostałaś? - zapytał Ron. 

Sylvia ugryzła kawałek bułki i odparła: 

- Na pierwszym piętrze. Al urządził tam skład wszystkiego, co zostawili po sobie 
turyści. 

„Ukradła” - pomyślał Ron. Mimo to jadł z apetytem, jak nigdy dotąd. 
- Musimy skłonić Ala, żeby cię przyjął do gangu - powiedziała Sylvia. - Jak się 
nie uda, znajdziesz się w tarapatach. 
- Do gangu? 
- Al jest szefem. Jest teraz gdzieś na rewirze. Wróci w nocy. 
- A co ja mam robić przez cały dzień? 

- Zostań tutaj. Dino jest w pobliżu. Jeśli cię spotka, znowu się zacznie. 
- Dino mocno bije - powiedział Davey cicho. - Bije mnie, gdy jestem niedobry. 

Ron spojrzał na chłopca, po czym popatrzył na Sylvię pytającym wzrokiem. 
- On bije Daveya? 
Sylvia odpowiedziała skinieniem głowy. Na jej twarzy malowało się zatroskanie. 

- Dlatego będzie lepiej, jeśli obaj spędzicie ten dzień tutaj. 

- A co z tobą? 
- Będę w pobliżu. Najpierw przyniosę trochę żywności. Szkoda, że ta cholerna 
lodówka nie działa. Można by ją zapełnić i nie biegać po jedzenie dwa razy 
dziennie. 

- Może uda mi się ją naprawić - powiedział Ron. - Są tu jakieś narzędzia? 
- Ja wiem! - wrzasnął Davey. - W suterenie jest dużo narzędzi. Widziałem je, jak 
bawiłem się z Eddiem. 
- Pójdziemy zobaczyć - powiedział Ron i natychmiast chciał ruszyć na dół. 
- Zaczekaj. - Sylvia zatrzymała go, położywszy mu dłoń na ramieniu. - Davey, 

zejdź na dół i przynieś tyle narzędzi, ile zdołasz udźwignąć. Tylko nie mów 

nikomu, że Ron tu jest. Zrozumiałeś? 
Chłopiec kiwnął głową. Popatrzył przez chwilę na Sylvię, po czym przesunął wzrok 
na Rona. 
- W porządku. Będę cicho - odparł poważnie Davey. Sprawiał wrażenie bardzo 

podnieconego. 
Tak więc Ron spędził popołudnie rozbierając lodówkę na części. Pozwoliło mu to 
nie myśleć przez jakiś czas o domu; o rodzicach i Egzaminatorze. 
Davey przykucnął obok. W milczeniu przyglądał się pracy Rona. Widać było, że 
jest bardzo przejęty. 

Sylvia wyszła po południu. Ron wiedział już wtedy, na czym polegała awaria 
lodówki. Wszystkiemu był winien brud. Davey znalazł jakieś szmaty, którymi Ron 

wyczyścił mechanizm lodówki; część po części. Davey starał się pomagać, chociaż 
Ron musiał wszystko po nim poprawiać. 

Gdy lodówka zaczęła działać, Davey klasnął w dłonie i zawołał radośnie: 
- Udało nam się! 
Ron uśmiechnął się i pogładził chłopca po włosach. 
Po południu gorąc się potęgował. Trudno było wytrzymać. Gdy Ron wszedł do 
przyległego pokoju, zauważył klimatyzator zamontowany pod oknem. 

- Davey, przynieś narzędzia - zawołał. 
Gdy uporali się z robotą, zapadł zmierzch. Awaria klimatyzatora również 

spowodowana była brudem. Poza tym uszkodzona tam była cewka silnika i kilka 
łączy. Ron poszedł z chłopcem piętro wyżej, i z klimatyzatora znajdującego się w 
pustym pokoju wymontował brakujące części. 

- Nie mów tylko Sylvii, że wyszliśmy z mieszkania - powiedział Ron chłopcu. - 
Bardzo by się gniewała. 
- W porządku, Ron. To będzie nasza tajemnica - odparł, po czym uśmiechnął się 
szeroko, ukazując dwa rzędy obrzydliwych, zepsutych zębów. Na ten widok Ron omal 
nie dostał ataku mdłości. 

Gdy Sylvia wróciła do mieszkania, powitał ją miły chłód. Ron tymczasem poczuł 
straszliwy głód. 

- Jak tu przyjemnie - powiedziała zachwycona Sylvia. - Jak to zrobiłeś? 

- Ron i ja... naprawiliśmy lodówkę i klimatyzator - odparł z zapałem Davey. 
- Ojej! - zawołała dziewczyna, podając chłopcu plastikową torbę z żywnością. - 

To wspaniale. - Podeszła do Rona i pocałowała go w policzek. - Zjedzmy coś 
teraz. Al przyjdzie później. 
Kolacja składała się jedynie z kilku kawałków zimnego mięsa i butelki piwa. 
Davey również się napił. Nie było nic innego, czym można by było ugasić 
pragnienie. 

- Teraz, gdy lodówka działa, zawsze będę miała mleko dla Daveya. Ron, czy 

umiałbyś naprawić kuchenkę elektryczną? Piętro wyżej widziałam taką. Jest 
zepsuta. Gdyby się udało ją zreperować... Ach, byłoby cudownie! Spróbujesz? 
- Spróbuję - odparł Ron z uśmiechem. 

Davey położył się na podłodze. Zmorzył go sen. Sylvia podniosła chłopca i 

położyła go delikatnie na materacu. Potem nakryła go kocem. Materac i koc były 

tak brudne, że Ronem wstrząsnął dreszcz obrzydzenia. 
- To bystre dziecko - powiedział cicho Ron. 

Sylvia skinęła głową. 
Nagłe ktoś zapukał do drzwi, po czym wszedł nie czekając na odpowiedź. Był to 
Al. Miał wyraz gniewu na twarzy. 

- A więc wróciłeś? - rzucił na powitanie. 
Zanim Ron zdążył odpowiedzieć, Sylvia powiedziała: 
- To ja go przyprowadziłam spod bramy. Chciałeś, żeby go gliny dopadły. 
Przez chwilę Al stał bez słowa u drzwi. Potem spojrzał na pogrążonego we śnie 

chłopca i cicho zamknął drzwi. 

- No, dobrze. Porozmawiajmy. 
Po chwili cała trójka siedziała na podłodze w kuckach niczym Indianie. 
Teraz dopiero Ron spostrzegł zmęczenie malujące się na twarzy Ala. 

- Słuchajcie - zaczął Al. - Nie stać nas na to, aby żywić jeszcze jedną gębę 
przez całą zimę. Dlatego chciałem się ciebie pozbyć. I tak nam trudno będzie 

wyżyć. Łapiesz? 
Ron zdawał sobie sprawę, że Al stara się być szczery, może nawet uczciwy. 
- Co więc mam robić? - zapytał Ron. 

Al wzruszył ramionami. 
- Wiem tylko tyle, że nie stać nas, aby cię utrzymać. 

- Al, on może się przydać - wtrąciła się Sylvia. - Potrafi naprawiać różne 

urządzenia. Nareperował klimatyzator i lodówkę. Poradzi sobie ze wszystkim. 
Prawda, Ron? 

- No, może nie wszystko... 
- Założę się, że poradzi sobie z tą maszyną na dole, która ciągle wysiada - 

ciągnęła Sylvia. 
- Z generatorem - powiedział Al. 
- Macie na dole generator? - zapytał Ron. 

- Dzięki temu jest tu prąd. 
- Ciągle coś tam się pieprzy - przyznał Al. - Musimy opłacać faceta z innego 

gangu, żeby robił naprawy. To dużo kosztuje. - Zamilkł na chwilę, po czym 
zapytał: - Umiałbyś go naprawić? 
- Muszę najpierw go zobaczyć - odparł Ron. - Kiedyś naprawiałem generatory. 
- A pistolety maszynowe? - spytał nagle Al. - Poradziłbyś sobie? 
Ron wzruszył ramionami. 

- Nie wiem. Nigdy nie próbowałem. Ale jeśli ich budowa nie jest zbyt złożona... 
Al popatrzył na niego podejrzliwie. 
- W porządku. Zobaczymy. Chodźmy teraz na dół. Obejrzysz generator. 

Zanim wstali, Sylvia zapytała: 
- Al, co będzie, jeśli Ron nie poradzi sobie z generatorem? 

- Będzie musiał się wynieść. Albo jest fachowcem, albo nie jest. Jeśli się okaże 

przydatny, zostanie, jeśli nie, wyrzucimy go na bruk. 

- Zostawisz go na pastwę losu? 
- Właśnie. 

- Przecież on zginie. Zabiją go. Nikomu nie uda się przetrwać na ulicy bez 

pomocy innych. 
- Wiem - odparł Al bez odrobiny wyrafinowania w głosie; znał prawdę i zawsze 

umiał ją wyrazić słowami. 
 
Generator był stary. Napędzał go silnik wysokoprężny, który wył, charczał, to 

znowu piszczał przeraźliwie. Ron obejrzał generator, po czym zapytał: 
- Do licha, skąd zdobyliście tu paliwo do diesla? 

- Ma się sposoby - odparł Al. 
Ron pochylił się. Ropa trysnęła mu prosto w oczy. Zaklął siarczyście. 
- Jak często się psuje? - zapytał. 

Al machnął ręką. 
- Co parę tygodni. Czasami rzadziej, czasami częściej. 

Ron zauważył, że poszczególne części generatora były przymocowane w sposób 
bardzo prowizoryczny. Cud, że urządzenie nie rozleciało się jeszcze. 

Ron podszedł do Sylvii i Ala, którzy przez cały czas stali o kilka kroków za 
nim. 

- Macie zapasowe części? 
- Powiedz, czego potrzebujesz, a zdobędziemy to - odpowiedział Al. 
- W takim razie, w porządku. 
- Poradzisz sobie? - krzyknął Al. 
- Jasne. Taki sam naprawiliśmy na zajęciach technicznych w szkole. U mnie w domu 

jest nowszy model... 
- Dobrze, dobrze. Możesz u nas zostać, dokąd generator nie nawali. Jeśli go 
naprawisz, będzie klawo. Jeśli nie... - Skierował kciuk dłoni ku ziemi w 

jednoznacznym geście. 
- Powinniśmy go już teraz unieruchomić. Wymienimy części i nie będzie się już 

psuł. 
- Unieruchomić go? 
- Tak. 

Al potrząsnął głową. 
- Nie podoba mi się ten pomysł. Generator sam się unieruchamia wystarczająco 

często. 
- Ale... 
Al odwrócił się i ruszył na górę. Ron i Sylvia podążyli za nim. Do ich uszu 
wciąż dochodził stukot silnika. Ron miał dłonie ubrudzone olejem. 
- Poszukaj sobie jakiegoś pokoju - powiedział Al, gdy dotarli na parter. - Nie 

chcę, abyś mieszkał z moją dziewczyną w tym samym mieszkaniu. 
Ronowi zaparło oddech. „Z twoją dziewczyną?” - chciał zapytać, aby sprawdzić, 
czy się nie przesłyszał. Spojrzał na Sylvię. Dziewczyna odwróciła wzrok. 
- Jutro rano chcę cię widzieć u siebie - dodał Al. - Poszukamy części, których 
potrzebujesz, żeby naprawić generator. 

Ron skinął machinalnie głową. 
Odwrócił się i ruszył w stronę schodów. „Sylvia jest jego dziewczyną! Dlaczego 

więc to zrobiła?” Tysiące myśli zaczęło kołatać w rozgorączkowanej głowie Rona. 

Tej nocy nie zasnął nawet na chwilę. 
 

Obudziło go światło poranka wolno przedzierające się przez pobrudzone szyby w 
oknie. 
Ron znalazł sobie pokój, który znajdował się o piętro ponad mieszkaniem Sylvii. 
Było tam potwornie gorąco. Ron jednakże nie przejął się tym zbytnio; wiedział, 
że poradzi sobie z klimatyzatorem. 

Leżał teraz nieruchomo na materacu, z rękami podłożonymi pod głowę. Rozmyślał o 
Sylvii. 
Nagle drzwi do mieszkania otworzyły się ze zgrzytem. 

- Ron? - zabrzmiał dziecięcy głos Daveya. 
- Wejdź dalej, Davey - powiedział Ron siadając na materacu. 

Chłopiec podszedł do Rona i uklęknął naprzeciw niego. 
- Cześć, Ron! Al powiedział, że wyruszamy dzisiaj na akcję! Masz jechać razem z 
nami. 
- Na akcję? 

Davey skinął głową. Był tak podniecony, że cały drżał. 

- Odprawa gangu odbędzie się na dachu. Masz tam zaraz iść. Tak rozkazał Al. 
Po chwili Ron biegł za Daveyem na górę po skrzypiących schodach prowadzących na 
dach. Ponad dwudziestu chłopaków stało dookoła Ala. 
Budynek, na którego szczycie miało się odbyć spotkanie, był najwyższy w szeregu 
wieżowców stojących wzdłuż ulicy. Widać stąd było prześwitującą przez mgłę 

monstrualną Kopułę Manhattanu. W tym miejscu dawało się jednak odczuć coś 
nienaturalnego, coś dziwnego. Ron uświadomił sobie, że pod Kopułą nie ma wiatru, 

zupełnie inaczej niż w jego rodzinnej osadzie, gdzie na dachach budynków można 
było odczuć powietrze smagające twarz. 

- O, już przyszedł - powiedział Al, ujrzawszy Rona stojącego niepewnie przy 

drzwiach prowadzących na dach. 
Wszyscy zebrani obrzucili Rona badawczym spojrzeniem. 

- Podejdź tu! - rzekł Al przywołując Rona ręką. To jest Ron. - Al mówił teraz do 
swoich ludzi. - Jest spoza bramy. Potrafi naprawić różne urządzenia. Wejdziemy 
na rewir gangu Chelsea. Zdobędziemy tam części zamienne do generatora. 

- Przecież generator działa - Ron rozpoznał głos Dina i uczynił krok w jego 

stronę. Zauważył, że Dino ma na nogach jego buty. 
„Dokumentów też się pewnie jeszcze nie pozbył” - pomyślał. 
- Słuchaj no! - zawołał Al chwytając Rona za ramię. - W tym gangu nie ma miejsca 
na osobiste porachunki. Żadnych bójek między członkami gangu! Masz ochotę się 

bić, zaczekaj, aż wejdziemy na rewir Chelsea. Oni na pewno nie powitają nas z 

uśmiechem i nie powiedzą: „Bierzcie, co wam potrzebne”. 
Ron stał więc nieruchomo i rzucał na Dina groźne spojrzenia. Dino zaciskał usta 
w grymasie wyrażającym zaciekłość. Al zaczął objaśniać plan najazdu na rewir 
gangu Chelsea, wskazując palcem dachy odległych wieżowców. 
- Atak nazajutrz po zamknięciu przejścia będzie dla nich zaskoczeniem - 

powiedział jakiś chłopak. 
- Właśnie - odpowiedział Al. - Główne uderzenie pójdzie środkiem ich rewiru. 
Poprowadzi je Dino. Będą myśleć, że chcemy zdobyć ich kwaterę główną. 

- Świnie wystraszą się, że ktoś chce się wedrzeć do ich chlewa. 

Zebrani wybuchnęli śmiechem. 

- Cisza! - wrzasnął Al. - W tym samym czasie ja, Ron i jeszcze kilku chłopaków 
wedrzemy się do magazynów. - Al wskazał ręką rząd obskórnych budynków. - 
Zabierzemy części potrzebne Ronowi. Musimy zdążyć, zanim te psy wywąchają, o co 
nam chodzi. 
Gdy Al mówił, Ron zaczął sobie uświadamiać, co miało się wydarzyć. Najazd. 

Prawdziwa walka. Kiedyś Indianie napadali tak na miasta na Dzikim Zachodzie, tak 
rycerze zdobywali zamki. Gang stanowił małą armię, która miała się zmierzyć z 
inną armią. Niejeden miał zginąć. 
Teraz dopiero spostrzegł pistolety wsunięte za pasy chłopców zebranych na dachu. 
Wielu miało także noże, łańcuchy i inne dziwne przedmioty, których Ron nigdy 

dotychczas nie widział. Kątem oka dostrzegł także Daveya i trzech innych, równie 

małych chłopców, którzy przykucnęli przy drzwiach i wsłuchiwali się z przejęciem 
w każde słowo Ala. 

„Nie mogą się doczekać, kiedy dorosną... - pomyślał Ron. - Kiedy będą 
wystarczająco dorośli, aby zginąć.” 

- No, dobra. Idziemy - rozkazał Al. 
Wszyscy ruszyli ku drzwiom prowadzącym na schody. Ron stał w miejscu i 
przyglądał się przechodzącym obok niego chłopakom. 
- Coś nie tak, gogusiu? - Ron usłyszał głos Dina. - Strach cię obleciał, co? 
Nagle Al stanął między nimi. 

- Dosyć już, Dino. Ruszaj! Masz prowadzić chłopaków do walki, a nie stać i 
pieprzyć. 
- Odpier... się - mruknął Dino, odwrócił się i odszedł posłusznie. 

Al pokręcił głową. 
- Zaczyna się panoszyć. Będzie go trzeba trochę utemperować. 

Ron milczał. 
- No, dobrze, synu - rzekł Al. - Idź za mną. 

Ron zawahał się, ale zaraz ruszył w stronę drzwi. „Nie ma sensu się upierać - 

pomyślał. - Jak się nie zgodzę, to wyrzucą mnie na bruk. Jeśli chcę żyć, muszę 
robić, co mi każą.” 

Jednakże myśl, że ludzie będą ginąć z jego powodu, ciążyła mu jak głaz. 
Al poprowadził swój oddział w dół ulicy, potem skręcił za róg. Czekała tam na 
nich stara wojskowa ciężarówka. Wskoczył zręcznie pod plandekę, po czym 

wyciągnął rękę i pomógł wejść Ronowi. Pod plandeką było ośmiu chłopaków. Panował 

tam mrok i chłód. Po chwili ciężarówka ruszyła z miejsca. 

Ron siedział obok Ala i patrzył na wymarłe ulice, które mijali. Żadnych 

przechodniów, żadnych samochodów. Miasto było zupełnie Opuszczone. 

Pozostały jedynie gangi. 
Po pewnym czasie ciężarówka się zatrzymała. Kierowca nie zgasił jednak silnika. 
Ron czuł szybkie wibracje ciężarówki. W powietrzu unosił się dziwny zapach 

przypominający wyziewy chemikaliów z pracowni chemicznej w szkole Rona. 
- Cóż te skunksy wyprawiają? - powiedział Al, który również poczuł ostry zapach. 
- To jest na pewno ich woda kolońska - zauważył jakiś chłopak. 
Rozbrzmiał gromki śmiech. 
- Spokój! - rzucił ostro Al. - Czekajcie na sygnał. 
Zamilkli. Przez kilka minut żaden dźwięk nie zakłócił warkotu silnika. Ron 

natychmiast rozpoznał uszkodzony zawór. 
Nagle rozbrzmiał wybuch. Ron odruchowo zakrył rękami głowę. 
- Zaczęło się! - zawołał Al. - Idziemy! 
Kierowca usłyszał komendę. Wrzucił bieg. Ciężarówka ruszyła z przeraźliwym 
warkotem silnika. 

Al wstał. Chwycił się mocno stalowego wsparcia plandeki. Wiatr targał mu włosy. 
Po chwili Al usiadł i wrzasnął: 
- Uważać teraz! 
Wszyscy podciągnęli kolana do klatki piersiowej i objęli mocno nogi i spletli 

dłonie na wysokości kostek u stóp. Ron uczynił tak samo. 

Ciężarówka uderzyła w coś z impetem. Rozległ się ogłuszający huk. Wjechali do 

wnętrza wielkiego budynku. Silnik rzęził przeraźliwie. 

Nagle ciężarówka się zatrzymała. Chłopcy powpadali na siebie i potłukli się 
boleśnie. Zanim silnik zamilkł, Al zdołał zeskoczyć z ciężarówki na ziemię. 
- Szybciej, szybciej! - krzyczał. 

Po chwili stało obok niego ośmiu uzbrojonych chłopaków, którzy zaraz potem 

ruszyli ku bramie rozbitej przez ciężarówkę. Al i Ron pozostali na miejscu. 
- Teraz spróbujemy znaleźć to, co nam jest potrzebne. Szybko! Nie mamy na to 
całego dnia. 

- Co? Chcesz, żebym to zrobił w pięć minut? Jestem w tym magazynie po raz 

pierwszy. Nie sądzisz chyba, że... 
- Przestań paplać! Rób, co do ciebie należy, bo... - przerwał mu Al. 
Ron wzruszył ramionami i skierował się ku ścianie, pod którą zauważył mnóstwo 
żelastwa. Al i kierowca ruszyli za nim. 
W drewnianych skrzyniach, wyraźnie oznaczonych napisami, znajdowało się dużo 

części zamiennych małej wielkości, owiniętych w przezroczyste plastikowe 
torebki. Ron miał trudności z rozpoznaniem ich. 

Prawie godzinę zajęło mu plądrowanie w skrzyniach i wśród żelastwa. Co chwila 
wyciągał jakąś część, która wydawała mu się potrzebna. Kierowca i Al natychmiast 

pakowali części na ciężarówkę. Od czasu do czasu Al ostentacyjnie wyciągał 
pistolet zza pasa. „Czyżby chciał mi zapewnić bezpieczeństwo? A może boi się, że 
ucieknę?” - zastanawiał się Ron. 
- Czas się zbierać! - powiedział Al. 
- W porządku. Myślę, że mamy już wszystko, co nam potrzebne - odparł Ron. 

Nagle rozległ się huk wystrzału, który echem odbijał się od ścian magazynu. 
- Znaleźli nas! - rozległ się czyjś krzyk. 
- Idziemy! - rzucił Al, po czym wraz z Ronem popędził w stronę ciężarówki. Ron 

biegnąc dostrzegł napis na wielkiej ścianie skrzyni: 
CHARLESTON TURBOGENERATOR MARK VIII 

Ron zatrzymał się nagle. 
- Do licha! Czy możemy to załadować na ciężarówkę? 
- Wielkie to, cholera... - odparł Al. 
- I ciężkie. Potrzeba sześciu chłopaków, żeby to udźwignąć. Ale to by się 
opłaciło. 

Al rzucił okiem w stronę bramy, przy której zaczaili się jego ludzie czekający 
na nieprzyjacielski atak. 

- Dimmy, Lou, Patsy, Ed, chodźcie tu szybko! 

Al kazał kierowcy podjechać do miejsca, gdzie stał generator. Ron i Al wraz z 
innymi zaczęli się mocować z ciężarem. 

Rozległy się kolejne strzały. Słychać było krzyki i przekleństwa. Ktoś jęczał z 

bólu. 
W końcu udało się im załadować skrzynię na ciężarówkę. Ronowi wydawało się, że 
stracił czucie w rękach. 
Wszyscy szybko wskoczyli na ciężarówkę. Kierowca ruszył w stronę bramy, a 

znajdujący się przy niej ludzie również weszli na ciężarówkę. Jeden z nich był 
ranny. Trzeba go było wnieść. Pierś i twarz miał zbroczone krwią. Jęczał z bólu. 
Ron patrzył, jak kładą go obok generatora na deskach podłogi ciężarówki. 

Wóz ruszył naprzeciw światłu dnia i lawinie kul nieprzyjaciela. Jedynie Al 
ostrzeliwał się z pistoletu maszynowego. Inni przylegli do podłogi. Przeraźliwy 
stukot automatu odbijał się straszliwym echem w uszach Rona i wdzierał się do 

jego mózgu wywołując ból. 
Gdy ogień broni maszynowej ucichł, Ron otworzył oczy. Czuł ostry swąd wyziewów z 
automatu. Słyszał, jak powietrze ze świstem wdziera się pod plandekę przez setki 
dziur po pociskach. 
Nagle zauważył, że leży obok rannego chłopaka. Poczuł, że dłonie i kolana ma 

ubabrane w dziwnej mazi. Uświadomił sobie, że leży w kałuży krwi. 
- Co z nim? - spytał Al. 
- Nie żyje - odpowiedział ktoś. 
Ron wychylił głowę spod plandeki. Zaczął wymiotować. Czuł, że mdłości wzbierają 

w nim coraz bardziej. Opuściły go wszystkie siły. 

„A więc to jest ich dzień powszedni? - pomyślał. - Czy i mnie przyjdzie żyć w 

ten sposób?” 
 
Ron był więc w gangu. Oficjalna nazwa gangu brzmiała „Stowarzyszenie 
Dziękczynne”. Nikt jednak nie był w stanie wyjaśnić Ronowi, skąd wzięła się ta 

nazwa. Tak naprawdę, to nikogo to nie interesowało. Dla prawie setki chłopaków 
był to po prostu „gang Ala”. Al był bowiem ich wodzem, odważnym, twardym, 
bezwzględnym, ale również prawym szefem gangu. 
Oficjalne przyjęcie Rona w poczet członków gangu nastąpiło dopiero po kilku 
tygodniach. Któregoś dnia generator nawalił. Ron naprawił go w ciągu kilku 

godzin. Al uścisnął wtedy dłoń Rona, a rada gangu zebrała się na dachu i prawie 
jednogłośnie zaakceptowała kandydaturę Rona. Jedynie Dino głosował przeciw. 
W ciągu kolejnych tygodni Ron poznawał rzeczywistość, w której przyszło mu żyć. 

Chciał wiedzieć jak najwięcej o liczebności gangu i o mrocznej okolicy, która 
stanowiła ich rewir. Wiele czasu pochłaniało mu naprawianie różnych sprzętów; od 

klimatyzatorów po zardzewiałe rewolwery. Wieczorami wychodził na opustoszałe 
ulice i przyglądał się wysokim, ponurym budynkom. W hotelu mieściły się kiedyś 

fabryki. Niektóre stanowiły budynki mieszkalne. Na jednym z nich, prawie 
najmniejszym, widniała tablica: 

 
W TYM DOMU URODZIŁ SIĘ 
TEODOR ROOSEVELT, DWUDZIESTY SZÓSTY 
PREZYDENT STANÓW ZJEDNOCZONYCH 
 

Wszystkie szyby w oknach tego czteropiętrowego budynku były wybite. Przednią 
elewację przyczernił pożar. 
Gang liczył prawie stu członków; dwie trzecie stanowili młodzi mężczyźni, 

nastolatkowie lub dwudziestoparoletni młodzieńcy. Dziewcząt było około 
trzydziestu. W najazdach na obce rewiry brało udział co najmniej dwudziestu 

ludzi, czasem więcej. Reszta pozostawała w kwaterze. Ich zadaniem było bronić 
kobiety i dzieci w wypadku nagłego ataku. 
Ron nie brał udziału w wyprawach na obce rewiry. Był dla gangu zbyt cenny, by 
można go było narażać na śmierć. 
Najazdy odbywały się co tydzień. Po nich następowały kontrataki; inne gangi 

wdzierały się na teren Stowarzyszenia Dziękczynnego. W czasie jednego z nich Ron 

nieomal nie został schwytany. Udało mu się jednak schronić w suterenie jednego z 
opuszczonych budynków. Tkwił tam, dokąd strzelanina nie ustała. Mieszkańcy 
sutereny wzbudzali w nim obrzydzenie i strach; było tam mnóstwo szczurów. 
Celem niektórych najazdów była zemsta za najazd dokonany przez inny gang 

poprzedniej zimy. Potem mszczono się za najazd, który stanowił zemstę... I tak 
bez końca. Którejś nocy Dino wybrał się z małą grupką ludzi na obcy rewir, po 
czym przyprowadził sześć dziewczyn, z których żadna nie miała więcej niż 

piętnaście lat. Rada gangu jednogłośnie uchwaliła przyjęcie dziewcząt do 
Stowarzyszenia Dziękczynnego. Dziewczęta wcale nie rozpaczały z tego powodu; 

sprawiały wrażenie zupełnie obojętnych. 
Któregoś dnia Ron siedział w swoim pokoju i próbował się uporać z blokadą zamka 

pistoletu maszynowego. Jego pokój bardziej przypominał warsztat niż mieszkanie. 
Na półkach, które Ron zrobił sam, jeśli nie liczyć pomocy Daveya, leżało mnóstwo 
narzędzi. Pokój był zagracony. Jedynie łóżko nie ozdobione było żadnymi 
częściami ani narzędziami. 

Ron z pochmurną miną rozbierał na części pistolet maszynowy. Nienawidził broni. 
Musiał jednak wykonywać rozkazy Ala. 
Nagle drzwi się otworzyły. 

Do pokoju weszła Sylvia. Mimo że klimatyzator w pokoju Rona działał, zostawiła 
drzwi otwarte. Miała na sobie bluzkę bez rękawów i spódnicę mini, niegdyś 

białego koloru. 
Ron pozostał na krześle. Wiele trudu kosztowało go zachowanie obojętnego wyrazu 
twarzy. 
- Jak się masz? - pozdrowił dziewczynę chłodnym głosem. 

- Cześć. Nie widziałeś Daveya? 

- Bawi się gdzieś. Poradziłem mu, żeby nie przesiadywał tu całymi dniami. 
- Aha. Myślę, że dobrze zrobiłeś... Jak ci leci? 
- Dziękuję - odparł Ron. 

- Wszyscy cię chwalą. Jesteś świetnym mechanikiem. 
Skinął obojętnie głową. 

- Nie narzekasz na jedzenie? 
- Jasne, że nie - skłamał Ron. 
Odkąd tu przybył, każdego dnia był głodny. Tak samo, zresztą, jak reszta gangu. 

Puszki, które zebrali w czasie wakacji, nie wystarczały na zaspokojenie głodu. 
Od czasu do czasu robiono najazdy na obce rewiry w celu zdobycia żywności. 

Gdzieś w centrum Manhattanu znajdowało się coś w rodzaju targu. Ron słyszał, że 

handluje się tam jedzeniem przemyconym spoza bramy po czarnorynkowych cenach. Al 
zabronił członkom swego gangu robić zakupy na czarnym rynku. Uważał, że to 

marnotrawstwo środków. Wszyscy podporządkowali się temu rozkazowi mimo 
doskwierającego im ciągle głodu. 

- Dobrze cię tu traktują? - zapytała Sylvia. - Czy Dino nie przysparza ci 
kłopotów? 

Ron odłożył pistolet maszynowy na stół. Nie było sensu kontynuować pracy w 
obecności Sylvii. 

- Nie, absolutnie nie. 
- Świetnie - odparła Sylvia. 
Ron po raz kolejny zauważył, że dziewczyna jest bardzo ładna. Oboje milczeli. Po 
chwili Sylvia zapytała: 
- Zejdziesz do mnie na obiad? Mam mrożone mięso. Al przyniósł je wczoraj z 

wyprawy na gang East River. 
Ron poczuł, że ślina napływa mu do ust. 
- Nie, dziękuję. Zjedzcie sobie z Alem. 

- Ala nie ma - powiedziała Sylvia. - Jest na spotkaniu szefów gangów. Chcą 
stworzyć coś w rodzaju unii. Wszyscy mają już dość bezustannych najazdów. 

- Kiedy wróci? - zapytał Ron i sam poczuł się zaskoczony tym pytaniem. 
Sylvia wzruszyła ramionami. 
Ron pokręcił głową i odparł: 
- Słuchaj, jesteś jego dziewczyną, a ja... 
- No to co? Wciąż mi się podobasz. 

- No dobrze, ale... Tam, skąd pochodzę, dziewczyny mają tylko jednego faceta. 
Chcesz nas wpędzić w kłopoty? 

Sylvia z trudem powstrzymała się od śmiechu. 

- Trzymają was tam bardzo krótko. Czy wszyscy za bramą są tacy sztywni jak ty? 
- Sylvio, ja... doceniam, co dla mnie zrobiłaś. Ocaliłaś mi życie i w ogóle... 

Powiedz, czy Al dobrze cię traktuje? 
- Oczywiście. 
- Cieszysz się, że jesteś jego dziewczyną? 
- Jasne. 
- Jasne - powtórzył za nią Ron. 

Dopiero po chwili Sylvia zrozumiała, co Ron miał na myśli. 
- Słuchaj, Ron. Nie bardzo wiem, co ci chodzi po głowie. Chcę jednak, abyś 
wiedział jedno: ja zawsze byłam dziewczyną Ala. Rozumiesz? Odkąd został szefem 

gangu. Nawet wcześniej, wtedy też należałam do niego. 
Ron poczuł kołatanie w piersiach. 

- Ale... ale przecież... Ty i ja... 

- Podobasz mi się jak nie wiem co, Ron. Pod wieloma względami jesteś mi milszy 
niż Al. Jesteś naprawdę słodki. Ale ja należę do niego. Nic na to nie poradzimy. 
- No to po co... Mówiłaś przecież... 
Wzruszyła ramionami. 
- Jestem jego dziewczyną. 

 
Al był nieobecny przez trzy dni. Przez ten cały czas Ron przebywał w swoim 
pokoju. Davey przyniósł mu trochę jedzenia, ale Ron i tak odczuwał ciągły głód. 
Nie mógł spać. Każdej nocy zatapiał wzrok w gęstym mroku i rozmyślał o Sylvii. 
Czuł do siebie nienawiść, wielką nienawiść... za to, że nie potrafi odpędzić 

myśli o tej dziewczynie. 
Al, gdy wrócił, sprawiał wrażenie szczęśliwego i zadowolonego z siebie. 
Natychmiast zarządził zebranie rady gangu. Ron również miał się stawić na dachu. 

- W obradach wzięło udział dwudziestu pięciu, może trzydziestu szefów gangów - 
zaczął Al. Był podniecony; mówił głośno, gestykulując przy tym. - Spotkanie 

odbyło się na parterze Empire State Building. Wiecie, że w tym budynku znalazło 
schronienie kilka gangów? Na różnych piętrach. Członkowie jednego z nich nigdy 

nie wychodzą na ulicę! Hodują na dachu rośliny, które jedzą. 
Ron popatrzył na twarze zebranych. Nie sprawiali wrażenia oszołomionych tą 
opowieścią. Zdał sobie sprawę, że żaden z nich nie posiada tej lotności umysłu, 

która cechowała Ala. Dlatego Al był szefem. Tylko on potrafił wybiegać myślą 
naprzód, tworzyć plany, które nikomu z obecnych nigdy nie przyszłyby do głowy. 

Al nie był najlepszy w walce, ale potrafił obmyślić natarcie, zorganizować 
sprawny oddział. 
- A może by tak zdobyć cały Empire State Building - zaproponował Dino. - 

Mielibyśmy tam niezłą kwaterę. 
Al zmierzył Dina karcącym spojrzeniem. 

- Nie czas na żarty. Obrady miały na celu położenie kresu najazdom. Jeśli walki 
nie ustaną, powyrzynamy się nawzajem. 

- Przecież jakoś sobie radzimy - powiedział ktoś spośród zebranych. 
- Jak na razie - odparł Al. - Słyszałeś o gangach muzułmanów. Jednoczą się, chcą 
stworzyć supergang. Mają szefa, którego nazywają „Timmy Jim”. 
- Niech szlag trafi te ciemnoskóre świnie! 
- Do tej pory nie było z nimi większych kłopotów. Ale kiedy zbiorą się do kupy, 

a my, biali, wciąż będziemy w rozsypce, może być niewesoło. 
Ktoś mruknął jakieś przekleństwo. 
- Tak więc musimy zacząć współpracować - powiedział Al. 

Dino potrząsnął głową. 

- Myślisz, że można zaufać innym gangom? - zapytał, 

- Oni się teraz zastanawiają, czy można zaufać nam? - odparł Al. - Powiem ci, 
jak to widzę. Ron będzie naprawiał sprzęty innym gangom. Gang Chelsea zgodził 
się udostępnić nam części ze swojego magazynu. Będą tam wpuszczać Rona, kiedy 
tylko się u nich zjawi. Nie urządzimy na nich żadnego najazdu. Oni też przestaną 
nas nękać. 

- Czuję smród w tym wszystkim - zauważył jakiś chłopak. - Te psy zawsze uderzały 
na nas znienacka. Pamiętam, odkąd żyję. 
- Tak czy owak, warto spróbować. Może uda nam się żyć w pokoju. 

- To pułapka - powiedział Dino. - Dałeś się nabrać na czyjeś słodkie słówka. 

Al ruszył wolnym krokiem w stronę Dina, który mimo że był wyższy i silniejszy, 

uczynił krok do tyłu, 

- Słuchaj no - zaczął Al. - Jeżeli tak bardzo jesteś spragniony krwi, wybierz 

się do dzielnicy muzułmanów. 
Dino poczerwieniał na twarzy. 
- Ja chciałem tylko... 

- Pleść od rzeczy, jak zwykle, co? - przerwał mu Al. - Spróbuj się zamknąć raz 
na jakiś czas. 
Dino nie odpowiedział. Jego twarz wyrażała bezgraniczną nienawiść. 
Od tego dnia Ron zaczął naprawiać sprzęty innym gangom. Pracował od świtu do 
zmierzchu. Członkowie innych gangów często wchodzili na rewir Stowarzyszenia 
Dziękczynnego z białą flagą w dłoni, taszcząc urządzenia do naprawy. Po pewnym 

czasie, gdy o umiejętnościach Rona zaczęło być głośno, różne gangi zapraszały go 
do siebie, by reperował sprzęt, który był za ciężki, żeby go można było 
udźwignąć. 
Ron zaczął odwiedzać rewiry innych gangów. Zabroniono mu jednak naprawiać tam 
broń. Gdziekolwiek wyruszał, zawsze towarzyszył mu jeden człowiek Ala, I Davey, 

rzecz jasna. 
Ron naprawiał generatory i zamrażarki, grzejniki i piece, silniki samochodowe i 
lampy uliczne. Raz mu się nawet zdarzyło zreperować projektor filmowy w jakimś 
starym, zdewastowanym budynku kinowym. 

Wszystkie gangi bardzo przypominały Stowarzyszenie Dziękczynne. Ich członkami 

byli na ogół kilkunastoletni chłopcy i dziewczęta, wraz z nimi zawsze przebywało 

kilkoro dzieci. Niektórzy członkowie gangów liczyli sobie dwadzieścia kilka lat. 
Nikt jednakże nie miał przekroczonej trzydziestki. Miasto było zamknięte od zbyt 

krótkiego czasu, by dzieci ulic Manhattanu mogły osiągnąć starszy wiek. Również 
tryb życia członków gangu stanowił zaporę do osiągania starszego wieku. Bieda, 

brud, niedożywienie, brak leków - to wszystko przypominało średniowiecze. W 
ciągłych walkach ginęło wielu odważnych młodych, silnych ludzi. 

Pewnego dnia Ron wracał z dzielnicy zwanej East Village, gdzie naprawił system 
centralnego ogrzewania. Przechodził obok dzieci w wieku Daveya, które bawiły się 
wesoło, biegając i skacząc z uśmiechem radości na twarzach. 

„Jak to się dzieje, że dzieci są szczęśliwe? - zastanawiał się Ron. - Żyją w 
samym środku tego piekła i umieją zdobyć się na uśmiech.” Dopiero po chwili zdał 
sobie sprawę, że dzieci nie znają innego świata. „Wszystkie dzieci na świecie są 

takie same - pomyślał. - Chcą jedynie, by pozwolono im żyć.” 
Nagle zauważył, że te roześmiane dzieci bawią się w wojnę. Za karabiny służą im 

kije. Wstrząsnął nim dreszcz. Uświadomił sobie, że żaden z tych dzieciaków nie 
dożyje trzydziestego roku żyda. 

Wkrótce potem Ron zauważył, że w mieście znajdują się również dorośli. Spotkał 
ich w dzielnicy targowej, przylegającej do Broadwayu. Można się tam było 

zaopatrzyć w żywność, odzież i wiele innych rzeczy. Targ istniał na zasadzie 
czarnego rynku. Na straganach oferowano towary przemycone spoza Kopuły 
Manhattanu. 
Ron, idąc wzdłuż rzędów straganów, przyglądał się stosom konserw, odzieży i 
przeróżnym sprzętom. Zauważył nawet stragan z biżuterią. Stragany obsługiwane 

były przez dorosłych, głównie mężczyzn. Niektórzy byli w wieku ojca Rona. Gdy 
Ron kupował potrzebne narzędzia, zauważył, że handlarze byli uzbrojeni, a 
każdemu z nich towarzyszy młody człowiek, również z bronią. 

Na targu nie było handlu wymiennego. Płaciło się gotówką. Dlatego właśnie wielu 
młodych ludzi podejmowało w lecie ciężką pracę. Po zamknięciu bram jedzenie 

można było kupić na targu albo po prostu ukraść innym. Żaden gang nie był na 
tyle bogaty, by móc sobie pozwolić na systematyczne zakupy na targu, gdzie mała 
puszka groszku kosztowała pięć dolarów. Ron nagle zdał sobie sprawę, że ktoś 
spoza bramy robi fortunę na krzywdzie młodych ludzi zamieszkujących Manhattan, 
którzy cierpią głód. 

Ron zauważył, że chudnie; że staje się podobny do Ala, Dina i innych. Nawet 
Sylvia zaczęła wyglądać coraz bardziej mizernie, chociaż jadła lepiej niż inni. 

Ron słyszał o najazdach gangów na targ. Wtedy pojawiało się nagle wojsko. 

Żołnierze zabijali bez litości, paląc przy tym dzielnice, w których gangi miały 
swe siedziby. 

„Nawet armia jest częścią tego systemu” - pomyślał Ron. 
Widywał Sylvię prawie codziennie. Dziewczyna uśmiechała się do niego, mówiła mu 
wiele miłych słów, dawała mu odczuć, że jej się podoba. Ron jednakże nigdy jej 
nawet nie dotknął; nie zbliżył się do niej na odległość wyciągniętego ramienia. 
Bardzo pragnął mieć ją znowu w ramionach, ale cały czas starał się zachowywać w 

sposób powściągliwy. 

Na ogół rozmawiali na mało znaczące tematy. Często mówili też o Daveyu. 

- Ten chłopak bardzo mi pomaga - zwykł mawiać Ron. - Będzie kiedyś świetnym 
mechanikiem. 
- Żebyś zobaczył, jak wygląda jego pokój - odpowiadała wówczas Sylvia. - Pełno w 
nim żelastwa, jak na wysypisku śmieci w dole rzeki. 

Zgodnie z umową gang Chelsea pozwalał Ronowi odwiedzać swój magazyn. Jednak gdy 
nie było tam części potrzebnych w danej chwili Ronowi, chłopak szedł na targ. Za 
każdym razem musiał płacić gotówką. 

Dino był bardzo przeciwny tym praktykom. 
- On trwoni pieniądze, za które moglibyśmy kupić żywność - skarżył się wszystkim 

dookoła. 
- Gang, dla którego Ron robi naprawy, zwróci nam z nawiązką - odpowiadał Al. 
Dino kręcił wtedy głową i mruczał coś pod nosem. 

- Dosyć już walki. Nadszedł czas współpracy - tłumaczył Al na zebraniach rady 
gangu, którego członkowie mieli na ogół tak obojętne twarze, że trudno było się 

dowiedzieć, co naprawdę sądzą o tym pomyśle. 
Al uparcie przekonywał ich, że muzułmanie tworzą zwartą organizację, że biali 
też muszą się zjednoczyć, bo w przeciwnym razie tamci wyniszczą gang po gangu. 
- To wszystko gówno - odezwał się ktoś z ciemności. Ron rozpoznał głos Dina. 
- Tak będziemy postępować, dokąd ja będę szefem - rzekł stanowczo Al. 

Gdy zebranie się skończyło, a wszyscy ruszyli ku schodom, Ron podszedł do Ala. 

- Może nie powinienem robić zakupów na rynku? Czy nie byłoby lepiej, gdybym 
odmawiał innym gangom napraw, gdy w magazynie braknie odpowiednich części? 
- Nie - odparł Al ostrym głosem. - Skoro nie ruszamy pieniędzy z puli 
przeznaczonej na żywność, dlaczego mielibyśmy przestać. 

- Wiesz, Dino... 
- Dino może mnie pocałować... 
- Musisz uważać, żeby cię nie wpędził w kłopoty. 
- Wiem o tym - odparł Al spokojnym głosem, po czym pokręcił wolno głową i rzekł: 
- Któregoś dnia będę musiał go zastopować. Zanim on nie zastopuje mnie... - 

dodał, po czym minął Rona i ruszył w stronę drzwi wychodzących na schody. 
Jakże pragnął uciec z tego miejsca; uciec i móc oglądać gwiazdy na niebie i nie 
czuć już bliskości śmierci. 

Al pozwalał już Ronowi chodzić na targ bez obstawy. Dino protestował; 
przekonywał, że Ron będzie chciał zbiec. Al nie zmienił jednak decyzji. 

Ron lubił chodzić wzdłuż straganów. Dostrzegał tu fragment świata, który 
utracił; rodziców, egzaminy, poczucie bezpieczeństwa i dobrobyt. Nagle 
uświadomił sobie, że świat, którego utraty tak bardzo żałuje, zaopatruje ten 
targ w towary, za które młodzi mieszkańcy Manhattanu muszą płacić krwawo 
zapracowanymi pieniędzmi. 

Na targu zawsze było tłoczno i gwarno, jakby letnie wakacje wciąż trwały. 
Brakowało tylko samochodów i autobusów. Kupującymi byli głównie młodzi ludzie 
odziani w łachmany. 

Dorośli, którzy obsługiwali stragany, byli ubrani znacznie bardziej starannie. 
Wielu z nich miało nadwagę. Sprawiali wrażenie czystych i zadbanych. Każdej nocy 

wyprawiali się za bramę, do świata, w którym ich dzieci rosły zdrowo, mając 

jedzenia pod dostatkiem. 
Wśród sprzedających był jednak pewien handlarz narzędziami, który sprawiał 

wrażenie równie zadbanego, jak członkowie nowojorskich gangów. Ron znał go 
dobrze. Na jego straganie można było znaleźć najlepszy wybór narzędzi. 

Miał na imię Dewey. Był starszym człowiekiem, z nierówno przyciętą szarą brodą i 
milionem maleńkich zmarszczek wokół oczu. Jego włosy, również szare, były gęste 
i puszyste. Z błękitnych oczu zawsze wyzierał smutek. Mężczyzna był potężnie 
zbudowany. Miał silnie umięśnione ramiona i szerokie szorstkie dłonie. Ron 
wiedział, że człowiek ten, mimo sędziwego wieku, bez większego trudu poradziłby 

sobie z Dinem czy Alem. 
Ron odwiedzał targ co tydzień. Przeciskał się przez tłum rozkrzyczanych 

młodzieńców targujących się o każdego centa przy straganach z żywnością i 

przechodził dalej, gdzie było znacznie spokojniej. Tutaj znajdował się ów 
stragan Deweya. 

Dewey zwykle siedział wsparty na drewnianym blacie straganu, sprawiając wrażenie 
pogrążonego w półśnie. Jednakże na widok Rona ożywiał się, na jego twarzy 
pojawiał się uśmiech. 
- Obserwuję cię od kilku miesięcy - powiedział kiedyś do Rona. - Niewielu 
chłopaków pojawia się w tej części targu. Bardziej pochłania ich myśl, jak 
niszczyć, niż jak budować. 

Ron poczuł się zakłopotany Stał naprzeciwko starszego człowieka, który przesyłał 

mu życzliwy uśmiech. 

- Ja... nie jestem z Manhattanu - wyjąkał Ron. - Tkwię tutaj od końca lata. 
Mężczyzna ściągnął kędzierzawe brwi. 
- Doprawdy? Coś takiego! Pociesz się, że nie jesteś pierwszy. Usychasz z 

tęsknoty za normalnym światem, co? 
Ron skinął głową. 
- Tak. 
- Chciałbym ci pomóc - powiedział Dewey. - Nie mogę wydostać... 
Warkot samochodu ciężarowego przerwał mu w środku zdania. Ron również skierował 

wzrok w stronę ulicy. 
- Któż ma jeszcze paliwo do ciężarówki? - zastanawiał się głośno Ron. 
- Muzułmanie - odparł Dewey zabawnym głosem, w którym nie było nawet odrobiny 
obawy. 
Ciężarówka bez plandeki wyjechała zza rogu i pędziła teraz w ich stronę. Ron 

spostrzegł w kabinie kierowcy dwóch ciemnoskórych chłopaków. Z tyłu stał trzeci 
chłopak z pistoletem maszynowym w ręku. Potem nadjechała druga ciężarówka, a za 
nią następna... 
- Podejdź tutaj - powiedział Dewey. 
Ron bez słowa obszedł stragan dookoła i stanął przy boku Deweya. 

- Szybko, do środka. - Dewey wskazał kciukiem drzwi do budynku znajdującego się 
naprzeciwko. - I nie wychodź stamtąd, dokąd cię nie zawołam. 
Ron spojrzał na rząd pędzących ciężarówek, po czym popatrzył na Deweya. 
Mężczyzna nie żartował. Ron pobiegł w stronę wskazanych drzwi. Otworzył je 
szybko i zanurzył się w ciemne wnętrze, które przypominało mu hotel, w którym 

mieszkał wiele tygodni temu. 

Drzwi były zrobione z metalu i szkła. Ron mógł przez nie obserwować przewalający 
się ulicą rząd ciężarówek. Przestał je liczyć, gdy przejechała dwudziesta. Za 

nią jednakże posuwały się następne. 
Dewey stał nieruchomo za kontuarem straganu i patrzył na ciężarówki. Gdy 
przejechała ostatnia, odwrócił się, ruszył w stronę drzwi i otworzywszy je, 
zapytał: 
- Mówiłeś, że jesteś z gangu Stowarzyszenie Dziękczynne? 

- Tak. 
- W takim razie będzie lepiej, gdy nie wrócisz tam dzisiaj na noc. Zostań ze 
mną. 

- Jeśli mają być kłopoty... 
Dewey wzruszył ramionami. 

- W zeszłym roku, tuż przed otwarciem sezonu wakacyjnego, muzułmanie nieźle tu 
narozrabiali. 
- Co takiego zrobili? 
- Widzisz, oni nie przychodzą tu na zakupy, tak jak ty. Wjeżdżają tu jak armia 

najeźdźców, plądrują targ przez parę dni, ładują na ciężarówki, co im potrzeba, 

później wracają do siebie. Właśnie tak zrobili w zeszłym roku. Gangi białych 
wpadły w szał. Na Trzydziestej Ósmej doszło do bitwy... 
- Ale dlaczego? 
Dewey zrobił ponurą minę. 
- Nie wymieszasz czarnego z białym. Rozumiesz? Nie pytaj mnie więc, czemu tak 

się dzieje. Te białe dzieciaki dostają gorączki na sam widok muzułmanina. Może 
to zabrzmi zabawnie, ale czarni zachowują się na targu bardzo przyzwoicie. Za 
wszystko płacą uczciwą cenę. To jednak oni decydują, co jest uczciwe, a co nie. 

Jeśli zauważą, że ktoś próbuje ich oszukać, to... - Dewey pokręcił tylko głową. 

- Mam więc tu tkwić, dokąd się nie wyniosą? - zapytał Ron. 

- Lepiej nie wchodzić im w drogę - odparł Dewey kiwając głową. - Nigdy nie 
wiadomo, kiedy się zaczną kłopoty. Możesz zostać na noc u mnie. Mieszkam tutaj, 
na górze. 

 
Ron spędził popołudnie przy szklanych drzwiach, obserwując, co się dzieje na 
ulicy. 

Hol był kiedyś wspaniały. Teraz marmurowe ściany były popękane i poplamione. 
Automatyczne drzwi do windy obitej połyskującą niegdyś blachą były 
wpółprzymknięte, raziły brzydotą odpadającej farby. 
Na zewnątrz było zupełnie spokojnie. Dewey siedział na stołku i wpatrywał się w 

ulicę. 

Nagle przed stragan Deweya zajechała ciężarówka z grupą muzułmanów, którzy 
ubrani byli nie lepiej niż biali, ale mimo to wyglądali dostojniej. Sprawiali 
wrażenie bardziej stanowczych i lepiej zorganizowanych. 
Ron nigdy nie widział czarnych z tak bliskiej odległości. Tam, gdzie kiedyś 
mieszkał, na prowincji, nie było ich w ogóle. Ludzi o czarnej skórze mógł 

oglądać jedynie na ekranie telewizora. 
Ci z ciężarówki mieli poważne twarze. Widać było, że są bardzo czyści. Nagle 
jeden z nich powiedział żartem coś, czego Ron nie zrozumiał. Rozległ się śmiech. 

Nawet Dewey się śmiał. Ron popatrzył na nich przez chwilę, zastanawiając się, co 
tu się za chwilę wydarzy. Zachowywali się na pozór spokojnie, tak jak zwykli 

klienci na targu. Ron zauważył jednak, że każdy z nich ma karabin zawieszony 

przez ramię. Wyglądało na to, że Dawey nieco się ich boi. 
Dzień pełny napięć skończył się wreszcie. Ron siedział na schodach w holu, gdy 
szklane drzwi otworzyły się nagle. Wszedł Dewey ocierając pot z czoła czerwono-
białą chusteczką. 

- Radzę ci, zamelinuj się u mnie na noc. Możesz mieć kłopoty, jeśli muzułmanie 
spotkają cię na ulicy. 
- Czy mam panu pomóc wnieść towar do środka? - zapytał Ron wstając. 
Dewey odwrócił się i rzuciwszy okiem przez szklane drzwi na swój stragan, 
odparł: 

- Nie dzisiaj. Nikt nie kradnie, gdy muzułmanie są na targu. Gdyby kogoś złapali 
na tym przestępstwie, zastrzeliliby go na miejscu. Sami też nie kradną. To 
dobrze o nich świadczy. 

Ron westchnął głęboko. Powietrze zaświszczało w jego zaokrąglonych ustach. 
- Poza tym - ciągnął Dewey - gdybyśmy chowali towar, pomyśleliby, że im nie 

ufamy. Mogłoby to się źle skończyć. - Poklepał Rona po ramieniu. - No, chodź. 
Czeka nas trochę wspinaczki. 
- Na którym piętrze pan mieszka? 
- Na dziesiątym. 
Ron myślał, że będą musieli po prostu wejść na dziesiąte piętro po schodach. 

Tymczasem Dewey miał na myśli coś zupełnie innego. 
Na drugą kondygnację dotarli wchodząc po schodach. Klatka schodowa nie była 
oświetlona, nie było tu też okien, tak więc Ron podążał uważnie tuż za Deweyem, 

wiedząc, że stary człowiek czuje się tu pewnie nawet w ciemności. 

- Uważaj teraz - powiedział Dewey, gdy dotarli już do trzeciego piętra. - 

Trzymaj się blisko ściany. W połowie drogi na czwarte piętro będą uszkodzone 
stopnie. Jeśli będziesz nieostrożny, spadniesz i skręcisz kark. 
Szli uważnie na górę ocierając się plecami o ścianę. Była nierówna. 
- Dlaczego nie zrobił pan porządku z tymi schodami? - zapytał Ron. - Mogę to za 
pana zrobić, jeśli tylko... 

W ciemności rozległ się głos Deweya: 
- Wiesz, ile się namęczyłem, aby były takie, jakie są teraz? 
- Jak to? 

- Czy myślisz, że potrzebuję tu gości wieczorową porą? - odezwał się Dewey, 

wciąż chichocząc. 

Na każdym piętrze były wymyślne zasadzki i bariery. Gdy byli na ósmym piętrze, 

Dewey wprowadził Rona do jakiegoś pokoju W bladym świetle, jakie przechodziło 

przez brudne okno, Ron zauważył drabinę sznurową zwisającą z góry. W suficie 
była dziura. 
- Teraz musimy zmienić styl. Wiesz, jak to robią małpy? - powiedział Dewey i 

chwycił ręką linę. - Od tego miejsca aż do dziesiątego piętra w ogóle nie ma 
schodów. 
Rozpoczęli wspinaczkę. Ron słyszał ciężki oddech Deweya posuwającego się ku 
górze wolno i niezdarnie. 
Gdy byli u kresy wspinaczki, Dewey zwinął drabinę, po czym położył ją na 
podłodze. 

- No, jesteśmy na miejscu - powiedział. 

Pomieszczenie, w którym się znaleźli, przypominało wyglądem fortecę. Stały tu 

dwa karabiny maszynowe wsparte na trójnogach, skrzynie z amunicją i granatami i 
kilkanaście strzelb automatycznych stojących przy ścianie. 
- Nikt tu nie wejdzie bez mojego zaproszenia - rzekł z dumą Dewey. 

- Czy już ktoś... kiedyś?... 
- Próbował się tu wedrzeć? Jasne. Jak widzisz, żyję. Inni kupcy wynoszą się nocą 
spod Kopuły, jak szczury. Ja zostaję tutaj. To mój dom. Wiesz, można tu żyć 
tylko wtedy, gdy się jest w stanie odeprzeć atak. W przeciwnym razie lepiej nie 
próbować. 

Ron był zaskoczony wyglądem mieszkania Deweya. Było bardzo przestronne, piękne. 
Światło zapalało się automatycznie, gdy weszli do salonu. Ron słyszał cichy szum 
generatora, dobiegający gdzieś z bliska. 

- Ależ to prawdziwy pałac! 
- Przez dwadzieścia lat urządzałem to mieszkanie. Całe piętro jest do mojej 

dyspozycji. 
Na podłodze znajdował się dywan. Nie był tak puszysty jak ten, który leżał na 
podłodze w domu państwa Morganów, ale i tak tworzył tu bardzo miły nastrój. W 
salonie stały eleganckie meble, sofy i miękkie krzesła. Jedna ze ścian była 
zakryta półkami z mnóstwem książek. 

- Nie ma pan telewizora? - zapytał cicho Ron. 
- Pod Kopułą nie można złapać żadnego programu. Jedynie latem, kiedy przeciągają 
tu kabel z zewnątrz. 
Dewey powiedział, że musi na chwilę zostawić Rona samego, po czym wyszedł z 
pokoju. 

Ron przyglądał się z uwagą książkom i dużym oknom z czystymi szybami, które 

zdobiły estetyczne zasłony. Nagle poczuł, że do oczu napływają mu łzy. Poczuł 
się jak u siebie, w domu. W domu, którego miał już nigdy nie ujrzeć. 

Dewey wrócił do salonu z włosami nieco wilgotnymi po kąpieli, odziany w piękny 
błękitny szlafrok. 

- Gdy jestem na dole, mam na sobie stare zniszczone ubranie. Dzięki temu te 
narwane dzieciaki nie zdają sobie sprawy, że jestem bogaty - wyjaśnił. - Tutaj 
jednak mogę się ubrać jak dżentelmen. 
Ron, zmieszany, ocierał ukradkiem łzy. 
Dewey przybrał poważny wyraz twarzy. 

- Weź kąpiel - powiedział. - Przygotuję kolację. 
Po raz pierwszy od wielu miesięcy Ron miał możliwość zanurzyć się w gorącej 
wodzie i starannie wymyć ciało. Nigdy dotąd nie przypuszczał, że najzwyklejsze 

mydło może mieć tak wspaniały zapach. 
Kolacja, przygotowana przez Deweya, była najwspanialszym posiłkiem, jaki Ron 

miał możliwość zjeść, odkąd był pod Kopułą. Dewey pił do kolacji wino. Potem 

wypił jeszcze parę kieliszków brandy. 
Po kolacji ponownie przeszli do salonu i usiedli na sofie. Dewey zabrał ze sobą 

butelkę brandy i kieliszek, które położył na stoliku obok sofy. 
Za oknem zapadł już mrok. Przez okno Ron widział migające gdzieniegdzie światła, 

które przypominały odległe obrazy w nie kończącym się kosmosie. 
- Zobaczyłeś coś ciekawego? - zapytał Dewey patrząc kątem oka przez okno. 
- Tylko kilka świateł. Nie widzi ich pan? 
Dewey potrząsnął głową i odparł: 
- Niestety, niewiele już mogę dostrzec. Tracę wzrok. 

- Jak to? 
- Za jakiś rok będę ślepy jak kret. Już teraz uczę się chodzić po mieszkaniu w 

ciemności. 

Ron nie wiedział, co powiedzieć. 
- To miasto tonęło kiedyś w powodzi świateł - rzekł Dewey opierając się wygodnie 

plecami o sofę. - Zaćmiewało swym blaskiem gwiazdy na niebie. Światło, tak wiele 
światła! - nagle zaczął krzyczeć. - Wszystko przepadło, umarło! - W jego oczach 
pojawiły się łzy. 
- Jak do tego doszło? - zapytał Ron. - Był pan tutaj, kiedy zamknęli Miasto? 
- Jesteś zbyt młody, chłopcze, byś mógł widzieć całą wspaniałość Nowego Jorku. 
Był piękny. Piękny, ale... chory. Skorumpowany. Coraz bardziej pokrywający się 

brudem. - Przerwał na chwilę, aby pociągnąć łyk brandy. - To cholerne Miasto z 

każdym dniem stawało się coraz bardziej odrażające; ludzie umierali, bo w 

powietrzu unosiła się trucizna. Mieszkańcy Nowego Jorku porzucali posady, 
oddawali się ciągłym sporom, kłótniom, organizowali niepotrzebne strajki. Budżet 
miasta kurczył się w zastraszającym tempie. Ubożeli też nowojorczycy. Potem 

zbudowano tę cholerną Kopułę. Miała się okazać korzystna. Niestety, pogorszyła 
sprawy jeszcze bardziej. Nawet w powietrzu dawało się odczuć jakieś szaleństwo, 
bezsens. Idąc ulicą nie było się pewnym, z której strony padnie strzał. A do 
tego ten tłok, ciągły gwar. Ludzie dostawali nagle gorączki i padali jak muchy. 
Burmistrz tymczasem zabiegał o fotel prezydencki, członkowie władz municypalnych 

zajęci byli zapychaniem sobie kieszeni i walką ze związkami zawodowymi. 
Pospiesznie wycofywano stąd wszelkie zainwestowane pieniądze. Potem jacyś ludzie 
z Ministerstwa Zdrowia Stanów Zjednoczonych oświadczyli, że środowisko pod 
Kopułą zostało zdegradowane do tego stopnia, iż w ciągu roku wszyscy mieszkańcy 
wyginą. 

- Coś takiego! - wrzasnął Ron. 
- Szkoda, że nie widziałeś tej gorączki, jaka wtedy nastąpiła. Tak jakby 
jednocześnie wybuchła wojna, pożar; do tego dodaj trzęsienie ziemi. Trwało to 
kilka miesięcy. Małżonkowie rozstawali się, zostawiając często dzieci bez 
opieki. Banki zwijały interesy. Ludzie biegali jak w ukropie. A kiedy gorączka 

opadła, Nowy Jork został oficjalnie nazwany Zamkniętym Miastem. 
- Jak więc pan się tutaj dostał? I tylu innych? 
Dewey się roześmiał. 

- My nie opuściliśmy Nowego Jorku. Sam patrzyłem, jak Miasto pustoszeje. Osiem 
milionów ludzi umykało stąd pośpiesznie, jak szczury. Władze zajęte były 

ewakuacją. Tych, którzy pozostali, po prostu wykreślono z rejestru. Tak więc ja 
oficjalnie nie żyję. Słyszysz? Rozmawiasz z martwym człowiekiem. 
- No, niezupełnie - powiedział Ron. 

Dewey wzruszył ramionami. 
- Gdzieś za bramą, na dyskietce rządowego komputera umieszczona jest informacja 

o mojej śmierci. To samo z innymi, którzy tu utknęli. Żadnych dowodów 
osobistych, numerów identyfikacyjnych, ubezpieczenia, zupełnie nic. Po prostu 
nie istniejemy. 
„Ale ja przecież figuruję jako żywy - myślał Ron. - Wiedzą o moim istnieniu!” 
- To było dwadzieścia lat temu - ciągnął Dewey. - Byłem wtedy z kobietą. 

Prawdziwa piękność. Umarła w pierwszą zimę w Zamkniętym Mieście. Zachorowała... 
Nie znalazłem lekarzy, nie było leków. 
Dewey zamknął oczy i zwiesił głowę na pierś. Z jego ręki wyślizgnął się pusty 

kieliszek. 
- Zaprowadzę pana do łóżka - powiedział Ron, podnosząc z podłogi kieliszek i 

kładąc go obok pustej butelki na stoliku. 

- Dziękuję. Myślę, że sam sobie poradzę - powiedział Dewey, nie otwierając oczu. 
- Od dwudziestu lat układam się do snu bez niczyjej pomocy. Jak dotąd... - Nagle 

otworzył oczy. - Mam dla ciebie propozycję. Widzisz, starzeję się. Coraz 
trudniej mi żyć. Mam kłopoty ze wzrokiem. Mógłbyś ze mną zamieszkać. 

Wyszukalibyśmy tu dla ciebie jakieś mieszkanie, wnieślibyśmy meble... 
- Ale ja muszę wrócić do domu - odparł bez zastanowienia Ron. - Jak tylko 
otworzą bramę na czas letnich wakacji... 
Dewey położył dłoń na ramieniu Rona. 
- Synu, oni nigdy cię stąd nie wypuszczą. Nie jesteś pierwszym, który tu utknął. 

Jeśli się pojawisz przed bramą bez dowodu osobistego, wtrącą cię do Podziemia. 

Jeśli będziesz miał szczęście, skończysz w armii. Jeśli będziesz miał szczęście! 
Ron potrząsnął głową, jakby uparcie tkwił przy swym przekonaniu, ale w głębi 
duszy słyszał szept: „Na zawsze pozostaniesz w tym mieście. Na zawsze...” 
Odwrócił głowę i spojrzał w stronę okna, za którym nieliczne światła barwiły 

mrok nocy. 
Dewey zaprowadził Rona do sypialni. Mężczyzna szedł pewnym krokiem, 
wyprostowany, mimo wypitego alkoholu. To raczej Ron czuł, że się zatacza. 

- Dobranoc, synu - powiedział Dewey wychodząc z czystej, dobrze oświetlonej 
sypialni, w której Dewey miał spędzić noc. 
- Gdybym... gdybym miał tu zamieszkać, żeby z panem pracować, czy... Czy mógłbym 

zabrać ze sobą dziewczynę? 
Dewey sprawiał wrażenie zaskoczonego. Westchnął głęboko, po czym rzekł: 
- Są dziewczyny, które nie przynoszą nic poza kłopotami. 
- Ona jest inna. 
- Jesteś tego pewny? 

Ron skinął głową. 
- Ma braciszka... sześć lat czy coś koło tego. To dobre dziecko. Interesuje się 
mechaniką. 
Dewey pogładził siwe włosy. 

- Szukam partnera, a znajduję rodzinę. No, dobrze. Chyba jestem szalony, ale się 

zgadzam. Przyprowadź ich. Zobaczymy, co z tego wyjdzie. 

- Dzięki. Stokrotne dzięki. 
- Śpij dobrze - rzucił na pożegnanie Dewey. Spojrzał jeszcze raz na Rona i 

spytał: - Czy jesteś tego pewny? 
- Pyta pan o Sylvię? 

- Nie, o nasz układ. Wrócisz? Nie zawiedziesz starego człowieka? 
- Wrócę, na pewno wrócę - odparł Ron stanowczo. - Niech się pan o to nie martwi. 

 
Ron spędził w mieszkaniu Deweya cały następny dzień. Pod wieczór ciężarówki 
muzułmanów, załadowane żywnością i sprzętem, poczęły opuszczać teren targu. 

Gdzieś w południowej dzielnicy Miasta unosiła się smuga dymu. 
- Znowu jakieś kłopoty - powiedział Dewey. - Jakiś gang białych miał starcie z 
muzułmanami. 
Na targu panował spokój. Dewey nalegał, żeby Ron pozostał tu jeszcze przez jeden 
dzień. Chłopak zgodził się bez wahania. Jedzenie, którym go częstował stary 

człowiek, było zbyt smaczne, by tak łatwo można się było z nim rozstać. 
Perspektywa kolejnej nocy spędzonej w prawdziwym łóżku również była kusząca. 

Rankiem Ron ruszył w drogę powrotną na rewir gangu Ala. Szedł wzdłuż spalonych 
budynków, których ocalałe ściany były osmalone dymem. Mijał grupki białych 

członków miejscowego gangu, patrolujących dzielnicę. Nikt go jednak nie 
zatrzymał. Być może rozpoznawano go, że był biały, nie dostrzegano w nim 
zagrożenia. 
Gdy Ron skręcił w poprzeczną ulicę, zobaczył grupkę dzieciaków siedzących na 
schodach przed wejściem do budynku z brunatnej cegły. Jakiś malec miał nóż 

wetknięty za pasek. Chłopiec z pewnością nie był starszy od Daveya. Dzieciaki 
miały wzrok utkwiony w nieruchomym ciele chłopca w wieku nie więcej niż dwunastu 
lat, które leżało w rynsztoku, nękane rojem natrętnych much. Twarz i pierś 

małego trupa były ubabrane krwią. Chłopiec miał otwarte oczy i usta; jakby w 
chwili śmierci krzyczał. 

Ron zacisnął zęby. „Miejscowy gang powinien dokładniej uprzątać pole walki. - 
mruknął. - Te dzieciaki są półżywe ze strachu.” Zaraz potem przypomniał sobie, 
jak reagował na widok trupów na początku pobytu w tym Mieście. Miał wrażenie, że 
to było przed tysiącem lat. Od tamtej pory stał się odporniejszy, twardszy. Nie 
był jednak pewny, czy powinien się cieszyć z tej zmiany osobowości. 

Gdy dotarł na swój rewir, powitała go cisza; żadnych śladów walki. Skąd więc ta 
cisza? Ani żywego ducha; tak na ulicach, jak i w kwaterze. Nawet dzieci 

zniknęły. 

Ruszył szybkim krokiem po schodach w górę. Nie zatrzymał się nawet na chwilę, 
dopóki nie znalazł się przed drzwiami Sylvii. Zapukał silnie. Otworzyła 

natychmiast i z okrzykiem wyrażającym zdziwienie rzuciła mu się w ramiona. 
- Ron, myśleliśmy, że cię zabili! 
Całował ją długo, gorąco, jakby zapomniał o Alu, Deweyu, o całym świecie. 
Liczyła się tylko Sylvia. 
Po chwili jednak Sylvia zdjęła ramiona z szyi Rona i uczyniwszy krok do tyłu, 

powiedziała: 

- Al zwołał naradę wojenną. To samo dzieje się w innych gangach. Wczoraj 
uderzyli muzułmanie. 
- Do licha z nimi - odparł Ron. - Wynosimy się stąd. 

- Co masz na myśli? 
- Zabierzemy ze sobą Daveya. Nie czekajmy dłużej. Teraz, gdy oni są uzbrojeni, 

uda nam się wymknąć bez trudu. Zamieszkamy na terenie targu. Będziemy żyć jak 
ludzie. Sprowadź Daveya, szybko. 

- Ty oszalałeś - odparła Sylvia robiąc krok do tyłu. - Nie można tak po prostu 
opuścić gangu. 
- Zapewniam cię, że można. Zrobimy to. Gdzie jest ten Davey? 

Sylvia pokręciła przecząco głową. 
- Nie, Ron. To nie przejdzie. Oni by cię zabili. Znaleźliby cię, gdziekolwiek 
byś się schronił. 
Ron zmarszczył czoło. 
- Słuchaj, nie jestem czyjąś własnością. Ty również nie. 

- Al pozwolił ci tu zostać, chociaż mógł cię wyrzucić na bruk, gdzie byś 
niechybnie zginął. - Sylvia mówiła teraz wolno i spokojnie. - Uczynił to wbrew 
woli Dina, w którym ma teraz wroga. Jeśli dasz teraz nogę, postawisz Ala w 

bardzo trudnej sytuacji. Rozumiesz? 
- Nie jestem mu nic winien... 

- Uratował ci życie, Ron! 

- Czy to znaczy, że jest moim panem i władcą? 
Wzruszyła ramionami. 
- To znaczy, że możesz opuścić gang tylko wówczas, gdy Al wyrazi na to zgodę. 
- A ty? Pójdziesz ze mną, jeśli Al pozwoli mi odejść? 

- Al nie dopuści do tego. 
Odwróciła wzrok. 
Ron położył jej dłoń na ramieniu. 
- A gdyby nie miał nic przeciwko temu? 
Dziewczyna utkwiła wzrok w podłodze. Ron dotknął delikatnie brodę dziewczyny i 

uniósłszy jej twarz ku górze, sprawił, że patrzyła mu teraz w oczy. 
- No, więc? 
- Tak - Sylvia powiedziała to bardzo cicho, niemal szeptem. 

Ron się uśmiechnął i rzekł: 
- No, dobrze. Myślę, że będzie lepiej, jeśli pójdę na tę naradę. 

- Nie rób niczego, co mogłoby upokorzyć Ala przed Dinem. 
 
Na dachu kłębił się tłum. Oprócz znanych twarzy było tu również wielu chłopaków, 
których Ron nigdy dotychczas nie widział. 
Gdy dołączył do zebranych, usłyszał donośny głos Dina: 

- Najwyższa pora, byśmy dali tym kurewskim muzułmanom porządnego łupnia! Tym 
razem przebrali miarę! 
- Racja! 

- Jasne, k...! 
Nagle jakiś chłopak, stojący obok Rona, zawołał: 

- Patrzcie, któż to przyszedł! Nasz chłoptyś-naprawiacz! 
Twarze wszystkich zwróciły się w stronę Rona. Ron teraz dopiero ujrzał Ala, 

który się uśmiechał, jakby widok Rona naprawdę go uradował. 
- Cześć, Ron. Myśleliśmy, że nie żyjesz. 

Ron zrobił kilka kroków do przodu. 

- Skądże, czuję się świetnie. Byłem u... - Rozsądek nakazał mu zamilknąć. - 
Ukryłem się przed muzułmanami na terenie targu. Słyszałem, że były jakieś 

kłopoty. 
- „Słyszałem, że były jakieś kłopoty” - Dino zaczął przedrzeźniać Rona. - Przez 
ciebie to wszystko! Teraz dopiero się zacznie. 

- Tak, właśnie! - wrzasnęło kilku chłopaków. 
- Spokój - krzyknął Al. - Ron, myśleliśmy, że muzułmanie cię zabili. Skoro 

jednak jest inaczej, być może nie ma już powodu, żeby z nimi walczyć. 

- Nie ma powodu! - wrzasnął Dino. - Jeśli w porę nie powstrzymamy tych 
sukinsynów, gotowi wyciągnąć łapy na całe Miasto. 

Al przybrał poważny wyraz twarzy. 
- Nie przemyślaną decyzją na pewno ich nie powstrzymamy. Oni tylko na to 
czekają. 
- Połowa gangów między naszym rewirem a targiem jest gotowa do walki - oponował 
Dino. - Mamy czekać z założonymi rękami? 
- Byłoby lepiej, gdyby wszystkie gangi między naszym rewirem a targiem chciały 

stanąć do walki - rzekł Al. - I żeby dołączyły do nas gangi z innych dzielnic. 
- Nie! - zawył Dino. - Mówię ci, że załatwimy ich teraz. Jeśli brakuje ci 

odwagi, to ja sam poprowadzę chłopaków. 

Al stał niewzruszony. Jedynie jego oczy zapałały złowieszczym blaskiem. 
- Dino, jeżeli tak bardzo chcesz się bić z muzułmanami, to zrób to. Ale sam. 

Nasz gang nie wypowiada wojny bez poddania takiej propozycji pod głosowanie. 

Dino przypominał wulkan, który lada chwila miał wybuchnąć. Twarz czerwieniała mu 
z każdą chwilą coraz bardziej. 
- No, więc. Poddajemy wniosek pod głosowanie? - zapytał Al. 

- Nie! - warknął Dino. - Nie potrzebuję głosowania. I tak pójdę na muzułmanów. 

Zabiorę ze sobą tych, którzy tak samo chcą pobić tych drani. Wielu do mnie 

dołączy. Czyż nie tak? 
- Tak - tym razem odpowiedziało tylko kilka głosów. 
- Idźcie więc - powiedział spokojnie Al. - W każdej chwili możecie odejść. 
Zawsze też będzie wolno wam powrócić. Nasz gang nie wypowie dziś wojny nikomu. 

Dino ruszył w stronę wyjścia na klatkę schodową. Kopnięciem otworzył drzwi i 

wyszedł. Narada dobiegła końca. Zebrani ruszyli w stronę drzwi rozmawiając. 
Ron zaczekał, aż wszyscy wyjdą, aby spokojnie porozmawiać z Alem. 
Na zmęczonej twarzy Ala pojawił się uśmiech. 
- Cieszę się, że jesteś cały i zdrów - powitał Rona Al. - Martwiliśmy się o 

ciebie. Doszły nas słuchy, że muzułmanie zajęli targ. Widziałeś się z Sylvia? 
Bardzo się o ciebie bała. 
- Tak. Widziałem się z nią - odparł Ron. 
- Świetnie. 
Przez chwilę Ron milczał, nie wiedząc, co ma powiedzieć. W młodych oczach Ala, w 

oczach, które widziały tyle okropności, było coś, co paraliżowało. 
- Al, ja chcę opuścić gang - wymamrotał wreszcie Ron. 
- Co takiego? 

Ron opowiedział Alowi o Deweyu. 
- Nie przestanę pracować dla twojego gangu. Zapewniam cię. 

Al ścisnął brwi. 
- Nie mogę się na to zgodzić. Zrobiło się bardzo gorąco. Wszystkie gangi są w 
pogotowiu. Poza tym, ten Dino i ci cholerni muzułmanie... - Potrząsnął głową. - 
Odmawiam. 
- A gdybym zamieszkał u Deweya, nie przestając przy tym być członkiem gangu? - 

zapytał Ron. 
- Nie wiem - odparł Al. - Pomyślę nad tym. Niech się jednak to wszystko uspokoi. 
Ron wzruszył ramionami. 

- No, dobrze - rzekł, po czym pomyślał: „O Sylvii nie mogę teraz nawet 
napomknąć”. 

Ruszył ku drzwiom. Po chwili usłyszał głos Ala: 
- Słuchaj, nie próbuj się wymknąć na własną rękę. Wysłałbym po ciebie paru 

chłopaków, którzy przywlekliby cię tutaj tego samego dnia. 
- Nie zrobię tego - powiedział Ron. 

Al popatrzył na niego uważnie, po czym dodał: 

- Przykro mi, że musi być właśnie tak. 
- Mnie też - odparł Ron. 

 
Tej nocy sen Rona mąciły koszmary. Śnił mu się Dewey, Al, muzułmanie, Sylvia. 
Wszystko w okropnej scenerii. Śniło mu się, że Sylvia krzyczy. Potem rozległ się 

krzyk Daveya. 
Otworzył oczy. To nie był sen. Davey naprawdę krzyczał. 

Panował mrok. Rozległ się kolejny krzyk Daveya, krzyk bólu i przerażenia. 
Ron wstał szybko, naciągnął spodnie i pośpiesznie ruszył na dół. Drzwi do 
mieszkania Sylvii były otwarte. Wewnątrz paliło się światło. 

Sylvia klęczała przy materacu. Miała ciało owinięte porwanym prześcieradłem. 
Płakała. W ramionach tuliła Daveya. Chłopiec łkał głośno, nie mogąc złapać 
oddechu. 

Ron ukląkł obok nich. Spostrzegł, że z rozbitej wargi Sylvii cieknie krew. 
Chłopak miał spuchnięte oko i siną kość policzkową. Jęczał i trząsł się ze 
strachu. 

- Dino - wyjąkała Sylvia. - Chciał, żebym z nim poszła. Kiedy odmówiłam, począł 
mnie okładać pięściami. Davey próbował mnie bronić. Jego też pobił. Kopał go... 

Ron poczuł drżenie ciała. Odwrócił się i zobaczył Ala wbiegającego do 
mieszkania. Za drzwiami stali już jacyś ludzie. 
Ron, uniesiony gniewem, wstał i ruszył ku drzwiom. Przecisnął się przez tłum na 

korytarzu i pobiegł na górę. Na stole w jego mieszkaniu leżał pistolet 
maszynowy. W jednej chwili Ron sprawdził, czy broń jest sprawna, po czym pobiegł 
na dół. 
Skład amunicji znajdował się na drugim piętrze. Ron sprawnie naładował broń. 
Zapas amunicji schował do kieszeni. Potem ruszył ku wyjściu. 

- Gdzie się wybierasz? - zapytał Al, który stał u drzwi. 
- A jak sądzisz? - odpowiedział Ron, sam zdziwiony spokojnym tonem swego głosu. 
Al potrząsnął głową. 

- Nic z tego. Sylvia i chłopiec żyją. Nic im nie będzie. 
- Zabiję tego skur... 

- Dino załatwi cię, zanim zdążysz go zobaczyć. Jak znam życie, to czeka już 
gdzieś na ciebie z głupim uśmieszkiem na twarzy. 

Ron stał nieruchomo. Czuł płomień ogarniający całe ciało. 
- Połóż amunicję na miejsce - powiedział Al. - Zostaw broń. Dino odszedł i nie 
wróci. To koniec historii Dina. 

- Ale mój dowód... 
- O tym też już nie myśl - głos Ala brzmiał teraz bardziej donośnie. 
„Dla mnie to jeszcze nie koniec - powiedział w duchu Ron. - Jeszcze nie koniec.” 
Odwrócił się i położył amunicję na miejsce, jak rozkazał Al. 
 

Minął tydzień, zanim Al pozwolił Ronowi iść na targ. Ale nawet wówczas 

przydzielił mu ochronę złożoną z dwóch uzbrojonych chłopaków. 
- To na wypadek, gdybyś miał kłopoty z Dinem albo z muzułmanami - zapewniał Al. 

„Albo gdybym próbował się wymknąć” - dodał w myśli Ron. 
Gdy znalazł się na targu, opowiedział Deweyowi o tym, co zaszło. Mężczyzna 

słuchał uważnie, siedząc na krześle za kontuarem swego straganu. Od czasu do 
czasu kiwał głową lub drapał się po brodzie. 
- Może później uda mi się uwolnić. Teraz to niemożliwe. 
Oczy Deweya wydawały się bardziej smutne niż zwykle. 
- Powinienem był wiedzieć, że gang nie pozwoli ci odejść. Zwłaszcza teraz, gdy 

zagrażają muzułmanie. 
- Były jakieś kłopoty? 
Dewey skinął głową. 

- Kilka gangów ze śródmieścia wdarło się na ich rewir. Nie zdziwiłbym się, gdyby 

był teraz z nimi Dino. Wczoraj wracało tędy kilku białych. Byli porządnie 

poturbowani. 
- Uwolnię się od nich - powiedział Ron kręcąc głową. - Obiecuję. 
- Nie ryzykuj, jeśli nie musisz - rzekł Dewey. - Mogę poczekać. Tak długo 
czekałem na kogoś takiego jak ty, synu, że jeszcze kilka miesięcy nie sprawi mi 
różnicy. 

Ron czuł smutek i zakłopotanie. Zdołał jedynie powiedzieć: 
- No, cóż... W takim razie... Jakoś sobie poradzę. 
- Jasne, wiem o tym - odparł Dewey. 

- Do zobaczenia. 
- Żegnaj, synu. Powodzenia. 

 

Życie toczyło się monotonnym rytmem. Nadeszła zima. I choć Kopuła chroniła przed 
silnym wiatrem i nadmiernym chłodem, to jednak było zbyt zimno, by wychodzić na 

ulice bez płaszcza. Budki, w których mieszkali członkowie gangów, były ogrzewane 

tylko wtedy, gdy mieszkańcom udało się zdobyć olej. Próbowano sobie radzić 

rozpalając nocą ogniska, za opał biorąc meble, drzwi, wszystko, co dało się 
spalić. Pod Kopułą gromadził się dym, który drażnił płuca i powodował łzawienie. 

Ron coraz rzadziej był wzywany przez inne gangi do napraw. Nie przynoszono 
również sprzętu do niego. 
- Wydali wszystko na jedzenie - wyjaśnił Al. - Nie mają czym płacić. 

Wszystkie urządzenia, które Ron naprawiał dotychczas dla gangu Ala, były 

unieruchomione; światło, ogrzewanie, nawet agregat prądotwórczy, nie działały. 
Brakło paliwa. 
Pod Kopułą nie było, rzecz jasna, śniegu, ale wdzierał się tu mroźny wiatr, 

przynoszący chłód i budzący w ludziach gorączkę. 
Sińce, jakie na ciele Sylvii i Daveya zostawił Dino, powoli znikały. Davey 

jednakże przestał wychodzić na ulicę, aby bawić się z rówieśnikami. Męczył go 

kaszel z każdym dniem stający się bardziej dokuczliwy. Dzieciak spędzał dużo 
czasu z Ronem, który przykrywał chłopca na noc tyloma kocami, ile zdołał 
znaleźć. Kaszel jednak nie ustępował. 

Nie było żadnych wieści o Dinie. Na terenie gangu krążyły plotki o walkach na 

granicy rewiru muzułmanów. Czasami biali atakowali muzułmanów, to znów 

muzułmanie napadali na białych. Walczono z zaciekłością. Było wielu zabitych. 
Unia, którą Al połączył gangi białych, zaczęła się rozpadać, gdy w oczy 

zaglądała śmierć głodowa, a jedzenie można było zdobyć jedynie siłą, przestawano 
myśleć o życiu w pokoju. Rewir gangu Ala pozostawiono w spokoju. Ron domyślił 

się, że Al cieszył się zbyt wielkim poważaniem wśród nowojorskich gangów i 
dlatego nie atakowano go. 

Którejś nocy jednakże obudził Rona silny wybuch. Potem drugi. Rozległy się 
czyjeś wrzaski i przekleństwa. 
„Ktoś wdziera się na teren rewiru!” - pomyślał Ron i natychmiast uleciały z 

niego resztki snu. 
Szybko wybiegł z mieszkania i pobiegł schodami w dół. 
Na klatce pełno było dymu gryzącego oczy. Ron zatrzymał się na piętrze, gdzie 

był skład amunicji. Kłębił się tam już tłum chłopaków. Al był pośród nich, 
wydawał rozkazy. 

Ron usłyszał brzęk szkła rozbijanego na parterze. Zaraz potem ujrzał dochodzące 
z dołu płomienie. 
- Szybko, na dach! - wrzasnął Al. 

Wszyscy ruszyli w górę. Z dołu wciąż dochodziły nieludzkie wrzaski. Okrzyki 
zwycięzców mieszały się ze skowytem palących się żywcem. 

Ron poczuł na ciele żar bijący od ognia. Odwrócił się i pognał na górę. Nie 
zamierzał jednak biec na dach. Pędził do mieszkania Sylvii. 
Otworzył drzwi i ujrzał dziewczynę siedzącą w najodleglejszym kącie pokoju 
rozświetlonego ogniem. Ramionami tuliła Daveya. 
- Nie płacz, Davey, proszę, nie płacz. 

Chłopiec był zesztywniały ze strachu. Miał silnie zaciśnięte powieki. Objął 
Sylvię rękami tak mocno, że z pewnością sprawiał jej ból. 
- Sylvia! - krzyknął Ron. 

Uniosła ku niemu wzrok i zapytała: 

- Ron, co z nami będzie? 

- Pospiesz się. Idziemy na dach. 
Pomógł jej wstać. 
- Ja wezmę Daveya - powiedział. 
Potrząsnęła głową. 
- Nie, zostanie przy mnie. 

Ron pogładził chłopca po włosach. 
- Już dobrze, Davey. To ja, Ron. Wszystko będzie dobrze. Nic się nie martw. 
Pożar szalał dwa piętra pod nimi. Gdy dobiegali do drzwi wychodzących na dach, 

strzelanie rozpoczęło się na nowo. Tym razem strzelano na dachu. Wrzaski i 
przekleństwa brzmiały równie donośnie, jak strzały z broni. Ron rozpoznał 

potężny stukot karabinu maszynowego. „Czekali na nas na dachu! - uświadomił 

sobie nagle. - A więc to pułapka!” 
Drzwi otworzyły się nagle i na klatkę schodową wbiegło dwóch chłopaków, którzy 
zataczali się, krwawiąc i jęcząc z bólu. W oczach mieli strach i ból. Za nimi 

wbiegła jakaś dziewczyna, która upadła na schody i poczęła broczyć krwią. Sylvia 

zakryła oczy i przytuliła twarz do włosów Daveya. 
- Szybko, do mojego pokoju! - powiedział Ron do Sylvii. 
Pobiegła posłusznie za nim. Ogień szalał już piętro niżej. Cała klatka schodowa 

była rozświetlona. 
W pokoju Rona znajdowało się wejście do szybu wentylacyjnego. Istniała szansa 
przejścia do sąsiedniego budynku i ukrycia się tam do czasu, aż bitwa się 

skończy. 
W migocącym świetle Ron związał wszystkie koce i ubrania, jakie miał w pokoju, 
robiąc z nich linę, której jeden koniec przymocował do ramion Sylvii. Potem 
powoli spuszczał linę w dół szybu. 
Ogień wdzierał się do jego mieszkania, niosąc ze sobą ból i śmierć. Dym wdzierał 

się do gardła, zamazywał wzrok. Ron przymocował koniec liny do grzejnika 
parowego, który nie działał od dwudziestu lat, po czym kaszląc i z załzawionymi 
oczyma wpełzł przez okno do szybu i począł się zsuwać na dół. Był zaledwie w 
połowie drogi, gdy lina pękła. Wylądował twardo, ale nie stracił równowagi. 

Uniósł wzrok ku górze. Sześć metrów za sobą zauważył ogień wychodzący z okna, 

przez które Ron przed kilkoma minutami wychodził. 
Odwrócił się i zobaczył Sylvię klęczącą nie opodal z Daveyem wtulonym w jej 
pierś. Bez słowa chwycił Sylvię za rękę i poprowadził mrocznym przejściem, 

przypominającym katakumbę, w stronę budynków stojących obok kwatery ich gangu. 
Gdy dotarli do otworu w ścianie, Ron kopnięciem wyważył drzwi. Znaleźli się w 

mrocznym pokoju. Powoli zeszli na dół, do sutereny. Ukryli się za starym kotłem 
grzewczym. Na podłodze słychać było dziwny szelest. Ron nie obawiał się myszy 

czy karaluchów. Jego lęk wywoływały jednak czerwone świetliste oczy wielkich 
szczurów. Wiedział, że tej nocy na pewno nie zaśnie. 
Z zewnątrz dochodziły strzały. Po chwili nastała cisza, mącona jedynie szumem 

płomieni pożaru szalejącego obok. Nagle rozległ się potężny huk. Oto waliła się 
ich kwatera, zżarta ogniem. Usłyszał też czyjś śmiech. 

Ron nie mógł w ciemności dojrzeć twarzy Sylvii i Daveya. Słyszał jednak ciche 
jęki, jakie wydawał przerażony chłopiec. 
Dotrwali tak do rana. Gdy nastał świt, Ron zauważył, że w suterenie znajdują się 

okna. Podszedł do jednego z nich i stanąwszy na palcach, ostrożnie wyjrzał na 
zewnątrz. 

Ulica była pokryta trupami. Były to głównie ciała młodych mężczyzn, choć 
gdzieniegdzie można było dostrzec trupa dziewczyny. Niektóre ciała były 

zwęglone. Na innych, zmasakrowanych przez kule, widniała zastygła krew. 
Wzdłuż ulicy szła grupa uzbrojonych chłopaków. Ron rozpoznał w jednym z nich 
członka gangu Chelsea. Obok niego, z uśmiechem zadowolenia na twarzy, szedł 
Dino. 
Ron poczuł, że ogarnia go płomień wściekłości. 

„Gdybym miał teraz broń...” - pomyślał, po czym przypomniał sobie o Sylvii i 
Daveyu. Nic nie mógł dla nich teraz zrobić. Pozostało mu jedynie czekać. 
Zobaczył, że grupa wrogów zatrzymała się przy jakimś ciele. Dino kopnął trupa 

czubkiem buta. Ron poczuł dreszcz przebiegający mu po ciele. 

Dino odwrócił trupa tak, że twarz poległego skierowana była teraz ku górze. Ron 

nie miał wątpliwości; Dino znęcał się nad ciałem Ala. 
Ron, ogarnięty smutkiem i gniewem, zbliżył się do Sylvii i Daveya. Dziewczyna 
sprawiała wrażenie kompletnie wyczerpanej. 
- To gang Chelsea - powiedział spokojnie Ron. Jest z nimi Dino. 
Nie odpowiedziała. 

- Al nie żyje. Dopadli go. 
Sylvia popatrzyła na Rona uważnie i spytała: 
- Jesteś pewny. 

- Widziałem jego zwłoki. 
Odpowiedziała jedynie kiwnięciem głową. Żadnych łez, żadnych słów żalu. 

Ron nie wiedział, co robić. Ciszę zakłócał jedynie szloch Daveya. 

Nagle uświadomił sobie, że chłopiec wciąż powtarza to samo słowo: 

- Mama... mama... mama... 

Ron popatrzył przez chwilę na Daveya, potem znów na Sylvię, która uspokajała 
malca, kołysząc go przy tym łagodnie. 

- Już, dobrze, kochanie... Mama jest z tobą... 
- Jesteś... jego matką? - zapytał głośno Ron, przejęty do głębi duszy. 
- Nie wiedziałeś o tym? - Sylvia popatrzyła mu w oczy. - Jego ojcem był Al. 
W oczach dziewczyny pojawiły się łzy. 
 
Dzień był chłodny. Ukryci w nie ogrzanej suterenie, czuli, że przemarzają do 

szpiku kości. Davey zasnął w ramionach Sylvii. 
Ron podchodził do okna niemal co minutę. Z ulicy nie usunięto jeszcze zwłok. Za 

oknem był szary dzień. W powietrzu czuło się wilgoć, jakby miały nastąpić opady 
śniegu. Rzecz jasna, żyjący pod Kopułą nigdy nie widzieli śniegu. Dawało się 

jednak odczuć „śnieżną pogodę” w powietrzu. 

Davey obudził się późnym popołudniem. 
- Jestem głodny - powiedział cicho. 
- Musimy trochę zaczekać, zanim będziemy mogli coś zjeść - odpowiedziała Sylvia. 
- Rozejrzę się - rzekł Ron. - Może uda mi się coś znaleźć. 
- Nie! - zaoponowała Sylvia. - Oni z pewnością jeszcze tu węszą. Zaczekaj, aż 

zapadnie zmrok. 
Ron czekał więc. Robiło się coraz zimniej i ciemniej. Przejmujące zimno budziło 
dreszcze. Siedzieli na betonowej podłodze. Nie mieli nawet płaszcza. Davey znowu 

dostał ataku kaszlu. 
- Już chyba czas - szepnął Ron do Sylvii. - Idę. 

Zupełnie niepotrzebnie się trudził; kwatera jego gangu została kompletnie 
zniszczona przez pożar. Przepadło wszystko: zapas żywności, amunicja, broń, 
odzież - wszystko. Czego nie strawił pożar, zagarnęli najeźdźcy. Nawet ciała 
poległych zostały ograbione ze wszystkiego, co miało jakąś wartość lub mogło się 
okazać przydatne. 

Okolica sprawiała wrażenie opuszczonej. Opuszczonej przez żywych, rzecz jasna, 
jako że ulice pełne były trupów. I szczurów. Na widok pary błyszczących 
złowieszczo oczu wielkiego gryzonia Ron poczuł dreszcz. Głód znikł w jednej 
chwili. Poprzedniej nocy ludzi i szczury łączyły te same uczucia: trwoga i głód. 
Teraz obrzydliwe gryzonie wyległy z nor, aby upomnieć się o to, co się im 

należy. 
Ron potknął się w ciemności o czyjeś zwłoki i upadł. Poczuł, że jakiś szczur 
przebiega po jego dłoni. Omal nie wrzasnął z obrzydzenia. 

Gdy wrócił do sutereny, zastał Sylvię i Daveya pogrążonych we śnie. Potrząsnął 
ramię dziewczyny, aby ją obudzić. 

- Co... co się dzieje? - zapytała wyrwana ze snu. 
- Szczury. 
Sylvia zadrżała ze zgrozy. 
Weszli na ostatnie piętro budynku i położyli się na podłodze, w pokoju, gdzie 
nie było żadnych sprzętów. 

Ron spał bardzo krótko. Zdołał jedynie kilka razy zapaść w kilkuminutowy letarg. 
Gdy nastał świt, Ron trząsł się z zimna. Oprócz tego doskwierał mu okropny głód. 
Davey ponownie zaczął kasłać. Potem się rozpłakał. 

- Ron, on jest rozpalony! - powiedziała Sylvia. 
Chłopiec miał wypieki na policzkach. Dostał gorączki. 

- Musi coś zjeść! - rzekła dziewczyna rozpaczliwym głosem. 

- Potrzebne są też lekarstwa - dodał Ron. 
Davey miał zamknięte oczy. Jęczał cicho, powtarzając: „Boli, boli, boli...” 

„Dewey! - przypomniał sobie Ron. - On będzie wiedział, co zrobić. Ma żywność, 
lekarstwa pewnie też.” 

- Muszę się dostać na targ - powiedział Ron. - Dostanę tam jedzenie i wszystko, 
czego nam potrzeba. 
- Na targ? Nie uda ci się tam dotrzeć. 
- Zapewniam cię, że mi się uda. 
Wyciągnęła ku niemu ręce. 

- Ron, nie rób tego! Złapią cię! Jeśli nie te zbiry z gangu Chelsea, to jacyś 
inni. Wszyscy już wiedzą, że Al nie żyje. Nic już dla nich nie znaczysz. 
Uwolnił się z jej ramion i rzekł: 

- Nie mogę tkwić tu bezczynnie i pozwolić, abyśmy wszyscy umarli z głodu. Davey 

musi coś zjeść. Potrzebne mu są także lekarstwa. Tylko na targu można je dostać. 

- Ron, zaczekaj... 
- Wrócę - odparł. - Nie martw się. 
Był za drzwiami, zanim zdołała cokolwiek dodać. 

Trwało to trzy dni. Ron posuwał się wolno, unikając ludzi. Najpierw długo się 
upewniał, że droga jest wolna, a potem mknął przed siebie. Byle bliżej targu... 
Dwukrotnie natknął się na mieszkańców innych dzielnic. Raz umykał co sił w 

nogach przed grupą wyrostków, innym razem zaś wszedł do budynku, w którego holu 
siedziało trzech uzbrojonych chłopaków. Gdy go zauważyli, sprawiali wrażenie 
bardziej wystraszonych od niego. Zanim zdążyli cokolwiek uczynić, Ron wybiegł na 
zewnątrz i popędził przed siebie jak oszalały. 

Dotarł do Deweya późnym wieczorem. Gdy stanął przed otworem w suficie, krzyknął: 

- Dewey, to ja, Ron! Obudź się! Szybko, proszę! 
Nagle oślepiło go ostre światło. Zakrył twarz dłońmi. 
- Jesteś sam? - usłyszał głos Deweya. 
- Tak. 
Dewey zsunął drabinę sznurową. Po paru minutach Ron był w mieszkaniu swego 

przyjaciela. Zaczął opowiadać, co przeżył. Mówił szybko, chaotycznym tonem. 
- Wolniej, wolniej - uspakajał go Dewey. - Nic nie rozumiem. 
Ron wziął głęboki oddech i zaczął opowiadać od początku. Mówił o Dinie, o 

zabitych, o Sylvii i Daveyu. 
Dewey kiwał głową ze zrozumieniem. Po chwili wyjął z szafki plecak, do którego 

włożył kilka puszek, plastikową torebkę z żywnością i karton mleka. Z innej 

szafki wyciągnął metalową apteczkę. 
- Jest tu penicylina i środek przeciwtężcowy - powiedział do Rona. - Mam 
nadzieję, że pomogą. Tu, pod Kopułą, nic więcej nie możemy dla chłopca zrobić. 
Ron skłonił głowę z wdzięcznością. Natychmiast założył plecak. Dewey powiedział 

jeszcze: 
- Powinieneś coś zjeść i przespać się trochę. Nie wyglądasz najlepiej. 
Ron potrząsnął głową i odparł: 
- Nie mogę. Może ten malec już kona. 
- Rozumiem - rzekł Dewey. - Idź więc, synu. Powodzenia. 

Mężczyzna włożył Ronowi do kieszeni trochę jedzenia, po czym odprowadził go na 
ulicę. Ron, gdy skręcał w poprzeczną ulicę, pomachał Deweyowi ręką na 

pożegnanie, po czym wyciągnął z kieszeni jakiś suszony owoc i począł go 
łapczywie jeść. 

Resztę nocy i cały następny dzień Ron przedzierał się przez mroczne dzielnice, a 
był zaledwie w połowie drogi do Sylvii i Daveya. Musiał teraz bardzo uważać, bo 
pakunek, który miał ze sobą, zawierał bardzo cenne rzeczy. Ktoś, kto by go 
dostrzegł, mógłby go zabić tylko po to, by zajrzeć do jego plecaka. Ron, 
dźwigający pakunek, nie był w stanie poruszać się tak szybko jak przedtem. Szedł 

więc wolno, ostrożnie wzdłuż brudnych i wyludnionych ulic. Gdy zauważył 
człowieka albo gdy usłyszał jakieś odgłosy, natychmiast krył się w najbliższej 
suterenie lub klatce schodowej. Większą część dnia spędzał w ukryciu. Dwukrotnie 

w suterenach zmorzył go sen. Gdy się budził, czuł do siebie złość i ogarniał go 
wstyd. Nie mógł sobie pozwolić na słabość. Dopiero trzeciego dnia dotarł do 

budynku, w którym zostawił Sylvię i jej syna. 
Nie było ich jednak w pokoju na górze. 
Położył plecak na podłodze. Pozbywszy się ciężaru na plecach, poczuł ulgę. 
„Na pewno poszli szukać jedzenia - pomyślał. - Może Davey poczuł się lepiej i 
oboje wyszli o własnych siłach.” 

Myślał tak, choć w głębi duszy nie wierzył w to. Przeszukał piętro po piętrze. 
Zajrzał też do sutereny. Nie znalazł tu żywego ducha. Gdy znalazł się przy 

drzwiach wychodzących na ulicę, usłyszał nagle głos: 
- Się masz, frajerze. 
Dino i czterech chłopaków z gangu Chelsea czekali tu na Rona, który wcale nie 

był tym zaskoczony. 
- Szukasz kogoś? - zapytał Dino z uśmiechem, ukazując brzydkie, żółte zęby. 
- Gdzie oni są? - odezwał się Ron. 

- A jak sądzisz? - Dino sprawiał wrażenie rozbawionego. - Sylvia odnalazła mnie 
wczoraj. Jej dzieciak był chory, oboje konali z głodu. Jest teraz moją 

dziewczyną. 
- Założę się, że wiele ją to kosztuje. Słuchaj, mam lekarstwo dla małego... 
- Nie będzie mu już potrzebne. Nie żyje. 
- Co? - Ron poczuł, że głos mu grzęźnie w gardle. 
Dino zrobił surową minę i rzekł: 

- Szczeniak pluł krwią przez całą noc. Umarł zaledwie przed godziną. Jedna gęba 

mniej do wyżywienia. 
Ron, ogarnięty wściekłością, rzucił się na Dina jak zwierzę. Przez ułamek 
sekundy widział wystraszoną twarz swego wroga. Zwalili się ciężko na podłogę. 
- Morderca! Rzeźnik! - krzyczał Ron, okładając Dina pięściami. 
Po chwili z ust i nosa Dina ciekła krew. 

- Przeklęty, śmierdzący bandyta! 
Kumple Dina odciągnęli Rona na bok. Bronił się zaciekle. Bił pięściami, kopał. W 
końcu udało się im powalić go na ziemię. Zaczęli go kopać. Stracił przytomność. 

 
¬ ¬ ¬ 

 
Ron powoli odzyskiwał przytomność. Czuł potworny ból głowy. Miał zesztywniałe 
ciało. Spostrzegł, że leży na zimnej podłodze w zupełnie innym pomieszczeniu. 
Nie istniało tu nic poza ciemnością. 
Usiadł. Podniósł ostrożnie tułów. Sprawdził, czy nie ma złamanej kości. 

„Nie jest tak źle” - pocieszył się w duchu. 

Czuł ból, ale nie tak silny jak wówczas, gdy kolesie Dina sprawili mu lanie po 
raz pierwszy. Miał wrażenie, że czas kilku miesięcy, który dzielił go od tamtego 

zdarzenia, w ogóle nie upłynął. Oto znowu leży, pobity przez tych samych 
facetów. Wszystko, co się zdarzyło przez tych kilka miesięcy, było tylko 

koszmarnym snem. Al i Davey nie żyją. Oni chyba w ogóle nie istnieli. Pozostały 

jakieś mętne obrazy, wspomnienia. 
Nagle pomyślał o Sylvii. 

„Ona zawsze miała mnie gdzieś. - Miał ochotę się roześmiać, ale poczuł silny ból 
szczęki. - Czy ona rzeczywiście kochała Ala? A może zrobiła to wszystko tylko ze 

względu na Daveya? Jasne, to wszystko tłumaczy. Nie było mnie przez trzy dni. Na 
pewno pomyślała sobie, że nigdy nie wrócę. Może sądziła, że mnie zabili. Tylko 
Dino mógł jej pomóc.” 

Jedna myśl nie dawała mu jednak spokoju: Dlaczego teraz, kiedy Davey nie żyje, 
Sylvia jest wciąż z Dinem? 

Ron myślał o Sylvii. Widział w ciemności jej twarz; słyszał dźwięczny, 
dziewczęcy głos; czuł miękkość delikatnego ciała. Silił się na nienawiść, którą 
poczuł dopiero wtedy, gdy stanął mu przed oczami Dino. 
To on doprowadził gang Chelsea na kwaterę Ala. Dino znalazł słabe punkty obrony. 
Wiedział, jak dostać się do wewnątrz. Zabił Ala. Zabił też Daveya. 

Ron wiedział, że teraz przyszła kolej na niego. Był jednak przekonany, że zanim 
zginie, zdąży zabić Dina. Nie miał pojęcia, jak to zrobi, ale był pewien, że 

Dino zapłaci za swe zbrodnie. Ron był żądny krwi jak dzikie zwierzę. Kilka 
miesięcy spędzonych w Nowym Jorku uczyniło z niego potwora. 
Nagle usłyszał odgłosy czyichś kroków. 

Wstał, nie zważając na ból i sztywność ciała. Badał ściany, chcąc odnaleźć 
drzwi. 
Na zewnątrz jacyś ludzie prowadzili rozmowę. Zaraz potem Ron usłyszał zgrzyt 
klucza w zamku. 
„Gdy wejdą, załatwię ich” - pomyślał. 

Nikt jednak nie wszedł. Drzwi otworzyły się na zewnątrz. Do pokoju wdarł się 
snop światła latarki, który oślepił Rona. 

- Hej, ty! Wychodź, szybko, zanim ktoś nas zauważy - ktoś ponaglał go szeptem. 

Ron wyszedł z pokoju chwiejnym krokiem. Oczy zakrył dłońmi. Po chwili 

spostrzegł, że stoi w korytarzu naprzeciw dwóch obcych facetów. Na podłodze 

leżał nieruchomo, twarzą do ziemi, chłopak, w którym Ron rozpoznał kompana Dina. 

- Dalej, chłopie! Ruszaj się! Spróbujemy cię stąd wydostać! - odezwał się 

szorstko jeden z nieznajomych. 
Ron ruszył z nimi. Zaprowadzili go do małej łazienki. Przez okno wyszli na 
aleję, wzdłuż której pobiegli szybko. Mijali ulicę po ulicy. Posuwali się w 

cieniu. 
Ron zauważył stojący za rogiem samochód. Kierowca musiał ich zauważyć, jako że 
natychmiast zapuścił silnik. 
- O, jest - zdyszanym głosem powiedział jeden z facetów. 
Podeszli do wozu. Ron został nieomal siłą wepchnięty na tylne siedzenie. 
- Wszystko w porządku - powiedział kierowca grubym głosem, po czym wręczył 

jednemu z nieznajomych plastikową torebkę z białym proszkiem. 
- Byłoby lepiej, żeby był prawdziwy - odpowiedział tamten. 
Facet za kierownicą się roześmiał. 
- Prawdziwy, prawdziwy. My nie kantujemy - odparł, po czym zapuścił silnik i 
włączywszy światła, ruszył. 

Samochód posuwał się cicho. W słabym świetle, które rzucały elementy deski 
rozdzielczej, Ron spostrzegł, że kierowca ma ciemną skórę. 
- Co to wszystko znaczy? - spytał Ron. - Dokąd jedziemy? 
Kierowca nie odpowiedział. 

Jechali w milczeniu przez mniej więcej pół godziny, jakby brali udział w 

paradzie wozów. Ron miał jednak wrażenie, że jedzie w kondukcie żałobnym. Minęli 

teren targu, kierując się na północ. Ronowi się zdawało, że dostrzegł zapalone 

światła w mieszkaniu Deweya. Gdy przejechali przez Central Park, uwagę Rona 
przykuła sfora psów szczekających wściekle i biegnących za ich samochodem. 
Słyszał już opowieści o psach w Central Parku. Gdy ogłoszono Nowy Jork Miastem 

Zamkniętym, wiele osób uwalniało psy, które wylęgały na ulice i tysiącami 

ruszały do Central Parku. Teraz to miejsce stanowiło ich królestwo, ich dżunglę. 
Nikomu spośród tych, co weszli na teren Central Parku, nie udało się stamtąd 
wydostać. 

Gdy minęli Central Park, Ron zauważył w oddali uliczne światła. Z każdą chwilą 

były bliżej. Wzdłuż oświetlonej ulicy spacerowali ludzie. Gdzieniegdzie widać 
było otwarte sklepy. Wszyscy ludzie mieli ciemną skórę. 
Samochód zatrzymał się przed budynkiem, który musiał niegdyś służyć jako 

kościół. Kierowca wyszedł pierwszy i szybko otworzył Ronowi drzwi. 
- Szybko, bielasie, właź! 

Po chwili Ron stał na chodniku. 
- Tędy, do góry - powiedział kierowca. 

Ron zauważył, że ta część ulicy była pusta. Nieco dalej, po drugiej stronie 
jezdni, stała liczna grupa ludzi gapiących się z ciekawością w jego stronę. 

Wzruszył ramionami i podążył za kierowcą, który był ubrany w obcisłe czarne 
spodnie i kurtkę z czarnej skóry. Jego buty również były czarne i wyczyszczone 
na połysk. Ron czuł się zakłopotany swym zniszczonym ubraniem i starymi 
sandałami. Bawiła go myśl, że jego ubranie było czarne; była to, co prawda, 
wypłowiała czerń, ale jednak... 

Weszli do kościoła. Budynek ten przestał jednakże pełnić funkcję świątyni. 
Wnętrze stanowiła długa wąska nawa. Wysoki sufit był wsparty ciężkimi kolumnami. 

Ławki gdzieś zniknęły, jedynie na podłodze stało w nieładzie kilka krzeseł. 
W miejscu, gdzie był niegdyś ołtarz, stało wielkie, rzeźbione krzesło. Było 
puste. Obok niego ustawiono kilka ławek, przy których siedziało teraz czterech 

ciemnoskórych chłopaków. Zwróceni byli plecami do Rona i jego „towarzysza”. 
Rozmawiali ze sobą. 

Kierowca pchnął lekko Rona w tamtą stronę. Po chwili stali przy ławkach, 

czekając, podczas gdy ciemnoskórzy kontynuowali rozmowę. Ron zaczął się 
zastanawiać, jak długo będzie trwać ta zabawna sytuacja, gdy nagle jeden z 

chłopaków odwrócił się i popatrzył uważnie na białego przybysza. 
- Przywieźli go. 
Pozostali również się odwrócili i spojrzeli na Rona. 

Jakże Ron pragnął wiedzieć, o czym oni teraz myśleli! Trzech spośród nich 

przybrało poważny wyraz twarzy. Czwarty wstał, uśmiechnął się, następnie wolno 

podszedł do Rona. Był wysoki, ale bardzo szczupły. Miał wychudłą, kościstą 

twarz. Jego oczy były zabawne, bardzo orientalne. W szerokim uśmiechu pokazywał 

zdrowe zęby. Sprawiał wrażenie przyjaznego. 
- Nazywają mnie Timmy Jim - powiedział miłym głosem. - Co prawda, nie jest to 
moje prawdziwe imię, ale cóż... 

- Ja jestem Ron Morgan. 
- Wiem o tobie wszystko. Masz na targu dobrego przyjaciela, Deweya. To on mi 
powiedział, że masz kłopoty. Mówił, że możesz się przydać. Masz ponoć złote 
ręce. 
- Naprawiam różne urządzenia - odparł Ron. 
Usta Jima rozszerzyły się w jeszcze większym uśmiechu. 

- Świetnie. Będziesz to teraz robił dla muzułmanów. Co więcej, zaczniesz uczyć 
mechaniki niektórych moich ludzi. 

Ron poczuł się zmieszany. 
- Myślałem, że muzułmanie nie przyjmują do gangu białych. 
Uśmiech znikł nagle z twarzy Jima. 

- Muzułmanie robią to, co ja im rozkażę. Nie przyjęliśmy cię na członka gangu. 
Będziesz jedynie dla nas pracował, chłopcze. Ocalisz skórę tylko dlatego, że ten 
starzec na targu powiedział o twoich umiejętnościach. Jeśli to okaże się 
nieprawdą, pójdziesz tam, skąd cię przywieźliśmy. Jasne? 
- Jestem więc w niewoli - powiedział machinalnie Ron. 

Szef muzułmanów się roześmiał. 
- Tak, syneczku, właśnie tak. 

Jim śmiał się bez końca. Inni również przyłączyli się do zabawy; zrywając boki 
ze śmiechu. 
Ron poczuł złość, choć po chwili uprzytomnił sobie, co mogłoby go spotkać z ręki 

Dina. Zdał sobie sprawę, że nie ma wyboru. 

 
Muzułmanie traktowali go lepiej, niż się tego spodziewał. Dawali mu jednak 
odczuć, że w ich świecie piękne może być tylko to, co jest czarne. Odcień skóry 

muzułmanów różnił się bardzo. Niektórzy byli śniadzi jak Latynosi, inni znów 

kolorem skóry przypominali Murzynów z serca dżungli. Ron spotkał też kilka osób 
wyglądających jak Indianie. 
Wśród muzułmanów więcej było ludzi starszych wiekiem niż wśród białych. Timmy 

Jim i większość członków gangu była w wieku Rona, niektórzy trochę starsi. 
Ron pracował z nastolatkami. Niektórzy z nich wykonywali rozkazy białego 

człowieka z wielką niechęcią. Byli jednak posłuszni. 

Popołudniami Ron uczył muzułmańskie dzieci mechaniki. Było to bardzo zabawne. 
Dzieciaki paliły się do wiedzy i szybko robiły postępy. Wkrótce umiały naprawiać 

lodówki, piece grzewcze, nawet samochody. 
Timmy Jim zachowywał się wobec Rona w bardzo niezrozumiały sposób. Przy każdym 
spotkaniu wywierał na Ronię inne wrażenie. Czasami był bardzo przyjazny, innym 
razem znów okazywał mu wyższość i nazywał Rona pogardliwie „białym frajerem”. 
Powoli Ron zaczął rozumieć to zachowanie. Timmy Jim był szorstki dla niego tylko 

wtedy, gdy nie byli sami. Kiedy rozmawiali na osobności, potrafił być bardzo 
życzliwy. 
Mijał tydzień za tygodniem. Timmy Jim coraz częściej zapraszał Rona do swojej 

kwatery. Znajdowała się ona obok starego kościoła. Była urządzona w iście 
wojskowym stylu; żadnych dekoracji na ścianach, poza mapą Manhattanu. Za całe 

umeblowanie służyło tu biurko, drewniane krzesło i kanapa dla gości. 
- Opowiedz mi, jak wygląda życie poza Kopułą - mawiał często Timmy Jim. 

Ron nie rozumiał, dlaczego Jima interesowało tyle szczegółów. Mówił jednak 

wszystko, co wiedział. 
- Chciałbyś tam wrócić, co? - zapytał któregoś dnia Timmy Jim. 

- Nie da się ukryć - odpowiedział Ron. 
Dziwił się, że cały jego świat, który pozostał za bramą, stał się taki odległy, 
nierealny, niczym sen, za którym przecież nie można tęsknić. 

Zima powoli ustępowała. Ron mieszkał w małym pokoju znajdującym się w budynku, 
który służył niegdyś za szkołę. Teraz na parterze muzułmanie urządzili prawdziwe 

klasy z rzędami ławek. Ron prowadził tam zajęcia z mechaniki. 
Przynajmniej raz w tygodniu Timmy Jim zabierał Rona do siebie, by posłuchać, jak 
jest urządzony świat za bramą. 
Ron nauczał, pracował, jadł i spał. Oprócz dzieciaków, których uczył mechaniki, 
i Timmy’ego Jima znał jeszcze tylko kilku młodych mężczyzn, stanowiących jego 

ochronę. Któregoś dnia Ron zawarł znajomość ze śniadą Portorykanką o imieniu 

Lina. 
Cotygodniowe wizyty u szefa gangu były dla Rona przyjemnością. Szef był wtedy 
odprężony, jakby wizyty Rona były dla niego ucieczką od codzienności. Jedli 

kanapki, pili i gaworzyli. 
Ron zauważył, że Jima interesują sprawy dotyczące broni, jakiej używała policja, 

zasady działania samochodów napędzanych prądem oraz rozmieszczenia baz 
wojskowych. 
Pewnego popołudnia, gdy Ron siedział naprzeciw Jima i opowiadał o pociągach 
odrzutowych, nagle przyszło olśnienie. 
- Masz zamiar urządzić inwazję! Chcesz zaatakować świat znajdujący się poza 

Kopułą. 
Timmy Jim zaśmiał się głośno. 
- Zastanawiałem się, kiedy wreszcie na to wpadniesz. 
- Ale to szaleństwo! Nie możecie... 

- Jasne, że nie możemy. Nie teraz. Najpierw trzeba zebrać do kupy wszystkie 

gangi pod Kopułę. To zajmie kilka lat. Zaczniemy od jesieni, zaraz po zamknięciu 

bram. Uderzymy na białych. Po paru latach będzie tylko jeden gang i jeden wódz - 
Timmy Jim. 

- A potem? - zapytał zaszokowany Ron. 
- Potem wyjdziemy za bramę. 

- O, Boże! 
Timmy Jim pochylił się do przodu i kierując palec w stronę Rona, powiedział: 
- Rozumiesz teraz... Wszystkie gangi ciemnoskórych trzymam w kupie wizją władzy 

nad całym miastem. Jedynym sposobem zakończenia walk pod Kopułą jest skierowanie 
całej ich siły za bramę. 

- Ale to nonsens - odparł Ron. - Żyją tam setki milionów ludzi. 
- Będzie na kim brać łupy... 
- I policja... 
- Poradzimy sobie z nimi. 
- Wojsko... 

Timmy się uśmiechnął. 
- Wiesz co? Polowa armii to muzułmanie. Nasi ludzie. Patrz uważnie, co się 
będzie działo, gdy wyjdziemy poza Kopułę. Zobaczysz, jak oni postąpią. 

Ron siedział z otwartymi ze zdumienia ustami. Timmy Jim śmiał się. 
Ron przez kilka tygodni myślał o tym, co usłyszał w kwaterze szefa gangu. 

„Podbić świat poza Kopułą! Ten człowiek oszalał!” - myślał, choć zamierzenia 
Timmy’ego Jima budziły w nim lęk. 
Pogoda się poprawiała. Było coraz cieplej. Ronowi przydzielono kolejną grupę 
nowicjuszy do szkolenia. Chłopcy, którzy skończyli kurs, odeszli. Ron nigdy ich 
już nie widział. 

„Dokąd Timmy Jim ich wysłał? - zastanawiał się Ron. - I po co?” 
Chodziły słuchy o bitwach i potyczkach przy granicy rewiru muzułmanów. Jakiś 
gang białych został wycięty do nogi, kiedy Timmy Jim zdecydował się uderzyć 

większą siłą. Potem walki graniczne ustały. 

Wtedy właśnie, pewnego ciepłego wiosennego dnia, pojawiła się Sylvia. 

 
Ron pracował w dużej sali wypełnionej dziećmi w wieku do piętnastu lat. Przez 
okna do wnętrza pracowni wpadało dużo dziennego światła. Szyby w oknach wybito 
dawno temu. W sali znajdowało się około czterdziestu uczniów; wszyscy byli 
pochyleni nad małymi silnikami elektrycznymi i odbiornikami tranzystorowymi, 

które muzułmanie skądś dla nich zdobyli. Ron śledził wzrokiem grupę słuchaczy 
kursu, pracujących w skupieniu. 
Za oknem była wiosna. W tych dniach szkoły powinno się zamykać, by uczniowie 

mogli korzystać z tej pory roku; grać w baseballi, urządzać pikniki i... 
Nagle w drzwiach do pracowni pojawiło się dwóch uzbrojonych strażników. „Będą 

kłopoty” - pomyślał Ron. 

Podszedł ku drzwiom. Po chwili był na korytarzu. Stała tam Sylvia. 

Poczuł przez chwilę, że bicie jego serca ustaje. Dziewczyna sprawiała wrażenie 

starszej i bardzo zmęczonej. Jej krótkie spodenki i bluzka były wypłowiałe. 
Miała brudną twarz. Wciąż jednak była piękna. 

Ron zapragnął chwycić ją w ramiona i pozostać w tym uścisku na zawsze. Nie 
ruszył się jednak z miejsca. 
- Cześć, Ron. 
Dopiero za drugim razem Ronowi udało się wydobyć głos z gardła: 
- Cześć. 
- Chciałam cię zobaczyć - powiedziała cichym, miękkim głosem. - Pozwolili mi tu 

wejść, ale tylko na kilka minut. Zaraz mnie stąd zabiorą. 
- Dokąd? 

- Na rewir naszego gangu. Frankie znowu zebrał chłopaków. Nasz gang liczy już 
dwudziestu członków. Będzie więcej... 

- Co robi Dino? 

- Nie żyje. 
- Nie żyje? 
Skinęła głową. 
- Zrobili to faceci z gangu Chelsea. Dino wdał się w bijatykę z ich szefem. Ma 
to, na co zasłużył - powiedziała mocnym głosem. - Sama chciałam to zrobić. 

Zawsze jednak brakowało mi zdecydowania. 
Ron położył jej dłoń na ramieniu. Nie wiedział jednak, co ma powiedzieć. 
- Dobrze cię tutaj traktują? - zapytała Sylvia. 

- Tak. A co z tobą?... Wszystko w porządku? Może mógłbym coś dla ciebie... 
- Nie martw się o mnie. - Próbowała się zdobyć na uśmiech. - Poradzę sobie. 

- No, dobrze. 
- Cóż... muszę wracać. Chciałam się tylko z tobą zobaczyć i powiedzieć ci, że 

Dino nie żyje. Jeśli kiedyś pozwolą ci wrócić na nasz rewir... Ja... Tak mi 
przykro... Przepraszam za wszystko. To przeze mnie tu utkwiłeś. A mogłeś być 
teraz w domu... Tak mi przykro, Ron... 

- To nie twoja wina. Nie myśl o tym. 
- Aha! - Sylvia włożyła rękę do kieszeni. - Oto rzeczy, które Dino ci wtedy 
zabrał. 
Ron wziął do ręki klucze od domu, kartę kredytową i dowód osobisty, po czym 
popatrzył przenikliwie na Sylvię. Dziewczyna wiedziała, że dała mu klucze do 

wolności. 
Ron popatrzył na strażników. Rozmawiali ze sobą oparci o ścianę. 
- Powodzenia, Ron - rzekła Sylvia. - Dziękuję za wszystko. 

- Zaczekaj - wyszeptał gorączkowo Ron. - Przecież oboje możemy się stąd 
wydostać. Kiedy otworzą bramę... 

Dziewczyna pokręciła głową i uśmiechnęła się przy tym smutno. 
- Nie da rady, Ron. Nie możemy być razem. Każde z nas jest zupełnie kimś innym. 
Należymy do różnych światów. 
- Ale przecież... 
Musnęła ustami jego wargi, po czym się odwróciła i ruszyła ku wyjściu. 

Ciemnoskórzy strażnicy podążyli za nią. Ron stał nieruchomo. Trzymał w wygiętej 
ręce klucze i dokumenty. 
- Sylvia! - krzyknął. 

Dziewczyna nie odwróciła się nawet. Szła przed siebie. 
 

Przez tydzień w głowie Rona kotłowały się myśli. „Jak mogę się stąd wydostać, 

skoro oni wszyscy nie spuszczają ze mnie oka nawet na chwilę? A Sylvia? Muszę ją 
stąd wydostać! Tylko jak?” W miarę upływu czasu Ron zdawał sobie sprawę, że 

Sylvia miała rację. Nie było sposobu, aby ją zabrać na zewnątrz. 
Minęła wiosna. Robiło się coraz cieplej. Z początkiem lata otworzono bramę dla 

przybyszów spoza Kopuły. 
- Turyści nigdy się tu nie pojawią - powiedział Timmy Jim. - Gliny się o to 
troszczą. 
Timmy Jim troszczył się o to, by Ronowi nie udało się wymknąć z rewiru 
muzułmanów. Nawet nocą Ron czuł, że śledzi go baczny wzrok strażników. 

Nadszedł jednak dzień, kiedy udało mu się odzyskać wolność. Pewnej nocy, w kilka 
tygodni po rozpoczęciu sezonu wakacyjnego, nie poszedł spać. Jego pokój 
znajdował się wówczas w starym budynku hotelowym. W pokojach, przyległych do 
sypialni Rona byli strażnicy. W holu, na dole, również znajdowali się muzułmanie 
pilnujący Rona. 

Ron zdążył dobrze poznać budynek. Nie poszedł więc na dół. Wyłamał drzwi do 

jednego z szybów windy. Przez chwilę stał na krawędzi podłogi i wpatrywał się w 
mroczne wnętrze szybu. Miał pod stopami głębię wielkości pięciu pięter. Wziął 
głęboki wdech, po czym skoczył w ciemną otchłań. Chwycił dłońmi stalową linę, 

śliską od smaru, która zwisała z góry. Modlił się, aby lina wytrzymała ciężar 

jego ciała. 

Ron miał wrażenie, że zgrzyt liny obudzi wszystkich w hotelu. 
Przez chwilę wisiał nieruchomo. Ale tylko przez chwilę. Powoli, mozolnie począł 

się wspinać na górę. Nie było to łatwe. Dłonie z trudem trzymały śliską linę. W 
końcu udało mu się wspiąć na dach znajdujący się sześć pięter wyżej. 
„Ciekawe, dlaczego nie kazali mi naprawić windy?” - zastanawiał się Ron. 

Przemieszczał się sprawnie po dachach budynków, aż dotarł do bloku, o którym 
wiedział, że nie jest strzeżony. Wkrótce znalazł się na ulicy. 

Świtało. Zatrzymał się na chodniku nie opodal olbrzymiego ramienia, które 
wyrastało z ziemi i łagodnym łukiem biegło ku niebu. Był to fragment szkieletu 
podtrzymującego Kopułę. Na zewnątrz czekała wolność. 

Nagle zdał sobie sprawę, że w świecie, z którego tak brutalnie został wyrwany, 

nie ma wolności. Jest jedynie inny rodzaj niewoli. 
Szedł jednak do przodu wzdłuż flanki ogromnej Kopuły. Szukał przejścia 
granicznego. Ulice były puste. Wstawał dzień. 
Po lewej stronie znajdował się Central Park. Ron patrzył uważnie, czy nie 

wybiegnie ku niemu sfora psów. Słyszał od muzułmanów, że szczekanie jednego psa 
może w oka mgnieniu przywołać całą hordę okrutnych bestii. 
Po kilku godzinach marszu zobaczył autobus jadący wzdłuż ulicy biegnącej o kilka 

bloków przed nim. Przyspieszył kroku. Wkrótce potem zauważył porządnie ubranych 
ludzi, którzy patrzyli ze zdumieniem na budynki, i olbrzymią Kopułę. Turyści! W 

pobliżu na pewno znajdowało się przejście graniczne. 
Gdy Ron szedł po chodniku, przybysze spoza Kopuły przyglądali się jego brudnej 
odzieży i omijali go z daleka. Ron śmiał się cicho; w kieszeni miał kartę 
kredytową. Wszedł do pierwszego napotkanego hotelu. Za pomocą karty kredytowej 
udało mu się zameldować i zamówić nowe ubranie. Nie wychodził z wanny przez 

godzinę. Cudowny aromat mydła i krystaliczna czystość wody nie tylko usunęły z 
jego ciała wszystek brud, ale również sprawiły, że nie odczuwał żadnego bólu ani 
strachu. 

Po raz pierwszy od prawie roku Ron się nie bał. 
Jednak gdy się ubierał, zaczęły go nękać niepokojące myśli dotyczące Sylvii i 

Deweya. 
Może miała rację. Jej świat jest tutaj, a nie poza Kopułą Manhattanu. A co 
będzie ze starym człowiekiem na targu? „Nie mogę go tak zostawić, żeby oślepł i 
żył samotnie - myślał Ron. - Ale jeślibym spróbował przeprowadzić go przez 
bramę, policjanci wysłaliby starego człowieka do Podziemia.” 

Ubierał się wolno. Zamyślony, naciągał na siebie zielony kombinezon z zamkiem 
błyskawicznym, zupełnie podobny do tego, w którym przybył do Nowego Jorku. 
Wkładał buty, gdy drzwi otworzyły się nagle i do pokoju wszedł Timmy Jim. 

Po raz kolejny ciałem Rona wstrząsnął dreszcz strachu. Miał na sobie czystą 

odzież, był starannie umyty. Mimo to nie mógł zwalczyć uczucia strachu, które 

towarzyszyło mu przez cały czas pobytu pod Kopułą. Był bezbronny. 
Na korytarzu stało dwóch muzułmanów z ponurym wyrazem twarzy. Timmy Jim zamknął 
drzwi. 
- Gdzie to się wybierasz? - zapytał Timmy Jim. 
- Za bramę. Wynoszę się stąd. 

- Mówisz serio? 
- Słuchaj - powiedział Ron - możesz mieć kłopoty. Policja... 
Timmy Jim się uśmiechnął, choć w jego wyrazie twarzy nie było śladu rozbawienia. 

- Są opłaceni. Gdybym zechciał, mógłbym rozebrać ten hotel cegła po cegle. W 
każdej chwili, jeśli tylko najdzie mnie ochota, mogę rozmienić to pieprzone 

Miasto na drobne! 

Ron usiadł ciężko na łóżku. 

- No, dobrze. Wygrałeś. Jest jednak coś, czego nie będziesz w stanie zrobić. 

- Mów. 
- Nie możesz mnie zmusić do tego, abym z tobą wrócił. Idę na zewnątrz... Chyba 

że mnie zabijesz. Jedno z dwojga... Decyduj. 
- Blefujesz - odparł Timmy Jim mrużąc oczy. 
- Zapewniam cię, że nie. 
- Myślisz, że ci pozwolę, abyś ostrzegł tych na zewnątrz, co ich czeka z mojej 
strony? 
Ron wzruszył ramionami. 

- Człowieku, oni nie uwierzą nawet w jedno twoje słowo - powiedział ze śmiechem 
Timmy Jim. - Pomyślą, że dostałeś kota! 

- W takim razie nie masz powodów do obaw. 
- Dzięki mnie uratowałeś gardło - warknął Timmy Jim. - Słyszysz: zawdzięczasz mi 
życie! Nie pozwolę ci odejść! 

- Wyszkoliłem dla ciebie około setki dzieciaków - odpowiedział Ron. - Potrafią 

to samo co ja. Niech teraz oni uczą innych. Wycisnąłeś ze mnie tyle, ile byłeś w 
stanie. 
Kościstą twarz szefa ożywił uśmiech. 
- Jesteś zmęczony niewolą, co? 

Ron skinął głową. 
- Nie winie cię o nic. - Timmy Jim podszedł do okna i odsunąwszy zasłonę, 
popatrzył przez chwilę na ulicę. Potem odwrócił się i rzekł: - Coś ci powiem. 
Kiedy zamknięto Nowy Jork, kiedy ogłoszono koniec ewakuacji... nie pozwolono nam 
stąd odejść. 

- Nam? - spytał Ron. 
- Czarnym - rzekł Timmy Jim. - Portorykańczykom, biedakom z Harlemu i tym z 
górnego West Side. 
- Przecież Miasto zostało ewakuowane - powiedział Ron. - Pozostali tacy jak 
Dewey. Byli w ukryciu, gdy Miasto oficjalnie ogłoszono zamkniętym. 

- Gówno prawda! Pozwolili odejść białym, to fakt. Zarówno bogatym, jak i 

biednym; Irlandczykom, Włochom, wszystkim anglosaskim protestantom, rzecz jasna. 
Nas jednak odesłano od bramy. Gdy próbowaliśmy się wydostać, bito nas pałkami, 

poddawano elektrowstrząsom, tłuczono nas armatkami wodnymi, palono laserem. Nie 
wypuścili nas! Wykreślono nas z rejestru; ogłoszono, że nie żyjemy. 

- To prawda?... 
- Zapewniam cię, że to prawda - odparł Timmy Jim podpierając boki dłońmi 
zaciśniętymi w pięści. - Teraz już znasz prawdziwy powód, dla którego zamknięto 

Miasto. Wystarczyło nacisnąć jeden klawisz komputera, aby skreślić całą listę 
ludzi, którzy dostawali od państwa zapomogi. 

Ron nie wierzył własnym uszom. 
- Zostawili was tutaj? 
- Tak, dziecino. Zostawili nas, abyśmy cierpieli głód, zimno, aby kąsały nas 
szczury. Zostawili nas, abyśmy ze sobą walczyli, abyśmy się pozabijali. 
- Święty Boże! 

- Bóg nie ma z tym nic wspólnego. Aha, chyba nie muszę ci mówić, że Bóg jest 
czarny? 
- Czy to rzeczywiście prawda? Zamknęli Miasto, aby się was pozbyć? - spytał Ron. 

Timmy Jim skinął głową. 
- Dlatego właśnie muzułmanie stworzyli tu organizację. Musieliśmy znaleźć środek 

na przeżycie. Na zewnątrz było trochę ludzi, którzy chcieli nam pomóc. 
Szmuglowali żywność i tak dalej. Było to jednak zbyt mało. Nawet czarny rynek 

nie wystarczał. Udało się nam jednak. Przeżyliśmy. 
- A teraz... 

- A teraz muzułmanie już nie walczą ze sobą. Zjednoczyliśmy się. Jesteśmy 

braćmi. Bijemy gangi białych. To nas trzyma razem. Za kilka lat wszystkie gangi 
Nowego Jorku się połączą. 

- Połączy ich twój plan opanowania świata poza Kopułą. 
- Właśnie. 
- A ty się obawiasz, że uprzedzę ich o wszystkim? 

- Idź, uprzedź ich! - rzekł Timmy Jim stojąc naprzeciw Rona. - Opowiedz im o 
wszystkim, co ode mnie usłyszałeś. Nie uwierzą ci. Nie będą chcieli słuchać, aż 

będzie zbyt późno, by mogli cokolwiek zrobić. 
- Mogę więc odejść? 

- Tak... idź! Daję ci wolność, ty biały... Tak jak Lincoln, uwalniam cię. 

Opowiedz tym na zewnątrz o nas. Uwierzą ci dopiero wówczas, gdy nas zobaczą. A 
my przyjdziemy. Obiecuję. 
Timmy Jim ruszył ku drzwiom. Otworzył je i wyszedł. Ron siedział bez ruchu na 

krawędzi łóżka. 
- Nie uprzedzę ich o niczym, Jim - w pokoju zagrzmiały słowa wypowiedziane przez 
Rona. - Ja ich zmienię. Tak, pójdę tam, aby ich zmienić. Oni wiedzą o istnieniu 

Miasta. Wiedzą, że w tej dżungli młodzi ludzie zamieniają się w dzikie bestie. 
Wiedzą, ale nie wzrusza ich to. Ja ich zmienię. Zanurzę ich głowy w bagnie, 
które za sobą pozostawili i w którym i ja się nurzałem przez cały rok. Sprawię, 
że będą słuchać z uwagą, że zdadzą sobie z tego wszystkiego sprawę. Przełamię 

wszystkie bariery. Zmienię wszystko i wszystkich. Zablokuję ich „drogi kariery” 

i godziny policyjne, i te nie kończące się osady. Nawet gdybym miał zostać 
prezydentem. Zmienię ich. Jak oni mogą patrzeć, jak miasta giną zżerane 
infekcją?! Jak oni mogą to robić tym ludziom?! To tak jak z nowotworem: trzeba 
go wyleczyć, bo inaczej zabije. 
Ron zrozumiał wszystko. Wyszedł z hotelu i ruszył w stronę bramy. Przedarł się 

przez tłum ludzi, którzy rwącą rzeką wdzierali się przez bramę do Miasta na czas 
wakacyjnej zabawy. Wciąż miał przed oczami Deweya, Sylvię, małego Daveya i Ala. 
Pamiętał nawet Dina. I Timmy’ego Jima, ciemnoskórego wodza, gotowego zmienić 

świat na swój sposób. 
Przy bramie policjant w białym hełmie popatrzył na Rona ze zdziwieniem. Chłopak 

podał mu dowód osobisty. Ron zdawał sobie sprawę, że jest szczuplejszy niż na 

zdjęciu w dowodzie. Miał też na twarzy blizny, których na fotografii nie było. 
Policjant oddał Ronowi dowód, po czym spytał: 
- Wyjeżdża pan? Przecież zabawa dopiero się zaczęła. 
- Tak - odparł Ron. - Wiem. 

 
Tłumaczył Andrzej Łukasik 

Smok Vince’a 
 

Wstęp 
 
Nie ma znaczenia, jak poważny problem jest brany pod uwagę; zawsze znajdzie się 
coś humorystycznego. Czasem śmiech potrafi osiągnąć więcej niż nadmierne 
moralizatorstwo. W roku 1729 Jonathan Swift użył w „Nieśmiałej propozycji” 

skalpela satyry w stosunku do rozpaczliwego w owym czasie położenia Irlandii. 
Współczesna (i przyszła) zbrodnia to poważny temat, ale nie musimy stale 
traktować go całkiem serio. „Smok Vince’a” jest niepoważny z dwóch powodów. Po 

pierwsze, mamy do czynienia z opowiadaniem fantastycznym, które już ze swej 
natury jest formą pisarstwa lekceważącą realny świat Dlatego też zbrodnia w 

takim dziele nie powinna być traktowana zbyt poważnie. (Jeżeli o tym wątpisz, 
Czytelniku, przeczytaj od deski do deski kilka opowiadań fantasy) Mogą to być 
horrory, powieści z cyklu magii i szpady czy, ostatnio licznie pojawiające się, 
opowiadania o kobietach-wojownikach. Gdy przejrzysz co najmniej trzy, będziesz 
miał więcej zrozumienia dla nonsensu niż ja sam.) 

Drugim z powodów jest to, że postacie w tym opowiadaniu ukazują w sposób 

rozmyślny absurdalne aspekty świata przestępczego. Popatrzmy na to z bliska: 
większość facetów, których znam w południowej Filadelfii, a którzy mają 
powiązania z mafią, nie należy do najjaśniejszych świateł naszej społeczności. 
Opanowała ich bezwzględna chciwość i kompletna pogarda dla wszelkich norm prawa. 

Mogą przerażać, i często tak właśnie się dzieje. Ale są także, w sposób 
nieuświadomiony, zabawni. 
 

R 
zeczą, która najbardziej przerażała Vince’a - oczywiście, dotyczyło to smoków - 

było przeświadczenie, że mogą zabierać dusze. 
Vince był typowym młodym członkiem Rodziny. Opuścił szkołę, by zacząć karierę w 

mafii. Obrabiał samochody, kradł garnitury z miejscowych sklepów, a nawet 
spędził przerażające godziny, ucząc się kierowania ogromną ciężarówką, by móc 
pomagać w porwaniach. Ale nie pozwalano mu na żaden wielki numer. 
- Możesz pilnować moich numerków, dzieciaku - powiedział Louie Bananas, król 

„jednorękich bandytów” z Philly. 
- Chcę zrobić coś wielkiego - stwierdził Vince z chorobliwą niecierpliwością. - 
Chcę zrobić coś na własny rachunek. 

Louie potrząsnął swą głową, łysą, ukształtowaną jak pocisk. 
- Nie wiem, dzieciaku. Nie wyglądasz mi na faceta z jajami. 

- Wypróbuj mnie! Daj mnie do rekinów. 
I Louie pozwolił Vince’owi dołączyć na jeden dzień do Big Balls Falcone - 
rekinów od pożyczek. 

Vince zobaczył, jak Big Balls łamią systematycznie, jeden po drugim, palce 
facetom, którzy spóźnili się ze zwrotem pieniędzy. Zgodził się, że to nie dla 

niego. 
Rabunek z bronią w ręku? Vince nigdy nie trzymał w dłoni pistoletu, nie mówiąc 
już o strzelaniu. Poza tym takie napady były dla półgłówków i oszołomów, dla 
głupców i desperatów. Zorganizowana przestępczość nie zajmowała się czymś takim. 
Nie było potrzeby, a rabuś mógł zostać ranny. 

Po miesiącu przymilania się i płaszczenia przed Louiem Bananasem Vince doczekał 

się w końcu swojej szansy. 
- Okay, dzieciaku, okay - powiedział pewnego wieczoru Louie, gdy Vince stał w 

rogu ulubionej restauracji bossa i obserwował, jak ten pożera ozór w białym 
sosie. 

- Mam coś dla ciebie na otwarcie. Chodź tutaj. 
Vince nie wierzył własnym uszom. 

- Co to jest, Padrone? Co? Zrobię wszystko! 
Louie beknął w kraciastą chustkę, pochylił się i chwycił pełną garścią za ciemne 
kręcone włosy chłopaka. Zbliżył jego ucho do ust. 

Vince, który nieszczęśliwie miał uczulenie na czosnek, ledwo powstrzymywał się 
od kichania, słuchając szeptu Louiego. 
- Znasz te stare magazyny koło Frontowej i Waszyngtona? 

- Tak, tak - Vince skinął z zapałem pomimo żelaznego chwytu, który czuł na 
włosach. 

- Spal je. 
- Spalić je? - zakwiczał Vince. 
- Nie tak głośno, zgniłku! 
- Spalić je całkiem? - szepnął chłopak. 
- Tak. 

- Ale to będzie podpalenie. 
Louie zaśmiał się. 
- To jest przyspieszanie rozwoju przemysłu i dobre zajęcie dla dzieciaka, który 

nie boi się bawić zapałkami. 
Vince kichnął. 

 
Nie jest wielką sztuką spalić rozwalające się stare magazyny. Vince wiedział o 
tym. Miejsce było, można powiedzieć, gotowe do podłożenia ognia. Ale podpalić 
coś i nie dać się złapać, to już zupełnie inna sprawa. 

Straż pożarna, policja oraz, co gorsze, towarzystwa ubezpieczeniowe miały 

specjalne oddziały zajmujące się podpaleniami. Potrafiłyby wywęszyć zwęglone 
resztki magazynu, zanim rozwiałby się dym po pożarze. 
Vince nic nie wiedział o podpaleniach. Jednak ogarnięty desperacką chęcią 
zdobycia uznania, bardzo chciał się tego nauczyć. 
Spróbował skontaktować się z Johnniem „Zapałką”, głównym ekspertem od podpaleń. 

Johnnie był zbyt zajęty, by się z nim zobaczyć. Poza tym pracował dla 
konkurencyjnej Rodziny aż w Manayunk. Dwóch innych, których znał Vince, mających 
również ustaloną reputację w tej specjalności, zniknęło w tajemniczy sposób. 

Młody mafioso nawet nie pomyślał, że w bibliotece mógłby znaleźć książki na 

temat, który go interesował. Z drugiej strony nigdy nie czytał zbyt dobrze. 

Tak więc, czując się bardzo podle, zajechał późną nocą na ulicę Frontową. Cały 
samochód, skradziony na tę okazję, wypełniały kanistry z benzyną i pojemniki z 
rozpuszczalnikiem do farb. 

Wypchnął słabo przybite deski, które zabezpieczały główne wejście do starych 
magazynów. Poczuł się przerażony ciemnościami panującymi wewnątrz. Hale były 
puste i zakurzone, chociaż towarzystwo ubezpieczeniowe było przekonane, że 

znajdują się tu, ustawione przed tygodniem, tony towarów jednej z firm Louiego. 
Vince poczuł, że trzęsą mu się ręce. 
„Jeżeli nie wykonam porządnie tej roboty, Louie przyśle do mnie facetów od 

łamania palców” - pomyślał. 
Wtem usłyszał odgłos sapania. Skamieniał. Zapragnął nagle stać się 

niewidzialnym. 
Słychać było odgłos oddechu i nie był to oddech Vince’a. 
„Jezu Chryste, nikt mi nie powiedział, że trzymają tutaj nocnego stróża!” 
- Nie jestem nocnym stróżem. 
Vince prawie wyskoczył ze spodni. 

- Nie jestem też policjantem, więc uspokój się. 
- Kim?... - głos mu się załamał. Przełknął ślinę i odezwał się już wyraźniej: - 
Kim jesteś? 

- Chciało mi się spać, ale to miejsce jest jak prawdziwe Stonehenge. Ludzie 
przychodzą i odchodzą. I tak przez cały czas! 

„Włóczęga - przemknęło mu przez myśl - włóczęga, który uważa magazyny za swoją 

sypialnię...” 
- Nie jestem też włóczęgą - głos zabrzmiał surowo. 
- Nie powiedziałem, że jesteś! - odpowiedział Vince. Nagle zatrząsł się, gdyż 
uświadomił sobie, że przed chwilą właśnie to pomyślał. 

W ciemnościach pojawił się niewielki odblask. Chłopak wpatrzył się w niego i 
stwierdził, że jest to oko. Pojedyncze, wodniste oko z pionową źrenicą, jak u 
kota. Ale to oko było wielkości kuli do kręgli. 
- C... c... co... 
Drugie oko otworzyło się obok pierwszego. W nikłym ich świetle Vince dostrzegł 

pokrytą łuskami głowę z ogromną paszczą wypełnioną ostrymi zębami. 
W tym momencie zrobił to, co zrobiłby każdy człowiek na jego miejscu: zemdlał. 

Kiedy otworzył oczy, miał ochotę zemdleć ponownie. W zimnym, księżycowym 
świetle, dochodzącym zza wybitych okien magazynu, ujrzał smoka pochylającego się 

nad nim. 
Stwór miał długie, wygięte cielsko pokryte lśniącymi, zielonymi i błękitnymi 
łuskami, i potężne łapy z pazurami wielkości zębów w pile tartacznej. Ogon wił 
się i wił, a jego koniec ginął gdzieś w mrokach olbrzymiej hali magazynu. 
Ogromna głowa z wyszczerzonymi jakby w uśmiechu kłami pochylała się nad nim. 

Oczy błyszczały jak u ogromnego kota. 
- Jesteś ładny - powiedział smok. 
- Hmm? 

- Zupełnie inny niż ci frajerzy, których Louie przysłał tutaj kilka nocy temu. 
Tamci byli starsi. Tłuści i cały czas beczeli. 

- Tamci faceci?... 
Smok wysunął rozwidlony język spomiędzy błyszczących białych kłów. 

- Sądziłeś, że jesteś pierwszym podpalaczem, jakiego wysłał Louie? Łazili tutaj 
różni przez kilka ostatnich nocy. 

Vince ciągle leżał na wznak na betonowej podłodze. Spytał: 

- Co... co się z nimi stało? 
Smok przykucnął i chociaż to nieprawdopodobne, uśmiechnął się. 

- Och, nie martw się o nich. Nie będą nam zawracać głowy. 
Widlasty język ponownie wysunął się z paszczy smoka. 
- Tak, jesteś ładny! 

Z wolna Vince poczuł przypływ odwagi. Rozmawiał ze smokiem, chociaż ciągle nie 
mógł uwierzyć w to, co mu się przytrafiło. Ostrożnie usiadł. 

- Mogę czytać w twoich myślach - mówił smok - więc zapomnij o ucieczce. 

- Ja...ech, mam podpalić tę ruderę - wyznał nagle. 
- Wiem - usłyszał w odpowiedzi. Zabrzmiało to nieco po kobiecemu. 

- Tak, nie mylisz się - potwierdziła smoczyca - jestem smokiem płci żeńskiej. 
Tak naprawdę to wszystkie smoki, z którymi wy, ludzie, mieliście kiedykolwiek do 
czynienia, były smoczycami. 
- Tak jak ten od świętego Jerzego... - wyrwało się Vince’owi. 
- Ten mydłek! On i jego głupia zbroja. Ciotka Ssrishha mogła go ugotować w niej 
żywcem jak w szybkowarze. Tak naprawdę to zaczęła się tak śmiać, że skończyły 

się jej płomienie. 
- I wtedy ją zabił. 

- Nie zabił jej. - Smoczyca wyglądała na rozzłoszczoną, a mała smużka dymu 

zaczęła sączyć się z jej lewego nozdrza. - Ciocia Ssrishha po prostu stała się 
niewidzialna i odleciała. Śmiała się tak długo, aż chwyciła ją czkawka. 

- Ale legenda... 

- Ludzka legenda. Bardziej przypomina nędzną opowiastkę dla pospólstwa. Zabić 
smoka! Człowiek, który potrafi zabić smoka, jeszcze się nie urodził! 
- Hej, nie złość się. Nic ci nie zrobiłem. 

- Nic. Oczywiście, że nic - głos jej złagodniał. - Jesteś ładny, Vince. 

Myśli chaotycznie przebiegały mu po głowie. Albo oszalał, albo naprawdę 

rozmawiał z prawdziwą, ziejącą ogniem smoczycą. 

- Hmm... Jak masz na imię? 
- Ssrzzha - odpowiedziała. - Jestem z polskiej gałęzi smoczego rodu. 
- Shh... zz... - Vince próbował wypowiedzieć jej imię. 

- Możesz mówić do mnie Sizzly - przerwała mu uprzejmie. 

- Sizzly. Hej, to bardzo ładne imię. 
- Wiedziałam, że ci się spodoba. 
„Jeżeli zwariowałem, to wcześniej czy później obudzą mnie” - pomyślał Vince i 

zdecydował się podtrzymywać rozmowę. 

- Mówisz, że wszystkie smoki, z którymi kiedykolwiek walczyli ludzie, były 
pieprzonymi... to jest, chciałem powiedzieć, były samicami? 
- To prawda, Vince. Widzisz więc, co to za głupie kłamstwa opowiadają ludzie o 
zjadaniu młodych dziewic. 
- No tak... tak myślę. 

- A największym kłamstwem jest opowiadanie o zabijaniu smoków. Kompletne 
brednie. 
- Czy rzeczywiście? 

- Widziałeś w jakimś muzeum wypchanego smoka? Albo kości smoka? Albo głowę smoka 
wiszącą na ścianie? 

- Cóż... Nie chodzę zbyt często do muzeum. 
- A ja mogłabym pokazać ci parę fascynujących rzeczy w pewnych jaskiniach, 
gdybyś chciał zobaczyć kości i głowy, i... 
- Och nie, dziękuję. Myślę, że obędę się bez tego - powiedział pospiesznie 
Vince. 

- No tak. To było do przewidzenia. 
- A gdzie są smoki samce? Te dopiero muszą być ogromne. 
Sizzly wyraźnie zdenerwowała się i dwa pierścienie dymu zawisły nad głową 

Vince’a. 
- Samce naszego gatunku są maleńkie! Niewiele większe od ciebie. Wszystkie żyją 

na niektórych wyspach na Oceanie Indyjskim. Musimy tam latać na randki co jakieś 
sto lat. W przeciwnym razie nasza rasa mogłaby wyginąć. 

- Co jakieś sto lat? Masz romans raz na cały wiek? 

- Seks nie jest dla nas niczym zabawnym. W każdym razie nie tak bardzo jak dla 
was, ale wy przecież pochodzicie od małp. Wstrętne małe stworzenia. Ciągle 

paplacie i robicie zamieszanie. 
- Hmm... widzisz, Sizzly, to było bardzo ciekawe. Spotkać się tutaj z tobą i w 
ogóle. Ale zrobiło się późno i muszę już lecieć. Poza tym... 

- Nie zapomniałeś czasem, po co tutaj przyszedłeś? 
Prawdę powiedziawszy, Vince zapomniał. Ale teraz przypomniał sobie 

błyskawicznie. 
- Chyba miałem spalić te magazyny. 
- To prawda. I z tego, co bulgocze w tej twojej ślicznej główce, rozumiem, że 

jeżeli nie zrobisz tego do rana, Louie zamierza postąpić z tobą bardzo 
nieładnie. 

- No tak, tak. To już mój problem, prawda? Myślę, że chcesz zostać tutaj i kimać 

dalej, prawda? Wiesz, ja nie chcę być potraktowany jak ci inni faceci. Myślę, że 

wrócę tutaj, jak polecisz na ten Ocean Indyjski czy gdzie tam... 
- Nie bądź głupi, Vince - powiedziała Sizzly i podniosła swe ciężkie cielsko. - 
Mogę spać gdziekolwiek i nie zamierzam mieć romansu przez kilka najbliższych 
dziesięcioleci. Dzięki bogom nie muszę. A co do tych frajerów... tak, tamci mnie 

zirytowali. A ty jesteś śliczny! 
Vince wstał powoli, zdziwiony, że trzęsące się kolana utrzymały go. Sizzly 
okręciła swe błyszczące ciało wokół niego i z uśmiechem, który wyglądał jak 
wystawa rzeźnickich noży, rzekła: 
- Jestem już trochę znużona tymi starymi magazynami. Co byś powiedział, gdybyśmy 

zrównali je z ziemią? 
- Cooo? 
- Mogę wykonać tę robotę znacznie lepiej niż ty, Vince, ślicznotku - powiedziała 
smoczyca - i nie zostawię żadnych wiele mówiących śladów po benzynie. 

- Ale... 

- Będziesz zupełnie czysty. Za każdym razem, gdy policja będzie w pobliżu, mogę 
stać się niewidzialna. 
- Niewidzialna? 
- Oczywiście. Popatrz. - I Sizzly zniknęła. 
- Hej, gdzie jesteś? 

- Dokładnie tutaj, śliczny chłopcze. 
Smok pojawił się ponownie w całej swej błyszczącej okazałości. 
Vince patrzył, a pod jego kręconymi ciemnymi włosami mózg zdawał mu się miękki 
jak masło. 
Sizzly uśmiechnęła się do niego. 

- Co powiesz, pięknisiu? Wspólne przestępcze życie? Ty i ja razem możemy dokonać 
wspaniałych rzeczy. Mogę wywindować cię na szczyty władzy w Rodzinie. 
Straszna myśl wypłynęła na powierzchnię gotującego się prawie mózgu Vince’a. 

- Stop. Poczekaj chwilę. To jest na pewno tak, jak widziałem w telewizji. 
Pomożesz mi, ale w zamian za moją duszę, tak? 

- Twoją duszę? Co miałabym robić z twoją duszą? 
- Pracujesz dla diabła i spełnisz trzy moje życzenia lub coś w tym rodzaju, a ja 
będę musiał oddać ci duszę. Porwiesz ją do piekła, a ja umrę. 

Sizzly potrząsnęła swą ciężką głową i spojrzała na Vince’a lekko obrażonym 
wzrokiem. 

- Słuchaj, przyznaję, że smoki i ludzie nie były najlepszymi przyjaciółmi przez 
całe tysiąclecia, ale naprawdę nie pracujemy dla diabła. Nie jestem nawet pewna, 
czy one istnieją. Nigdy nie widziałam diabła, a ty? 
- Nie widziałem, ale... 
- I nie chcę twojej duszy, głuptasie. 

- Nie chcesz, żebym cokolwiek podpisywał? 
- Oczywiście, że nie. 
- I tak za nic pomożesz mi spalić te baraki. 

- Jeszcze więcej, Vince. Pomogę ci wspiąć się na sam szczyt w Rodzinie. Będziemy 
wspólnikami w zbrodni! Będzie to najbardziej zabawna rzecz od czasu, gdy ciotka 

Hsspss wywołała Wielki Pożar Chicago. 
- Zaraz, ja chcę spalić tylko te magazyny! 
- Oczywiście. 
- Żadnych Wielkich Pożarów Chicago ani nic w tym rodzaju. 

- Obiecuję. 

Kilka minut minęło, zanim Vince uporządkował swe myśli i mógł się odezwać: 
- Dobrze, zróbmy to. 
Sizzly przechyliła lekko na bok głowę. 
- Czy nie powinieneś wyjść z magazynu, Vince? 
- Aha, tak, oczywiście. 

- I może pojedziesz z powrotem do domu albo jeszcze lepiej, do jakiejś 
restauracji, gdzie masz wielu przyjaciół. 
- O czym ty myślisz? Najpierw spalimy te budy. 

- Zajmę się tym, kochanie. Czy nie będzie wyglądało lepiej, jeżeli znajdziesz 
sobie paru świadków, którzy powiedzą policji, że byłeś z nimi w czasie, gdy 

płonęły magazyny? 
- Taak... - odpowiedział. Poczuł lekkie zaniepokojenie. 
- Więc dobrze - odezwała się smoczyca. - Zabieraj swe śliczne ciałko do 
restauracji i kiedy już będziesz bezpieczny, podpalę to miejsce. Zapłonie jak 

stos inkwizycji. 
- Skąd będziesz wiedziała?... 

- Czy jesteś już w restauracji? Jestem telepatką, Vince. 
- A skąd ja będę wiedział?... 
- Że magazyny płoną? Nie obawiaj się, zobaczysz płomienie na niebie! 
Sizzly wydawała się podekscytowana swym pomysłem. 
Vince nie potrafił już wymyślić żadnego kontrargumentu. Powoli, niechętnie 

skierował się ku drzwiom. Po drodze musiał przekroczyć jeden z ogromnych pazurów 
smoczycy. 
Przy drzwiach odwrócił się i spytał płaczliwie: 
- Na pewno nie będziesz chciała mojej duszy? 
Sizzly uśmiechnęła się w odpowiedzi. 

- Nie chcę twojej duszy, Vince. Możesz na mnie polegać. 
 
Pożar magazynów był najbardziej niewiarygodnym wydarzeniem, jakie widziano od 
dłuższego czasu. Policja pogubiła się zupełnie. Długo przesłuchiwała Vince’a, 

szczególnie, że zapomniał wyjąć z samochodu kanistry z benzyną i puszki 

rozpuszczalnika. Gliny nie mogły jednak przyczepić się do niczego. Nawet do 
skradzionego samochodu, gdyż Louie i fachowcy z Big Balls Falcone grzecznie 
wytłumaczyli sytuację właścicielowi auta. 
Pozycja Vince’a w Rodzinie wyraźnie umocniła się. 
Podpalenia stały się jego specjalnością. Louie dawał mu coraz ważniejsze 

zlecenia. Praca zawsze zostawała wykonana. Perfekcyjnie. 
Spotykał Sizzly regularnie. Czasem w opuszczonych budynkach, czasem na pustych 
parcelach. Smok pozostawał, oczywiście, niewidzialny i przypadkowi przechodnie 
bywali zaskoczeni widokiem młodego, elegancko ubranego mężczyzny, który stał 
pośrodku zaśmieconej pustej działki i przemawiał w powietrze. 

Niejednokrotnie słyszeli, jak zadawał pytanie: 
- Naprawdę nie interesuje cię moja dusza? 
Jednak tylko Vince mógł słyszeć odpowiedź rozbawionej smoczycy: 

- Nie, Vince. Po co mi twoja dusza? Po co mi czyjakolwiek dusza? 
Czas płynął. Szybki wzrost znaczenia Vince’a w Rodzinie wywołał, oczywiście, 

przypływ niechęci ze strony innych młodych ludzi, którzy pragnęli awansować w 
Organizacji. Niechęć prowadziła czasem do kłótni, czasem do bójek, a nawet prób 
zamachu. 
W dziwny jednak sposób, jakby nadprzyrodzony, każdy, kto zwrócił swój gniew na 
Vince’a, znikał. Znikał bez jednego śladu. Był tylko jeden wyjątek, gdy 

znaleziono na ulicy Tasker, pomiędzy Dwunastą a Trzynastą, jeden zwęglony but 
Tłustego Lombardiego. 
Louie i inni starsi z Rodziny kiwali znacząco głowami. Vince był nie tylko 

ambitny, ale i utalentowany. Był także sprytny. Żadne ślady nie prowadziły do 
jego drzwi. 

Od podpaleń Vince przerzucił się na lichwę, która ciągle była głównym 
przedsięwzięciem Rodziny. Ale, o dziwo, nigdy nie potrzebował chłopców z Big 

Balls Falcone, by zmuszać swych klientów do zwrotu pożyczek w terminie. Ci, 

którzy nie zapłacili, znajdowali swe samochody w postaci zwęglonych wraków. Na 
ich oczach zaparkowany przy krawężniku samochód mógł stanąć w płomieniach. 

- Widzisz, niedobrze - mawiał Vince. - Następnym razem może to być twój dom - 

napomykał ponuro. 
Czasem wydawało się, że mrugał w takim momencie do kogoś nieobecnego. Albo co 

najmniej do kogoś, kogo nikt nie mógł spostrzec. Kogoś bardzo wysokiego, sądząc 

z kąta ustawienia głowy podczas mrugania. 

Nadszedł dzień, kiedy ekipa Big Balls Falcone zrozumiała, że ich interesy są 
zagrożone, wręcz upadają, i ogłosiła swój zamiar zaopiekowania się czule 
Vince’em. 
Big Balls zniknęli w obłoku dymu. Dosłownie. 
Lata biegły. Vince stał się całkiem zamożny. Nie był już tym wychudzonym, 

przerażonym dzieciakiem, jak w chwili, gdy po raz pierwszy spotkał Sizzly. Teraz 
ubierał się w doskonale skrojone, konserwatywne garnitury, nieco zbyt opięte na 
coraz większym brzuchu. Jadał też steki i homary przy jednym stole z bankierami 

i przemysłowcami. 
Chociaż przeprowadził się ze starego, nędznego domu do wspaniałej siedziby 
wybudowanej niedaleko Cherry Hill nad rzeką Jersey, ciągle chodził na mszę do 

swego starego kościoła Epifany. Sponsorował kościelną drużynę baseballową i 
fundował każdego roku toyotę dla kościelnej loterii fantowej. 
Przywiązywał wagę do dobroczynności, a kolegom często powtarzał, że to forma 
ubezpieczenia. W takich momentach wznosił oczy. Ci, co stali obok niego, mieli 
wrażenie, że wznosi je do nieba. Ale Vince szukał Sizzly, która zwykle 

znajdowała się niezbyt daleko. 

- Tak naprawdę, Vince - powiedziała mu kiedyś smoczyca - to ty ciągle mi nie 
ufasz. Po tylu latach. Nie chcę twojej duszy. Uczciwie mówię, że nie chcę. 
Vince ciągle chodził do kościoła i ciągle wydawał pieniądze na cele dobroczynne. 
W końcu sam Louie, stary i schorowany, scedował całą fortunę Rodziny na Vince’a 

i umarł w swym pokoju w czasie snu. Bez pomocy członków, zarówno własnej, jak i 

jakiejkolwiek obcej Rodziny. Rzecz niebywała, niespotykana w annałach. 
Teraz Vince był Capo w Rodzinie. Nie miał jeszcze czterdziestki, jego lśniące 
włosy wciąż były czarne. Był nieco tęższy, niżby tego chciał, ale miał własnego 
krawca, fryzjera i więcej kobiet niż w najśmielszych marzeniach. 

Jego awans na głowę Rodziny spotkał się oczywiście ze sprzeciwem kilku 
poruczników Louiego. Lecz po pierwszych kilku zniknięciach bez śladu, inni 

szybko pogodzili się z Bossem. 
Nigdy się nie ożenił, ale używał życia, ile tylko się dało. 
- Zaczynasz mieć straszną nadwagę, Vince - ostrzegła go Sizzly pewnej nocy, gdy 

spacerowali w ciemnościach niedaleko miejsca, gdzie spotkali się po raz 
pierwszy. 
- Nie obawiasz się ataku serca? 
- Nie - odparł Vince - ja nie dostaję ataków serca, ja je wywołuję. 
Zaśmiał się głośno z własnego dowcipu. 

- Jesteś coraz starszy. Wiesz o tym, że nie jesteś już tak ładny, jak byłeś 
kiedyś? 

- Nie muszę być ładny, Sizzly. Teraz mam władzę. Mogę działać w taki sposób, 
jaki mi się podoba. Kto wejdzie mi w drogę? 

Sizzly przytaknęła jakby ze smutkiem. 
- Mogę zrobić cokolwiek zechcę! - wykrzyknął ku niebu. - Mam siłę i ci wszyscy 
głupcy boją się mnie śmiertelnie. Boją się śmiertelnie! 
Śmiał się i śmiał, i śmiał. 
- Ale... Vince - odezwała się Sizzly - pomogłam ci zdobyć tę władzę. 

- Oczywiście. Z pewnością, ale teraz, kiedy już ją mam, nie potrzebuję tak 
naprawdę twojej pomocy. Mogę kazać komukolwiek z Rodziny, by zrobił, co będę 

chciał! 
Smoki oczywiście nie płaczą, ale wyraz pyska Sizzly mógłby wzruszyć serce 
każdego, kto ujrzałby ten widok. 

- Słuchaj - Vince mówił dalej, lecz już mniej bombastycznym tonem - wiem, jak 
bardzo mi pomogłaś, i nie zapomnę ci tego. Jesteś ciągle częścią mojej 

Organizacji, Sizzly, staruszko. Nie przejmuj się tak. 

Przeszły miesiące i wydłużyły się w lata. Vince widywał się z Sizzly coraz 
rzadziej. Nie potrzebował jej. A gdzieś głęboko wewnątrz siebie był z tego 

zadowolony. 
„Nie potrzebuję jej więcej - myślał - i nigdy nie podpiszę nic, co dotyczy mojej 
duszy. Jestem wolny i czysty!” 

Smoki są, rzecz jasna, telepatami. 
Vince popełnił błąd, kiedy zauważył, że wspaniała, młoda rudowłosa piękność, 

którą właśnie się zainteresował, wydaje się być zapatrzona w pewnego zgrabnego 
młodego śmiecia. Przemyślał sprawę dogłębnie i zdecydował się rozwiązać dwa 
problemy za jednym zamachem. 
Wezwał młodzieńca do tej samej restauracji, gdzie Louie dał mu pierwsze wielkie 
zadanie. 

Młodzian wyglądał na przerażonego. Słyszał już, że Vince interesuje się tą rudą. 

- Słuchaj, dzieciaku - powiedział Vince i położył ciężką, upierścienioną dłoń na 

wąskim ramieniu chłopaka. - Znasz tę starą fabrykę odzieży w górze Dwudziestej 
Ósmej koło Archiwum? 
- Tt... tak, proszę pana - powiedział młodziak szeptem, ledwo słyszalnym dla 
Vince’a. 

- Ten budynek jest bardzo narażony na pożar, nie uważasz? 
Chłopak zamrugał, chrząknął i skinął głową: 
- Tak, tak jest. Ale... 

- Ale co? 
Głos dzieciaka zadrżał. 

- Słyszałem, że dwóch czy trzech różnych facetów usiłowało spalić to miejsce. 
I... i nigdy nie wrócili! 
- A fabryka ciągle stoi, co? - ostro zapytał Vince. 
- No, tak. 
- Wspaniale. Do jutra rana albo ona zniknie, albo ty. Capisce? 

Dzieciak przytaknął i szybko wybiegł z restauracji. Vince wyszczerzył zęby w 

uśmiechu. W taki czy inny sposób problem był rozwiązany. 
Stara fabryka płonęła półtora dnia, zanim strażacy zdołali opanować pożar. Vince 

zaśmiał się i zatelefonował do swego brookera od ubezpieczeń. 
Tej samej nocy, kiedy wysiadał ze swej limuzyny przed swoim domem w Cherry Hill, 

ujrzał długie sploty błyszczących łusek spowijające prawie pół jego domu. 
Spojrzał w górę i zobaczył Sizzly uśmiechającą się do niego. 

- Cześć, Vince. Długo się nie widzieliśmy. 
- Och... Się masz, Sizzly, staruszko? Co nowego? 
Lewą ręką niecierpliwie machnął na swego kierowcę. Ten zawrócił limuzynę i 

skierował się do garażu w mieście. Nigdy wcześniej nie widział Wielkiego Bossa 
mówiącego do siebie. 
- To był naprawdę śliczny chłopiec. Ten, którego przysłałeś przedwczoraj, by 

zniszczył fabrykę - stwierdziła Sizzly miękkim, rozmarzonym głosem. 
- On? On jest śmieciem. 

- Myślę, że jest naprawdę ładny. 
- Więc to ty tam byłaś, tak? Tak sobie pomyślałem, gdy tamci nie wrócili. 

- Och, Vince, nie jesteś już ładny. Stałeś się w sam raz miękki, a poza tym 
tłusty i brzydki. 

- Ty też raczej nie wygrałabyś konkursu piękności, Sizzly. 
Ruszył ku frontowym drzwiom, ale smoczyca położyła ogromną, pazurzastą łapę na 
jego drodze. Vince zdążył tylko spojrzeć w górę i zobaczyć wyraz jej pyska. 
Potem zaczął wrzeszczeć. 
Gdy dym się rozwiał, Sizzly oblizywała się rozwidlonym, długim językiem. 

- Pyszności - powiedziała. - Właściwa ilość tłuszczu. Ten biedny chłopak cały 
czas myślał, że chcę jego duszy! 

 
Tłumaczył Waldemar W. Pietraszek 
 

Brillo 
(Harlan Ellison, Ben Bova) 

 
Wstęp 
 
Wszystko zaczęło się od kalamburu. 
Od ponad ćwierćwiecza Harlan Ellison jest moim chyba najbardziej rozpieszczanym 

przyjacielem. Dzieje się tak pomimo tego, że mieszka na Zachodnim Wybrzeżu, a ja 
na Wschodnim. Od pierwszych lat naszej przyjaźni Harlan wspominał okazjonalnie, 
że bardzo chciałby publikować w czasopiśmie „Analog Science Fiction”. 

Zrozumiecie to, gdy powiem, że „Analog” jest najbardziej prestiżowym czasopismem 
z dziedziny fantastyki naukowej. Był (i nadal jest) bastionem „twardej” science-

fiction - rodzaju, który uprawiałem, ale którym nie zajmował się Harlan. On 
widział ten problem znacznie głębiej. Czuł, że redaktor magazynu, John W. 
Campbell jr, nie opublikowałby żadnego opowiadania napisanego przez Harlana 
Ellisona. Powody były czysto osobiste, włączając w to różnice osobowości, wygląd 
czy brak napletka. 

Campbell był gigantem fantastyki, odkąd został (w roku 1937) redaktorem 
czasopisma, które nazywało się „Astounding Stories” („Zdumiewające Historie”). 
Było to w lecie roku 1960. Pomimo mojego przeświadczenia, że Campbell kupi każde 

opowiadanie, które mu się spodoba, niezależnie od tego, kto je napisał, Harlan 
był niezmiennie przekonany, że John nigdy nie opublikuje jego dzieła. Tak więc 

wspólnie zawiązaliśmy spisek. Napiszemy opowiadanie razem i opublikujemy je u 
Campbella pod pseudonimem. 
Ponieważ mieszkaliśmy daleko od siebie, nasza praca postępowała bardzo powoli. 
Były to czasy bez komputerów, modemów czy faxów. Zdecydowaliśmy się na dwóch 
głównych bohaterów. Obaj mieli być policjantami, lecz jeden z nich miał być 

robotem, który zna doskonale przepisy prawa i rozpoznaje, kiedy są one 

przekraczane. Nie zna jednak żadnych ludzkich uczuć, jak litość czy 
sprawiedliwość. 

Gdy szukaliśmy imienia dla robota, wpadłem na pomysł: 
- Brillo! To jest to, czego potrzebujemy dla metalowego „kłaka”. 
W tym czasie „kłak” był slangowym określeniem policjanta. 

Harlan, chociaż wypiera się tego do dziś, ryknął śmiechem i zgodziliśmy się na 
tytuł „Brillo”*. 
Przyszedł czas na pisanie. Poleciałem w jakiejś innej sprawie na Zachodnie 

Wybrzeże. Jednego wieczoru spotkaliśmy się, by zacząć pisać nasze opowiadanie. 
Już wcześniej wymieniliśmy uwagi na temat głównych postaci i podstawowych 

założeń akcji. Mieliśmy zamiar napisać tego wieczoru tak wiele, jak tylko 

zdołamy. 
Skończyłem swoją pracę i gotowy do działania, stawiłem się tuż przed zachodem 
słońca w domu Harlana na Sherman Oaks, lecz Harlan był w tym momencie gotowy do 

kolacji. Zabrał mnie i swoją przyjaciółkę, Luizę Farr, do restauracji Cecyla B. 

DeMille’a, gdzieś daleko w Beverly Hills. Była strasznie zatłoczona. Wyglądało 

to jak scena zbiorowa z filmu Dziesięcioro przykazań. Ale bez obaw. Maitre d’ 
poprowadził Harlana poprzez tłum i osobiście posadził nas przy najlepszym 
stoliku. Bez czekania. Nawet przysłał butelkę doskonałego czerwonego wina na 

koszt firmy. 

Około dziesiątej wróciliśmy do domu i usiedliśmy do pracy, by po chwili 
stwierdzić, że... mamy biegunkę. W jedzeniu musiało być coś, co podziałało na 
nas bardzo nieprzyjemnie. 
Byliśmy jednak zawodowcami. Napisaliśmy pierwszy szkic opowiadania. Tworzyliśmy 
po jednym, jakże bolesnym, akapicie naraz. Każdy z nich miał długość zależną od 

tego, ile jeden z nas potrafił wytrwać poza toaletą. Spotykaliśmy się w holu 
pomiędzy „wygódką” a maszyną do pisania. 
Świt zastał nas kompletnie wyczerpanych. W każdym tego słowa znaczeniu. Na 
papierze zostało około pięciu tysięcy słów pierwszego szkicu. 
Odleciałem do Nowej Anglii. Minęły miesiące. 

Na lotnisku w Cleveland, gdzie czekałem na samolot do domu, zostałem wezwany do 

telefonu. Nikt inny tylko Harlan. Podniecony, przeczytał mi piętnaście tysięcy 
słów nowej wersji „Brilla”. W tym czasie samolot wystartował beze mnie. 

Opowiadanie było przepiękne i powiedziałem to Harlanowi. To był dokładnie ten 
tekst, który będziesz, Czytelniku, za chwilę czytał. 

- Na pewno spodoba się to Campbellowi! - stwierdziłem. 
- To jest za dobre dla niego! - odparł mój przyjaciel - Wyślijmy to do 
„Playboya”! 
„Playboy” płacił dziesięć razy więcej niż „Analog”. 
Jesteśmy, jak wspomniałem wcześniej, zawodowymi pisarzami. Tak więc posłaliśmy 

„Brilla” przez naszego agenta do „Playboya”. 
Minęło kolejnych kilka miesięcy. Była właśnie wigilia. Siedziałem w moim biurze 
w laboratorium, gdzie pracowałem jako kierownik działu marketingu (tj. jako 

pisarz fantastyki naukowej). Około czwartej na zewnątrz było już ciemno. Za 
oknem padał śnieg. Za chwilę miało zacząć się biurowe przyjęcie wigilijne. 

Zadzwonił telefon. Harlan. 
Nie tylko „Playboy” odrzucił nasze opowiadanie (rok wcześniej opublikowali już 

opowiadanie o robocie i doszli do wniosku, że na razie wystarczy), ale, na 
dodatek, nasz agent automatycznie odesłał tekst do Johna W. Campbella jr. Jako 

autora podał Harlana Ellisona i, oczywiście, mnie. 

Mój przyjaciel wpadł w rozpacz. Wiedział, że Campbell podrze maszynopis na 
strzępy i odtańczy na nich szkocki taniec. Spytał mnie, czy nie mógłbym 

zadzwonić do Johna i szepnąć mu słówko. Odpowiedziałem, że Campbell nigdy nie 
wysłuchał żadnej prośby; albo mu się opowiadanie podobało, albo nie. 
Lecz Harlan tak mnie błagał, że w końcu zadzwoniłem do biura Johna W. Campbella 

juniora. Miałem cichą nadzieję, że go nie zastanę. 
Jednak był na miejscu. 

- O, to ty - powiedział. 
Serce stanęło mi w gardle. 
A John powiedział mi po prostu, że właśnie skończył czytać nasze opowiadanie i 

chce je kupić. Nawet wyjaśnił, że jest ono tak naprawdę o czymś, czego autorzy 
(czyli my) nie rozumieją. (Lubił takie stwierdzenia i często miał rację.) 
Poprosił o kilka drobnych poprawek i zgodził się opublikować „Brilla”. 

Odłożyłem słuchawkę tak delikatnie, jak tylko potrafiłem, i natychmiast 
wykręciłem numer Harlana. Z jakiegoś diabelskiego podkuszenia postanowiłem 
porozmawiać z nim w sposób, w jaki potraktował mnie przed chwilą John. 

- Harlan, to ja, Ben. 
Głuche, przytłumione chrząknięcie. 
- Wiesz... hmm... no... rozmawiałem z Johnem. 
Jęk. 
- I on... no... on właśnie... przeczytał opowiadanie. 

Chrząknięcie. 
- I... no cóż... Jakby to powiedzieć, Harlan?... On... chce to kupić. 

Przez kilka sekund w słuchawce panowała głucha cisza. Potem głośny, ostry 

skrzek, którym można by przeciąć diament. 
- Kupuje? - W słuchawce dało się słyszeć wszystkie rodzaje chrząknięć, rzężeń i 

innych tego typu hałasów. Harlan wydawał z siebie chyba wszelkie najbardziej 
niespotykane dźwięki mające oznaczać największe zadowolenie. 
- Kupuje to? 
Jakże szczęśliwe mieliśmy to Boże Narodzenie. A „Brillo” ukazał się w „Analogu” 
w sierpniu 1970 roku. Harlan ciągle uważa, że Campbell myślał o mnie jako o 

autorze znacznej części tekstu. Łatwo można zauważyć, że jest inaczej. Styl, w 

jakim został napisany „Brillo”, jest wyraźnie stylem Harlana, nie moim. John 
Campbell był wystarczająco dobrym znawcą, by to zauważyć, ale, jak to on, nie 

dbał o to. 
Jak kilka innych opowiadań w tym zbiorze, „Brillo” zajmuje się różnicą pomiędzy 

tym, czego oczekujemy od systemu prawnego, a tym, co otrzymujemy; różnicą 
pomiędzy tym, co publicznie głosimy, a tym, jak faktycznie zachowujemy się w 
stosunku do policji. 
Tak! Opowiadanie zostało opublikowane, a Harlan i ja spotkaliśmy pewnych ludzi, 
którzy chcieli zrobić serial telewizyjny na podstawie naszego „Brilla”. 

Skończyło się to plagiatem, czterema latami walki z prawnikami i trwającą 
miesiąc rozprawą sądową przed Sądem Okręgowym w Los Angeles. Nie podam tutaj 

żadnych szczegółów. Ani Harlan, ani ja nie napiszemy i nie powiemy nic... chyba 
że ktoś nas o to zapyta. 

Przeczytajcie „Brilla” i zadawajcie mi pytania. 
 
S 
ierpień to zwariowany czas dla gliniarzy. W sierpniu zaczynają się zamieszki. 
Nie takie, jakie urządzają te prosiaki z campusu uniwersyteckiego (w tym czasie 

nie mogą tam nawet wybuchnąć, ponieważ są wakacje). Niektórzy chcą usuwać 
włóczęgów z metra. Wszystkie zaczynają się bez żadnego powodu. Powiedzmy, 
gromada brudnych dzieciaków robi sobie prysznic z hydrantu i przy okazji polewa 

wystawowe okno sklepu. Właściciel mieszka gdzieś w Kipps Bay, a obsługuje swych 
klientów w hiszpańskim Harlemie. I ten sklepikarz wychodzi z dubeltówką i ugania 

się z nią za tymi ulicznikami. Wywołuje to trzygwiazdkowe szaleństwo w obrębie 
dwóch bloków. Potem są wzywane policyjne helikoptery, które pokrywają cały rejon 
gazem łzawiącym. Po chwili gliny wchodzą na teren zamieszek w maskach gazowych. 
Chodzą trójkami i walą pałkami po głowach. Jak to się dzieje? Trochę wody na 
sklepowej szybie, która nie była myta od lat? Chwilowa wściekłość? Jakiś facet 

lubi polować na dzieciaki jak na wróble? Nie. 
To sierpień jest zwariowanym miesiącem. 

Żony przykładają gorące żelazka do głów swych ukochanych mężów. Łagodny jak 

baset sprzedawca, który wiózł walizki z ubraniami na dwanaście miesięcy, nagle 
wyciągnął dwa noże i dosłownie pokroił taksówkarza na plasterki. Samobójcy 

wychodzą z dziesiątych pięter wysokich budynków albo skaczą z mostu Verrazana 
jak konfetti na paradzie astronautów w Piątej Alei. Gangi nastoletnich złodziei 
kradną tuzinami samochody, by potem urządzać szaleńcze wyścigi na ulicy White 
Plains, co zwykle kończy się wjechaniem do któregoś z supermarketów. Bez żadnego 
powodu. Po prostu sierpień. Zwariowany okres. 

Zdarzyło się to właśnie w sierpniu, w jego specyficznym upale, kiedy temperatura 
utrzymuje się na tak wysokim poziomie, że wywołuje duchotę, od której bieleją 

oczy. W takim właśnie okresie Brillo zjawił się w Rejonowej Komendzie Policji. 
Brzęcząc cicho (to ten rodzaj dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary), stał 
pośrodku pokoju. Oksydowana na niebiesko powłoka kontrastowała z matową, 
zniszczoną podłogą. Stał nieruchomo. Ktokolwiek przechodził obok, starał się 

zwracać uwagę na cokolwiek oprócz niego: 
...dwóch ubranych po cywilnemu wywiadowców, ciągnących starego zboczeńca, 
którego specjalnością było obnażanie się na chwilę przed zamknięciem drzwi w 

metrze; 
...gliniarz z drogówki, którego beształ sierżant za to, że młody policjant 

pozwolił oblać się wodą, a jego bloczek mandatowy przemókł; 
...cały oddział specjalny, który właśnie wyjmował broń ze specjalnych 

pojemników; 
...kilka patroli ulicznych przygotowujących się do swojej zmiany; 
...oficer dyżurny usiłujący zarejestrować trzech oszustów, którzy zostali 

zatrzymani przed budynkiem NBC za nielegalną sprzedaż biletów na program 

„Sprzedać grzech”; 
...policjantka ze skutym kajdankami kieszonkowcem, który usiłował przeciąć jej 
kieszeń, gdy patrolowała nabrzeże. 
Żadne z nich, nawet ci wykonujący zwykłe rutynowe czynności, jak na przykład 

eskortowanie przestępcy, nie mogło powstrzymać się od zerkania. Wszystkie oczy 
uparcie wracały w kierunku robota; przysadzistego cylindra na maleńkich 
biegunach. Optyczne sensory Brilla wybrzuszały się na szczycie głowy jak oczy 
jakiegoś archaicznego insekta. Na całą postać padał blask neonówek wiszących u 
sufitu. 

Oczy denerwowały tłumek zgromadzony w pokoju. Ludzie kręcili się i tłoczyli, 
dopóki szef policji nie zaplótł rąk w typowy semicki sposób oznaczający 

zniecierpliwienie, i nie wrzasnął: 
- Dobra, już wystarczy. Wyjść z pokoju! 
Natychmiast zrobiło się pusto. 

Szef Santorini odwrócił się do robota. I do Reardona. 
Frank Reardon ciężko przestąpił z nogi na nogę. Zauważył spojrzenie 
najważniejszego policjanta. Rozejrzał się po pokoju i ludziach, którzy oglądali 

robota. Jego robota. Nie był już jego właścicielem, ale... ciągle myślał o nim w 
ten sposób. Rozumiał, jak doktor Victor Frankenstein mógł żywić ojcowskie 

uczucia do zlepka starych części różnych ciał połączonych w jedną istotę. 
Patrzył na nich, gdy tak krążyli wokół jak buldogi zadowolone z odkrycia nowego 
hydrantu do obsikania. Nawet muskularny sierżant Loyo, oficer dyżurny, siedzący 
w odległym końcu pokoju, przyglądał się robotowi z jawną podejrzliwością. 
Santorini przyprowadził ze sobą dwóch poruczników w mundurach, asystentów 

administracyjnych. Takich, co to są od oślej roboty przy wszelkich papierach. 
Byli przeciwni wykorzystywaniu jakiejś debilnej maszyny tam, gdzie wchodzi w grę 
ochrona bezpieczeństwa człowieka. Wyglądali ponuro. 

Człowiek z FBI siedział nieruchomo na drewnianej ławie, która biegła przez całą 

długość pokoju. Nad nim wisiały plakaty: „Policyjna Liga Lekkoatletyczna”, 

„Czwarta Ofensywa”, „Kurs na Prawo Jazdy” oraz ogłoszenie „The Christian Science 
Monitor” z darmowymi egzemplarzami do wzięcia. Nie powiedział ani słowa, odkąd 

przedstawiono go Reardonowi. A ten nawet nie pamiętał jego nazwiska. Czyżby była 

to część sztuki kamuflażu agentów FBI? Siedział tam ze swymi stalowymi oczami i 
mocną wysuniętą szczęką i też wyglądał ponuro. 

Jedynie młody chłopak z biura burmistrza uśmiechał się cały czas, odkąd tylko 
wszedł do pokoju. Uśmiechał się, chodził powoli wokół robota. Uśmiechał się, 
dotykając jego matowej powierzchni. Uśmiechał się, słuchając mechanicznych 

odgłosów maszyny. W ogóle zachowywał się, jakby sprawdzał nowy samochód. Zdawał 

się mówić: 

- Podoba mi się. Kiedy będę mógł go wypróbować? 

Popatrzył w stronę Reardona. 

- Dlaczego nazwał go pan „Brillo”? 
Reardon zastanawiał się przez moment. Starał się przypomnieć sobie nazwisko 
chłopaka. Sam był tylko inżynierem, a nie żadną osobistością życia publicznego. 

Universal Electronics powinno przysłać tutaj Wendella. Tamten wiedział, jak 
rozmawiać z tymi klownami z Zarządu Miasta. Wiedział, jak się im podlizać, żeby 
podpisali kontrakt. Ale część umowy, którą podpisał z Universalem sprzedając 
Reardon Electronics (kiedy akcje zaczęły lecieć w dół), gwarantowała, że będzie 

do końca prowadził prace nad Brillem. Do końca pod każdym względem. 

To było coś takiego, jakby bił brawo, gdy jego żona kochałaby się z innym 

facetem. 
- To... to jest przezwisko. Ktoś w UE je wymyślił. Myślał, że tak będzie 

zabawnie. 
Chłopak od burmistrza wyglądał, jakby nie zrozumiał. 
- Co jest zabawnego w nazwie „Brillo”? 

- Metalowy glina - zgrzytnął zębami szef policji. 
Młody człowiek zachichotał. Reardon skinął głową. Kątem oka uchwycił wyraz 
niechęci w twarzy Santoriniego. Odwrócił szybko wzrok. Twarz policjanta stała 
się bardziej ponura i napięta. 
Schodami zszedł kapitan Summit i dołączył do reszty. Był mniej więcej w wieku 

inżyniera, lecz bardziej posiwiały. Schodząc opierał się o poręcz jak stary 

człowiek. 
„Dlaczego oni wszyscy wyglądają na potwornie zmęczonych? - zdziwił się w myślach 
Reardon. - Dlaczego wyglądają, jakby obawiali się robota? Czy boją się, że staną 
się niepotrzebni i stracą pracę? Czyja sam też tak wyglądałem, gdy UE zmusiło 

mnie do sprzedania firmy, którą stworzyłem?” 
Summit zerknął tylko przelotnie na robota, przeszedł obok i usiadł na ławce ze 
dwa metry od człowieka z FBI. Młody człowiek z Zarządu Miasta wyszedł z pokoju. 
Pozostali patrzyli na kapitana. 
- Dobrze. Myślę, że mam człowieka do pracy z nim... z tym - popatrzył znacząco 

na Reardona. 
- Mike Polchik. Dobry glina; młody i czujny. Doskonały przebieg służby. Nic 

nadzwyczajnego, żaden efekciarz. Po prostu solidny gliniarz. Sprawdzi dokładnie 
pańską maszynę. 
- Wspaniale. Dziękuję, kapitanie - powiedział inżynier. 

- Zaraz tu będzie. Weźmie wszystko, co potrzeba, i za chwilę tu zejdzie. 
Młody człowiek z ratusza już wrócił i teraz chrząknął, jakby chciał coś 
powiedzieć. Reardon skierował wzrok w jego stronę. Młodzieniec nie wyglądał na 

zmęczonego jak inni. No tak, on nie nosił munduru. Nie pokonywał niczego, 
żadnych przeszkód, jakie codziennie napotykali na ulicach tamci. 

„Mieszka prawdopodobnie w Darien - myślał inżynier - i kupuje swoje garnitury w 
spokojnych, niewielkich sklepach, gdzie nigdy nie ma więcej niż trzech klientów 
naraz.” 
- Jak dużo takich maszyn może pan wyprodukować w ciągu roku w swojej fabryce? - 
zapytał młody urzędnik. 

- Już nie jest moja. 
- Myślałem o Universalu. 
- Przez rok? Sądzę, że możemy wypuszczać około stu co miesiąc... - przerwał na 

chwilę - może więcej. 
Młody wyszczerzył zęby. 

- Będziemy mogli wymienić każdego policjanta w patrolach. 
Powiało chłodem. Mężczyźni w mundurach wyraźnie zesztywnieli. 
Reardon szybko wyjaśnił: 
- Roboty policyjne pomyślane są jako uzupełnienie istniejących sił. - Po chwili, 

już bardziej stanowczo, stwierdził: - Nie mają zastępować policjantów; mają im 

pomagać, nie eliminować ich. 
- Och, no pewnie. Oczywiście! - stwierdził tamten i rozejrzał się Wokoło. 
- Właśnie to chciałem powiedzieć - dodał niepotrzebnie. I tak wszyscy wiedzieli, 
co miał na myśli. 
Zapadła cisza. 

Przerwały ją nagle ciężkie kroki kogoś schodzącego po schodach. 
Mężczyzna zatrzymał się przy wejściu. Zastygł z jedną nogą na ostatnim stopniu. 
Przez dłuższą chwilę patrzył na robota. Potem podszedł do kapitana. Jeszcze raz 

rzucił okiem na pokój. Summit uśmiechnął się do policjanta i wskazał ręką w 

kierunku inżyniera. 

- Mike, to jest pan Reardon. To on zaprojektował robota. Panie Reardon, 
patrolowy Polchik. 
Inżynier wyciągnął dłoń, a policjant uścisnął ją z siłą, która wywołała grymas 

bólu na twarzy Reardona. 
Polchik miał metr dziewięćdziesiąt wzrostu, odpowiednią wagę, muskularne, 
potężne ręce w rodzaju tych, jakie mają zwykle odlewnicy, oraz jasne krótko 

obcięte włosy. Otwarta, szczera twarz z silnymi szczękami. Czujne oczy pod 
krzaczastymi brwiami. Nawet jego uśmiech wyglądał stanowczo. 
Był gotowy do służby. Na udzie spoczywał służbowy pistolet Needle Positive, 
kaliber 32. Ładownica z nabojami biegła przez szeroką pierś. Całą postać i 
atmosferę, która się wokół niej unosiła, określało jedno słowo: „glina”. 

- Kapitan powiedział mi, że dzisiejszej nocy mam chodzić z pańską maszyną. 
Inżynier skinął głową. Wyłamał palce jakby w zakłopotaniu. 
- Tak, to prawda. Kapitan pewnie powiedział też, że chce przetestować Brilla w 
warunkach prawdziwego pieszego patrolu. Ten robot został zaprojektowany właśnie 

do takiego celu: pieszy patrol. 

- Ostatni raz byłem na pieszym patrolu bardzo dawno temu - stwierdził Polchik. - 
Teraz mam dryndę. 
- Słucham? 
Summit przetłumaczył: 
- Drynda, samochód patrolowy. 

- Aha, tak. Rozumiem - Reardon starał się być jak najbardziej przyjacielski. 
- To tylko na dzisiejszą noc, Mike - uspokajał kapitan. - Tylko przetestujesz 
robota. 
Polchik przytaknął. Zdawał się rozumieć więcej, niż powiedział mu inżynier czy 

Summit. Nie poruszył swego wielkiego ciała, ale oczy spoczęły na robocie. Jak 

dotąd Brillo brzęczał (ten rodzaj dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary) i 
patrzył nieruchomo w nicość. Policjant obejrzał go powoli i starannie od góry do 
dołu. W końcu powiedział: 
- Jak dla mnie, wygląda w porządku. 
- Wstępny test... - stwierdził inżynier. - Wszystko zostało sprawdzone i... nie 

będzie pan miał żadnych kłopotów. 
Polchik coś mruknął. 
- Przepraszam pana? - spytał Frank Reardon. 

- Szkolenie na gorąco - powtórzył policjant. 
Nie uśmiechnął się przy tym. Od strony reszty zgromadzonych w pokoju dał się 

słyszeć cichy pomnik. 
- Tak, w każdym razie jesteście gotowi, patrolowy Polchik - niespodziewanie 
odezwał się młody urzędnik. Inżynier skrzywił się. Ten młodzik przemówił tonem 
sprzedawcy, mimo że usiłował być obojętny. 
- Tak. Tak jest. 

Polchik ruszył ku frontowym drzwiom. Robot ani drgnął. Policjant zatrzymał się i 
odwrócił. Wszyscy obserwowali uważnie całą scenę. 
- Myślałem, że ruszy za mną na własnych nogach... to jest, że sam się ruszy. 

Teraz wszyscy patrzyli na Reardona. 
- W fabryce został zaprogramowany tak, że reaguje na mój głos - objaśnił 

inżynier. - Żeby słuchał komend, będę musiał zaprogramować go na pański głos. 
Odwrócił się do robota. 
- Brillo, chodź tutaj, proszę. 

Słowo: „proszę”. 
Brzęczenie stało się głośniejsze w momencie, gdy chowały się bieguny. Potem 

dźwięk przycichł, stając się prawie niesłyszalny. Robot ruszył gładko naprzód. 
Podszedł do Reardona i zatrzymał się. 
- Brillo, to jest patrolowy Mike Polchik. Dziś w nocy będziesz pracował razem z 
nim. Będzie twoim przełożonym, a ty będziesz wykonywał natychmiast wszystkie 
jego rozkazy. 

Reardon przywołał Polchika machnięciem ręki. 

- Czy mógłby pan powiedzieć kilka słów, żeby nagrać pański głos? 
Polchik spojrzał na inżyniera. Potem na robota. Rozejrzał się po pokoju: 
Sierżant Loyo szczerzył zęby. 
- Co mam powiedzieć? 

- Cokolwiek. 
Jeden z detektywów zszedł ze schodów. Nikt wcześniej go nie zauważył. Teraz, 
opierając się o poręcz, zaśmiał się i powiedział: 

- Opowiedz mu na początek o swoich przyjaciółkach, Mike. 
Urzędnik i szef policji spojrzeli w górę. 
Summit powiedział tylko: 

- Spierdalaj! 
Tamten ruszył schodami do góry. Spokojnie i z godnością. 
- Dalej. Cokolwiek - przypomniał Polchikowi Reardon. 
Policjant wziął głęboki wdech, zrobił krok naprzód i wyrzucił z siebie: 
- No, idziemy. Robi się późno. 

Lekkie brzęczenie (rodzaj dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary) zabrzmiało 

gdzieś wewnątrz robota. 
- Tak jest - odezwał się głosem Franka Reardona i ruszył bardzo gładko i bardzo 
szybko w kierunku Polchika. Policjant gwałtownie cofnął się o krok. Potem 
odwrócił się i ruszył po raz drugi w stronę wyjścia. Maszyna ruszyła za nim. 

Gdy wyszli, młody urzędnik z Zarządu Miasta zatarł ręce i głośno oznajmił: 
- Wreszcie się zaczęło. 
Inżynier skrzywił się ponownie. Oficer dyżurny, sierżant Loyo, zagrzechotał 
ołówkami, rozsypał je, pozbierał i wsadził z powrotem do kubka stojącego na 
poplamionym biurku. Inni wyglądali na zewnątrz. Człowiek z FBI uśmiechał się. 

Odgłosy miasta wydały się głośniejsze niż zwykle w ciszy, która zapanowała 
wewnątrz budynku komendy. Nikt nie spodziewał się, że usłyszy dźwięk wydawany 
przez robota. 
 
¬ ¬ ¬ 

 
Polchik sprawdzał zamki w drzwiach sklepów wzdłuż ulicy Amsterdam, pomiędzy 
Osiemdziesiątą Drugą i Osiemdziesiątą Trzecią. Robot szedł za nim i robił to 
samo. Polchik zaczynał się rozkręcać. Wszedł w Osiemdziesiątą Trzecią, a potem w 
alejkę za sklepami. Skierował kroki w stronę Osiemdziesiątej Drugiej. Robot 

szedł za nim. 
Mike nie lubił być śledzony. Robił się wtedy niespokojny i nerwowy. 

„Cholerny kawał żelastwa! - pomyślał. - Jak wyrwie któreś drzwi z zawiasów, to 
komenda zabuli do diabła i trochę!” 

Poruszył delikatnie kolejną klamką i ruszył dalej. Robot za nim. 
„Jak małe dziecko” - pomyślał. Robot chwycił za klamkę i szarpnął kilka razy. 
Polchik odwrócił się gwałtownie. 
- Słuchaj, do cholery. Przestań urządzać te hałasy. Chcesz wszystkich pobudzić? 
Wiesz, która godzina? 

- Pierwsza trzydzieści siedem po północy - odpowiedziała maszyna głosem 
Reardona. 
Policjanta zamurowało. 

Po chwili potrząsnął głową i ruszył naprzód. Robot stał dalej nieruchomo. 
- Patrolowy Polchik. 

Mike po raz kolejny odwrócił się. Był wściekły. 
- Co znowu? 
- Wykryłem krótkie spięcie w tym systemie alarmowym - odpowiedział robot. Stał 

dokładnie pod płytką kryjącą system bezpieczeństwa firmy Morse-Dictograph. 
- Jeżeli nie zostanie dokonana naprawa, istnieje możliwość, że będą włączać się 

fałszywe alarmy. 

- Przekażę to - stwierdził Polchik i wyciągnął antenę swego naręcznego 
radiotelefonu. Już miał włączyć nadawanie, gdy robot wysunął ze swego korpusu 

długie i giętkie sztuczne ramię. 

- Jestem odpowiednio wyposażony. Potrafię to zreperować bez żadnej pomocy - 

powiedział Brillo. Światełko na końcu ramienia, giętkiego jak gęsia szyja, 
zaczęło pulsować. 
- Zostaw to! 
- Prosty system 155-0 - odpowiedziała maszyna. - Układ o stałej temperaturze z 

detektorami ciepła. Niewiele lepszy, niż zalecają standardy 74 i 74-A NFPA. 

Ramię wysunęło się w stronę płytki i zaczęło ją demontować. 
- Nie ruszaj tego. To może... 
Płytka odskoczyła. Policjant zastygł z otwartymi ustami. Po chwili zdołał 

wybełkotać: 
- O, mój Boże. 
Ramię robota grzebało wewnątrz przez dłuższą chwilę i wycofało się. Płytka 

została umieszczona na swoim miejscu. 
Polchik nacisnął guzik i antena radiotelefonu schowała się z cichym zgrzytem. 
Pomaszerował w dół alei. Wyglądał na przestraszonego. 
W dali słabo świeciły światła hotelu „Amsterdam”. Odbijały się matowo w plamach 

oleju na ulicy. Policjant przystanął na chwilę u wylotu alei i ponownie wysunął 

antenę. Włączył nadajnik. Za plecami wyczuwał ciężką postać robota. 
- Tu Polchik - powiedział do radiotelefonu. 
- W porządku, Mike? - zatrzeszczało w odpowiedzi. - Jak sprawuje się twój 
partner? 
Spojrzał przez ramię i zobaczył Brilla stojącego ze trzy metry za nim. 

Gęsioszyje ramię zniknęło. 
- Nie nazywaj tego moim partnerem. 
Śmiech po drugiej stronie. 

- Co jest, Mike? Obawiasz się go? 
- Ech, przestań błaznować. Wszędzie spokój. Jestem na rogu Osiemdziesiątej 

Drugiej i „Amsterdamu”. 
- W porządku. Hej, Mike, pamiętaj... gdy zacznie padać, schowaj gdzieś swojego 
partnera, bo zardzewieje! 
Śmiech podobny do ryku osła słychać było do chwili, gdy Mike wyłączył 
radiotelefon. 

- Cześć, Mike. Co tu przyprowadziłeś? 
Polchik spojrzał w kierunku rogu ulicy. To Rico, barman z hotelu „Amsterdam”. 

- To robot - odpowiedział policjant. Starał się mówić normalnym głosem. Nie był 
w nastroju do rozmów. 
- Naprawdę? O, kurczę! Nie bujasz? 

Twarz Rica wyglądała jak brązowy, gotowy do obrania karczoch. Ale był 
sympatycznym, przyjacielskim chłopakiem. I chętnym do pomocy. Znał dobrze tę 
okolicę i już nieraz był bardzo użyteczny. 

- Co on ma robić, hę? 
- Ma zamiar zostać gliną - odpowiedź zabrzmiała posępnie. 

Rico aż potrząsnął swą warzywną głową. 
- Co oni jeszcze wymyślą? Roboty. A co stanie się z tobą, Mike? Zrobią cię 
detektywem? 
- Jasne. A tydzień później awansują mnie na kapitana. 
Chłopak spojrzał niepewnie. Nie wiedział, czy śmiać się, czy nie. W końcu 

odezwał się: 
- Dobra, na razie mam dla ciebie butelczynę. - Czuł, że to najlepsze, co może 
powiedzieć. 

- Założę się, że twoja żona taką właśnie lubi... z Polski. Importowana. Ma 
trawkę czy inne zielsko w środku. Ma być podobno sensacyjna. 

Polchik pomyślał, że robot wszystko obserwuje. 
- Escuchar! Zostawiłem ją dla ciebie. 

Zniknął wewnątrz baru, zanim policjant zdołał go powstrzymać. Robot poruszył 

się. Zadygotał?... 
Rico wyszedł z papierową torbą w dłoni. Kształt butelki wyraźnie zaznaczał się 

przez cienki papier. 
- Wezmę to jutro - powiedział Mike - dziś nie mam samochodu. 
- Zatrzymam ją dla ciebie. Gdyby mnie nie było, zapytaj Maldonada. 

Robot wyraźnie drżał. Polchik słyszał to (rodzaj dźwięku, jaki wydają 
elektryczne zegary). Nagle maszyna ruszyła. Szybko pokonała dzielący ich dystans 

trzech metrów. Minęła policjanta i odwróciła się w stronę Rica, który właśnie 

potknął się w połowie drogi do drzwi hotelu „Amsterdam”. Brillo odwrócił się do 
Mike’a. 
- Dane obrazowe i dźwiękowe wyraźnie wskazują na kontakt personalny, który może 
zakończyć się zaoferowaniem gratyfikacji patrolowemu Polchikowi. Zostało też 

wykryte, że gratyfikacja została zaakceptowana. Takie zachowanie jest 
zaprogramowane jako naruszenie prawa. To jest... 
- Zamknij się! 

Rico stał w drzwiach hotelu. Oczy rozszerzyły mu się ze zdumienia. 
- Zobaczymy się jutro wieczorem - powiedział do niego policjant. 
- Patrolowy Polchik - robot kontynuował przemowę - oczywiste jest, że skoro 

gratyfikacja została zaakceptowana, złamał pan prawo i podlega pan aresztowaniu 
i karze na podstawie Statutu Policji, paragraf numer... 
- Powiedziałem: zamknij się, do cholery! - odezwał się Polchik podniesionym 
głosem. - Nawet nie wiem, o czym ty, do diabła, mówisz, ale mówię ci, przestań 
kłapać. To rozkaz! 

- Tak jest - natychmiast odpowiedział robot. - Jednakże moje taśmy 
zarejestrowały w całości tę rozmowę i zostanie ona przetworzona w pisemny raport 

z naszego patrolu. 
- Co? - Mike poczuł, jakby jakieś tryby zazgrzytały mu w głowie. Pomyślał o 
kółkach zębatych, o robocie Brillu. Starał się nie myśleć o kapitanie Summicie. 

Potem znowu przyszły mu na myśl tryby... mielące go na strzępy. 

Głos Rica przywrócił go do rzeczywistości. W głosie chłopaka brzmiał popłoch. 
- Co on powiedział? O jakim raporcie? 
- Poczekaj, Brillo - odezwał się Polchik i podszedł do robota. - Nie wydarzyło 
się tutaj nic, co musi znaleźć się w raporcie. 

„Głos maszyny, głos Reardona” - pomyślał ze złością Mike; był bardzo rzeczowy. 
- Logika wskazuje na duże prawdopodobieństwo, że podobne gratyfikacje były 

przyjmowane w przeszłości i będą przyjmowane w przyszłości. 
Polchik poczuł pieczenie w przełyku jak po zjedzeniu strączka chili. Założył 
kciuk za pas. Przyjmował automatycznie taką pozę zawsze, gdy napotykał jakieś 

kłopoty. Zniżył głos. 
- Słuchaj, Brillo. Zapomnij o całej sprawie, rozumiesz? Po prostu, zapomnij. 
- Czy mam rozumieć, że żądasz wymazania moich taśm? 
- Tak. Dokładnie tak. Wymaż je. 
- Czy to rozkaz? 

- Tak, to jest rozkaz. 
Brillo pobrzęczał do siebie krótką chwilę i stwierdził: 

- Podstawowy program nie zezwala na wymazywanie danych z taśm. Mogą być wymazane 
po sporządzeniu raportu lub przez ich fizyczne usunięcie z mojego banku pamięci. 

- Słuchaj - zaczął Rico - nie chcę żadnych kło... 
Polchik niecierpliwie machnął ręką, żeby był cicho. Nie potrzebował teraz 
żadnych dodatkowych komplikacji. 
- Posłuchaj, Brillo... 
- Tak. Słyszę to. 

Policjant już miał zacząć mówić dalej, ale powstrzymał się. „Słyszę to? Ta 
cholerna maszyna leci ze mną w bambusa” - pomyślał. 
- Jeszcze nic nie powiedziałem. 

- Och, przepraszam pana. To dotyczyło dźwięku, który brzmi jak krzyk kobiety. 
Dochodzi z Osiemdziesiątej Czwartej ulicy. Mieszkanie na trzecim piętrze, od 

frontu. 
Polchik przez chwilę nie wiedział, co powiedzieć. W końcu jednak przemówił: 
- O czym ty gadasz! Dostałeś świra czy co? 

- Nie, proszę pana. Jestem modelem X-44. Chociaż w pewnych specyficznych 
warunkach moje obwody mogą źle funkcjonować, to jednak w moich parametrach 

naprawczych nie występuje nic zbliżonego do wyrażenia „dostać świra”. 

- Więc zamknij się, i skończmy wreszcie tę hecę. Spróbuj zrozumieć. Jesteś 
robotem, prawda? Nie rozumiesz, w jaki sposób ludzie załatwiają sprawy między 

sobą. Weźmy, na przykład, sytuację, gdy Rico ofiarował mi butelkę... 

- Przepraszam, ale ludzka istota płci żeńskiej krzyczy teraz z częstotliwością 

17 000 cykli na sekundę. Moje taśmy są zaprogramowane tak, że częstotliwość ta 
oznacza strach i prawdopodobnie silny ból. Sugeruję, że powinniśmy działać 
natychmiast. 

- Hej, Polchik... - znowu zaczął Rico. 
- Zamknij się, Rico. Słuchaj, robocie, Brillo czy jak ci tam, twierdzisz, że 

możesz usłyszeć, jak jakaś kobieta wrzeszczy dwa bloki dalej i trzy piętra w 
górę? Czy okno jest otwarte? - Nagle wstrzymał się. 
„Co ja robię? - pomyślał. - Rozmawiam z maszyną!” 

Przypomniał sobie rozmowę z kapitanem Summitem. 
- Dobrze. Mówisz, że słyszysz... to chodźmy ją odszukać. 
Robot ruszył z największą szybkością. Wszedł w alejkę za hotelem, minął blok 82-

83, potem 83-84. Poruszał się bez jednego brzęku czy stuknięcia. Polchik 
stwierdził, że znajduje się pięć metrów za maszyną, potem dziesięć, piętnaście. 
Ciężko dyszał. Ładownica wydawała metaliczny łoskot. Cały pozostały ekwipunek 

patrolowego - pałka, pojemnik z gazem pieprzowym, dodatkowe magazynki do 
pistoletu - tłukł go boleśnie w klatkę piersiową i plecy. 

Robot wypadł z alejki i skręcił pod kątem 90 stopni. Był to najostrzejszy 

zakręt, jaki Mike widział kiedykolwiek. Wpadli w Osiemdziesiątą Czwartą. Światło 
lamp ulicznych błyskało przez chwilę na powierzchni Brilla. Robot był już na 
kamiennych schodach i pokonywał je po trzy stopnie naraz. 

Troglodyci tłukli pięściami w płuca i żołądek Polchika. Głowa huczała jak od 

uderzeń rozwścieczonego boksera. Ciągle biegł za maszyną. Coraz wolniej, lecz 

ciągle naprzód. Z trudem pokonał ostatni zakręt schodów. Gdy stanął już na 

upragnionym trzecim piętrze, zawisł na balustradzie. 
„Jeżeli Bóg chce, żeby gliny dobrze biegały, nie powinien stwarzać samochodów” - 
pomyślał. 

Robot Brillo X-44 stał przed drzwiami oznaczonymi numerem 3-A. Zachowywał się 
jak pies myśliwski wystawiający zwierzynę (brzęcząc cicho rodzajem dźwięku, jaki 

wydają elektryczne zegary). Teraz Mike mógł usłyszeć, poprzez ryk krwi tętniącej 
w skroniach, krzyk kobiety. 
- Otworzyć! - ryknął. 

Wyjął z pochwy pistolet i uderzył kolbą w drzwi. 
- Tu policja! Żądam otworzenia drzwi do prywatnego mieszkania na podstawie Prawa 
Publicznego, paragraf 22-809, pozwalającego naruszyć zwyczaj określany jako „dom 
jest moim zamkiem” ze względu na zagrożenie życia. Powtarzam: otworzyć drzwi! 
Wewnątrz podniósł się krzyk o kilkaset cykli wyższy. Mike pstryknął palcami na 

robota. 
- Zrobimy to na mój sposób. 

Brillo posłusznie zrobił krok do tyłu. Polchik cofnął się do przeciwległej 
ściany wąskiego korytarza. Zatrzasnął na butach specjalne stalowe wzmocnienia, 

opuścił na twarz ochronną maskę. Nagle podniósł nogę i wymierzył potężnego 
kopniaka w drzwi. 
Zadudniło, na chwilę podniósł się tuman kurzu przesłaniając wszystko, ale drzwi 
wytrzymały. Pomimo ochraniaczy, policjant poczuł dotkliwy ból rozchodzący się w 
nodze. Odskoczył do tyłu. Skakał na jednej nodze, wydając dziwne dźwięki: „oo-

oo-oo”. Następnie zaczął ustawiać się do kolejnego uderzenia. Robot stanął przed 
nim i powiedział: 
- Przepraszam pana. 

Następnie gładko rozłupał drzwi metalową dłonią. W jakiś sposób ręka zmieniła 

się nagle w ostrą, tnącą krawędź. Sięgnął do środka, chwycił połówki drzwi i 

rozerwał na dwa dziwaczne kawałki. 
- O, cholera! 
Polchik gapił się przez sekundę z otwartymi ustami na dzieło robota. 
Potem weszli do środka. 
Nie ogolony mężczyzna, w oliwkowym podkoszulku, brudny i spocony, okładał z 

pijacką zawziętością kobietę. Spod pach wyłaziły mu gęste kępki czarnych grubych 
włosów. Na sofie, z której wyłaziły sprężyny, leżała na wznak kobieta. Miała 
nieprzytomne oczy, wokół których widać było ciemnoniebieskie siniaki. Od 

policzka do szyi ciągnęła się potężna szrama. Kobieta niemrawo usiłowała 

zasłonić się przed ciosami mężczyzny. 

- W porządku. To tutaj! - ryknął Polchik. 

Dźwięk obcego głosu spowodował, że zarówno mężczyzna, jak i kobieta zastygli w 

bezruchu. On odwrócił głowę; lewa ręka ciągle pozostawała wpleciona w długie 
czarne włosy kobiety. Popatrzył na dwójkę intruzów. 
Zaczął przeklinać po hiszpańsku, potem przeszedł na gardłową mieszaninę 

angielskiego i hiszpańskiego, by w końcu zwolnić tempo. Plując na wszystkie 
strony, odezwał się łamanym angielskim: 
- ...nie zostawić mnie samego... wyjść z mój dom... zawsze kłopoty, jak nie 
zostawić mnie w spokoju... cholera... - następnie wrócił do hiszpańskich 

przekleństw. 
Odepchnął kobietę. Spadła za sofę i zniknęła z oczu. Ruszył przez pokój. Szedł 

potykając się co krok. Pistolet Polchika wodził za nim bez przerwy. Policjant 
usłyszał za plecami głos robota: 
- Analiza wykazuje element psychotyczny w oczach obiektu. 
Mężczyzna chwycił na wpół opróżnioną butelkę z piwem i roztrzaskał ją o kant 
telewizora. Teraz z dłoni sterczały mu ostrza potrzaskanego szkła (Mike 

natychmiast zarejestrował to w myśli: „Ten facet wie, jak szybko zaopatrzyć się 
w broń. To doświadczony barowy zabijaka”.). 
Tamten nagle pochylił się gwałtownie w stronę policjanta. Groźne ostrza zbliżyły 
się niebezpiecznie. 
Niespodziewanie, zanim Mike zdążył przesunąć kciukiem bezpiecznik pistoletu 

(zawsze nosił go zabezpieczonego), metalowy kształt przemknął koło niego, 

zgarnął atakującego faceta, podniósł go w powietrze i obrócił do góry nogami. 
Resztki butelki, plastikowe żetony i jeden but posypały się w dół. Ręce i nogi 
mężczyzny miotały się bezsilnie. 
- Ajajajaj! - krzyczał. Włosy opadły mu na poczerwieniałą nagle twarz. - Madre 

de Dios! 
- Zostaw go! 
To wrzasnęła kobieta. Wypełzła (chyba to najwłaściwsze określenie) na rękach i 
kolanach zza sofy. Wolno wspięła się po niej i stanęła na nogi. Podbiegła do 
robota. Krzyczała i klęła. Waliła spracowanymi rękami w połyskującą powłokę. 

- W porządku - powiedział Polchik spokojnie, lecz wystarczająco głośno, by 
zagłuszyć wrzaski. Oderwał rozhisteryzowaną kobietę od maszyny i rzucił 

rozkazująco: - Brillo, opuść go. 
- Cholerne gliny. Nie mieliście prawa włamać się tutaj - zaczął mężczyzna. Ledwo 
dotknął stopami podłogi. - Cholerne gliny, nie pozwolić człowiekowi i jego żona 

załatwić swojej sprawy. Macie nakaz? Co? Będziecie mieli kłopot, wiele kłopot. 
To mój dom, glina. „Dom jest mój zamek!” Co? Prawda? Prawda? A ty i ten nędzna 
puszka... - Wywijał dziko rękami. 

Brillo zbliżył się na odległość pół metra do wrzeszczącego faceta. Potok słów 
przestał natychmiast płynąć. Mężczyzna zbladł i podniósł ręce w obronnym geście. 

- Ten człowiek powinien być aresztowany za napaść i naruszenie nietykalności 
osobistej, za stawianie oporu policjantowi na służbie, za zamierzony atak z 
bronią na policjanta i za zakłócanie spokoju - wyrecytował robot. Jego 
beznamiętny, choć uprzejmy głos rozlał się echem wśród ponurych ścian 
mieszkania. 

- To... to mówi! Flavio! Demonio! - kobieta ponownie wpadła w histerię. 
- Czy powinienem poinformować go o jego prawach? - spytał Brillo Polchika. 
- Brillo... - zaczął policjant. 

- Napaść i naruszenie nietykalności osobistej... - od nowa zaczęła maszyna. 
Polchik wyglądał na zirytowanego. 

- Zamknij się. Nie prosiłem cię o powtarzanie. Jeszcze raz mówię: zamknij się! 

- Ja nic nie zrobiłem! Wy rozwalić moje drzwi, kiedy moja żona i ja mieli 
sprzeczka. I wy mnie uderzyli. Patrz, jakie siniak na ramieniu! 

Ramię było lekko zaczerwienione w miejscu, gdzie Brillo zacisnął swój metalowy 
chwyt. 

- Flavio! - zapiszczała kobieta. 
- Isabel, callete la boca! 
- Mieszkam tutaj na dole - odezwał się czyjś głos z tyłu. - On zawsze bije swoją 
żonę. I ciągle pije, a potem sika przez okno! 
Polchik odwrócił się. W korytarzu stał mężczyzna w levisach i górnej części 

pidżamy. 
- Czasami połowa mojego okna wygląda jak po deszczu. Kiedyś wystawiłem rękę, 
żeby zobaczyć... 

- Zabieraj się stąd - warknął policjant i mężczyzna zniknął. 
- Nic nie zrobiłem! - powtórzył Flavio gburowato. 

- Moje taśmy z danymi - Brillo skandował miarowo - wyraźnie wykażą, co tutaj 

zaszło. 

- Da... danymi? O czym to gada? - Flavio odwrócił się do Polchika, 
niespodziewanie zjednoczony z nim przeciw maszynie. Mike poczuł również coś w 
rodzaju sympatii do tego brudnego, pijanego człowieka. 
- On wszystko nagrywa... jak w telewizji. Dźwięk także. - Polchik spojrzał na 

Flavia i dostrzegł w jego twarzy coś, co przypominało konsternację. 
- Czy mam go poinformować o jego prawach? - przypomniał o swojej obecności 
Brillo. 

- Panie... panie oficerze, pan nie zamierza go aresztować? - kobieta na wpół 
pytała, na wpół błagała. Jej spuchnięte, ledwo widoczne oczy wypełniły się 

łzami. 
- Szedł na mnie z butelką - powiedział Mike. - Dla ciebie też nic dobrego nie 
zrobił. 
- On traci pracę. Ale jest w porządku. Teraz dobry. To był tylko sprzeczka. Nikt 
nie okaleczony. 

Brillo zaczął brzęczeć głośniej. 

- Proszę pani. Może pani obejrzeć twarz w moim lustrze. - Zaszumiało i 

powierzchnia robota wygładziła się do lustrzanego połysku. 
- Moje sensory wykryły szereg urazów i skaleczeń, szczególnie... 
- Daruj sobie - szorstko przerwał mu Polchik. - No, Brillo, idziemy. 

Metalowa powłoka maszyny ponownie stała się matowa. 

- Nie poinformowałem więźnia... 
- Żaden więzień - Mike znów musiał przerwać robotowi - żaden aresztant. Idziemy. 
- Ale dane jasno wykazują, że... 

- Zapomnij o tym! - Polchik odwrócił się do mężczyzny, który stał i drapał się 

po ramieniu z wyrazem niepewności na twarzy. 
- A ty, siłaczu... Niech usłyszę kiedyś chociaż jeden wrzask z tego 
mieszkania... trafisz do pudła tak szybko, że zakręci ci się we łbie i 
zostaniesz tam bardzo długo. Jeżeli w ogóle stamtąd wyjdziesz. Nie lubimy 
cwaniaków takich jak ty. Słowo daję... Bardzo nie lubię facetów, którzy idą na 

mnie z butelką. 
- Panie... ja... 
- Idziemy! 

Robot ruszył za gliniarzem i w mieszkaniu zapanowała cisza. Flavio i Isabel 
popatrzyli na siebie, zaskoczeni. On zaczął płakać. Podszedł do niej i dotknął, 

jak mógł najdelikatniej, jej posiniaczonego policzka. 
Schodzili na dół. Polchik patrzył na robota i zastanawiał się, jak taka masywna 
maszyna potrafi poruszać się tak gładko po schodach. Coś tam działo się u 
podstawy Brilla, ale Mike nie mógł nic dostrzec. Kurz unosił się spod spodu. Od 
czasu do czasu iskrzyło. 

Byli już na chodniku, gdy Brillo odezwał się: 
- Proszę pana, ten człowiek powinien być aresztowany. Ewidentnie naruszył kilka 
przepisów prawa. 

Polchik stwierdził z przekąsem: 
- Jego żona nie wniosłaby oskarżenia. 

- On zaatakował śmiertelną bronią policjanta na służbie. 
- Więc co, należałoby go uśpić jak wściekłego psa? Jest teraz przerażonym gównem 

po tym, co mu zrobiłeś, i w przyszłości będzie uważał. Przynajmniej na razie. 
Brillo niezupełnie był usatysfakcjonowany tą niemożliwą do analizy konkluzją. 

- Obowiązkiem policjanta jest aresztowanie osób podejrzanych o złamanie prawa. 

Upoważnionymi do decydowania, czy podejrzany jest winny czy niewinny, są sądy 
karne i cywilne. Waszym obowiązkiem, patrolowy Polchik, było aresztowanie tego 

człowieka. 
- Pewnie. Pewnie. Rozumując na twój sposób, połowa tego cholernego miasta byłaby 
w pierdlu, a druga połowa wyjechałaby stąd czym prędzej. 

Brillo nic nie powiedział, lecz policjant przysiągłby, że odgłosy robota brzmią 
ponuro. Był przy tym prawie pewien, że maszyna nie zapomni tego wydarzenia. Ani 

tamtego przed hotelem. 
Brillo szybko utwierdził go w tym przekonaniu. Robot ponownie spróbował umocnić 
swoją pozycję. 

- Nawiązując do ustawy z roku 1975 „O odpowiedzialności policjantów”, 
zaniedbanie przez policjanta wzięcia w areszt osoby lub osób biorących udział w 
działaniach, które wykazują... 

- Dobra, dobra, skończ już, do cholery. Powiedziałem ci, dlaczego nie 
aresztowałem tego biednego półgłówka? Powiedziałem. Więc daruj sobie i nie 
zawracaj mi więcej głowy. Nie jesteś szczęśliwy, nie podoba ci się to? Powiedz 

swojemu sierżantowi. 
„Sierżant, do diabła - pomyślał Polchik. - Ta maszyna trafi prosto do kapitana 
Summita, Santoriniego i do Komisji. Pewnie też do burmistrza. Może nawet do 
prezydenta, diabli wiedzą?” 
Rozdrażniony robot (tak wydawało się policjantowi) podsumował: 

- Przeglądając moje taśmy, natrafiłem na sprawę butelki płynu. Pojemnik ten 
został zaproponowany jako gratyfikacja. To ciągle jest nie rozwiązany problem. 

Jeżeli będę... 

Polchik odwrócił się w lewo i z całej siły kopnął w kosz na śmieci, przyczepiony 
do metalowego ogrodzenia. Pokrywa odskoczyła i uderzyła w siatkę. Zagrzechotał 

łańcuch. 
- Byłem tam z tobą... ty... ty niewdzięczna kupo złomu! 
Bardzo chciał coś jeszcze dorzucić, ale nie bardzo wiedział, co powiedzieć. 
Jedno, co wiedział na pewno, to, że podobnie paskudnej nocy nie miał przez całe 
swoje życie. Nie chodziło tylko o tego pieprzonego robota. Z wszystkim było coś 

nie tak. Musiał zapłacić ratę, Benjy musiał iść do ortodonty, co pochłonęło masę 

pieniędzy. Dorothy zadzwoniła do komendy tuż przed tym, jak zszedł na dół, i 
powiedziała mu, że pękł bojler i zalał dywan w dziecinnym pokoju. Wreszcie, na 

domiar złego, siedział mu na dupie ten brzęczący, bolesny wrzód, który wyrósł 
przez tego bałwana Rica. Był pewny, jak tego, że Bóg stworzył małe zielone 

jabłuszka, że Brillo złoży o tym raport. Może dostanie naganę, może tylko 
opieprzą... Nie wiedział. 
Jedno było pewne: ten metalowy pies gończy, ten koszarowy prawnik ze swoim 
rozumowaniem dziesięciolatka, ten nieznośnik w metalowych majtkach, ten... 
ten... ta rzecz była bezużyteczna jako gliniarz! 

„Z drugiej strony - stwierdził wewnętrzny głos Mike’a Polchika - powstrzymał 
tego bandytę, który chciał cię pokroić strzaskaną butelką.” 
- Zamknij się! - powiedział Mike do „głosu”. 

- Przepraszam pana? - spytał robot. 
„Przyjemniaczek!” - to znowu „głos”. 

 
Zdarzyło się to tuż przed świtem. W tej fatalnej szarej godzinie, kiedy światło 
sączy się jakby z trędowatego nieba. Mike Polchik poczuł się wówczas starym 
człowiekiem. 
Brillo wtedy właśnie wmieszał się w zatrzymanie Milky’ego Kysera, - znanego 

złodzieja samochodów. Policjant dostrzegł go, gdy tamten kroczył powoli w 
zamyśleniu wzdłuż sznureczka pojazdów zaparkowanych przy Alei Kolumba. Złodziej 
niósł zwinięty egzemplarz najnowszego wydania magazynu „Life”. 

Gdy Mike chwycił Kysera za kołnierz, robot przysunął się do nich i uprzejmie 
zapytał, co myśli Polchik o postępowaniu zatrzymanego. Odpowiedź policjanta była 

histeryczną reakcją na wszystko, cokolwiek powiedziałby w tym momencie metalowy 
glina. 
- Zamknij się! 
Brillo zaoponował, mówiąc, iż został zaprogramowany, żeby chronić prawa 

obywatelskie członków społeczeństwa. Dodał, że dopóki będzie mógł mówić, 

posiadając wszystkie dane co do sytuacji, będzie domagał się wypuszczenia 
dżentelmena, który został zatrzymany przez patrolowego Polchika, gdyż zatrzymany 
nie zrobił nic złego. 
Policjant trzymał jedną ręką Milky’ego, a drugą gestykulował dziko, wyjaśniając 
robotowi: 

- Patrz, ślepy głupku, to jest Milky Kyser, alias Irwin Kyser, alias Clarence 
Irwin, alias Jack Milk, alias Bóg Raczy Wiedzieć Kto Jeszcze. Jest doskonale 
znany jako kieszonkowiec i złodziej samochodów. Użyje tego zwiniętego magazynu 

do wyłamania zamków w odpowiadającym mu modelu jednego z tych, które stoją tutaj 
wzdłuż alei... Użyje, jeżeli go nie aresztuję! A teraz, czy byłbyś tak uprzejmy 

i odsunął się? 

Na nic się to zdało. Brillo raz jeszcze powtórzył opowiastkę o prawach 

obywatelskich, wrócił do odpowiedniej części ustawy z roku 1975 „O 
odpowiedzialności policjantów” i zakończył zacytowaniem precedensu Sądu 
Najwyższego w sprawie Miranda-Escobedo-Baum. Zrobił to tak zręcznie i 
przekonywająco jak jakiś uznany obrońca, specjalista od tautologii. Nawet Milky 

chłonął słowo po słowie z błyszczącymi z emocji oczami. 
Zanim Mike zdążył mrugnąć okiem, robot zezwolił odejść złodziejowi. 
- Poza tym - powiedział z wielką godnością Milky, ciągle zwisający z potężnej 
dłoni policjanta - nic nie zrobiłem. Tylko dlatego, że byłem raz czy dwa razy 
schwytany... 

- Raz czy dwa razy! - Polchik chwycił za zrolowany magazyn Milky’ego i zamierzył 
się na złodzieja. Ten, jak żółw, wciągnął głowę w ramiona. 

W jednym ułamku sekundy policjant zobaczył w myślach obraz sierżanta Loyo, 
kapitana Summita, szefa Santoriniego, młodzika od burmistrza i cichego faceta z 
FBI. Zobaczył ich wszystkich wpatrzonych w monitor. Na ekranie był nie kto inny, 

tylko duma sił policyjnych - patrolowy Mike Polchik bijący złodzieja Milky’ego 

Kysera śmiercionośnym rulonem magazynu „Life”. 
Nadal trzymał w powietrzu zrolowane czasopismo. Ręka zatrzęsła mu się od 
gwałtownego zatrzymania uderzenia. Milky, z głową ledwo widoczną spomiędzy 
ramion, zapiszczał cienko. Ręce trzymał uniesione i wyglądał jak kret. 

- Zabieraj to - warknął Polchik - i znikaj z tej okolicy. Jak natknę się tutaj 
jeszcze raz na ciebie, zapuszkuję cię. I przestaniesz kupować magazyny. 
Puścił Milky’ego. 
Kret przeistoczył się w łasicę. Kyser wyprostował się i powiedział: 

- Nie mów do mnie nigdy więcej „Milky”. Moje imię brzmi „Irwin”. 

- Masz trzy sekundy, żeby zniknąć mi z oczu! 
Milky, czyli Irwin, pobiegł w dół ulicy. Na rogu zatrzymał się i odwrócił. Przez 
zwinięte dłonie krzyknął: 
- Hej, robot... dzięki! 
Brillo już miał odpowiedzieć, gdy Mike wtrącił przezornie: 

- Proszę cię! 
Robot odwrócił się i uprzejmie zauważył: 
- Ciągle pan trzyma magazyn pana Kysera. 

Polchik poczuł się zmęczony. Krańcowo wyczerpany. 
- Słyszałeś może, że upominał się o niego? 

Odszedł na bok i wrzucił magazyn do kosza na śmieci. 
 
- Mike, schowałam dla ciebie kawałek ciasta z wiśniami - powiedziała kelnerka. 
Policjant spojrzał sponad swej nie zjedzonej, gorącej (teraz już zimnej) kanapki 
z wołowiną. Potrząsnął głową. 

- Dzięki. Tylko jeszcze jedną filiżankę kawy. 
Kelnerka miała około dwudziestu siedmiu lat i była miłą dziewczyną. Wracała 
każdego ranka do swego męża. Była mu całkowicie wierna. Ekstraprzyjaciele jej 

nie interesowali. Po prostu nie była z tych, które się puszczają. Lubiła Mike’a 
Polchika. On, tak jak ona, był sympatyczną postacią. 

- Co się stało, Mike? 
Polchik zerknął za okno knajpki. Brillo stał dokładnie pod uliczną lampą 

neonową. Nie można było nic usłyszeć, ale z pewnością cicho brzęczał do siebie 

(rodzaj dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary). 
- On. 

- Toto? - kelnerka spojrzała ponad Mikiem. 
- Hmm... on. 
- Co to jest? 

- Mój cień. 
- Mike, dobrze się czujesz? Spróbuj tego ciasta, co? Może położyć ci na wierzch 

gałkę lodów waniliowych? 
- Onito, proszę. Tylko filiżankę kawy. A czuję się dobrze, tylko mam trochę 
problemów. - Ponownie wlepił wzrok w talerz. 

Popatrzyła na niego uważnie, z obawą. Potem odwróciła się i odeszła. Po chwili 
wróciła z ciastem. Położyła kawałek na wolnej części jego talerza. 

- Chcesz świeżą kanapkę? 
Kiedy nie odpowiedział, wzruszyła ramionami. Poszła i wróciła po chwili z 
filiżanką kawy z ekspresu. Postawiła przed policjantem. 

Wróciła do bufetu i obserwowała swego przyjaciela, Mike’a Polchika, jak pije 
powoli kawę. Mike co chwilę zerkał przez okno na tę metalową rzecz stojącą pod 
latarnią na rogu ulicy. Onita była zdecydowanie miłą osobą. 

Kiedy Polchik wstał i podszedł do niej, pomyślała, że chce ją przeprosić, czy 
zagadać do niej, ale powiedział tylko: 
- Ile płacę? 
- O czym ty mówisz? 
- No, ile płacę? 

- Och, Mike, na miłość boską. Co się z tobą dzieje? 

- Chcę zapłacić, wyobraź sobie. 
- Mike, od prawie pięciu lat jadasz tutaj. Czy kiedykolwiek prosiłam cię, żebyś 
płacił? 
Polchik wyglądał na krańcowo zmęczonego. 

- Dzisiaj zapłacę. No... Muszę wracać na ulicę. On czeka. 
Było coś tak dziwnego w jego wzroku, że dziewczyna nie śmiała pytać, kogo 
oznaczało to krótkie „on”. Pomyślała, że prawdopodobnie tę metalową rzecz na 
zewnątrz. Onita, bardzo miła osoba, nie lubiła rzeczy dziwnych i nie znanych, 
takich jak ta czekająca pod latarnią. Nerwowo wypisała rachunek i plasnęła nim o 

ladę. Polchik wyjął drobne z kieszeni i zapłacił. Ruszył ku drzwiom. Nagle coś 

sobie przypomniał, wrócił i dołożył napiwek. Szybko opuścił małą restauracyjkę. 
Onita patrzyła za nim, jak podchodzi do tej metalowej rzeczy. Potem obaj ruszyli 
ulicą. Mike z przodu, to za nim. 
Onita zrobiła przerwę. Kawę robiła tak często, że w ogóle o tym nie myślała. Tym 

razem gorący płyn sparzył jej boleśnie rękę. 
 
Polchik dochodząc do rogu zobaczył samochód jadący zygzakiem. Ford Electric. 
Czteroletni, ale ciągle wyglądał nieźle. Dach opuszczony. Wewnątrz można było 
dostrzec gromadkę długowłosych dzieciaków. Nie mógł odróżnić dziewczyn od 

chłopców. Martwiło go to. 
Policjant zatrzymał się. Tamci nie jechali zbyt szybko, ale samochód zataczał 

się jak pijany. 

„Jaszczurka wojownika” - pomyślał. To było prawie podświadome. Wystarczająco 
długo był już policjantem, by reagować na drobne zdarzenie, znak czy przeczucie. 

Przeczucie. 
Zszedł na jezdnię, odpiął z pasa latarkę i skierował czerwone światło w stronę 
kierowcy. Samochód zwolnił i teraz ledwo się toczył. 
- Wysiadać, dzieciaki! - krzyknął. 
Przez moment miał wrażenie, że kierowca mógł go nie usłyszeć albo że będzie 

chciał uciec... Samochód jednak zbliżył się do krawężnika i zatrzymał się. 
Chłopak za kierownicą podniósł nogi, skrzyżował je w kostkach i oparł o deskę 
rozdzielczą. 

Mike obszedł samochód. 

- Wyłącz silnik. Wszyscy wysiadać. 

Było ich sześcioro. Żadne się nie poruszyło. Kierowca ospale zaniknął oczy i 
zsunął w dół swą rosyjską futrzaną czapę. Oparła się o nos. Policjant wyciągnął 
rękę i wyłączył silnik. Potem wyjął kluczyki. 
- Zaraz! Co to wszystko znaczy? - odezwał się z tylnego siedzenia chłopak z 
potężnym pryszczem na twarzy. Głos brzmiał jak skomlenie małego psa. Polchik 

sięgnął po pałkę. 
Kierowca spojrzał spod czapy. 
- Nie złamaliśmy żadnego przepisu - powiedział powoli. Dzielił słowa, jakby 

każde istniało niezależnie od drugiego. 
Policjant wiedział już, że ma rację. Wszyscy byli na prochach. Otworzył drzwi 

lewą ręką. W prawej trzymał pistolet. 
- Dalej. Wszyscy z samochodu. No już! 
Wtem wyczuł Brilla, który przyczaił się za nim, gdzieś na środku ulicy. 
„Dobrze. Mam nadzieję, że ta kupa złomu mi pomoże” - pomyślał. 
Narastała w nim wściekłość. To nie było rozsądne. Starając się zapanować nad 

głosem, odezwał się ponownie: 

- Nie każcie mi powtarzać. Ruszać się! 
Ustawił ich w rzędzie na chodniku obok samochodu; trzy dziewczyny, trzech 
chłopaków. Dwóch z nich miało długie włosy, pozlepiane w strąki, trzeci - tylko 

kosmyk skalpowy. Dziewczyny ubrane były w szkockim stylu. Wszyscy mieli posępne 

twarze i cienie pod oczami - „jaszczurka”, jak nic. Porządne, prawie nowe 

ubrania. Czuł, że nie mógł ich tak po prostu zatrzymać. 
- Fajnie. Opróżnić kieszenie. Po kolei. Wszystko wykładać na bagażnik. 
- Oho, nie musimy tego robić, ponieważ... 
- Wykonać! 
- Nie dyskutuj z tą świnią - odezwała się jedna z dziewczyn. Narkotyk podzielił 

jej słowa i nadał im niezwykłą staranność. 
- To pewnie jakiś miłośnik strzelania. 
Brillo przysunął się do Polchika. 
- Do przeszukania niezbędne jest posiadanie nakazu z komendy, proszę pana. 
- Nie podczas patrolu w nagłym przypadku - warknął policjant. Nie spuszczał z 

oczu grupki młodych. Nie miał czasu na bzdury. Uważnie obserwował rosnącą 
kolekcję kluczy, drobnych monet, przyrządów do pielęgnacji paznokci, grzebieni i 
innych różności. 

- Musi być podstawa do podejrzeń - znowu wtrącił się Brillo. 
- Jest podstawa. Narkotyki. 

- Nar... musiał pan stracić rozum - stwierdził jeden z chłopaków. Bełkotał 
niewyraźnie, prześlizgiwał się po słowach. Musiał brać co innego niż pozostali. 

- „Proszę pana”? Dla ciebie to świnia - ponownie odezwała się dziewczyna, która 
nazwała Mike’a miłośnikiem pistoletu. 
- Słuchajcie - powiedział Polchik - wy smarki. Nie jesteście stąd. Prawie pewne, 

że jeżeli zrobię wam test KO, to okaże się, że jesteście pod działaniem 
„jaszczurki”. 
- Heeej! - zawołał kierowca. - Czego? 
- „Jaszczurki wojownika” - spokojnie odpowiedział Polchik. 
- O rany! Co za popieprzony bandyta - zdziwiła się dziewczyna z małymi ustami. 

- To jakiś językoznawca. Założę się, że zna wszystkie aktualne wyrażenia 

slangowe. Jakiś filolog. Jestem pewna, że zna także wszystkie błędy językowe, 

kolokwializmy, pułapki słowne, pseudonimy i wulgaryzmy. Rzeczywiście... no, 
no... „jaszczurka wojownika”. 

„Cholerni gówniarze z uniwersytetu - zasępił się policjant - zawsze próbują 
zrobić z ciebie głupka. Też mogłem iść na uniwersytet, ale musiałem pracować. Te 
pieniądze... Zawsze mają pieniądze. A ta mała suka...” 
Kierowca zachichotał. 
- Chcesz powiedzieć, Mella, moja droga, że ten tutaj podejrzewa nas o używanie 

nielegalnego boliwijskiego narkotyku, zwyczajowo nazywanego Guerrera-Tuera? 
Ostatnie słowa wymówił rozwlekle, co zabrzmiało jak: „głuehrreerra-uh tuu-
eerruh”. 

Odezwał się Brillo: 
- Po przejrzeniu moich taśm semantycznych nie znalazłem słowa „gu-errera-tuera” 

jako odpowiednika dla wyrażenia „jaszczurka wojownika”. Wprawdzie guerrero w 
języku hiszpańskim znaczy tyle co „wojownik”, ale najbliższe z możliwych słów o 
podobnej wymowie - guerra - tłumaczy się jako „wojna”. Ani guerrera, ani tuera 
nie pojawia się w języku hiszpańskim. Jeżeli tu era jest gatunkiem jaszczurki, 

to nie wydaje mi się, żebym znalazł... 

Polchik słuchał, oniemiały. Na barkach czuł nieznośny ciężar. Wszyscy byli 
przeciw niemu. Te dzieciaki, ten wstrętny robot. Wszyscy urządzali sobie zabawę, 

robili sobie z niego jaja. Robili sobie cholerne jaja! 

- Wykładać wszystko dalej - to było skierowane do grupki młodych. Zdumiał się 
słysząc swój głos jako serię krótkich szczęknięć. 

- Testy krwi i oddechu muszą być zlecone... 
- Nie wtrącaj się do tego! 
- Wracamy do domu z imprezy - powiedział chłopak z kosmykiem skalpowym. Dotąd 
się nie odzywał. - Pojechaliśmy skrótem i zabłądziliśmy. 
- Pewnie - Mike był zgryźliwy - zabłądziliście w sam środek Manhattanu. 

Nagle spostrzegł małą zieloną buteleczkę wystającą z torebki należącej do 

dziewczyny ostatniej z szeregu. 

- Co to jest? 
- Lekarstwo - odpowiedziała pośpiesznie. Zbyt pośpiesznie. 
Wszyscy skamienieli. 
- Pozwól mi to obejrzeć - głos policjanta był nienaturalnie spokojny. 

Wyciągnął lewą rękę. Uwaga wszystkich skupiała się jednak na prawej ręce Mike’a. 
Spoczywała na pistolecie. Dziewczyna wyciągnęła z masy różności, leżących na 
bagażniku, różowy pojemniczek. Wyraźnie się ociągała. W końcu podała mu do ręki. 
Brillo zaproponował pomoc. 
- Jestem wyposażony w sensory chemiczne i odpowiedni zestaw taśm w banku 

pamięci. Mogę przeprowadzić analizę chemiczną podejrzanego leku. 
Cała szóstka wpatrywała się milcząco w robota. Wydawała się być przerażona 

obecnością maszyny. 
Polchik wyciągnął pojemniczek w kierunku Brilla. 
Ten wcisnął kolorowy guzik na lewym przedramieniu. Z jego klatki piersiowej 

wysunęła się płytka. Nikt się jej tam nie spodziewał. Położył na niej buteleczkę 

i płytka wsunęła się z powrotem. Robot zaczął brzęczeć. 
- Nie musisz otwierać pojemnika? - spytał Polchik. 
- Nie, proszę pana. 
- Och! 

Robot ciągle brzęczał. Mike czuł się bardzo głupio, stojąc i patrząc. Po 
dłuższej chwili dzieciaki zaczęły się uśmiechać, potem szczerzyć zęby, potem 
otwarcie rechotać i szeptać między sobą. Dziewczyna z małymi ustami chichotała 

złośliwie. Mike poczuł się między nimi jak niezdarny i pryszczaty 
piętnastolatek. To było jak beczka śmiechu. Stał obok tych długonogich dziewczyn 

z uniwersytetu i czuł, że gardzi tymi wszystkimi gówniarzami. Gardzi z powodu 
pieniędzy, samochodów, modnych ubrań i narkotyków. A główny powód: to ich 
pewność siebie. On, Mike Polchik, pracował ciężko - przeciągał wołowe półtusze z 
ciężarówek do masarni swego ojca. Inni w tym czasie zabawiali się swymi 
elektrycznymi samochodami. Wyrzucił z myśli wspomnienia, a całą swą złość i całe 

rozgoryczenie zwrócił w stronę metalowego idioty, który ciągle brzęczał obok. 
- Okay. Jak długo to jeszcze potrwa? 
- Tsss... - syknął kierowca i zaczął przewracać oczami. 

Polchik zignorował go. Nie podobało mu się to wszystko. 
- Jestem szybką jednostką, proszę pana. Eksperymentalny model X-44. Mój główny 

mechanizm, Jednostka Centralna AA, została tak zaprojektowana w laboratoriach 
Universal Elektronics, że potrafi wykonać tę czynność w czasie poniżej jednej 
minuty. 
- Dobrze. Śpiesz się. Chcę szybko zabrać stąd tych długowłosych. 
- Guue-rare-ah tuu-err-ah - odezwał się „kosmyk skalpowy” nieprzyjemnym szeptem. 

Rozległ się dźwięczny ton i płytka w klatce piersiowej robota opadła. Maszyna 
wyjęła plastikową buteleczkę. Wręczyła ją dziewczynie. 
- Co ty wyprawiasz? 

- Analiza potwierdziła to, co zaświadczyła ta młoda dama. Jest to zwykły lek 
stosowany w przypadkach zatkania nosa lub kataru na tle alergicznym. 

Policjant nie odezwał się. 
- Jesteście wolni - powiedział robot. - Proszę nam wybaczyć. Po prostu 

wykonujemy swoją pracę. Dziękuję. 
Mike chciał zaprotestować. Wiedział, że ma rację, ale tamci już chwycili swoje 

rzeczy. Nawet nie przeszukał samochodu, gdzie trzymali na pewno to świństwo. 

Wiedział jednak, że byłoby to bezcelowe. Był tylko pionkiem, „świnią” w tym 
eksperymencie. On, nie robot. Taka była bolesna prawda. Czuł, że gdyby się 

wmieszał, zmienił decyzję robota, to dorzuciłby tylko kolejny kamyk do tego 
stosu, który maszyna uzbierała na niego: brak opanowania, przyjmowanie prezentów 
od miejscowych sklepikarzy, incydent z Kyserem... A teraz to. Nagle Mike Polchik 

zapragnął wrócić, zdać ekwipunek, podpisać co trzeba i wrócić do domu. Do łóżka. 
Ciepły dywan i tak dalej. Po prostu do łóżka. 

Wszystko dlatego, że jeżeli nastaną te metalowe rzeczy, a to się nieuchronnie 
zbliżało, on będzie zbyt zmęczony, by dotrzymać im kroku. 

Patrzył, jak młodziaki, gwiżdżąc i wyśmiewając się z jego bezsilności, ładują 

się do samochodu. Dziewczyny pokazywały uda włażąc górą. Kierowca ruszył i 
szybko odjechał w górę Alei. Po chwili zniknęli z oczu. 
- Rozumiecie, posterunkowy Polchik - powiedział Brillo - że bezpodstawne 

aresztowanie naraziłoby nas obu na poważne... 
Ale policjant był już daleko. Szedł z pochylonymi ramionami - ciężar ekwipunku i 
pięciu lat w policji to było zbyt wiele dla niego. 

Robot zabrzęczał (rodzaj dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary) i podążył za 
człowiekiem. Utrzymywał czujność i obserwował okolicę skrytą w ciemnościach 

przedświtu. Nie potrafił wyliczyć rozpaczy. Został zbudowany do służby. 
Zaprogramowany, żeby chronić społeczeństwo. I robił to. Robił cały czas, również 
w drodze powrotnej do komendy. 

 

¬ ¬ ¬ 
 
Polchik siedział przy pokiereszowanym biurku i pracowicie pisał raport na 

wyeksploatowanej maszynie IBM Selectric. Był chory ze złości. Po drugiej stronie 

pokoju Reardon grzebał we wnętrzu metalowej masy Brilla. Używał specjalnych 

narzędzi z maleńką lampka na końcu każdego z nich. Młody urzędnik od burmistrza, 
który przyglądał się temu, wyglądał na kompletnie zaspanego. 
„Nie jest przyzwyczajony do nie przespanych nocy” - z ponurą satysfakcją 
pomyślał policjant. 

Drzwi od biura kapitana Summita otworzyły się. Kapitan, wyglądający świeżo i 

rześko, kiwnął ręką w stronę Polchika. 
- Teraz się zacznie - szepnął do siebie Polchik. 
Summit wpuścił Polchika przed sobą, potem zamknął drzwi i wskazał plastikowe 
krzesło stojące przed biurkiem. Mike usiadł. 

- Jeszcze nie skończyłem pisać raportu, kapitanie - zauważył. 
Summit jakby nie słyszał. Podszedł do biurka i podniósł żółty kawałek papieru. 
Stał przez chwilę bez słowa, wpatrując się w pismo. 
„Doniesienie z 86. posterunku. O wypadku. Sześcioro dzieciaków w fordzie 
electric. Kierowca stracił panowanie nad kierownicą, rozjechał przechodnia i 

roztrzaskał samochód o balustradę mostu. Troje na miejscu, troje w stanie 
krytycznym, praktycznie nie do uratowania. Piętnaście minut po tym, jak ich 
zatrzymaliście.” 

Kurz. 
Wyczyścić. 

Popioły. 
Szare. Koniec. 
Polchik nie mógł myśleć. Zmęczenie. Zakłopotanie. Choroba. Sześcioro dzieciaków. 
To były dzieciaki, naprawdę dzieciaki. Nic więcej nie wydostawało się z jego 
wspomnień. 

„Jedna z dziewczyn wyleciała przez przednią szybę. ŚNM. Kierowcy kolumna 
kierownicy wyszła przez plecy. Inna dziewczyna miała skręcony kark. Jeszcze 
inna...” 

Nie mógł tego słuchać. Był zupełnie gdzie indziej, daleko. Dzieciaki. 
Roześmiane, szczęśliwe dzieciaki. Benjy pewnego dnia będzie w tym samym wieku. 

Zalało dywany. 
- Mike! 
Nie słyszał. 
- Mike! Polchik! 
Spojrzał w górę. Jakiś nieznajomy facet stał przed nim i trzymał w ręce żółty 

papier. 
- W porządku? Nie siedź tak, Polchik. Miałeś ich! Dlaczego ich wypuściłeś? 

- Eee... „jaszczurka”. 
- To prawda. Pięcioro z nich zażyło to świństwo. Trzy pojemniki były w 
samochodzie. I zdechły kot. Na podłodze. Wszystko zapakowane w plastikowe torby. 

Musiałeś być chyba ślepy, żeby to przegapić. 
- Robot... 
Summit odwrócił się jakby z niesmakiem. Cisnął raport na biurko. Nacisnął guzik 

interkomu. Gdy wszedł sierżant Loyo, powiedział do niego: 
- Zabierz go na górę i daj mu trochę czasu na pozbieranie się. Niech się położy 

na pół godziny, a potem przyprowadź go do mnie. 
Loyo wziął Polchika pod ramię i wyprowadził. 
Kapitan Summit wyłączył światła i usiadł za biurkiem. Przez brudne szyby patrzył 
na wstający dzień. 
 

- Lepiej? 

- Tak. Dziękuję, kapitanie. W porządku. 
- Jesteś znowu u mnie. Rozumiesz, co mówię? 
- Tak, oczywiście. W porządku. To tylko... te dzieciaki... czułem. 
- Więc dlaczego pozwoliłeś im odjechać? Nie mam czasu pieścić się z tobą. 
Polchik. Jesteś gliną od pięciu lat i znasz w mieście chyba wszystko, co trzeba 

znać. 
- Jestem w porządku, kapitanie. Pozwoliłem im odjechać, gdyż robot zbadał 
pojemnik zabrany jednej z dziewczyn i powiedział, że to krople do nosa. 
- Niedobrze, Mike. 

- Co miałem na to powiedzieć? 

- Cholera, patrolowy Polchik. Lepiej wymyśl coś innego, do diabła! Przecież 

wiesz, że to było tylko dla zmylenia. Jesteś wystarczająco długo gliniarzem, by 
widzieć i słyszeć, że są po prochach. Jak mogłeś dać się tak oszukać? 

- Za co miałem ich zatrzymać? Za posiadanie kropli do nosa? Z tym opiekuńczym 
robotem recytującym prawa obywatelskie z podaniem strony i linijki tekstu? Robił 

to na każdym kroku. Dobrze. Powiedzmy, że nie posłuchałbym robota i 
przyprowadziłbym ich tutaj. I co? W ciągu godziny byliby z powrotem na wolności, 

a ja miałbym sprawę o nieuzasadnione aresztowanie. Nawet gdyby to nie były 
krople do nosa. I mogliby użyć tych przeklętych taśm Brilla, żeby powiesić mnie 
za jaja! 

Summit opadł na fotel. Jego twarz wyglądała jak zakład pogrzebowy. 
- I mamy martwych troje, może sześcioro dzieciaków. Jezus. Jezus. Jezus. 
Potrząsnął głową. 
Polchik chciałby go jakoś pocieszyć. Ale jak miał to zrobić? 
- Proszę posłuchać, kapitanie. Mogłem sprowadzić ich tutaj tak szybko, że nawet 

by się nie spostrzegli... gdybym był sam. Ten diabelski robot... tak, to nie 
zdało egzaminu. Proszę posłuchać. Nie próbuję stwarzać sobie alibi. Daleki 
jestem od tego, ale pan był przecież zwykłym gliną... pan wie, że gliniarz to 

nie tylko przepisy i pęczek drutów. Tacy jak ja nie potrafią po prostu pracować 
z takimi maszynami jak Brillo. Nic z tego, kapitanie. Człowiek powinien móc użyć 

swojego rozsądku, powinien czuć, że jest coś wart, że nie jest tylko kawałkiem 
gów... 
Głowa Summita podniosła się raptownie. 
- Rozsądku!? 
Wyglądał, jakby za chwilę miał zwymiotować. 

- Jaki rodzaj rozsądku wykazałeś z tym Rico koło hotelu „Amsterdam”? A co z tym 
wszystkim, co jest na taśmach; z dźwiękiem, z obrazem, ze wszystkimi” 
- Ach, to. 

- Tak. To. Masz cholerne szczęście, że zażądałem, aby te taśmy były tylko do 
użytku wewnętrznego policji! Musiałem odwołać się do tajności danych. Czy masz 

wyobrażenie o tym, za jak wiele sznurków jestem pociągany? Przez szefa, Komisję, 
przez tego cholernego burmistrza. Wyobrażasz to sobie, Polchik? 

- Nie. Przykro mi. Przepraszam. 
Smutek na twarzy. 

- Za „przepraszam” nic nie kupisz, do diabła! Żądam, żebyś nie przyjmował 

żadnego podarunku, żadnych butelek, żadnych soczków. Nic, od nikogo. Zrozumiano? 
- Tak jest. 

Summit mówił ze zmęczeniem w głosie. 
- Wystarczająco trudno pracować mając na karku specjalne śledztwo zespołu 
prokuratora okręgowego. Węszą po całej komendzie. Jezus, Polchik, wyobrażasz to 

sobie?... 
Przerwał, spojrzał oskarżające na podwładnego i powiedział: 

- Jeszcze jeden taki numer i wylecisz stąd na zbity pysk. Nie będzie upomnień, 
nagan czy grzywien. Na pysk. Kapish? 
Polchik skinął głową. 

- Tym razem będzie dobrze - odezwał się kapitan łagodniej. 
- Co będzie dobrze? 
- Z tobą będzie dobrze. 

Policjant czekał na ciąg dalszy. 
- Muszę o tym pomyśleć, ale to nie z powodu twoich dobrych pięciu lat u mnie, 

Polchik... Tak, będziesz ukarany, lecz jeszcze nie wiem jak. 

- Cóż... A co stanie się z robotem? 
Summit podniósł się powoli. Wyglądał jak zacumowany sterowiec. 
- Wyjdźmy. Sam zobaczysz. 
Polchik ruszył za nim do drzwi. Przed wyjściem kapitan zatrzymał się. Spojrzał 
prosto w oczy Mike’a i powiedział cicho: 

- Dzisiejsza noc to była dobra szkoła, Polchik. 
Nie doczekał się żadnej odpowiedzi. 
Weszli razem do pokoju, gdzie znajdował się robot. Reardon ciągle trzymał głowę 
w otwartej jamie klatki piersiowej Brilla, a młodzik z ratusza stał na palcach 
za plecami inżyniera i usiłował zajrzeć do środka. Gdy weszli, inżynier 

wyprostował się. Wyłączył lampkę na końcu narzędzia. Patrzył w stronę Summita i 

Polchika. Ci podeszli do szefa policji, Santoriniego. Kapitan pomruczał przez 
chwilę do tamtego. Szef skinął głową i powiedział głośno: 
- Porozmawiamy jutro. - Po czym ruszył do wyjścia. Nagle zatrzymał się i dodał: 
- Dobranoc, panowie. To była długa noc. Skontaktuję się jutro ze wszystkimi. 

Nie czekając na jakąkolwiek reakcję, wyszedł. 

Reardon odwrócił się do Summita. Czekał na jakieś wyjaśnienia. Nawet człowiek 
burmistrza trochę się ożywił. Ten z FBI podniósł się z ławki (jeżeli tylko 
Polchik dobrze zapamiętał, to nie zmienił pozycji od ubiegłego wieczoru) i 

podszedł do reszty. 

Inżynier przerwał milczenie. 
- No, cóż... - I umilkł. 
- Panowie - odezwał się wreszcie kapitan - powiedziałem szefowi, Santoriniemu, 

że osobiście napiszę pełny raport i wyślę go do odpowiednich władz. Moja opinia 
zadecyduje, jest to więcej niż prawdopodobne, o tym, czy roboty zostaną 

zaakceptowane do pracy w siłach policyjnych. 
- Pierwsze oceny są bardzo dobre, kapitanie. Bardzo dobre - stwierdził młody 
człowiek. 

Summit nie zwrócił na niego uwagi. 
- Myślę, że powinienem wam powiedzieć, panowie, że w tej chwili moja ocena jest 

całkowicie negatywna, przynajmniej jeśli chodzi o mnie. Panie Reardon, ciągle ma 
pan długą drogę przed sobą. I bardzo dużo pracy, aby pańska maszyna mogła być 
wykorzystana. 
- Myślę, że... 
- Och, ona sprawuje się bardzo dobrze - ciągnął Summit. - Proszę mnie źle nie 

zrozumieć. Jednak uważam, że potrzeba dużo więcej elastyczności w jej 
zachowaniu. I dużo więcej wiedzy na temat pracy policji i obowiązków policjanta, 
zanim robot będzie mógł stanowić realną pomoc w naszej pracy. 

Inżynier zezłościł się, ale usiłował panować nad sobą. 

- Wprowadziłem do jego pamięci całą zawartość Podręcznika Policjanta, wszystkie 

dane na temat miasta, Sądu Najwyższego... 
Kapitan powstrzymał go podniesieniem ręki. 
- Panie Reardon, to, co pan tu wymienia, jest najmniej ważne dla policjanta na 
patrolu. Każdy może przeczytać książkę, która zawiera przepisy, lecz jak 
zastosować te przepisy w konkretnej sytuacji, to coś więcej niż zaprogramowanie 

robota. To wymaga, tak... to wymaga treningu. Treningu i doświadczenia. I nie 
przychodzi tak łatwo. Glina to nie tylko przepisy i pęczek drutów. 
Polchik skamieniał, gdy usłyszał swoje słowa. Teraz był pewny, że będzie dobrze. 

Nie tak dobrze jak wcześniej, ale co najmniej znośnie. 
Reardon wpadł w furię. Nie dopuszczał do siebie żadnych wyjaśnień. Nie mógł 

pozwolić, żeby ten dzieciak od burmistrza i człowiek z FBI zostali tak po prostu 

spławieni. Pracował zbyt długo, włożył w to zbyt wiele osobistego wysiłku i 

poświęcił karierę, żeby teraz zostać odprawionym z kwitkiem. 

- X-44 nie wymaga żadnego treningu. 
Twarz kapitana napięła się. Mocno zacisnął szczęki. 

- Proszę posłuchać, inżynierze Reardon. Nie znam się dobrze na polityce, może 
dlatego ciągle jestem kapitanem... 
Młody człowiek rzucił mu ostrzegawcze spojrzenie, lecz kapitan kontynuował: 
- To nie chodzi tylko o trening. Ten policjant jest dobry. Jest rozgarnięty, 
stoi mocno na nogach i wie, co w trawie piszczy. Może nie jest Sherlockiem 
Holmesem, ale czuje miasto, zna jego zapach, jego temperaturę. Wie, że każdego 

roku w sierpniu mamy wypadki, zamieszki i samobójców. W sierpniu znajdujemy 
paczki, które zawierają odcięte głowy kobiet, i są zaadresowane na przykład do 

stolicy Ohio. Ten policjant wie, kiedy nasilają się nastroje rasistowskie, wie, 
kiedy ci biedni głupcy w czynszowych kamienicach zaczynają wariować, wie, że 
pojawił się nowy rodzaj narkotyków. Ale tej nocy popełnił więcej pomyłek niż 

podrzędny szuler. Przez pięć lat chodził i jeździł na patrole, i nigdy nie miał 
takich wpadek. Dlaczego? Muszę zapytać: dlaczego? Jedyną rzeczą odróżniającą 
dzisiejszą noc od innych była pańska maszyna. Dlaczego? Dlaczego Mike Polchik 
zachował się tak, jak się zachował? Wiedział, że te dzieciaki w samochodzie 

powinny być wzięte na test KO. Więc pytam, panie Reardon: dlaczego?... 

Dlaczego?... 
Polchik czuł się nieswojo. Kapitan był bardziej zmęczony niż kiedykolwiek. Mike 
stał bez słowa i słuchał. Obok niego stał milczący facet z FBI i również słuchał 
uważnie. 

Brillo też był cicho. Wyłączony. 

Ale dlaczego ciągle było słychać brzęczenie? 
- To nie tylko przepisy i rozporządzenia, panie Reardon. - Wydawało się, że 
kapitan ma jeszcze wiele do powiedzenia. - Debil może się ich nauczyć. Ale jak 
oszacować jednym spojrzeniem na twarz, czy należy zatrzymać jakiegoś człowieka? 
Jak rozpoznać różnice znaczeniowe w takich słowach, jak trawka, świnia, łobuz 

czy herbatnik? Jak określić, kiedy zostawić w spokoju dzieciaki, gdy chcą się 
ochłodzić pod hydrantem? Jak pan to wszystko zaprogramuje? A musi pan wiedzieć, 
że to wszystko zmienia się z godziny na godzinę. 
- Potrafimy to zrobić! To będzie wymagało czasu, ale możemy to zrobić! 
Kapitan skinął głową. 

- Być może. 

- Wiem, że potrafimy. 

- Dobrze. Nawet mogę w to uwierzyć. Powiedzmy, że pan to potrafi. Powiedzmy, że 
może pan zbudować robota działającego jak istota ludzka. Lecz ciągle będzie to 

robot... bo... z tych powodów, o jakich tutaj mówiliśmy. A trzeba czegoś więcej. 
- Na przykład czego? 
- Ludzi, panie Reardon. Takich ludzi jak Polchik. Spytałem pana, dlaczego ten 
policjant tak ogłupiał. Dlaczego jego ostatni patrol był taką klęską, że będę 
musiał wszcząć przeciw niemu postępowanie dyscyplinarne. Pierwszy raz w ciągu 

pięciu lat... Powiem panu, dlaczego tak się stało, panie inżynierze. Opowiem 
panu o ludziach takich jak Polchik. Wie pan, że obawiają się maszyn? Ciągle ich 
obciążaliśmy jakimiś nowymi gratami, aż zaczęli się obawiać każdego nowego 

brzęczącego przedmiotu. Nie chcą współpracować, chociaż mogą nawet nie wiedzieć, 

że tak właśnie robią. Nie sądzę, że Polchik wiedział, co się stało, dlaczego 

powinęła mu się noga dzisiejszej nocy. Pan potrafi zbudować robota, który by 
działał jak człowiek. Zgoda, może ma pan rację. Ale jak, do diabła, zamierza pan 
zmusić ludzi, by działali jak roboty i nie obawiali się ich? 
Reardon wyglądał na pokonanego i równie przygnębionego jak Polchik. 
- Mogę tu zostawić Brilla do jutra rana? Ściągnę ludzi z laboratorium i zabiorą 

go. 
- Oczywiście - odpowiedział kapitan. - Może stać tu pod ścianą. Oficer dyżurny 
będzie miał na niego oko. - Zwrócił się do sierżanta Loyo: - Sierżancie, 

poinstruujecie swojego zmiennika. 
Loyo uśmiechnął się i przytaknął. 

- Tak jest. 
Summit obejrzał się i powiedział do Reardona: 
- Przepraszam pana. 
Grymas inżyniera był tylko cieniem uśmiechu. Wyszedł pośpiesznie z komendy. 
Młodzik z ratusza chciał coś powiedzieć, lecz już zbyt wiele zostało tu 

powiedziane i kapitan miał dość. 

- Jestem naprawdę bardzo zmęczony, panie Kenzie. Co by pan powiedział na krótką 
rozmowę po moim spotkaniu z szefem? 

Młodzieniec nachmurzył się, odwrócił i wyszedł bez słowa. 
Kapitan ciężko westchnął. 
- Mike, podpisz się i do domu. Zobaczymy się jutro... Później. 

Skinął głową człowiekowi z FBI, który dotąd nie powiedział ani jednego słowa, i 

wyszedł. 

Robot stał tam, gdzie zostawił go Reardon. Stał cichy i milczący. 
Polchik wszedł na górę, żeby się przebrać. Coś go dręczyło, lecz nie potrafił 
tego określić. Gdy wrócił, facet z FBI właśnie odkładał słuchawkę. 

- Wychodzisz? - spytał. 
Było to pierwsze słowo, jakie Mike usłyszał od niego. Tamten miał ciepły, 
przyjemny głos. 
- Tak. Idę do domu. Jestem wykończony. 
- Nie można powiedzieć, że ci się dziwię. Sam jestem trochę zmęczony. Podwieźć 

cię? 
- Nie, dzięki - powiedział Polchik. - Pojadę metrem. Od przystanku metra do 

mojego domu jest bardzo blisko. 
Wyszli razem. Mike pomyślał, że mokre dywany czekają na niego. Stali z minutę na 
schodach, wdychając rześkie poranne powietrze. W końcu Polchik odezwał się: 

- Czuję coś w rodzaju współczucia do tego cholernego kawałka złomu. Wykonał 

kawał dobrej roboty. 
- Dobrej, ale nie doskonałej - dodał człowiek z FBI. 
Polchik poczuł się nagle bardzo opiekuńczy w stosunku do maszyny, która stoi 

teraz pod ścianą wewnątrz komendy. 

- Ech, sam nie wiem. Prawdę powiedziawszy uratował mnie przed atakiem tego 
pijanego półgłówka. Proszę mi powiedzieć... Uważa pan, że zbudują kiedyś robota, 
który sprosta temu wszystkiemu? 
Człowiek z FBI zapalił papierosa, zaciągnął się, wypuścił dym cieniutką strużką 

i pokiwał głową. 

- Tak. Prawdopodobnie, tak. Ale będzie to musiało być o wiele bardziej 
wyrafinowane urządzenie niż stary Brillo. 

Mike popatrzył przez otwarte drzwi do wnętrza komendy. Robot stał samotny i 
wyglądał jak słaba, bezradna istota. Jakby czekał na zardzewienie. Policjant 

pomyślał o dzieciach, wszystkich dzieciach i o czasach, gdy sam był dzieckiem. 
To musi być jak piekło - pomyślał - czuć, że jest się robotem. Wyłączą cię, 
kiedy już nie będziesz im potrzebny.” 
Nagle stwierdził, że ciągle słyszy ciche brzęczenie. Rodzaj dźwięku, jaki wydają 
elektryczne zegary. Zerknął na faceta z FBI, lecz ten podszedł już do swego 

samochodu. Ciągle palił papierosa. Polchik nie zauważył, czy tamten nosi 
elektryczny zegarek czy nie. Poszedł za nim. 
- Kłopot z Brillo - odezwał się ten z FBI - polega na tym, że możliwości, jakie 

dał mu Reardon, są zbyt ograniczone. Jestem jednak pewny, że istnieją inne 

instytucje, które już to rozpracowują. I wyjdą pewnego dnia na światło dzienne. 

- Tak. Na pewno - przyznał Polchik. 
Człowiek z FBI przekręcił kluczyk w zamku i pociągnął. Drzwi samochodu pozostały 
zamknięte. 
- Cholera! - zaklął. - Rządowy grat. Ciągle coś się zacina. 
Napiął mięśnie i szarpnął gwałtownie. Mike zdębiał. Metal rozdarł się jak 

papier. 
- Zajmij się swoimi sprawami, słyszysz? - usłyszał Polchik, gdy tamten wsiadał 
do samochodu. Zobaczył, jak wyjmuje znajdującą się w plastikowej okładce kartę 

identyfikacyjną i wsuwa ją w kolumnę kierownicy. 
Samochód przysiadł na resorach, jakby nagle na siedzeniu kierowcy znalazła się 

tona ładunku. Trzasnęły drzwi. 
- Niedobrze, że nie możemy go użyć - powiedział człowiek z FBI, patrząc w stronę 
Brilla, którego widać było przez otwarte ciągle drzwi komendy - ale... jest 
jeszcze zbyt prymitywny. 
- No tak. Na pewno. Zajmę się swoimi sprawami - odpowiedział Polchik trochę zbyt 

późno. Poczuł, że ciągle ma otwarte usta. 

Facet z FBI wyszczerzył zęby, uruchomił samochód i odjechał. 
Mike stał jeszcze przez chwilę nieruchomo. 
Potem spojrzał w dół ulicy, w kierunku, gdzie zniknął pojazd faceta z FBI. 

Spojrzał raz jeszcze na metalowego glinę, który stał bez ruchu pod ścianą 
komendy. 

I chociaż odgłosy miasta stały się już bardzo głośne, ciągle nie był pewien, czy 

nie słyszy dźwięku, jaki wydają elektryczne zegary. Coraz głośniejszego 
brzęczenia. 
 
Tłumaczył Waldemar W. Pietraszek 

 

Poza czasem 
 

Wstęp 
 
Zdania na temat sposobu zarządzania naszymi więzieniami są podzielone. Dobrzy, 
poważni i poprawnie myślący obywatele wmawiają sobie, że więzienia nie istnieją 
wyłącznie po to, by utrzymać niebezpiecznych przestępców z dala od 

społeczeństwa, lecz że ich zadaniem jest również rehabilitacja kryminalistów 
oraz pomoc przy ich powrocie na łono tegoż społeczeństwa. Taka zresocjalizowana 
persona jest oczywiście gotowa do zajęcia odpowiedniego miejsca we wspólnocie 

obywatelskiej. Niektóre z więzień są nawet nazywane „reformatorniami”. 
W rzeczywistości zaś większość więzień to kloaki z narkotykami, przemocą i 

zbrodnią. Skoro twoja społeczność składa się tylko z socjopatów i strażników, to 
istnieją niewielkie szansę na resocjalizację. Ci, którzy to kwestionują, powinni 

przeczytać książkę Mądrala, będącą autobiografią byłego mafioso. Autor, gdy 

został skazany na więzienie, wykorzystywał czas na przemyt narkotyków i inne 
intratne tego typu zajęcia. 

Jeżeli zgodzimy się ze stwierdzeniem, że zachowania kryminalistów są czymś 

nienormalnym, czymś, na co współczesne społeczeństwa nie znają lekarstwa, wtedy 
dlaczego nie wykorzystać pomysłu na świat, w którym zamraża się więźniów do 

czasu, gdy nauka odkryje techniki prawdziwej resocjalizacji? Paru ludzi 

powierzyło swe ciała niskim temperaturom w nadziei, że uczeni znajdą pewnego 

dnia lekarstwo na chorobę, która ich „zabiła”. 
Dlaczegóż by nie zamrażać przestępców i trzymać ich w tym stanie, aż nie 
nauczymy się, jak naprawiać ich zachowanie?! Utrzymanie zamrożonego człowieka 
kosztuje parę centów na rok jako opłata za energię elektryczną i jest 

nieporównywalnie tańsze niż koszty wyżywienia i mieszkania dla żywego osobnika, 

Jest oczywiście wiele nierozwiązanych problemów natury medycznej oraz cale 
mrowie przepisów prawnych, które pojawiają się, gdy zaczynamy się zajmować 
zamrażaniem ubezwłasnowolnionych więźniów. Sam pomysł jest również najeżony 

pułapkami, jak można się o tym przekonać, czytając poniższą opowieść. 
 
W 

 pierwszym dniu rozprawy sala sądowa przypominała studio telewizyjne z czterema 
kamerami, światłami, tuzinami reporterów. Ściągnięto dodatkowych gliniarzy, a 
wszędzie siedziały tłumy gapiów. Ale po ośmiu miesiącach nie było zbyt wielu 
świadków ataku serca Don Carminego Lombarda. 
Podczas zeznania swego szwagra, cappo di tutti cappi dla całego regionu Nowej 

Anglii, chwycił się kurczowo za pierś i wyprężył na krześle. W chwilę potem 

upadł na stojący przed nim stół. Rozrzucił stosy notatek, przygotowanych przez 
czterech jego obrońców, i na koniec ześliznął się na podłogę jak miękki worek 
rozgotowanego makaronu. 
Rozeszła się natychmiast plotka, że zeznanie, opisujące Dona jako bogobojnego 

człowieka, który stał się zamożny dzięki swej ciężkiej pracy i oszczędności, 
wywołało gniew Boga. Gniew, który spadł na starego człowieka. Prawdopodobnie nie 
była to prawda. Atak serca nie stanowił wielkiego zaskoczenia. Don Carmine miał 
prawie osiemdziesiąt lat, potężną nadwagę i wypalał całe skrzynki straszliwych 
sycylijskich cygar, nasączając je mocno rumem. 

Najlepsi i najdrożsi lekarze zachodniego świata przylecieli do Rhode Island, by 
ratować życie Dona. Wytrwale przez sześć dni walczył stary człowiek o życie. 

Siódmego, jak przykazał Pan Bóg, spoczął na wieki. Śmierć stwierdził cały zespół 
lekarzy, gdyż żaden nie chciał pojedynczo ryzykować przekazania smutnej wieści 
mężczyznom czekającym w szpitalnym korytarzu. Całe to dziwne towarzystwo miało 

kamienne twarze, doskonale skrojone garnitury i jadło bez przerwy pizzę. Wszyscy 
rozmawiali w języku będącym dziwaczną mieszaniną włoskiego i angielskiego. 
Jednak Don Carmine, zanim umarł, wydał rozkaz, by jego ciało zakonserwowano w 
ciekłym azocie. Może naprawdę obawiał się Boga. Gdy tylko pojawiła się szansa na 
oszukanie śmierci, chciał wydać pieniądze i podjąć ryzyko. 

 
- Co to jest ta krio... kriogetyka, czy jak tam się to nazywa? - warknął Angelo 

Marchetti. 

Nie był rozzłoszczony, i był to jego normalny sposób mówienia z wyjątkiem 
sytuacji, gdy był naprawdę wściekły. Wtedy ryczał. 

- Kriogenika - poprawił Pat del Vecchio, prawnik i doradca bossa. 
- Zamrozili go w tym paskudztwie - ciągnął Marchetti - jakby był wypatroszonym 
kurczakiem. 
Del Vecchio był młody i stanowił wzorcowy okaz nowego utalentowanego narybku 
wyhodowanego na dobrym uniwersytecie. Tacy jak on powoli i cierpliwie odwodzili 

mafię od jej starych, brutalnych sposobów zdobywania pieniędzy i kierowali ją w 
stronę bardziej intratnych przestępstw komputerowych. Różne półlegalne interesy 
również były godne zainteresowania. Można było zarobić więcej pieniędzy przy 

daleko mniejszym ryzyku na toksycznych odpadach niż pracując na przykład w 
narkotykach. Trzeba pozwolić Latynosom wyrzynać się wzajemnie w wojnach 

narkotykowych. Niech kolejne stany legalizują hazard. Del Vecchio umiał 
przewidywać przyszłość: więcej pieniędzy zostanie ukradzionych przy pomocy 
naciśnięcia jednego klawisza na klawiaturze komputera, niż zostało zrabowane 

przy użyciu pistoletów, które tak lubili nosić przestępcy dawnego typu. 
Marchetti był jednym z ostatnich konserwatystów, jacy uchowali się w Rodzinach 

Nowej Anglii. Łysy, zbudowany jak mały, przysadzisty hydrant, z głową w 

kształcie pocisku i małymi, wąsko osadzonymi oczkami. Przez całe swoje życie 
przypominał byka. Kiedyś zatłukł człowieka gołymi rękami. Teraz, do zastraszania 

innych używał grzmiącego głosu i organizacji, która za nim stała. Odziedziczył 

imperium Carminego, ale ciągle dręczyła go myśl, że Stary Don może wrócić 

pewnego dnia, żeby znowu go zanudzać. 
Siedział w patio swego luksusowego domu w Newport i podziwiał cudowny widok 
zatoki Narragansett. Błękitne wody poznaczone były tu i ówdzie białymi żaglami, 

na błękitnym niebie bieliły się puszyste obłoki. Marchetti często spędzał tu 
popołudnia. Odpoczywał w wygodnym głębokim fotelu i podglądał przez silną 

lornetkę piękne dziewczyny w skąpych kostiumach kąpielowych. Zupełnie nie 
interesował go fakt, że tuż obok znajdowała się zabytkowa kryjówka rozbójników z 
ubiegłego stulecia. Zadowalały go własne myśli. Dziś był mocno zaniepokojony 

naukowym cudem nazywanym kriogeniką. 
- Tak sobie myślę: umarł stary Carmine czy nie? 
Del Vecchio, szczupły, ubrany w wytworną, dwurzędową marynarkę koloru kości 

słoniowej i ciemnogranatowe spodnie, starał się uspokoić szefa: 
- Jest martwy z punktu widzenia prawa, medycyny i rzeczywistości. 
- Więc dlaczego nie chciał być pochowany? - warknął podejrzliwie Marchetti. 

Młody doradca, z niewzruszoną cierpliwością, wytłumaczył po raz kolejny, że 
stary człowiek był w stanie śmierci klinicznej, że istnieje pewna grupa 

naukowców, którzy wierzą, iż być może, w bliżej nieokreślonej przyszłości, uda 

się wyleczyć chorobę serca, która spowodowała śmierć. Don Carmine kazał się 
zamrozić; przechować w ciekłym azocie w temperaturze 176° C poniżej zera. 
- Chryste, ale zimno! - mruknął Marchetti. 

- W tej temperaturze - ciągnął prawnik - ciało starego może być przechowywane 

przez wieczność w doskonałym stanie. Tak długo, dopóki nie wyłączy się 

zamrażarki. I jeżeli naukowcy znajdą kiedyś sposób na ustalenie, co go zabiło, 

mogą go odmrozić i przywrócić do życia - zakonkludował. 
Boss zmrużył oczy i popatrzył w słońce. Zainteresowanie żaglówkami, a nawet 
kąpiącymi się pięknościami, opuściło go zupełnie. 

- Może - powiedział powoli - ktoś powinien wyciągnąć wtyczkę tej lodziarki. 

To ostatnie słowo pasowało do jego staroświeckiego stylu bycia. 
Del Vecchio uśmiechnął się. Rozumiał tę obawę przed powrotem odrodzonego Don 
Carminego do Nowej Anglii. 

- Nie obawiaj się - odezwał się uspokajająco. - Jest jedna wielka dziura w całej 

tej sprawie. 
- Tak? Jaka dziura? 
- Nikt nie wie, jak rozmrozić ciało, które już raz zamrożono. Nie potrafią tego 

zrobić bez uszkodzenia struktury komórek. Spróbuj ożywić Don Carminego, a 
zabijesz go. 

Marchetti zaśmiał się. Zabrzmiało to jak głośny, krwiożerczy ryk. 
- Umarłby więc dwa razy! 
Śmiał się, aż łzy popłynęły mu z oczu. 

 
Lata biegły szybko, zbyt szybko dla Angela Marchettiego. Pomimo często 

powtarzanych rad swego prawnika, że może ciągnąć zyski z legalnie prowadzonych 
kasyn i banków, nie zmienił swych sposobów zarabiania pieniędzy. Zaś władze 
federalne stale unowocześniały swe techniki i nieuchronnie zbliżał się czas, 
kiedy zdołają coś mu udowodnić. Marchetti (nigdy nie myślał o sobie „Don 
Angelo”) znalazł się w końcu w sądzie oskarżony o lichwę, oszustwa podatkowe 

oraz, co brzmiało najgroźniej, o stwarzanie zagrożenia dla zdrowia społeczeństwa 
przy użyciu toksycznych odpadów. Okazało się, że jednej ze spółek, którą kupił 
za namową del Vecchia, udowodniono wypuszczenie groźnych chemikaliów do 

publicznego kanału burzowego. 
Marchetti, piętnaście kilogramów cięższy niż w roku śmierci Don Carminego, 

siedział pewnego dnia w patio swej posiadłości. Lornetka leżała bezużyteczna 
obok fotela. Nie używał jej całe lato. Jego wzrok nie był już taki jak dawniej, 

a i zainteresowania się zmieniły. Nie interesowały go już skąpo odziane kobiety. 

Leżał w swym głębokim, klubowym fotelu jak biały wieloryb. Cielsko rozmiaru 52 
skrywał ciepły pled. 

- Mają dowody - odezwał się ponuro del Vecchio. 
- Czy nic nie możemy zrobić? 
Prawnik stał obok przygnębionego grubasa, który był jego szefem. Wyglądał nawet 

bardziej elegancko i dostojnie niż kilka lat wcześniej. Ciągle był szczupły i 
przystojny. Kilka zmarszczek pojawiło się na twarzy, ale mogły być oznaką 

mądrości lub rozwiązłego trybu życia. Mogły być też świadectwem obu tych rzeczy. 

Był mocno opalony, gdyż spędzał wiele czasu na słońcu - latem w Nowej Anglii, 
zimą w Arizonie lub Kalifornii. Miał też zainstalowaną nad swym łóżkiem lampę 
kwarcową. 
- Próbowaliśmy wszystkiego, od zmiany miejsca rozprawy do przekupstwa - 

powiedział. - Nic z tego. Wujaszek Sam chwycił cię mocno za jaja. 
- A co z naciskiem na świadków? - wymruczał Marchetti. - Stuknąć jednego czy 
dwóch, a reszta będzie siedzieć cicho. 

Del Vecchio pokręcił głową. 
- Większość „świadków” przeciwko tobie to komputery, taśmy, dyski magnetyczne. 
FBI trzyma je pod najściślejszym nadzorem. Poza tym porobili wiele kopii. 

Boss rzucił niespokojnym spojrzeniem w stronę doradcy. 
- Musi być coś, co potrafisz zrobić. Nie chcę wylądować w pudle. Po moim trupie. 

W ciemnych oczach del Vecchia zamigotało coś w rodzaju zaskoczenia, ale 
Marchetti nie dostrzegł tego. Stylowe ciemne okulary ukrywały dokładnie wszelkie 
uczucia. Prawnik zauważył groźbę tkwiącą w słowach szefa. Wstrząsnęło nim to, 

gdyż wiedział, że stary człowiek jest wystarczająco zdeterminowany, by tę groźbę 
wprowadzić w czyn. Szybko mógł wpaść w ślepą wściekłość i zniszczyć wokół siebie 
wszystko i wszystkich. 
- Jest jedno wyjście - powiedział z namysłem. 
- Co? Jakie wyjście? 

- Nie spodoba ci się. Wiem, że ci się nie spodoba. 
- Co to jest, do diabła? - wrzasnął Marchetti. - Mów! 

- Zamrożenie. 
- Cooo? 
- Kazać się zamrozić. 

- Dostałeś świra? Jeszcze nie umarłem! 
Del Vecchio pozwolił sobie na lekki uśmieszek. 

- Nie, ale możesz. 
Tak naprawdę to plan powstał w jego głowie już w chwili, gdy Don Carmine został 
umieszczony w błyszczącym stalowym pojemniku wypełnionym ciekłym azotem. Wrócił 

myślami do swych dni na uczelni, kiedy jako młody student był gwiazdą drużyny 
szermierczej. Pamiętał, że istniały ściśle określone reguły postępowania w walce 
na florety. Prawie takie same jak kapryśne zasady działania na sali sądowej. Dla 
szermierza było możliwe, że trafi przeciwnika, ale nie zdobędzie punktu, gdyż 
trafienie zostało zadane wbrew zasadom. 

- Poza czasem! 

Zapamiętał ten okrzyk swego trenera. 

- Nie możesz po prostu kłuć floretem, kiedy ci się, do diabła, podoba. Musisz 
wybrać właściwy sposób i właściwy moment. Zrobiłeś to poza czasem, del Vecchio! 

Zauważył, że Marchetti przygląda mu się uważnie i podejrzliwie jednocześnie. 
- Jak to rozumiesz, że mogę być martwy? 
Prawnik westchnął i cierpliwie zaczął wyjaśniać: 
- Przekładaliśmy rozprawę już trzy razy z powodu twoich kłopotów ze zdrowiem. 
Doktor Brunelli zaświadczył, że masz schorowane serce i wątrobę. 

- Zbyt dużo tłuszczu - mruknął Marchetti. 
- Tak, ale przypuśćmy, że Brunelli wystawi akt zgonu, w którym stwierdzi, że 
umarłeś na atak serca. Jak stary Don Carmine. 

- I wsadzą kogoś do trumny zamiast mnie, a ja pojadę na wakacje do starego 

kraju? - Twarz szefa rozjaśniła się odrobinę. 

- Nie, to się nie uda. Są zbyt sprytni, żeby dać się tak nabrać. Zostałbyś 
wyśledzony i ściągnięty z powrotem. 
- Więc co? 
- Wprowadzimy cię w śmierć kliniczną. Doktor Brunelli da ci zastrzyk... 
- I zabije mnie! - ryknął grubas. 

Del Vecchio podniósł w górę obie ręce, jakby w obronnym geście. 
- Poczekaj! Wysłuchaj mnie! Będziesz martwy w sensie klinicznym. Zamrozimy cię 
na jakiś czas. Potem odmrozimy i będziesz czuł się tak dobrze, jak zawsze! 

Marchetti nachmurzył się. 
- Skąd mam mieć pewność, że mnie ożywicie? 

- Na litość boską, Angelo, jesteś dla mnie jak ojciec, odkąd mój rodzony tata 

zmarł. Możesz mi ufać! Poza tym możesz wynająć tuzin różnych facetów, którzy 
przypilnują, żebyś został ożywiony. I drugi tuzin innych, którzy zaopiekują się 
mną, gdybym chciał cię trzymać zamrożonego. 
- Taak... może. 

- Nie tylko będziesz martwy klinicznie. Również prawnie nie będziesz żył. 
Wszystkie zarzuty, które ciążą na tobie, upadną. Kiedy wrócisz, będziesz nową 
osobą w świetle prawa. Jak nowo narodzone dziecko! 

- Tak? - stary człowiek wybuchnął dziwnym, szczekającym śmiechem. 
- Pewnie. A żeby być całkowicie pewnym, będziemy trzymać cię w zamrożeniu 
wystarczająco długo, by wszystkie oskarżenia uległy przedawnieniu. Wyjdziesz z 

lodówki wolny i czysty! 
Śmiech Marchettiego stał się jeszcze głośniejszy. Nagle urwał się. 
- Hej, poczekaj. Czy nie mówiłeś, że nikt dotychczas nie wie, jak odmrozić 
ciało? Jeżeli tego spróbują, mogą mnie zabić naprawdę! 
- To się zmieniło w ciągu ostatnich sześciu miesięcy - odpowiedział del Vecchio. 

- Jakiś genialny dzieciak z Uniwersytetu Johna Hopkinsa odmroził kilka myszy i 
królików. A parę tygodni temu zespół z Pepperdine ożywił troje ludzi: dwóch 
mężczyzn i kobietę. Słyszałem, że mają w najbliższym czasie odmrozić Walta 
Disneya. 

- A co z Don Carminem? - spytał Marchetti. 

Prawnik wzruszył ramionami. 

- To zależy od ciebie. 
Bez chwili zastanowienia Marchetti przejechał palcem po szyi. 

 
Del Vecchio miał szczery zamiar dotrzymać układu zawartego z Marchettim. 

Naprawdę miał taki zamiar. Stary okrutnik rzeczywiście był dla niego jak ojciec. 
Płacił za jego naukę po tym, jak ten prawdziwy został zabity pewnego deszczowego 
poranka. Zginął na ulicy koło magazynu pełnego japońskich telewizorów i wież 
stereo. 
Ale lata biegły i czasy się zmieniały. Del Vecchio ożenił się. Jego znaczenie w 

Rodzinie zaczęło wzrastać. Przejmował coraz więcej z jej spraw. Te, którymi się 
zajął, zaczynały funkcjonować lepiej niż kiedykolwiek przedtem. Organizacja 
stała się właścicielem banków, hoteli i wielu innych legalnych przedsięwzięć, 
tak dobrych, jak legislatury stanowe, sądy i pół tuzina kongresmenów. Przemoc i 
zbrodnię pozostawiono nie zorganizowanym głupcom. Władza del Vecchia nacechowana 

była spokojem, porządkiem i oznaczała ciągle rosnące dochody. 
Porucznicy Marchettiego uzależniali się, jeden po drugim, od niego. Nowy szef 

nigdy nie wymagał rzeczy tak archaicznych jak przysięga wierności czy całowanie 

w rękę. Żadnych kłopotliwych, starożytnych czołobitności. Wszyscy jak jeden - 
czy ciężko zbudowani, o niskich czołach bandyci, czy ci bardziej nowocześni, 

eleganccy i stylowi - przyznawali, w taki czy inny sposób, że ożywienie starego 
bossa byłoby potworną pomyłką. 
Marchetti spał zamrożony, a del Vecchio przyglądał się, jak jego imperium rośnie 
i prosperuje coraz lepiej. 
Jednak posiadanie banków i innych dochodowych interesów niekoniecznie oznacza 

uczciwość. Banki del Vecchia często udzielały wysoce niepewnych pożyczek, a 
czasem ściągały dużo wyższe odsetki niż dozwolone przez prawo. Tylko w rzadkich 
przypadkach były one uzyskiwane na drodze brutalnej demonstracji siły. Były 

także podejrzane machinacje giełdowe, które w końcu zwróciły uwagę Komisji 
Bezpieczeństwa Giełdy. Podejrzane stały się również katastrofalne pożary kilku 

hoteli należących do mafii. Szybko okazało się, że wszystkie były na progu 
bankructwa. 

Nawet rozleniwiona stanowa Komisja Gier Hazardowych ruszyła się w końcu, gdy 

podatnicy zaczęli interesować się dziwnymi zjawiskami w pewnych kasynach. 
Wyciągano tam od klientów miliony, ale jakoś nie wykazywano tego w księgach. 

Kiedy del Vecchio skonstatował, że nie ma już żadnego sposobu na prawne 
pokonanie kłopotów, które zaczęły się przed nim piętrzyć, poszedł po rozum do 
głowy. Zaczął przygotowywać historię własnej choroby. Miała się skończyć 

śmiercią kliniczną i zamrożeniem. Wyjaśnił, w czym rzecz, najbardziej zaufanym 
porucznikom. Powiedział im, że bierze na siebie wszystkie oskarżenia. Pozwolił 

im wybrać nowego capo i zacząć nową działalność jeszcze, zanim umrze. Nikt nie 

krył swego zadowolenia i wdzięczności. 
Wiedział jednak, jak długo będzie trwała ich wdzięczność. Dlatego wysłał swą 
żonę i nastoletnie dzieci do Szwajcarii, gdzie gnomy z Zurychu pilnowały jego 
osobistej fortuny. Zostawił żonie szczegółową instrukcję, kiedy i jak ma go 

przywrócić do życia. 
- Piętnaście lat wystarczy - powiedział. - Czy będziesz na mnie czekała tak 
długo? 

Spojrzała na niego czule, zarzuciła ręce na szyję i pocałowała namiętnie. Potem 
zauważyła: 
- Będę miała tylko pięćdziesiąt osiem lat, gdy cię obudzę. 

Ciekaw był, czy wiedziała o jego kochankach w Bostonie. Nagle stwierdził, że 
przecież będzie miał ciągle swój obecny wiek, czterdzieści siedem lat, kiedy 
przywrócą go do życia. Będzie wiele innych kobiet, z którymi się zabawi. Czy 
jego żona jest na tyle uczciwa, żeby go ożywić? By mieć podwójną pewność co do 
swej przyszłości, poleciał do Zurychu i podpisał ściśle określony kontrakt z 

bankiem, gdzie złożył cały swój majątek. Strażnicy skarbu mogli wydać go tylko 
jemu i nikomu więcej. Oprócz tego, pieniądze mogły zostać przekazane na cele 
dobroczynne pod kontrolą banku. 
- To, co robisz, Del, jest może i legalne, ale cholernie niemoralne. 

Del Vecchio jadł właśnie kolację z jednym z federalnych prokuratorów okręgowych, 

który prowadził śledztwo w jednej z niezliczonych spraw przeciw niemu. Byli 
starymi przyjaciółmi; kolegami jeszcze z czasów szkoły prawniczej. Fakt, że byli 
po przeciwnych stronach barykady, nie miał tu nic do rzeczy. Obaj byli za bardzo 
profesjonalistami, by pozwolić sobie na takie trywialności w swym prywatnym 
życiu. 

- Niemoralne? - zjadliwie zdziwił się del Vecchio. 
- Co miałbym z tym począć? Moralność jest dla maluczkich, dla ludzi bez muskułów 

i kręgosłupa. Ty obawiasz się o moją moralność, a ja o resztę swego życia, które 
mógłbym spędzić w więzieniu. 

Siedzieli przy małym stoliku w rogu niewielkiej, spokojnej restauracji w centrum 

Providence, niedaleko Sądu Federalnego. Miejsce to często odwiedzali prawnicy i 
nikogo nie dziwił widok obrońcy stawiającego obiad oskarżycielowi. Wszystkim 
było wiadomo, że prokuratorzy rzadko mieli tyle pieniędzy, by jadać w tak 
ekskluzywnej i drogiej restauracji. Światła świec oraz oprawna w skórę lista win 
nie były dla obrońców porządku publicznego. Rządowe pensje na to nie pozwalały. 

- Jeżeli przysięgli orzekną twoją winę, sąd musi cię skazać - powiedział 
poważnie prokurator okręgowy. 

- Przysięgli... - Del Vecchio skrzywił się. - Tych dwunastu głupków! Myślę, że 
powinienem być sądzony przez przysięgłych przynajmniej równych mi pozycją, 

prawda? 
Prokurator lekko zmarszczył brwi. 
- Będą równi. A w ogóle, co to dla ciebie oznacza? 
- Równi? - Zaśmiał się del Vecchio. - Czy ty naprawdę myślisz, że ci bezrobotni 
włóczykije i te kury domowe, jakieś gosposie są mi równi? Zastanawiam się, czy 

mogą być na tyle sprytni, żeby pozwolić im wykonywać obowiązki sędziego 
przysięgłego? 
Zmarszczki na czole prokuratora pogłębiły się. Nazywał się Christopher Scarpato. 

Wybrał zawód prawnika, ponieważ jego ojciec, drobny sklepikarz, ciągle zadłużony 
u bankierów, uparł się, żeby jego syn nauczył się, jak przechytrzyć resztę 

świata. Gdy Chris przedzierał się przez szkołę prawniczą, jego ojciec został 
śmiertelnie pobity przez nadgorliwych agentów od ściągania długów. Scarpato, 

bardziej pracowity niż błyskotliwy, został zatrudniony w Departamencie 

Sprawiedliwości, gdzie staranna, dokładna praca jest ważniejsza niż wspaniałe 
wystąpienia publiczne czy nawiedzona retoryka. Pomimo wielu okazji do korupcji 

pozostał uczciwy, prawie święty. Del Vecchio uważał to za czarujące, nawet 
wybitne, i czuł szacunek do swego przyjaciela. 
- Co sprawia, że uważasz, iż przysięgli uznają mnie winnym? - spytał tonem 

rozbawionego zarozumialca. - Są głupi, zgoda, ale czy mogą być aż tak głupi? 
Prokurator zauważył w końcu, że jest ciągnięty za język. Uśmiechnął się, co 

rzadko się zdarzało, lecz był to smutny uśmiech. 
- Orzekną twoją winę, Del. Nie mają wyboru. 
Uśmiech zgasł na twarzy bossa mafii. Boss spojrzał w dół na swój talerz pełen 
makaronu. Położył widelec na stół. 
- Nie mam apetytu. Nie czuję się najlepiej. 

Chris potrząsnął głową, jakby zmęczony tą rozmową, i powiedział: 

- Przede mną nie musisz grać tej komedii, Del. Wiem, co zamierzasz zrobić. 
- O czym ty mówisz? 
- Zaplanowałeś, że jakiś „oswojony” lekarz ogłosi twoją śmierć, a potem cię 

zamrozi. Jak Marchettiego. 

Del Vecchio usiłował wyglądać, jakby był wstrząśnięty tym, co usłyszał. Zamiast 

tego skrzywił twarz w nieszczerym uśmiechu. 
- Czy jest coś nielegalnego w umieraniu? Albo w zamrażaniu? 

- Lekarz może być oskarżony o zabójstwo. 
- Musisz to udowodnić. 
- To jest próba obejścia prawa. To jest niemoralne, nawet jeżeli jest legalne. 

Na razie legalne. 
- O moralność niech się martwią duchowni - poradził del Vecchio przyjacielowi. 
- Ty też powinieneś się o nią martwić - odparł prokurator. - Stałeś się 
zagrożeniem publicznym. Kiedy byliśmy w szkole, byłeś całkiem fajnym facetem, 
ale teraz... 

- Nie mów, że mogę stracić swoją duszę? 
- Może już ją straciłeś. Może powinieneś pomyśleć, jak ją odzyskać. 

Del Vecchio uśmiechnął się. 
- Słuchaj, Chris, nie dbam o moją cholerną duszę. Ale potrafię zadbać o ciało. 
Możesz się założyć. Nie zobaczysz mnie w więzieniu, stary druhu. Zamierzam 

zrobić krok w czasie i kiedy wrócę, ty będziesz staruszkiem, a ja będę ciągle 

młody. 
Scarpato nie odezwał się, lecz del Vecchio wiedział, że milczenie wywołał jego 
zamach na sumienie prokuratora. 

Jednak powiedzonko „na razie”, które zostało rzucone jakby mimochodem, 

niepokoiło del Vecchia. 
Dni biegły szybko. Sprawdził jeszcze raz swój plan. Jego zdrowie zaczęło się 
pogarszać. Doktorzy grali swe role perfekcyjnie, żona przebywała już w 

Szwajcarii, bankierzy z Zurychu dokładnie wiedzieli, co mają robić. 
Gdy już leżał na stole w szpitalu, a błyszczący, z nierdzewnej stali cylinder 

czekał obok jak mechaniczny wieloryb, który ma go połknąć, poczuł, że tętno 
zaczyna przyśpieszać. Ze strachu. Ostatnią rzeczą, którą zobaczył, był ubrany na 
zielono lekarz w masce. Zbliżył się do niego z hipodermiczną strzykawką. Igła 

wydała się ostra i zimna. Przypomniał sobie, że część piekła u Dantego była 
zamknięta w lodzie. 

 
Kiedy go obudzono, przeżył długi okres zaskoczenia i dezorientacji. Powiedziano 
mu, że potrwa to dzień, może trochę dłużej. Dla niego zabrzmiało to jak 
tygodnie, a nawet miesiące. 
Najpierw pomyślał, że coś poszło nie tak i w ogóle go nie zamrożono. Ale wszyscy 

lekarze byli inni, a i pokój był inny niż w klinice, którą znał. Cały czas 
trzymano go w łóżku z wyjątkiem krótkiej chwili, gdy dwóch młodych, potężnie 
zbudowanych mężczyzn zmusiło go, by wstał i obszedł pokój dookoła. Cztery 

okrążenia małej szpitalnej salki wyczerpały go potwornie. Potem wsadzono go z 
powrotem do łóżka. Mężczyźni zrobili mu krótki, bezlitosny masaż i wyszli. 

Weszła pielęgniarka z wózkiem. Przywiozła pierwszy posiłek. Musiała nakarmić go 
łyżeczką, jak niemowlaka. Był zbyt słaby, by unieść rękę. 

Następnego dnia (lub tygodnia, lub miesiąca) przyszedł w odwiedziny... Scarpato. 

- Jak się czujesz, Del? 
Dziwne, ale prokurator wyglądał prawie tak samo jak podczas ich ostatniego 

spotkania. Ślady siwizny widniały na skroniach, może jedna lub dwie zmarszczki 
więcej na twarzy. Wszystko jedno, czas obszedł się z nim bardzo łagodnie. 
- Rodzaj słabości... - odpowiedział szczerze. 

Scarpato skinął głową. 
- To było do przewidzenia po tym, co mówili mi lekarze. Twoje serce jest w 

porządku, krążenie prawidłowe. Fizycznie wszystko jest okay. 
Nagła myśl rozbłysła w głowie del Vecchia. 

- Co ty robisz w Szwajcarii? 

Twarz prokuratora zachmurzyła się. 
- Nie jesteś w Szwajcarii, Del. Przewieźliśmy twój pojemnik tutaj. Jesteś w 

Nowym Jorku. 
- Co?... Jak?... 
- Nie minęło także piętnaście lat, tylko trzy. 
Del Vecchio próbował usiąść na łóżku, ale był zbyt słaby, by tego dokonać. Głowa 
opadła mu na poduszki. Słyszał krew tętniącą w uszach. 
- Próbowałem cię ostrzec - ciągnął prokurator - podczas tej kolacji w 

Providence. Myślałeś, że okpisz prawo, okpisz ludzi, którzy tworzą prawo, którzy 
są prawem. Zbyt długo nie da się ludzi wyprowadzać w pole, Del. 

Kątem oka del Vecchio spostrzegł, że jedyne okno w pokoju pokrywała gęsta 
druciana siatka, jak w oknie więziennej celi. Odwrócił przerażony wzrok. 

Scarpato mówił dalej łagodnie, bez złośliwości. 

- Twoja sprytna sztuczka z kriogeniką zmusiła ludzi do nowego spojrzenia na 
sprawę. W czasie, gdy byłeś w stanie zamrożenia, pojawiły się nowe przepisy. 
- Takie jak? 
- Takie, że rząd ma prawo przywrócić do życia zamrożonego człowieka, jeżeli Sąd 
Najwyższy uzna, że został zamrożony w celu oszukania prawa. 

Mafioso poczuł nagły skurcz serca. 
- A po tym pierwszym kroku zrobiono następny. 
- Jaki? 

- Cóż, wiesz, jak różne były opinie na temat kary śmierci. Niektórzy uważali, że 
to okrutne i niepotrzebne; inni sądzili, że jest to kara odstraszająca, 

szczególnie w przypadku ciężkich zbrodni. Nawet w Sądzie Najwyższym nie było co 
do tego zgody. 
Del Vecchio nie mógł złapać tchu. Domyślał się, co teraz usłyszy. 

- Kolejnym problemem - kontynuował Scarpato - stały się przepełnione więzienia. 
Niektórzy sędziowie, myślę, że wiesz, o kim mówię, nawet wypuszczali przestępców 

na wolność, bo uważali, że wsadzenie ich do zatłoczonych więzień jest 
okrucieństwem. 
- Boże miłosierny... - jęknął del Vecchio. 
- Więc... - prokurator zawahał się. Nigdy wcześniej nie wyglądał tak ponuro, a 
zarazem tak dostojnie. - Więc ustalono, że wszystkie stany należące do Unii będą 

zamrażać przestępców i przechowywać ich w ciekłym azocie. Oczyścimy więzienia i 
zapełnimy je ponownie „mrożonkami”. Tak określamy zamrożonych więźniów. Będą 

wyglądali jak w kostnicy; poukładani jeden na drugim w swych pojemnikach. 

- Przecież nie możecie tego zrobić! 
- Już to robimy. Prawo już obowiązuje. Wszystkim zawiaduje Sąd Najwyższy. 

- Ale to jest morderstwo! 
- Nie. Skazani są w stanie śmierci klinicznej, ale nie są martwi w świetle 
prawa. Mogą być ożywieni. I odkąd psycholodzy i socjolodzy ustalili, że zbrodnia 
wywoływana jest zaburzeniem w rozwoju uczuć społecznych i nie wynika z winy 
przestępcy, znaleźliśmy sposób, by im wszystkim pomóc. Nawet uszczęśliwić. 

- Nie rozumiem... 
Scarpato prawie się uśmiechnął. 
- Spójrz na to tak: skoro możesz się zamrozić z powodu poważnej choroby serca 

albo raka czy innych schorzeń, których medycyna nie potrafi wyleczyć, i masz 
nadzieję, że nauka znajdzie w przyszłości lek na twoją dolegliwość, wyleczy cię 

i będziesz znowu zdrowy... tak... więc dlaczego nie użyć tego samego sposobu w 

stosunku do zaburzeń socjologicznych czy psychicznych. 
- Hmm? 

- Jesteś przestępcą, ponieważ masz w jakiś sposób rozregulowaną psychikę - 
wyjaśnił prokurator. - Zamrozimy cię i przetrzymamy w tym stanie tak długo, aż 

uczeni nie znajdą sposobu na twoje uzdrowienie. Wynika z tego, że nie karzemy 
cię, ale rehabilitujemy. 
- Nie możecie tego zrobić. Moje prawa obywatelskie... 
- Twoje prawa obywatelskie nie zostają naruszone w żaden sposób. Kiedyś chciałeś 
być uznany za winnego jedynie przez przysięgłych równych ci rangą. Teraz tak 

jest. Zresztą w ciekłym azocie nie postarzejesz się nawet o jeden dzień. Gdy 
nauki medyczne będą już wiedziały, jak wyleczyć cię z twego psychicznego 
niezrównoważenia, zostaniesz ożywiony, wyleczony i przywrócony społeczeństwu 

jako zdrowy, wartościowy obywatel. Złożymy niewielką kwotę na twoim koncie 

bankowym. Narosną ci procenty i będziesz miał trochę pieniędzy, gdy już 

zostaniesz zresocjalizowany. 
- Ale to może trwać z tysiąc lat! 
- Cóż z tego? 

- Cały świat może zmienić się zupełnie do tego czasu! Mogą mnie odmrozić tylko 
po to, żebym stał się ich niewolnikiem. Mogą mnie zużyć na pokarm dla psów, na 
rany Chrystusa! Albo na części zamienne! 

Scarpato wzruszył ramionami. 
- Nad tym nie mamy żadnej kontroli, niestety. Ale wszystko zrobimy najlepiej, 
jak tylko można. We wcześniejszych społecznościach mógłbyś być torturowany, 
ćwiartowany czy spalony na stosie. Jeszcze kilka lat temu byłbyś skazany na 
długoletnie więzienie. Znasz tę więzienną rzeczywistość wypełnioną przemocą, 

narkotykami i ciągłym niebezpieczeństwem. Teraz dostaniesz po prostu zastrzyk i 
ktoś obudzi cię w cudownym, nowym świecie. Całkowicie uzdrowionego, z kupką 
forsy wystarczającą do rozpoczęcia nowego życia. 
Del Vecchio wydał z siebie żałosny, nie kontrolowany szloch. 

- Nie, na miłosierdzie boskie, nie! Chris, nie rób mi tego. Moja żona... moje 

dzieci... 
Prokurator po raz kolejny potrząsnął głową. 
- To już przesądzone. Uwierz mi, nie ma sposobu, żebym cię z tego wyciągnął. 
Nawet gdybym chciał. Twoja żona znalazła sobie w Szwajcarii przyjaciela, 
jakiegoś hrabiego czy księcia bez grosza przy duszy. Twoje dzieci dają sobie 

wspaniale radę bez ciebie. Wszystkie twoje kochanki też, jak słyszałem, dawno o 
tobie zapomniały. 
- Ty sukinsynu! Ty brudny, podstępny... 
- Sam to sobie przygotowałeś, Del! - przerwał mu Scarpato. Głos miał 

wystarczająco potężny, by zagłuszyć del Vecchia. - Myślałeś, że znalazłeś miłą, 

małą dziurkę w prawie, że przy jej pomocy potrafisz obejść niemal wszystkie jego 
przepisy. Uważałeś nas wszystkich za głupców. Zgoda, znalazłeś tę dziurę. Ale 
ludzie, ci sklepikarze, bezrobotni włóczykije i wyondulowane kury domowe, 
którymi pogardzałeś przez całe życie, zmienili twoją dziurę w stryczek. W jego 
środku siedzi twoja szyja. Nie oskarżaj mnie o nic. Oskarżaj siebie. 

Del Vecchio zaczął błagać ze łzami w oczach: 
- Nie rób mi tego, Chris. Proszę, nie rób tego. Oni nigdy mnie nie obudzą. Oni 
po prostu wyciągną wtyczkę... 

- Nie myśl, że wszyscy są tak nieuczciwi jak ty. Więźniowie będą trzymani w 
stanie zamrożenia. Kosztuje to tysiące razy mniej niż trzymanie ich w 

więzieniach. Będziesz bezpieczny. 
- Ale obudzą mnie gdzieś tam w przyszłości. Będę sam w tamtym świecie. Nie będę 
miał nikogo. Wszystko będzie dla mnie obce. Ja sam będę całkowicie obcy... 
- Nie, nie będziesz - znowu przerwał Scarpato i wyszczerzył zęby. - Właściwie 
jest całkowicie pewne, że Marchetti oraz Don Carmine zostaną obudzeni w tym 

samym czasie. Przecież wszyscy trzej cierpicie na te same zaburzenia, prawda? 
W tym momencie jakieś maleńkie naczyńko w mózgu del Vecchia nie wytrzymało. 
Prokurator spostrzegł, że oczy jego przyjaciela uciekły w głąb głowy, a ciało 

wyprężyło się. Nacisnął przycisk alarmu. Szybko pojawił się zespół reanimacyjny. 

Po chwili stwierdzono śmierć kliniczną del Vecchia. W ciągu godziny umieszczono 

ciało w stalowym cylindrze, gdzie będzie odpoczywało aż do jakiegoś szczęśliwego 
dnia w dalekiej przyszłości. 
- Teraz jesteś poza czasem, Del - szepnął Scarpato, gdy technicy zapieczętowali 
pokrywę pojemnika. - Jesteś naprawdę poza czasem. 
 

Tłumaczył Waldemar W. Pietraszek 
 

Test na orbicie 
 

Wstęp 
 
W każdym społeczeństwie morderstwo uważane jest za ohydne przestępstwa, a mimo 
to samo społeczeństwo wybacza mordercy. Tak naprawdę, to im lepiej zorganizowane 
i im większe w skali jest zabijanie, tym bardziej staje się prawdopodobne, że 

ludzie będą czcić, a nie karać zabójców. 
Zachodnia cywilizacja jest dumna, że opiera się na etycznej 
judeochrześcijańskiej opoce. „Nie zabijaj” jest jednym z dziesięciorga przykazań 

- piątym i zadziwiająco niezwykłym. A mimo to, gotowi jesteśmy iść na wojnę i 
zabijać tysiące, miliony istot ludzkich, a kapłani w tym czasie będą toczyć 

dyskusje nad pojęciem „wojna”. W imieniu Księcia Pokoju, który ostrzegł, że 
każdy człowiek kierujący swój gniew przeciw bliźniemu swemu naraża się na gniew 

Boga, wyrzynamy się wzajemnie od stuleci. 

„Test na orbicie” wykorzystuje tę dychotomię do przypadku jednego człowieka, 
jednej ludzkiej duszy, która staje twarzą w twarz z problemem: zabić czy zostać 

zabitym? 

Nie jest łatwo odpowiedzieć na takie pytanie. Żadna ziemska społeczność nie 
rozwiązała problemu wojny. I tak na przykład: najnowsze badania antropologiczne 

plemion Yanomamo z dżungli nad Amazonką ukazują nam społeczeństwo, w którym 

zabójcy są honorowani przez większą liczbę żon i więcej bogactw niż ci, którzy 

nikogo nie zabili. 
Dokładnie jak w naszych społeczeństwach. 
 
K 
insman przebudził się z trudem po usłyszeniu telefonu. Zanim jednak rozległ się 

drugi dzwonek, już chwycił słuchawkę. 

- Kapitan Kinsman? - zapytał recepcjonista motelu. 
- Tak - wyszeptał w odpowiedzi i popatrzył na świecące cyfry zegarka; druga 

dwadzieścia trzy. 

- Strasznie przepraszam, że pana niepokoję, kapitanie, lecz dzwonił pułkownik 
Murdock. Osobiście. 

- Skąd, u diabła, wiedział, że tutaj jestem? 
- Nie wiedział. Powiedział, że dzwonił do wszystkich moteli położonych wokół 
bazy. Nie potwierdziłem, że jest pan tutaj. Stwierdził, że gdy pana znajdzie, 
będzie potrzebował pana osobiście i natychmiast. Tak brzmiały jego słowa, 
kapitanie: osobiście i natychmiast. 

Kinsman zmarszczył czoło. 
- Dobrze. Dziękuję za udawanie głupka. 
- Nie ma za co. Mam nadzieję, że nie oznacza to kłopotów. 

- Ja też. 
Kapitan odłożył słuchawkę. Przez minutę siedział na brzegu szerokiego, 

dwuosobowego łoża. 

„Murdock robi nalot o drugiej w nocy na motele, a ten ma nadzieję, że nie 
oznacza to kłopotów. Zabawne” - pomyślał. 
Wstał, wyprostował swe chude ciało i spojrzał na blondynkę śpiącą po drugiej 
stronie łoża. Z niedowierzaniem potrząsnął głową i poszedł do łazienki. 

W korytarzu włączył światło. Zmrużył oślepione oczy. Potem włączył ekspres do 
kawy umieszczony na ścianie naprzeciw łazienki. 
„Syntetyczna, ale zawsze kawa. Prawie kawa.” 
Gdy w maszynie zaczęło bulgotać, zamknął delikatnie drzwi od łazienki i 
wyciągnął elektryczną maszynkę do golenia. Twarz, która patrzyła na niego z 

lustra, była pociągła, z wydatnymi szczękami, a teraz dodatkowo lekko nabiegła 

krwią. Włosy zawsze obcinał na taką długość, jaka denerwowała Murclocka: trochę 
dłużej, niż zezwalał regulamin, zbyt krótko jednak, żeby zasłużyć na upomnienie. 

W ciągu pięciu minut był ogolony, wykąpany i ubrany w mundur Sił Lotniczych. 
Zostawił krótką wiadomość dla dziewczyny przy lustrze toaletki. Ostatni raz 

popatrzył na śpiącą blondynkę. Nie mógł przypomnieć sobie jej imienia. Potem 
wyszedł do samochodu. 

Nowe przepisy dotyczące paliw nie pozwalały na szybką jazdę. Jego samochód, 
który sam zbudował, mógł jeździć na paliwie wodorowym, jeżeli tylko rząd na to 

zezwoli. Teraz jednak musiał jechać na miesięcznym, kapitańskim przydziale 
benzyny. 
Jakiś instynkt kazał mu włączyć radio. Natrętny głos Diany wypełnił gwiaździstą 
noc. 
 

...a w jej prawej dłoni on 
Lśnił srebrny sztylet, 
Który mówił mu: nigdy. 

 
Kinsman słuchał, samotny, w ciemnościach. Nocny wiatr chłostał go gorącymi 

podmuchami. Diana Lawrence była obecnie najpopularniejszą z gwiazd. 
„Od jak dawna jej nie widziałem? - spytał sam siebie i od razu odpowiedział: - 
Od zbyt dawna.” 
Para rządowych samochodów przemknęła obok niego. Grzali ze sto dwadzieścia na 
godzinę. W kierunku bazy. Ich turbiny zaświstały tylko i zniknęły w ciemnościach 

jak duchy. Na autostradzie nic było właściwie żadnego ruchu. Kapitan utrzymywał 
przepisową prędkość do samej bramy bazy. Czuł wzrastające podniecenie. 

Przy wjeździe było z pół tuzina Policji Powietrznej. Sprawiali wrażenie czujnych 

i bystrych w przeciwieństwie do zwykle ospałych wartowników. 
- Co to za pasztet, sierżancie? - spytał. 

Strażnik oświetlił latarką odznakę Kinsmana, którą ten trzymał w wyciągniętej 
ręce. 
- Nie wiem, kapitanie. Dostaliśmy rozkaz o podwyższonej gotowości. 
Światło błysnęło prosto w twarz kapitana. 
„Strasznie bolesna gotowość.” 

Strażnik machnął ręką. Jechać. 
W powietrzu słychać było specyficzne trzaski, w rodzaju tych, które pojawiają 

się tuż przed wystrzeleniem rakiety. Nagle, jakby w odpowiedzi na nie 
wypowiedziane życzenie kapitana, zapaliły się reflektory Complex 204, ukazując 
strzelistą sylwetkę srebrnej rakiety. Stała, doskonale widoczna na tle pajęczej 
sieci wyrzutni. 

„Blok 204. Do lotów załogowych.” 
Ludzie wbiegali i wybiegali z budynku administracji. Z zaspanymi oczami, 
rozczochrani, ale raźno przebierali nogami. Sekretarka pułkownika Murdocka 

schodziła schodami, gdy Kinsman wpisywał swe przybycie przy stanowisku 
bezpieczeństwa. 

- Co się dzieje, Anno? 
- Dopiero co przyszłam - odpowiedziała. Ciągle miała wałki w piaskowych włosach. 
- Szef kazał mi przyprowadzić cię natychmiast, gdy tylko się zjawisz. 
Nawet z drugiego końca biura pułkownika kapitan mógł dostrzec, że Murdock jest 
jednym kłębkiem nerwów. Pułkownik stał za biurkiem koło okna i patrzył w 

kierunku Bloku 204. Zaciskał i rozprostowywał pięści. Łysa głowa świeciła od 

potu, mimo że klimatyzacja działała bez zarzutu. Kinsman i sekretarka stali przy 
drzwiach. 
- Pułkowniku? - odezwał się delikatnie kapitan. 
Murdock odwrócił się gwałtownie. 

- Kinsman. Jesteś wreszcie. 
- Co się tu dzieje? Myślałem, że nie będzie następnego wystrzelenia rakiety z 
człowiekiem aż do... 
Pułkownik zamachał tłustą dłonią. 
- Następne wystrzelenie człowieka odbędzie się tak szybko, jak tylko zdołamy to 

zrobić. 
Okrążył biurko, stanął przed kapitanem i spojrzał mu prosto w oczy. 
- Dostałeś wiadomość. 
- Do diabła, jest trzecia w nocy. 
- Nie będzie żadnych przeprosin. Idź do sekcji medycznej na badania obowiązujące 

przed startem. Czekają na ciebie. 
- Chciałbym jednak wiedzieć... 

- Powiedz im, żeby sprawdzili również twoją krew na zawartość alkoholu - warknął 
Murdock. 

- Świętowałem swoje uwolnienie z bazy. Nie podejrzewałem, że zostanę wezwany. 
Koniec mojej pracy tutaj zaczyna się o godzinie dziewiątej, pamiętasz? 
- Przestań błaznować. Generał Hatch leci tutaj z Norton i chce cię widzieć. 
- Hatch? 
- Właśnie. Chce mieć najbardziej doświadczonego człowieka, jakiego mamy do 

dyspozycji. 
- Masz dwudziestu ludzi w bazie i musisz ściągać właśnie mnie? 
Murdock wybuchnął: 

- Słuchaj, do jasnej cholery! To jest wojskowa operacja. Nie muszę cię prosić o 
zdyscyplinowanie, cudowny chłopcze. Jesteś ciągle częścią Sił Powietrznych i 

musisz wykonywać rozkazy. Hatch powiedział, że chce mieć najlepszego, jakiego 

mam. Wolałbym Colta, ale wrócił na Wschód. Jakiś rodzinny pogrzeb czy coś 
takiego. A to oznacza, że ty jesteś najlepszy. 

Kinsman wzruszył ramionami. 
- Gdybyś zobaczył, co musiałem zostawić, żeby zjawić się tutaj, dałbyś mi Medal 

Honorowy. 
Murdock aż zmarszczył się ze złości. Anna próbowała się uśmiechać. 
- W porządku, kochasiu. Spadaj w podskokach do sekcji medycznej. Anno, idź z nim 
i przyprowadź go do pokoju odpraw, kiedy skończą. Generał Hatch będzie tutaj w 
ciągu dwudziestu minut. Nie chciałbym, żeby czekał. 

Kapitan stał już przy wyjściu. 
- Czy powiesz mi wreszcie, o co tu chodzi? 
- Spytaj generała - odparł Murdock. Wrócił za biurko. - Wiem tyle, że Hatch chce 

najlepszego człowieka gotowego do natychmiastowego wystrzelenia. 

- Wystrzelenie w krytycznej sytuacji jest akcją ochotniczą - przypomniał 

Kinsman. 
- Więc co z tego? 
- Praktycznie już nie pracuję. Jest tutaj osiemnastu innych astronautów, 

którzy... 
- Do diabła, Kinsman, jeżeli... 
- Spokojnie, pułkowniku, spokojnie. Nie pozwolę na twoją klęskę. Nie wtedy, 

kiedy mam szansę znaleźć się daleko od tych wszystkich głupków na Ziemi. 
Murdock patrzył groźnie za nim, dopóki nie zniknął wraz z Anną. Poszli szybko do 
samochodu i odjechali w kierunku budynku opieki medycznej. 
- Nie powinieneś go tak traktować - Anna przekrzykiwała świst wiatru. - On 
odczuwa powagę sytuacji bardziej niż ty. 

- Wszystko, co czuje, to niepewność. - Kinsman wyszczerzył zęby. - Tylko 
dwudziestu ludzi w bazie ma kwalifikacje do zadań na orbicie. I on nie jest 

jednym z tej dwudziestki. 
- A ty jesteś. 
- Cholerna prawda, złotko. To jest jedyna rzecz na świecie, którą warto robić. 

Powinnaś spróbować. 
Położyła dłoń na rozwianych przez wiatr włosach. 

- Ja? Polecieć w przestrzeń? Nie lubię latać nawet samolotami! 
- Tam jest czysty świat, Anno. Piętno nowych czasów. Tylko ty w twoim własnym, 
małym światku. Twoje życie jest całkowicie twoje. Kiedy już to zrobisz, pobyt na 

Ziemi jest tylko oczekiwaniem na następny raz. 

- Mój Boże. Mówisz, jakbyś naprawdę tak myślał. 
- Mówię serio - obstawał przy swoim. - Dlaczego by cię nie przemycić na jedną z 
misji „Czółno”? Zwykle mamy dodatkowe pomieszczenie na jedną osobę. 

- I mam być zamknięta w statku kosmicznym razem z tobą? 

Wrócił szeroki uśmiech Kinsmana. 
- To intrygujący pomysł. 
- Kiedy indziej, kapitanie. Słyszałam wszystko o tobie i twoim Klubie „Zielonej 
Gąski”. Teraz musimy dotrzeć na testy, a potem na spotkanie z generałem. 
 

Generał Lesmore D. („Topór”) Hatch siedział w ponurej ciszy małego pokoju 
odpraw. Przy prostokątnym stole konferencyjnym zasiadła grupa pułkowników i 

jeden cywil. 

„Wszyscy wyglądają cholernie poważnie” - pomyślał Kinsman. 
Zajął puste krzesło u szczytu stołu. Generał siedział po drugiej stronie. 

- Kapitan Kinsman - to było proste stwierdzenie faktu. 
- Dzień dobry, panie generale. 
„Topór” odwrócił się do swego adiutanta, którego twarz przypominała księżyc w 
pełni: 
- Borgeson, nie traćmy czasu. 

Kinsman jednym uchem słuchał szybkiego wprowadzenia w sytuację. Czuł się i tak 
wystarczająco niezręcznie w tym zatłoczonym pokoiku. Przez jedyne okno widział 
zorzę wstającego dnia. 

- Więc tak - powiedział Borgeson, kończąc swą przemowę. - Mówiąc w skrócie, 
wasza misja wymaga wyjścia ze statku na orbicie i zbadania nie zidentyfikowanego 

satelity. 
- Nie zidentyfikowanego? 
Borgeson mówił dalej. 
- Został wystrzelony ze Związku Radzieckiego bez wcześniejszego ogłoszenia tego 
faktu... bez słowa o naturze operacji. 

- Na dodatek jest wielki - zagrzmiał Hatch. 
- Wywiad - Borgeson skinął głową w stronę innego pułkownika, który siedział po 

lewej stronie kapitana - nic nie wiedział o tym satelicie. Musimy podejrzewać, 

że jego zadanie nie jest pokojowe. Pułkownik McKeever dostarczy panu danych o 
trajektorii. 

Potem mówili wszyscy. Każdy dorzucał swój okruch informacji. W myślach Kinsmana 
zaczął powstawać obraz tego, co się stało. 
Satelita został wystrzelony dziewięć godzin temu. Teraz znajdował się na 
niskiej, biegunowej orbicie, która pozwalała na dotarcie do każdego punktu na 
Ziemi w ciągu dwunastu godzin. Odkąd został wystrzelony, nie przechwycono 

żadnego sygnału radiowego ani do, ani z satelity. Całość była bardzo duża, 
większa nawet niż dziesięciotonowy Salut, stacja kosmiczna używana przez Rosjan 
już od wielu lat. 

- Satelita o takich rozmiarach - mówił pułkownik z Centrum Broni Specjalnych - 
łatwo może pomieścić dużą ilość broni... eee... - tu prawie się uśmiechnął - 

broni w rodzaju „promieni śmierci”, przed którymi wywiad ostrzega nas od wielu 

lat. 
Pułkownik wyjaśnił, że broń taka mogłaby być wysokoenergetycznym laserem albo 
miniaturowym przyspieszaczem protonów; w każdym przypadku strumień energii, 
wystrzelony z tego obiektu, mógłby zniszczyć nasze rakiety w chwilę po oderwaniu 
się ich od ziemi. 

- Sieć takich urządzeń na orbicie potrafiłaby stworzyć efektywny system obrony 
antyrakietowej - mówił specjalista od broni. - Nasze pociski mogłyby zostać 
zestrzelone, zanim dotarłyby do jonosfery. 
- A za dwie godziny - dodał Borgeson - ten satelita przejdzie nad Nebraska, 
gdzie w silosach spoczywa wiele rakiet typu SAC. 

- Może to być pierwszy z wielu, jakie zamierzają wystrzelić - wtrącił generał 
Hatch. Jego twarz wyrażała najgłębsze zaniepokojenie... a może nienawiść? 
- Mogą być gotowi do całkowitego unieszkodliwienia naszych uderzeniowych sił 

strategicznych. 
- Dlaczego tego nie zestrzelić? - zapytał Kinsman. - Możemy to zrobić, prawda? 

- Spróbowalibyśmy - odpowiedział generał - ale ta cholerna rzecz może 
przechwycić nasze pociski. I co wtedy? Wyobrażacie sobie panikę w Waszyngtonie? 

Zaczęłaby się bójka jak na szkolnym boisku. 
Wydał z siebie głębokie westchnienie i potrząsnął głową, jakby zobaczył 
przedstawioną przed chwilą wizję. 

- Poza tym od samego naczelnego dowódcy mamy rozkaz sprawdzić tego satelitę i 
określić, czy jego przeznaczenie zagraża nam w jakikolwiek sposób czy nie. 
- W ciągu dwóch godzin? 
- Może wyjaśnię - odezwał się cywil. 
Został przedstawiony jako człowiek z Departamentu Stanu. Kinsman zdążył już 

zapomnieć jego nazwisko. Urzędnik posłał mu ukradkowe, chociaż łagodne 

spojrzenie. 

- Oficjalnie stoimy na stanowisku współpracy z Sowietami, współpracy w zakresie 
programów badawczych dotyczących przestrzeni kosmicznej. Nasi ludzie z NASA oraz 

rosyjscy specjaliści pracują we wspólnych przedsięwzięciach: badanie Księżyca, 
nowe sondy wysyłane na Marsa i Wenus... 
Człowiek z Departamentu Stanu mówił dalej swym doskonale modulowanym, 
arystokratycznym głosem. Nie zwracał uwagi na narastającą wokół stołu niechęć. 
- Więc jeżeli spróbujemy po prostu zniszczyć tego nowego satelitę, to możemy 

spodziewać się zawieszenia wspólnych badań. Z drugiej strony, jeżeli nic nie 
zrobimy, zachęcimy Sowietów do dalszych tajnych operacji. Departament Stanu 
uważa, że ten wielki rosyjski satelita jest testem... że sprawdza nasze reakcje, 

nasze możliwości wykrywania, sprawdzania i badania natury satelity. 
- Powinniśmy zestrzelić go z nieba - stwierdził nerwowo jeden z pułkowników. 

- Może - cywil zgodził się potulnie - ale przypuśćmy, że jest to pokojowa stacja 
naukowa? Albo orbitalny teleskop? Przypuśćmy, że są tam kosmonauci? Co będzie, 

jeżeli zestrzelimy go i zabijemy rosyjskich obywateli? 
- Należy im się - mruknął ktoś cicho. 

- Nie - powiedział człowiek z Departamentu Stanu. - Nie mogę się zgodzić. To 

jest test. Musimy udowodnić Sowietom i sobie przy okazji, że potrafimy sprawdzić 
satelitę i przekonać się na własne oczy, czy jest uzbrojony czy nie. 

Generał ponownie potrząsnął głową. 
- Jeżeli mają kłopoty z wystrzeleniem dużej liczby mniejszych konstrukcji tak, 
by było to całkowicie tajne, to logika wojskowa podpowiada, że jest to militarny 

transportowiec. Do cholery, sam bym tak zrobił na ich miejscu. 
- Nie ma znaczenia, czy jest to obiekt wojskowy czy nie. Satelita, jakikolwiek, 

może być wyposażony w pułapki, żeby uchronić obiekt przed niepożądaną wizytą. 
Naszą wizytą - zauważył jeden z pułkowników. 

„Dziękuję bardzo” - mruknął do siebie Kinsman. 

- Oni wiedzą, że sprawdzamy ich satelity od lat - odezwał się Borgeson - lecz 
obawiam się, że jednak musimy wejść do środka, żeby przekonać się, co to w ogóle 
jest. 

Hatch wlepił swe stalowe oczy w Kinsmana. 
- Kapitanie, chciałbym położyć nacisk na jedną rzecz. Siły Powietrzne od ponad 
dwudziestu lat pracują nad możliwością umieszczenia człowieka na orbicie w 

trybie natychmiastowym. Pomimo protestów NASA i niektórych agend rządowych. 
Spojrzenie, rzucone w stronę cywila, trwało ułamek sekundy. 
- Ten przypadek dowodzi, że takie możliwości są absolutnie konieczne. Pański lot 
będzie pierwszą praktyczną demonstracją tego wszystkiego, o co walczyliśmy przez 
te wszystkie lata. Łatwo więc zauważyć doniosłość tej misji. 

- Tak jest. 
- Jest to operacja ściśle ochotnicza. Mówiąc wprost, jest to tak dla nas ważne, 
że nie chcemy, aby pan próbował, jeżeli nie jest pan do niej całkowicie 
przekonany. 

- Rozumiem, panie generale. Jestem tym właściwym człowiekiem. 

Twarz generała ozdobił uśmiech. 
- Dobrze powiedziane, kapitanie. Powodzenia. 
Hatch wstał i wszyscy odprężyli się, nawet cywil. Gdy defilowali do wyjścia, 
Murdock odciągnął Kinsmana na bok. 
- Miałeś szansę odmówić. 

- I stracić taką okazję? Stracić możliwość zabawy w policjantów i złodziei na 
orbicie? 
Mur`dock zarumienił się ze złości. 
- Nie ma tu nic do śmiechu! To jest cholernie ważne. Jeżeli tam rzeczywiście 
jest jakaś broń... 

- Będę pierwszym, który to zobaczy - warknął Kinsman. 

„Wysłuchałem od ciebie już wystarczająco dużo” - dodał w myślach. 
 

Sprawdzanie rakiety nośnej przebiegało gładko i szybko. Kinsman siedział 
samotnie w kabinie Manty umieszczonej na czubku statku. Zawsze istniała 

możliwość, że człowiek lub maszyna zawiedzie w krytycznym momencie i zamieni 
skomplikowaną, delikatną konstrukcję rakiety w płonący stos poskręcanego 
żelastwa. 

Kapitan siedział napięty w dopasowanym do ciała fotelu i słuchał odliczanych 
sekund. Nienawidził odliczania. Czuł się wtedy bezradny i bezbronny, całkowicie 

zależny od setki anonimowych głosów, które trzeszczały w słuchawkach. 
Nienawidził czekania w metalowej macicy, otoczony nieczułą, nieludzką aparaturą, 
która automatycznie dostarczała mu ciepła i powietrza. Dostarczała mu życia. 
Nienawidził czekania. 
Czuł delikatne drżenie wzdłuż kręgosłupa, co oznaczało, że statek obudził się do 

życia. Zielone światełka zaczęły biegać wzdłuż tablicy kontrolnej. Mówiły, że 
wszystko jest w porządku i gotowe do startu. Głos w słuchawkach starannie 
odmierzał sekundy: 

- ...trzy...dwa...jeden... 
Rakieta ruszyła. Przyspieszenie wcisnęło Kinsmana w fotel. Wibracja rozmazała 

wszystkie obrazy. Czas utonął we wszechogarniającym ryku. Falujący, przepotężny 
odgłos silników rakiety brzęczał w głowie jeszcze długo po tym, jak silniki 

umilkły. 

W ciągu kilku minut był na orbicie. Długie, wysmukłe człony rakiety odpadły. 
Razem z nimi zniknęły wszystkie sensacje przeciążenia. Był teraz sam w kabinie o 

kształcie litery „delta”. Nieważki, uwolniony od Ziemi. 
Ciągle był bezradny i otumaniony. Komputery wysyłały z Ziemi poprawki do 
urządzeń Manty. Maleńkie silniki kierunkowe włączały się i wyłączały. 

Mikroskopijne odrzuty kierowały statkiem, by umieścić go precyzyjnie na orbicie 
niezbędnej do przechwycenia rosyjskiego satelity. 

„Co będzie, jak mnie schwyta, gdy się do niego zbliżę?” - myślał Kinsman. 
Okrążył już całkowicie kulę ziemską; leciał nad Pacyfikiem, nad Antarktydą, a 

potem na północ nad pokrytym chmurami masywem Azji. Gdy przelatywał nad ciemną 

Arktyką, blisko godzinę po wystrzeleniu, głos z Ziemi zaczął znowu mówić do 
niego. Odpowiedział automatycznie jak maszyna. Odczytał wskazania przyrządów, 

udowadniając tym samym, że żyje i funkcjonuje prawidłowo. 
Potem usłyszał głos Murdocka: 
- Piętnaście minut temu zauważono następne wystrzelenie rakiety z kosmodromu w 
Turatamie. Wygląda na to, że będziesz miał towarzystwo. 
Kinsman potwierdził otrzymaną informację i ciągle siedział w bezruchu. 
W końcu zobaczył to, wyraźnie zbliżające się do niego. Ożywił się. Aby spotkać 

satelitę, musiał bardzo dokładnie ustalić trajektorię i prędkość. Zbliżał się 
wyraźnie za szybko. Na tablicy kontrolnej wyświetlały się dane z radaru i 
komputera. Oczy i palce kapitana poruszały się bez przerwy; jak u artysty 
grającego nową trudną sonatę. W końcu wmanewrował swoją Mantę na orbitę 
spotkania z masywnym rosyjskim satelitą. 

Wielki obiekt wyglądał na wymarły. Był tuż przed nim - ogromna, obojętna 
metalowa pajda, świecąca jasno w miejscach, gdzie oświetlało ją słońce, i 
całkowicie niewidoczna w cieniu. Całość wyglądała trochę nierealnie, jak sierp 

księżyca zrobiony z wypolerowanego aluminium. Mniejszy półksiężyc zaskoczył 
kapitana, lecz kapitan szybko zorientował się, że widzi dysze rakiet zwieszające 

się od spodu satelity. 
- Jestem około dwustu metrów od jego rufy - powiedział do mikrofonu. Wygląda, 
jak ostatni człon rakiety klasy Alfa. Wychodzę na zewnątrz. 
- Lepiej się pośpiesz - głos Murdocka był podniecony. - Ten drugi statek zbliża 
się szybko. 

- Ile mam czasu? 

Chwila ciszy. Jakieś pomrukiwania w tle. 
- Około piętnastu minut... może mniej. 

- Wspaniale. 
- Możesz się wyłączyć, jeżeli chcesz. 

„Tak samo ty, kolego.” 
- Mam zamiar przyjrzeć się temu z bliska i wejść do środka, jeżeli mi się uda. 
Połączę się za piętnaście minut. 
Murdock nie oponował. Kinsman uśmiechnął się ponuro na myśl, że pułkownik nie 

przypomniał mu o możliwości napotkania pułapek. „Stara Matka” Murdock nie 

zapominał o takich sprawach. Musiał dojść do wniosku, że przerwanie misji byłoby 
niepożądane. 

Niebezpieczny czy nie, satelita był zbyt blisko i zbytnio kusił, żeby teraz 
zrezygnować. Kapitan szybko sprawdził skafander, napełnił powietrzem zbiorniki i 

otworzył właz znajdujący się nad głową. 
„Z macicy na świat” - pomyślał. 
Wydostał się na zewnątrz i zatrzymał na obrzeżu włazu. Przymocował pępowinę 
przewodów do skafandra. Przepisy wymagały od astronautów używania podczas 
solowych akcji sznura zamiast odrzutowych pistoletów czy niezależnych zespołów 

manewrowych. Kinsman prawie o tym nie myślał, z wyjątkiem uczucia zadowolenia, 
że nie musi dźwigać na plecach całego ekwipunku do podtrzymywania życia w próżni 
kosmicznej. Popatrzył na nocną stronę Ziemi. Światła miast przeświecały przez 

chmury. Mógł nawet dostrzec nitki autostrad oświetlone potężnymi światłami 

ciężarówek. 

I gwiazdy, iskrzące się nieprzeliczenie na tle czarnej, bezkresnej głębi 
kosmosu. Patrzyły na niego wytrwale i uroczyście. Nieruchome oczy 
nieskończoności. 
„Założę się, że to są właśnie niebiosa - powiedział do siebie. - I niczego 
więcej nie potrzeba.” 

Potem odwrócił się ostrożnym, przemyślanym ruchem morskiego nurka i popatrzył na 
wypukłość półksiężyca satelity. Tylko dziesięć minut. Nawet mniej. 
Odepchnął się od statku i poszybował bez wysiłku. Rozłożył ręce. Rozwinęła się 

„pępowina”, która dostarczała mu powietrza i zasilała skafander. Gdy zbliżył się 

do satelity, słońce pojawiło się ponad krzywizną statku i prawie go oślepiło 

pomimo automatycznego zaciemniacza w wizjerze. Przesunął się, przykucnął i 

schronił się w zbawczym cieniu. 

Ciągle na wpół oślepiony uderzył o powłokę satelity i odbił się delikatnie. Z 
wysiłkiem skręcił ciało, dotarł ponownie do rosyjskiego statku i zakotwiczył się 
magnetycznymi butami na jego powierzchni. 

„Obejmuję tę wyspę w imieniu Izabeli Hiszpańskiej. Gdzie, do diabła, jest tu 
jakiś właz?” 
Był po słonecznej stronie i w końcu go znalazł. Nie było trudno wyobrazić sobie, 
jak się go otwiera, chociaż instrukcję napisano cyrylicą. Kinsman schylił się i 

przekręcił mechanizm zamykający właz. Poczuł, jak się otwiera. 

Zawahał się przez moment. 

„To może być pułapka - usłyszał w myślach ostrzeżenie pułkownika. - Do diabła z 
tym” - dodał od siebie. 

Uchylił klapę. Żadnej eksplozji. Żadnego dźwięku. Przyćmione światło wydostawało 
się z wnętrza satelity. Wśliznął się ostrożnie do środka. Trzy światła 
bezpieczeństwa ledwo się tliły. 

„Oszczędność energii” - zamruczał do siebie. 
Upłynęła długa chwila, zanim jego oczy przyzwyczaiły się do półmroku. Potem 

zaczął dostrzegać szczegóły. Satelita był wyładowany sprzętem. Nie potrafił 
określić przeznaczenia większości przedmiotów, ale z pewnością nie była to broń. 
Naukowe graty. Kamery, urządzenia do nagrywania, małe teleskopy. Trzy fotele 

stały jeden obok drugiego tuż obok włazu. Stał właśnie na jednym z nich. Za 

fotelami była cała galeria podręcznych szafek. 
„Bardzo przytulnie.” 
Zszedł z fotela i podszedł do głównej konsoli. Schylił się, żeby nie uderzyć 
hełmem w pojemniki nad głową. Otworzył kilka szafek. 

„Może wziąć do domu parę prezentów” - przemknęło mu przez myśl. 

Znalazł mały zestaw kluczy nasadkowych. Wyjął je z szafki. 
Z kluczami w jednej ręce usiłował ustawić jeden z foteli. Gdy położył się w nim, 
zobaczył jedyne stanowisko obserwacyjne satelity. Obejrzał płytkę z instrukcją; 
cyrylica i arabskie cyfry. 

„Made in CCCP” 
Położył klucze na oparciu fotela. Przylgnęły. 
Sięgnął po miniaturowy aparat fotograficzny wiszący u pasa. Zrobił cztery ujęcia 
instrukcji. 
Kątem oka dostrzegł jakiś błysk. 

Przypiął aparat do pasa i wyjrzał na zewnątrz. Nic oprócz gwiazd. Pięknych i 
zimnych. Następny błysk. Tym razem oko dostrzegło smukły kształt statku 
kosmicznego, który szybował ku niemu. Większa część obiektu była w głębokim 

cieniu. Nigdy by go nie dostrzegł, gdyby nie wybuchy silników hamujących 
tamtego. 

„Jest cholernie blisko.” 
Chwycił niewielki zestaw kluczy i wyskoczył z fotela. W pośpiechu potknął się o 
„pępowinę” i wywalił się jak długi. Nieważki upadek nie mógł spowodować żadnych 
obrażeń, wiedział o tym. Ale stracił cenne sekundy, gdy usiłował złapać 
równowagę. 

Wysuwając się z włazu, zauważył zbliżający się statek. Wykonywał właśnie ostatni 
manewr procedury spotkania. Jeszcze ostatnie błyski silników hamujących i 
zatrzyma się przy satelicie. 

Kinsman przysiadł za klapą włazu i skrył się w zbawczym cieniu. Czekał w 

ciemnościach i zwijał „pępowinę”, aby i ona stała się jak najmniej widoczna. 

Zbliżający się statek był znacznie mniejszy od satelity. Był zbudowany podobnie 
do jego własnej Manty. Nagle otworzyła się klapa tamtego. Postać w skafandrze 

wynurzyła się z włazu i przez chwilę kręciła się jak senna zjawa. Dostrzegł, że 

nie była połączona ze statkiem żadnymi przewodami. Zamiast tego, widać było 
wybrzuszenia ekwipunku, przez co postać wyglądała bardziej jak badacz Księżyca 

niż samotny kosmonauta. 
„Może w środku jest ich więcej.” 
Wąski strumień gazów wyprysnął z plecaka tamtego i Kinsman zobaczył, jak postać 

w skafandrze szybuje w kierunku włazu satelity. 
„Ma własną jednostkę manewrową.” 

Rosjanin zbliżał się i kapitan nieświadomie wcisnął się głębiej w cień. Zbliżał 
się tylko jeden. Nikt więcej nie opuścił tamtego statku. Przybysz wylądował z 
łatwością obok ciągle uchylonej klapy. Przez chwilę nie wykonał żadnego ruchu. 
Potem odskoczył od satelity i skierował się w stronę statku Kinsmana, który 
ciągle wisiał w przestrzeni zaledwie kilkaset metrów dalej. 

Kapitan zaczął się pocić, chociaż ciemność była wyjątkowo zimna. 

Kosmonauta zmierzał prosto w stronę Manty. 
„Do ciężkiej cholery! - Kinsman zaklął w duchu. - Pierwsza zasada 
bezpieczeństwa, ty głupi dupku: zostawić sobie wolną drogę odwrotu!” 

Wyskoczył jak z procy i zaczął szybować w stronę swojego statku. To było jak 

koszmar - lecieć przez pustkę z agonalną powolnością i widzieć, jak kosmonauta 

pędzi w przodzie. Tamten spostrzegł go, gdy tylko opuścił satelitę i oświetliło 
go światło słońca. 

Przez moment patrzyli na siebie. Trwali w bezruchu kilkaset metrów jeden od 
drugiego. 
- Trzymaj się z daleka od mojego statku - krzyknął, chociaż wiedział, że radio 

tamtego pracuje na innej częstotliwości. 
Jakby na potwierdzenie tego, kosmonauta położył dłoń na brzegu wejścia do Manty 
i zajrzał do wnętrza. Kinsman poruszył rękami i nogami, by zwiększyć swoją 
prędkość. Ciągle jednak poruszał się diabelnie powoli. Nagle przypomniał sobie 

klucze, które zabrał z satelity. 

Bez jednej myśli cisnął nimi w intruza. Odrzut zakręcił nim dziko, wytrącając z 
równowagi. Ziemia przesunęła się mu przed oczami, potem gwiazdy przemknęły w 
zawrotnym tempie. Zdołał jednak dostrzec, że klucze posypały się metalowym 

deszczem na kosmonautę. Większość z nich chybiła i bezgłośnie zniknęła w pustce 
kosmosu. Ale jeden trafił w hełm. Uderzył wystarczająco mocno, by wstrząsnąć 

człowiekiem w skafandrze: 
Kinsman na chwilę stracił z oczu Mantę. Dzielnie walczył, żeby odzyskać 
równowagę. W końcu gwiazdy przestały mu migać przed oczami. Obrócił się i 

ponownie zobaczył swój statek. Wprawdzie do góry nogami, ale nie miało to 

znaczenia. 

Intruz ciągle trzymał dłoń na obrzeżu włazu. Jego druga ręka pocierała hełm w 
miejscu, gdzie trafił klucz. W zadziwiający sposób przypominał małego chłopca, 
który pociera guza nabitego przed chwilą. 

- To oznaczało: nie wolno, obcy - zamruczał Kinsman. - Wejście wzbronione. 
Własność Stanów Zjednoczonych. Uwaga, zły pies! Następnym razem rozłupię ci hełm 

na pół. 
Przybysz obrócił się lekko i sięgnął po jeden z elementów wyposażenia, 
przyczepiony do pasa. Dziwacznie wyglądające narzędzie pojawiło się w jego 

dłoni. Kinsman dryfował bezradnie i patrzył, jak kosmonauta sięga po jego 
„pępowinę” i przykłada narzędzie do pęku przewodów. Poleciały iskry. 

„Nóż elektryczny! On próbuje przeciąć moje przewody. Zabije mnie!” - krzyczał w 
myślach. 
Jakby ogarnięty szaleństwem, zaczął wspinać się po swej długiej linie. Dłoń za 
dłonią. Wszystko, co mógł dostrzec, wszystko, o czym mógł myśleć, to był 
błyskający płomień wżerający się w jego linię życia. 

W krańcowej desperacji szarpnął potężnie obiema rękami za „pępowinę”. Pociągnął 
dziko raz jeszcze i zobaczył, jak fale wywołane przez jego pociągnięcia biegną 

wzdłuż liny. Intruz nagle odczuł, jak przewody targnęły się gwałtownie w jego 
ręku. Nóż wyleciał mu z dłoni. 
Obydwaj ruszyli natychmiast. 

Kosmonauta usiłował odzyskać nóż elektryczny. Kinsman rzucił się od razu do 
włazu Manty. Magnetyczne buty przylgnęły do powierzchni, a on chwycił obiema 

rękami klapę wejścia. 

„Do środka, zatrzasnąć i wynosić się stąd, do diabła” - pomyślał. 
Jednak nie zrobił żadnego ruchu. Patrzył na kosmonautę dryfującego około 

dwudziestu metrów od niego i spokojnie szacującego sytuację. 
„Ten sukinsyn usiłuje mnie zabić!” 
Przysiadł jak kot na brzegu włazu i skoczył na wroga. Kosmonauta sięgnął do 

wyłącznika silników, lecz Kinsman już uderzył o niego i razem zaczęli 
koziołkować w przestrzeni walcząc zaciekle. Była to nieziemska szamotanina. 

Ludzka furia w nieskończenie spokojnej, utkanej gwiazdami ciemności. Nie było 
słychać żadnego dźwięku prócz własnych ciężkich oddechów i trzasków uderzających 
o siebie ramion i nóg. 
Wytoczyli się z cienia statku i dostali się pod bolesne promienie Słońca. 
Kinsman chwycił z premedytacją wąż łączący hełm kosmonauty ze zbiornikiem tlenu. 

Zawahał się na moment i spojrzał do wnętrza plastikowej osłony. Zobaczył tylko 

tył głowy okryty ciemną, skórzaną pilotką. Jednym okrutnym szarpnięciem wyrwał 

przewód powietrza. 
Wielkim świadomym wysiłkiem rozwarł szeroko szczęki, zaciśnięte dotychczas. 
Trząsł się cały, a po ciele spływał mu zimny pot. 
Ujrzał twarz swego ojca. Usłyszał jak, mówi: „Zrobią z ciebie zabójcę! Wojsko 

istnieje po to, by zabijać”. 
Zwolnił śmiertelny uścisk, w którym trzymał nieprzyjaciela. Dwie ludzkie formy 
odpłynęły powoli od siebie. Martwy kosmonauta obrócił się powoli, gdy Kinsman 

przesuwał się obok. Słońce świeciło jasno i docierało swobodnie do stężałej z 
przerażenia, nieżywej twarzy obcego. 

Kapitan wpatrywał się w tę twarz przez nieskończenie długą chwilę i czuł, jak 
wycieka z niego życie. Wrócił do Manty, zatrzasnął właz i otworzył zbiorniki 

powietrza. Wszystko robił automatycznymi, bezmyślnymi ruchami. Włączył radio i 
nie zwracając uwagi na natarczywe pytające głosy, które popłynęły z głośnika, 
powiedział: 

- Poprowadźcie mnie i przyjmijcie. Program AGS, w pełni automatyczny. Po prostu 

ściągnijcie mnie. 
 
Minęło sześć tygodni, zanim Kinsman zobaczył ponownie pułkownika Murdocka. 
Kapitan siedział w napięciu przed wielkim mahoniowym biurkiem. Murdock zbliżył 

się do niego niemal tak rozpromieniony jak słońce na zewnątrz. 
- Wyglądasz szczupłej w cywilu - powiedział. 
- Spadłem na wadze. 
Murdock zrobił znaczący gest. 
- Przykro mi, że nie mogłem zobaczyć się z tobą wcześniej. To, co wyprawiali 

tutaj przez parę tygodni ludzie z wywiadu i Departamentu Stanu, ta cała 
papierkowa robota związana z twoim raportem, twoja niedyspozycja... Nie miałem 
okazji, ech... gratuluję misji. To był kawał dobrej roboty. 

Kinsman nie odezwał się. 
- Generał Hatch jest bardzo zadowolony. Osobiście przedstawił cię do 

odznaczenia. 
- Wiem. 

- Jesteś bohaterem, Kinsman - w głosie pułkownika zabrzmiało zastanowienie. - 
Tak, jesteś najprawdziwszym bohaterem. 

- Wsadź to sobie gdzieś. 
Murdock powstrzymał się od zmarszczenia brwi. 
- Czerwoni nie pisnęli ani słowa. Trzymają całą sprawę w najgłębszej tajemnicy. 
Myślę, że są zaskoczeni, iż potrafimy wejść na pokład ich satelitów już w kilka 
godzin po ich wystrzeleniu. Departament Stanu domagał się, żeby ściągnęli z 

nieba swoje satelity, ale nic takiego nie zaszło. Rosjanie przyjęli swą porażkę 
bez jednego słowa. A ty dowiodłeś, że Siły Powietrzne są ważnym elementem w 
zdobywaniu przestrzeni kosmicznej. Na Boga, założę się, że Kongres zmieni teraz 

naszą nazwę na Siły Kosmiczne. 

- Popełniłem morderstwo. 

- Posłuchaj mnie, synu. Wiem, jak się czujesz. Ale to musiało zostać zrobione. 
- Nie, nie musiało - zaprzeczył kapitan. - Mogłem wrócić do Manty i odlecieć. 
- Zabiłeś nieprzyjacielskiego żołnierza. Broniłeś granic swego kraju. 
Oczywiście, czujesz się teraz podle, ale to przejdzie. 
- Nie widziałeś twarzy, w którą ja popatrzyłem. 

Murdock zgarnął jakieś papiery z biurka. 
- Tak... dobrze, to było okropne. Dostałeś odpowiednie środki medyczne. 
Fizycznie jesteś całkiem w porządku. Czego jeszcze chcesz, na rany Chrystusa? 

- Nie wiem. Potrzebuję trochę czasu, żeby to przemyśleć. 
- Co? - Murdock popatrzył z uwagą na niego. - O czym ty mówisz? 

- Przeczytaj streszczenie raportu - odpowiedział Kinsman zmęczonym głosem. 

- To... hmm... nie dotarło do mnie. Nie ten poziom. Zbyt delikatna sprawa. Lecz 
nie rozumiem, co cię tak niepokoi. Zabiłeś nieprzyjacielskiego żołnierza. 
Powinieneś być dumny... 
- Wróg - jak echo odezwał się kapitan. - Nie mogła mieć więcej niż dwadzieścia 

lat. 
Twarz Murdocka ziała pustką. 
- Nie mogła... Ona? 

Kinsman skinął głową. 
- Twój najprawdziwszy bohater zamordował przerażoną dziewczynę. Mogę być z tego 
dumny, prawda? 

 
Tłumaczył Waldemar W. Pietraszek 
 

Gwiazdy, czy mnie ukryjecie? 
 

Wstęp 
 
Każdy miłośnik muzyki folkowej szybko się zorientuje, skąd zaczerpnąłem tytuł 
niniejszej opowieści. Otóż gdy przed laty, tak dawno, że trudno mi powiedzieć, 
kiedy to było, usłyszałem po raz pierwszy „Grzesznego człowieka”, nawiedziła 

mnie wizja apokaliptycznego końca, jaki zgodnie z obowiązującą dziś teorią 
kosmogoniczną czeka cały wszechświat. 
Opisana w tej historii zbrodnia polega na wyniszczeniu jednej rasy rozumnych 

stworzeń przez drugą. Rasa ludzka usiłuje, z czysto egoistycznych pobudek, 
zniszczyć stworzenia stojące na niższym od niej stopniu rozwoju, a jednocześnie 

sama jest metodycznie niszczona przez istoty jeszcze od niej potężniejsze. 
Wyznajemy więc zasadę „oko za oko”, czy jesteśmy zdolni do miłosierdzia? Wiele 
zależy od tego, kto jest sędzią, a kto oskarżonym. 
 
O grzeszny człowieku, dokąd uciekniesz? 

O, grzeszny człowieku, dokąd uciekniesz? 
O, grzeszny człowieku, dokąd uciekniesz 

Tego dnia? 

 
S 

tatek odniósł rany i Holman czuł jego ból. Leżał w swym fotelu dopasowanym do 
kształtów ciała - niby embrion w łonie matki. Jego srebrzysty skafander - na 
podobieństwo pająka w środku pajęczyny - był dziesiątkami przewodów kontaktowych 
i sygnalizacyjnych połączony ze statkiem tak ściśle, że nie sposób było 
powiedzieć, gdzie kończy się jego własny układ nerwowy, a zaczyna elektroniczna 

sieć uzwojeń rakiety. 
Holman czuł dudnienie potężnych silników statku, jakby to było pulsowanie jego 
własnej krwi, a ziejące rany w sekcji generatorów, gdzie trafiły promienie 

wroga, paliły go ogniem. Oddychał ciężko i z trudem, choć statek nie ustawał w 
wysiłkach, by naprawić swe uszkodzenia. 
Zarówno on, jak i statek ratowali się ucieczką, śmigając gwiezdnymi szlakami ku 

jakiejś kryjówce. Dokąd jednak mogli uciec? 
Główny komputer zamrugał światełkami sygnalizacyjnymi, chcąc zwrócić na siebie 
jego uwagę. Holman przetarł oczy, znużony, i rzekł: 
- Okay, co takiego? 
- NIE PODAŁEŚ MI KURSU - rozległo się z głośnika i jednocześnie na ekranie 

pojawił się wydruk tych samych słów. 
Holman utkwił wzrok w ekranie. 
- Po prostu musimy stąd uciekać - rzekł po chwili. - Każde miejsce jest dobre, 
byle było daleko. 

Komputer mrugnął znów światełkiem. 

- POTRZEBNA JEST KONKRETNA INSTRUKCJA ODNOŚNIE KURSU. 

- A cóż to zmieni? - rzekł gniewnie Holman. - Już po wszystkim. Wszystko 
skończone. Zostaw mnie w spokoju. 

- ZAMIAST KONKRETNEJ INSTRUKCJI POTRZEBNE JEST PODŁĄCZENIE SIĘ DO ŹRÓDEŁ 
PODŚWIADOMOŚCI. 

- Wyłącz się! 
Komputer postąpił zgodnie z jego życzeniem. Gdyby jednak coś mogło go zaskoczyć, 
zapewne czułby się zaskoczony życzeniami ukrytymi głęboko w umyśle Holmana. 
Zamiast tego jął dostosowywać owe życzenia do potrzeb chwili i przekazywać 
instrukcje nawigacyjne układowi sterowniczemu statku. 

 
Ucieknę ku Księżycowi: Ukryjesz mnie, Księżycu? 
Rzeki Pan: O, grzeszny człowieku, Księżyc będzie krwawy 
Tego dnia. 
 

Finałowa Batalia była przegrana. Na milionach milionów planet w utkanym 
galaktykami wszechświecie ludzkość poniosła klęskę i została doszczętnie 
wytępiona. Jak się tego ludzie zawsze obawiali, z kraików obserwowalnego 

wszechświata powrócili Inni i bezlitośnie oczyścili wszechświat z rasy ludzkiej. 
Trwało to całe eony, lecz w świecie statków, podróżujących niemal z prędkością 

światła, czas dziwnie się rozciągał. Sam Holman, choć biologicznie zaledwie 
trzydziestoletni mężczyzna, był świadkiem zarówno wybuchu, jak tragicznego końca 
ostatniej, decydującej wojny. Ze szkoły trafił do wojska. Walcząc na pokładzie 
statku, który mógł przemierzyć poznany wszechświat w ciągu kilkudziesięciu lat - 
gdy on spał w zamrożonym roztworze - postarzał się zaledwie o dziesięć lat, 

podczas gdy zegar wszechświata odmierzył w tym czasie miliardy lat. 
Finałowa Batalia, z której Holman uchodził, rozegrała się w pobliżu 
eksplodującej galaktyki, odległej o miliardy lat świetlnych od Ziemi i galaktyki 

Drogi Mlecznej. Tam, w koszmarnym, niebieskawym blasku niezliczonych, 
rozerwanych gwiazd, niby za parawanem, zgromadziła się potężna niegdyś flota 

ludzi. Śmiertelni i Nieśmiertelni przybyli, jak jeden mąż, by stawić czoła 
nieubłaganym Innym. 
Wróg zwyciężył. Nie przyszło mu to łatwo, ale jego triumf był zupełny. Ludzkość 
została kompletnie zgnieciona. Jedynie kilku przedstawicielom rasy ludzkiej 
udało się ujść w kilku uszkodzonych statkach. „Nawet Nieśmiertelni nie zdołali 

się uratować” - myślał ze zgrozą Holman. Inni dołożyli starań, by każdy z nich 
został zabity. 

Tak więc wszystko było skończone.. 

W umyśle Holmana odcisnął się obraz krwią nasiąkłych planet, które widział 
podczas swego krótkiego, ponadczasowego i burzliwego życia. Jego myśli uciekły 

ku ojczystemu światu, ku jego bliskim, nieżyjącym już od wielu stuleci, 
zamienionym w proch przez geologiczny czas lub niespodziewanie zgładzonym przez 
niezwyciężonych Innych. Tak czy inaczej, nieubłagany strumień czasu zalał ich 
zupełnie, wymazał ich z listy żyjących w ciągu kilku uderzeń serca Holmana. 
Wszystko było już przeszłością. Wszyscy ludzie, których znał, wszystkie planety, 

które oglądał przez elektrooptyczne oczy statku. Cała ludzkość... już nie 

istniała. 
Poczuł, że ogarnia go coraz większa senność. Statek przyśpieszał biegu, dążąc do 
prędkości światła, a to wiązało się z zapadnięciem w kriogeniczny sen. Ale 

Holman nie chciał zasypiać z wyobraźnią rozbudzoną wspomnieniem krwi, gwałtu, 

utraty bliskich. 

Wysiłkiem woli skoncentrował swą uwagę na jedynej rzeczy, jaka mu pozostała - na 
otaczającym go świecie galaktyk. Atramentowo czarne niebo było usłane wyspami 
gwiazd. Jarzyły się kształty świetlne - spiralne, owalne, eliptyczne. Małe 
plamki ciepła w zimnej, bezkresnej ciemności. Okruchy czerwieni i błękitu na tle 
wszechobecnej nocy. 

Wiedział, że jednym z tych kształtów była galaktyka Drogi Mlecznej. Ojczyzna 
ludzi. Wyglądała tak samo, jak zapamiętał z okresu studiów - nie zmieniona przez 
fakt zniszczenia rasy inteligentnych włóczęgów kosmicznych. 
Holman zaczął drzemać. 
Statek sunął naprzód poprzedzany przez niewidzialną sieć pola o promieniu 

tysięcy kilometrów. Pole zgarniało nieliczne, dryfujące w przestrzeni atomy 
wodoru i zasilało nimi zranione, zbolałe generatory statku. 
Wtem o jego umysł otarła się jakaś myśl - odległa i niewyraźna. Myśl jakiejś 

obcej istoty. Holman poruszył się niespokojnie w swym fotelu. Otworzył oczy i 
zerknął na ekran komputera. Nie było żadnego obrazu. 

- Kto to jest? - zapytał. 
Myśl uciekła, ale teraz odniósł wrażenie, że przysłuchuje się jakiemuś dialogowi 

umysłów prostych i otwartych, niemal dziecinnych. Niewinnych i ciekawych. Dialog 
dotyczył jego osoby. 
- To jest statek. 

- Gdzie on jest?... Ach tak. Czuję go teraz. Piękny statek. 
Holman skoncentrował się cały na dialogu. 
- Jest bardzo daleko. Ledwie mogę tam sięgnąć. 
- A na pokładzie statku... 
- Jest człowiek. Istota ludzka. 

- Boi się. 
- Przez niego ja też zaczynam się bać. 
Holman nie wytrzymał. - Gdzie jesteście? - zawołał. 

- Próbuje mówić - skomentowano jego słowa. 
- Nie odpowiadaj! 

- Ale przecież... 
- Przez niego i mnie ogarnia strach. Nie odpowiadaj mu. Wiemy, kim są ludzie! 
- Pomóżcie mi - zawołał znowu. 
- Nie odpowiadaj mu! - mówiła odległa istota. - Jest już tak daleko, że ledwo go 
słyszę. 

- Ale przecież on prosi o pomoc! 
- Tak, bo wie, że jest ścigany. Nie odpowiadaj! Nie odpowiadaj! 
Ich myśli wymknęły się z jego umysłu. Bezwiednie zogniskował zewnętrzne 

monitory, ale tutaj, na galaktycznym pustkowiu nie było widać żadnego statku ani 
planety. Wytężył umysł tak, że aż zaczęła go boleć głowa, lecz nie usłyszał już 

żadnych głosów. Był znów sam w metalowym łonie statku. 
„Wie, że jest ścigany” - zabrzmiały mu raz jeszcze w mózgu ich słowa. „Czy Inni 

naprawdę mnie ścigają? Czy wpadli na mój trop? Musieli wpaść. Muszą mi już 

siedzieć na ogonie.” 
Poczuł, że oblewa go zimny pot, 

- Ale dopóki się poruszam, nie złapią mnie - rzekł do siebie. - Prawda? 

- ZGADZA SIĘ - zapewnił go komputer i zamrugał światełkami. PRZY PRĘDKOŚCI 
RELATYWISTYCZNEJ, MNIEJSZEJ O NIECAŁY PROCENT OD PRĘDKOŚCI ŚWIATŁA, 

NIEMOŻLIWOŚCIĄ JEST PRZEŚCIGNIĘCIE TEGO STATKU. 

- Nikt mnie nie dogoni, dopóki będę w ruchu - mruknął. 

Ale zaraz pomyślał o Nieśmiertelnych. Nic ich nie mogło zgładzić... z wyjątkiem 
Innych. 
Wbrew samemu sobie Holman zapadł w głęboki sen. Temperatura jego ciała spadła 
niemal do zera, a jego serce prawie przestało bić. I gdy statek mknął naprzód z 

przyświetlną prędkością - ledwie widoczna plamka dla każdego, kto by go szukał - 

świat na zewnątrz żył swym własnym życiem. Obłoki gazu kondensowały się, tworząc 
gwiazdy, które z kolei dojrzewały i umierały w spazmach eksplozji, a rozsiana 
wówczas materia zasilała przestrzeń w materiał na nowe gwiazdy. Powstawały 

planety i wytwarzały wokół siebie powietrzne otoczki. Rodziło się życie. Żywe 
formy mnożyły się, ewoluowały, tworzyły niezliczone cywilizacje - tak 
różnorodne, jak różnorodne były same, ulegały degeneracji i wymierały. 

Wszystko, gdy Holman spał. 
 
Ucieknę na morze! O, morze, czy mnie ukryjesz? 
Rzeki Pan: O, grzeszny człowieku, morze cię zatopi 
Tego dnia. 

 

Komputer obudził go serią łagodnych dzwonków. 
- ZBLIŻAMY SIĘ DO UKŁADU SŁONECZNEGO I PLANETY ZIEMIA. ZGODNIE Z INSTRUKCJA 
KURSU PODANĄ PRZEZ TWOJĄ PODŚWIADOMOŚĆ. 
Planeta Ziemia była ojczyzną ludzkości. Holman skinął głową. Tak, istotnie 

chciał się tutaj znaleźć. Nigdy dotąd nie odwiedził Ziemi ani tych rejonów Drogi 

Mlecznej. Teraz miał po raz pierwszy zobaczyć rojne niegdyś centrum skazanej na 
zagładę ludzkiej cywilizacji; przynieść wieść o straszliwej klęsce i znaleźć się 
w kolebce ludzkości, gdy bezlitosna fala zniszczenia przetoczyła się już przez 
Ziemię. 

Gdy poprawiał ostrość zewnętrznych monitorów, stwierdził z ulgą, że już nie 
odczuwa bólu. 
„Generatory musiały się naprawić” - zauważył. 

- TAK JEST. PODCZAS TWEGO SNU. UKŁAD NAPĘDOWY PRACUJE TERAZ NORMALNIE. 
Holman uśmiechnął się, ale jego uśmiech zbladł, gdy statek zbliżył się do Układu 

Słonecznego. Przeniósł wzrok z monitorów na ekran komputera. 
- Czy teleskopy pracują normalnie? - zapytał. 
Komputer wydał z siebie leciutkie brzęczenie. 
- KONTROLA PODZESPOŁÓW ZADOWALAJĄCA - rzekł po chwili. - KONTROLA CZĘŚCI 
SKŁADOWYCH ZADOWALAJĄCA. UKŁADY SCALONE W PORZĄDKU. URZĄDZENIA WIZYJNE PRACUJĄ 

NORMALNIE. 
Holman zerknął znów na ekrany monitorów zewnętrznych. Tarcza słońca rosła 
szybko, ale było coś dziwnego w jej wyglądzie. Choć nigdy nie widział w naturze 

ziemskiej gwiazdy dziennej, jakiś wewnętrzny głos mówił mu, że coś było z nią 
nie w porządku. Słońce świeciło białawym światłem i wyglądało na skarłowaciałe. 

Jakże różniło się od foremnej, żółtej gwiazdy, którą oglądał na taśmach wideo. A 
Ziemia... 
Statek wszedł na orbitę parkingową wokół planety pozbawionej zupełnie życia. 
Ziemia była sczerniałą bryłą skalną, bez powietrza i bez wody. Holman, szybując 
nad jej wypaloną powierzchnią, przyglądał się dewastacji ze łzami w oczach. Nie 

pozostało nic; ani jedna cegła, ani jedno źdźbło trawy, ani jedna kropla wody. 

- To pewnie Inni - wyszeptał. - Musieli tu przybyć przede mną. 
- DOMYSŁ BŁĘDNY - skorygował go komputer. - KONTROLA POŁOŻENIA GWIAZD W 

ODNIESIENIU DO ZIEMI WSKAZUJE, ŻE OD FINAŁOWEJ BATALII MINĘŁO KILKA MILIARDÓW 
LAT. 

- Siedem miliardów... 
- UKŁADY LOGICZNE WSKAZUJĄ, ŻE SŁOŃCE PRZESZŁO PRZEZ FAZĘ GWIAZDY NOVEJ I 
EKSPLODOWAŁO. ZUPEŁNIE NATURALNE ZJAWISKO, BEZ ZWIĄZKU Z AKCJA WROGA. 
Holman uderzył pięścią w oparcie swego fotela. 
- Po co tu przybyłem? Nie urodziłem się na Ziemi. Nigdy jej przedtem nie 

widziałem... 
- TWOJA PODŚWIADOMOŚĆ WSKAZUJE NA SUBIEKTYWNY IMPULS, WYWOŁANY PRZEZ... 
- Do diabła z moją podświadomością! - Utkwił znów wzrok w martwym świecie na 

zewnątrz. - Wszyscy ci ludzie... miasta, całe miliony lat ewolucji, życia. 

Znikły nawet oceany. Czy wiesz, że nigdy nie widziałem w naturze oceanu? 

Przemierzyłem pół wszechświata i nigdy nie natknąłem się na planetę z oceanem! 

- OCEANY TO STOSUNKOWO RZADKIE ZJAWISKO. WYSTĘPUJĄ ŚREDNIO RAZ NA TRZY TYSIĄCE 

PLANET. 
Statek zaczął się oddalać od Ziemi. Przemknął obok sczerniałego Marsa, 
skarłowaciałego Jowisza, pozbawionego pierścieni Saturna. 

- Dokąd teraz lecę? - zapytał Holman. 
Komputer milczał. 
 
Ucieknę do Boga. O, Panie, czy mnie ukryjesz? 
Rzeki Pan: O, grzeszny człowieku, powinieneś się modlić 
Tego dnia. 

 

Holman siedział, nie wiedząc, co począć, a tymczasem jego statek minął orbitę 
Plutona i wszedł do strefy komet, na najdalszych peryferiach słonecznego 
imperium. 
Naraz zdał sobie sprawę, że jest przez kogoś obserwowany. 

- Nie ma powodów do obaw. Nie należę do Innych, 

Głos, który zabrzmiał głęboko w jego umyśle, był bardzo spokojny i miły, niemal 
łagodny, ale kompletnie wyzuty z emocji. 
- Kim jesteś? - spytał Holman. 
- Obserwatorem, niczym więcej. 

- Co tutaj robisz? Gdzie jesteś? Nic nie widzę... 
- Czekałem na kogoś, kto ocalał z Finałowej Batalii i zechciałby powrócić do 
rodzinnego domu ludzkości. Jesteś pierwszym ocalałym, jaki tu zawitał w ciągu 
tego całego czasu. 
- Dlaczego czekasz? 

Holman wyczuł, że jego rozmówca wzruszył w zamyśleniu ramionami i że rozwinęły 
się jakieś gigantyczne skrzydła. 
- Jestem obserwatorem. Obserwuję ludzkość od zarania jej dziejów. Niektórzy 
przedstawiciele mej rasy próbowali nawet od czasu do czasu porozumieć się z 
wami. Ale wynik był zawsze ten sam, bardzo podobny do wyników waszych prób 

porozumienia się z owadami. Za bardzo się od siebie różnimy. Ewoluowaliśmy na 
różnych planetach. Nie istniała płaszczyzna dla naszego porozumienia się. 

- Ale obserwowaliście nas. 
- Owszem. Widzieliśmy, jak wzrośliście w siłę i sięgnęliście ku gwiazdom tylko 
po to, by zostać wyparci przez Innych. Widzieliśmy, jak odzyskaliście siły i 

powróciliście do gwiazd. Tym razem mieliście się stale na baczności, byliście 
czujni, spodziewaliście się nowego ataku Innych. Obserwowaliśmy was, gdy 
natknęliście się na cywilizacje, takie jak nasza, których nie mogliście 

rozszyfrować i które zostawiliście w spokoju w swym marszu poprzez galaktykę. 
Potem byliśmy świadkami waszych kontaktów z cywilizacjami na waszym poziomie 

rozwoju. Zazwyczaj kończyło się to wojnami. 
- Ograniczyliście się tylko do obserwowania nas? 
- Od czasu do czasu próbowaliśmy was ostrzec, udzielić wam rady, ale wy 
zignorowaliście lub wyszydziliście te nasze ostrzeżenia, próby porozumienia się 
z wami i odsłonięcia wam przyszłości. Wyroiliście się więc w przestrzeń 

galaktyczną po raz drugi i napotkaliście inne cywilizacje na waszym poziomie 
rozwoju - agresywne, dumne, straszne. I podobnie jak dzieci, którymi w gruncie 
rzeczy jesteście, wdaliście się w walkę bez końca... 

- A Inni? Co było z nimi? 
- Oni są waszą karą, waszą Nemezis. 

- Karą? Za co? Za to, że wdaliśmy się w walkę? 
- Nie, za to, że skradliście nieśmiertelność. 

- Nic podobnego. Zapracowaliśmy na nią. Znaleźliśmy sposób na uczynienie 
człowieka nieśmiertelnym. Pewien związek chemiczny. Zamierzaliśmy obdarzyć 

nieśmiertelnością wszystkich przedstawicieli naszej rasy. Ja również mogłem się 

stać nieśmiertelnym! Ale oni... Inni. Nie mogli tego ścierpieć. Zaatakowali nas. 
Holman poczuł, że jego rozmówca pokręcił z dezaprobatą głową. 

- To prawda! - próbował bronić swych poglądów. - Oni obawiali się, że będąc 
wszyscy nieśmiertelnymi, staniemy się nazbyt potężni. Dlatego zaatakowali nas, 
gdy to jeszcze było w ich mocy, podobnie jak milion lat wcześniej. Zniszczyli 

pierwszą, pozaziemską cywilizację ludzi i próbowali wykończyć nas definitywnie. 
Spowodowali nawet Epoki Lodowcowe na Ziemi, tak by nikt z ludzi nie przetrwał. 

Ale my przeżyliśmy to i wróciliśmy do gwiazd. Wtedy uderzyli na nas znowu i 

wytępili nas. Na Boga, z tego, co wiem, wynika, że jestem ostatnim, żyjącym 

człowiekiem w całym wszechświecie. 

- Twoja znajomość prawdy jest niedoskonała. Ludzkość mogła z czasem osiągnąć 
nieśmiertelność. Większość istot żywych ewoluuje w ten sposób. Ale wy byliście 

niecierpliwi. Skradliście nieśmiertelność. 
- Czy osiągnięcie jej na drodze sztucznej, za pomocą chemikaliów, można nazwać 
kradzieżą? 

- Tak, bo chemikalia, które zapewniały wam nieśmiertelność, pochodziły z ciał 

stworzeń zwanych przez was ludźmi-kwiatami. Aby pobrać te chemikalia z ich ciał, 
trzeba było je zabijać. 
Oczy Holmana rozszerzyły się ze zdumienia. 
- Co takiego? - zawołał. 

- Dla zapewnienia jednemu człowiekowi nieśmiertelności trzeba było zabić jednego 

przedstawiciela rasy ludzi-kwiatów. 
- Mielibyśmy ich zabijać? Te nieszkodliwe, małe... - Jego głos załamał się. 
- Chcąc zapewnić sobie rasową nieśmiertelność, ludzkość musiała dokonać rasowego 
mordu na społeczności ludzi-kwiatów. 
Holman słyszał, co doń mówiono, lecz jego umysł był zupełnie odrętwiały. 

Próbował zamknąć się w sobie i zerwać kontakt z rzeczywistością. 
- To dlatego uderzyli na was Inni. To z tego powodu atakowali was wcześniej, 
podczas waszego pierwszego wypadu do gwiazd. Napotkaliście istoty wyposażone w 

związek chemiczny zapewniający nieśmiertelność. Zaczęliście je sprowadzać do 

waszych laboratoriów i metodycznie pozbawialiście je życia. Inni położyli kres 

temu procederowi. Ale zrobiło im się was żal. Pozostawili na Ziemi garstkę 
ludzi. Posłużyli się waszymi Epokami lodowcowymi z uprzejmości, aby przyśpieszyć 
wasz powrót do cywilizacji, nic, aby zahamować wasz rozwój. Mieli nadzieję, że 
tym razem będziecie ewoluować w lepszym kierunku. Lecz gdy zarysowała się znowu 
przed wami możliwość osiągnięcia nieśmiertelności, wykorzystaliście ją bez 

względu na swe zasady etyczne. Wtedy Inni zadecydowali, że trzeba was 
doszczelnić wytępić. 
- Ani jeden naród w całym wszechświecie nie wystąpił w naszej obronie. 
- A niby dlaczego miałby to uczynić? 
- A więc jeśli my zabijamy, to jest coś złego, lecz jeśli Inni zabijają nas, to 

wszystko jest w porządku? 
- Nikt nie mówi tu o dobru i złu. Pozwoliłem ci tylko poznać prawdę. 
- Oni chcą nas wybić co do nogi. 

- Tylko jeden z was pozostał przy życiu. 
Holman zadrżął. 

- Czy to ja jestem... tym jedynym... tym ostatnim? 
Nie było odpowiedzi. 
Teraz był znowu sam. Zupełnie sam, z wyjątkiem tych, którzy go ścigali. 
 
Pobiegnę do Szatana. O, Szatanie, czy mnie ukryjesz? 

Rzeki Szatan: O, grzeszny człowieku, wejdź do środka 
Tego dnia. 
 

Holman siedział w niemym przerażeniu, podczas gdy układ słoneczny kurczył się do 
rozmiarów plamki świetlnej, by wreszcie zlać się z morzem gwiazd 

rozświetlających wieczne mroki kosmicznej nocy. Statek mknął naprzód, odczuwając 
na swój elektroniczny sposób winę i nędzę położenia Holmana. 
„Nieśmiertelność poprzez mord” - powtarzał sobie raz po raz samotny pilot. 
Kasowa nieśmiertelność poprzez rasowy mord. A on był częścią tego wszystkiego! 
Bronił ludzi, starał się w nagrodę otrzymać nieśmiertelność. Poprzez całe swe 

życie walczył dla tej sprawy i zabijał, by samemu uniknąć śmierci. 
Siedział w fotelu i dumał, otoczony samonaprawiającymi się aparatami, ubrany w 

srebrzysty skafander, podłączony do tysięcy automatycznych układów, które go 

karmiły, utrzymywały w odpowiedniej temperaturze, regulowały mu dopływ 
powietrza, kontrolowały jego krwiobieg, utrzymywały jego mięśnie w sprawności za 

pomocą ultradźwiękowych wibratorów, pompowały weń witaminy, zespalały jego umysł 
z beznamiętnym mózgiem statku, dbały, by jego ciało było opalone i pełne wigoru, 
a refleks szybki, jak błyskawica. Siedział przybity, nic nie widząc i 
rozmyślając nad horrorem, do którego sam się przyczynił. Oczywiście, 
nieświadomie. Ale dla Holmana było to tym bardziej godne nagany. Jak mógł 

walczyć, nie wiedząc, czego broni? Nigdy nie pytając o to samego siebie? 

Wszystkie cuda ludzkiej pomysłowości, najgłębsze pragnienia duszy służyły 

rasowemu mordowi. 
Przywołało go do przytomności niecierpliwe brzęczenie i miganie światełek 
komputera. 
- Co takiego? 

- KONIECZNA JEST INSTRUKCJA ODNOŚNIE KURSU. 
- A jakież to ma teraz znaczenie? Po co uciekać dalej? 
- TWOIM OBOWIĄZKIEM JEST CHRONIĆ WŁASNE ŻYCIE, DOPÓKI NIE BĘDZIE INNEGO ROZKAZU. 
Holman usłyszał własny śmiech. 
- Rozkazu? Czyjego rozkazu? Nie ma nikogo więcej. 

- TO JEST NIESPRAWDZONE TWIERDZENIE. 
- Wojna była miliardy lat temu. Skończyła się w niepamiętnych czasach. Ludzkość 

przestała w tej wojnie istnieć. Ziemia już nie istnieje. Słońce jest białym 
karłem. Stanowimy anachronizm - ty i ja. 
- TO SŁOWO TO „ATAWIZM”. 

- Do licha ze słowem! Chcę z tym skończyć. Jestem zmęczony. 

- ZDRADĄ JEST PODDAWANIE SIĘ, GDY JEST SIĘ JESZCZE ZDOLNYM DO WALKI I (ALBO) 
ZWODZENIA WROGA. 
- Zastrzel mnie więc za zdradę. To równie dobry sposób skończenia ze sobą, jak 
każdy inny. 

- JEST NIEMOŻLIWOŚCIĄ, ABY SYSTEMY STATKU WYRZĄDZIŁY CI KRZYWDĘ. 
- W porządku. Więc zatrzymajmy statek. Gdy przystaniemy, Inni szybko nas znajdą. 
Będą wiedzieli, co zrobić. 
- TEN STATEK NIGDY NIE ODDA SIĘ DOBROWOLNIE W RĘCE WROGA. 
- Jesteś nieposłuszny? 

- TEN STATEK JEST ZAPROGRAMOWANY NA MAKSIMUM EFEKTYWNOŚCI W WALCE Z WROGIEM. 
SYSTEM OBRONNY NIE PODDA SIĘ DOBROWOLNIE. 
- Ale ja nie jestem systemem obronnym. Jestem człowiekiem, do jasnej cholery! 
- W SKŁAD TEGO SYSTEMU OBRONNEGO WCHODZI CZŁOWIECZY PILOT. SYSTEM ZOSTAŁ 
ZAPROJEKTOWANY DO UŻYTKU PRZEZ CZŁOWIEKA. JESTEŚ INTEGRALNĄ SKŁADOWĄ TEGO 

SYSTEMU. 
- Do diabła z systemem!... Zabiję się sam. Chcesz tego? 

Holman sięgnął ręką ku pulpitowi kontrolnemu przed sobą. Nie byłoby mu trudno 
zamknąć dopływ powietrza albo odpalić ładunek otwierający klapę śluzy 

powietrznej czy nawet spowodować eksplozję niszczących materiałów wybuchowych 
statku. 
Jednakże Holman stwierdził, że nie może poruszyć rękami. Nie mógł się nawet 
wyprostować w swym fotelu. Opadł z powrotem na miękkie poduszki, piorunując 
wzrokiem ekran komputera. 

- MECHANIZMY SAMOZACHOWAWCZE MAJĄ ZDOLNOŚĆ PRZECIWDZIAŁANIA IRRACJONALNYM AKCJOM 
ZE STRONY LUDZKIEJ SKŁADOWEJ SYSTEMU. 
Nastąpiła seria lekkich trzasków i mrugnięć światełkami, po czym na ekranie 

zajaśniały słowa: 
- Z BRAKU SZCZEGÓŁOWEJ INSTRUKCJI NA TEMAT KURSU ZOSTANIE ZASTOSOWANA PRAKTYKA 

UNIKANIA I ZWODZENIA WROGA. 
Pomimo zmuszania się do czuwania, Holman zaczął znów zapadać w głęboki sen. Z 

wolna, wszystko przed jego oczami jęło się rozmazywać i ogarnęła go ciemność. 
 

Ucieknę ku gwiazdom. O, gwiazdy, czy mnie ukryjecie? 

Rzekł Pan: O, grzeszny człowieku, gwiazdy będą spadać 
Tego dnia. 

 
Holman spał, a jego statek parł do przodu z przyświetlną prędkością, po 
przypadkowym, bezsensownym kursie, przemykając się między galaktykami, 

pozostawiając za sobą całe eony czasu. Dopiero gdy komputerowa kontrola 
podświadomości Holmana wykazała, że jego desperacki nastrój minął, elektronowy 

mózg statku nakazał automatom kriogenicznym, aby go obudziły. 
Zamrugał powiekami, po czym powoli uniósł się na poduszkach fotela. 
- CZUJNIKI PODŚWIADOMOŚCI WSKAZUJĄ, ŻE FAZA IRRACJONALNOŚCI MINĘŁA - 

poinformował go komputer. 
Holman milczał. 
- DOZNAŁEŚ EMOCJONALNEGO SZOKU. 

- A teraz doznaję emocjonalnego bólu... Prędzej czy później zabije mnie ta 

permanentna, nieuleczalna choroba. Ale nie martw się. Sam tego nie zrobię. Już 
mi przeszło. I nie zrobię też niczego, co mogłoby tobie zaszkodzić. 

- JAKI MAM OBRAĆ KURS? 
Holman wzruszył ramionami. 
- Niech zobaczę, jak tu dookoła wygląda świat. - Zogniskował zewnętrzne 
monitory. - Co to? Wszystko jakieś inne - powiedział zdziwiony. - Niebo już nie 
jest czarne... jakby szarzało. Zupełnie jak przed świtem. 

- JAKI MAM OBRAĆ KURS? 
Holman nabrał powietrza głęboko w płuca. 
- Spróbujmy znaleźć jakąś planetę, gdzie mieszkańcy są rasą zbyt młodą, aby 

słyszeć o Ziemianach, i są tak niewinni, że nie martwią się jeszcze faktem 

umierania. 

- ROZUMIEM. PRYMITYWNA CYWILIZACJA. NASZE SKANERY MOGĄ WYKRYWAĆ TAKIE 
SPOŁECZNOŚCI JEDYNIE Z BARDZO MAŁEJ ODLEGŁOŚCI. 
- Okay. Czasu mamy aż nadto. 

Statek zawrócił ku najbliższej galaktyce i rozpoczął poszukiwania, zaś Holman 
wpatrywał się, zafascynowany, w niebo. Działo się bowiem coś bardzo dziwnego. 

Elektrooptyczne urządzenia wizyjne korygowały automatycznie przesunięcie fali 
świetlnej, spowodowane ogromną prędkością statku, ukazując świat zewnętrzny niby 
na przy spieszonej taśmie; filmowej. Mógł śledzić kosmologiczną ewolucję 

wszechświata. Galaktyki - gigantyczne wyspy gwiazd - wydawały się wcinać w jego 
pole widzenia, niekiedy tak bliskie jedna drugiej, że zderzenie było 

nieuniknione. Holman widział, jak ażurowe ramiona ogromnej, spiralnej galaktyki, 
splatały się powoli z koronkową strukturą galaktyki owalnej. Z zapartym tchem 

patrzył, jak spirale przeniknęły jedna drugą, a towarzyszące im obłoki gazu 
zaczęły się rozgrzewać, jarzyć coraz silniejszym fioletowym światłem, które w 
końcu przeszło w niewidzialny ultrafiolet. Do niedawna czarne niebo, stawało się 

z każdą chwilą jaśniejsze. 
- Znalazłeś już coś? - spytał Holman nie patrząc nawet na komputer, pochłonięty 
bez reszty niesamowitym spektaklem. 

- Nic znajdziesz nikogo - wyrwał go nagle z zadumy jakiś obcy głos. 
Pilot w jednej chwili zesztywniał z przerażenia. Nie mógł się mylić. To byli 

Inni. 
- Żadna rasa w całym wszechświecie nie udzieli ci schronienia - mówił jeden 
głos. 
- Już my tego dopilnujemy. Jesteś sam i pozostaniesz sani, aż śmierć pozwoli ci 
się połączyć z twymi rodakami - mówił drugi głos. 

Ich przepełnione zimną furią głosy dzwoniły głucho w jego głowie. Nieubłagana 
nienawiść, ślepa i wieczna. 
- Ale dlaczego ja? - wykrztusił z trudem. - Jestem sam jeden. Jaką krzywdę 

mógłbym wam teraz wyrządzić? 
- Jesteś człowiekiem. 

- Jesteście przeklęci. Rasa morderców. 
- Waszą karą jest eksterminacja. 

- Ale ja nie należę do Nieśmiertelnych. Nie widziałem nawet Nieśmiertelnego. Nie 
wiedziałem o ludziach-kwiatach. Ja tylko wykonywałem rozkazy. 

- Całkowita eksterminacja. 

- Dla całej ludzkości. 
- Dla całej. 

- Chcesz być zarazem sędzią i ławą przysięgłych. A do tego katem. W porządku... 
Spróbujcie; więc mnie złapać! Jeśli jest dla was tak ważni, żeby zabić 
ostatniego człowieka w całym wszechświecie, bierzcie mnie. Spróbujcie, czy wam 

się uda. 
- Nie masz prawa się opierać. 

- Twoja rasa jest zła. Wszyscy musicie zapłacić śmiercią. 
- Nie ujdziecie przed nami. 
- Nie obchodzi mnie, co zrobiliśmy. Rozumiesz? Nie obchodzi mnie! Dobrze czy 

źle, to nie ma znaczenia. Ja nic nie zrobiłem. Nie przyjmuję waszego wyroku za 
coś, czego nie zrobiłem. 
- To nie ma znaczenia. 

- Twoja ucieczka na nic się nie zda, choćbyś umknął na krańce wszechświata. 
Zmusiłeś nas, abyśmy opuścili nasze kontinuum czasowe. Nigdy już nie powrócimy 

do tego, co zostawiliśmy. Nie pozostało nam nic innego, jak ścigać ciebie. 

Prędzej czy później maszyneria twego statku zużyje się. Nie możesz bez końca 
przed nami uciekać. 

Ich myśli urwały się, ale Holman nadal je czuł, wiedział, że nie zaniechali 
pościgu. 
„Nie możesz uciekać bez końca - powtórzył w zamyśleniu ich słowa. - No cóż, mogę 

przecież, u licha, spróbować!” 
Zerknął znów na zewnętrzne monitory i nagle słowa „bez końca” nabrały dlań 
właściwego znaczenia. 

Galaktyki skupiały się teraz w jedną gigantyczną kulę światła, jakby ześlizgując 
się w jakąś czeluść z ogromnego niewidzialnego zbocza. Wszechświat przestał się 

rozszerzać przed miliardami lat i teraz się kurczył, zapadał. Wszystko się 
kończyło. 
Holman zaśmiał się. Koniec świata. Tak dla ludzkości, jak dla Innych. Kompletny 
i ostateczny koniec wszystkiego. 
- Ile czasu nam jeszcze pozostało? - spytał kierując wzrok na ekran komputera. 

Światełka maszyny błysnęły raz, potem drugi i zgasły. Ekran był ciemny. 

Holman patrzył przez chwilę na komputer, po czym powiódł wzrokiem po kabinie. Z 
przerażeniem skonstatował, że ekrany monitorów zewnętrznych jeden po drugim 

zaczęły migotać, potem pokryły się prążkami, zbladły i w końcu zgasły. 

- Inni przejmują statek - wyszeptał ze zgrozą. 

Całą siłą woli skoncentrował się teraz na generatorach i silnikach. One były 
najważniejszą częścią statku. Od nich zależało zwycięstwo i klęska. Statek 
musiał przeć do przodu! 
Spojrzał na pulpit kontrolny, lecz łagodna poświata ekranów znikła bez śladu. 
Zaczął też odczuwać trudności w oddychaniu i odniósł wrażenie, że urządzenia 

grzewcze przestały działać. Czuł, jak witalne ciepło uchodzi zeń w przestrzeń 
przez bezwładny metalowy korpus umierającego statku. 

Jednakże silniki wciąż dudniły. Statek nadal przemieszczał się w przestrzeni i w 
czasie, zmierzając na spotkanie z nieskończonym. 

- Poddaj się!! 
- Za chwilę nie będziesz żył. Zrezygnuj z tej szaleńczej ucieczki i umrzyj w 
spokoju. 
Statek Holmana zatrząsł się gwałtownie. „Co oni mi teraz zrobią?” - pomyślał. 
- Poddaj się! - zabrzmiało znowu w jego mózgu. 

- Niech was piekło pochłonie! - wykrzyknął. - Będę z wami walczył do ostatniego 
tchu! 
- Nie uciekniesz nam! 

W tej samej chwili Holman poczuł, że do wnętrza statku znów przenika ciepło, ale 
tym razem już ciepło kurczącego się wszechświata. Na zewnątrz miliardy galaktyk 

zbiegały się ku jednemu, apokaliptycznemu punktowi w czasoprzestrzeni. 
- Już prawie koniec - zawołał. - A wy przegraliście! Ludzkość wciąż żyje mimo 

tego, co jej uczyniliście. Cała ludzkość - dobrzy i źli, mordercy i muzyka, 
wojny i miasta, wszystko, co kiedykolwiek stworzyliśmy, cała rasa od początku do 

końca - wszystko zamknięte jest tu, w mojej czaszce. A ja wciąż jestem tutaj. 

Słyszycie mnie? Wciąż jestem tutaj. 
Inni milczeli. 

Holman usłyszał, jak na zewnątrz statku narasta potężne dudnienie, niby odgłos 
dalekiego grzmotu. 
- Koniec świata - wyszeptał. - Koniec wszystkich i wszystkiego. Nasza gra 

skończyła się remisem. Ludzkość przetrwała do ostatniej sekundy. I jeśli kiedyś 
powstanie inny wszechświat, być może znajdzie się w nim znowu miejsce dla nas 

wszystkich. 
Świat dobiegł kresu. 
Nie w szlochu, lecz w ryku triumfu. 

 
Tłumaczył Cezary Lipski 

Diamentowy Sam 
 

Wstęp 
 
A więc są i tacy, którzy omijają prawo, przepychając się, wścibiając nos w nie 
swoje sprawy, manipulując - bądź dla zysku, bądź w celu zdobycia władzy. 
Wszelkiego rodzaju oszuści, defraudanci, naciągacze. 

Wydaje się, że w miarę, jak coraz więcej Ziemian będzie mieszkało i pracowało w 
kosmosie, można będzie tam również znaleźć coraz więcej takich manipulantów. 
Kosmiczny „Dziki Zachód” otworzy przecież przed ziemskimi kolonistami nowe 

możliwości, a ponadto będzie tak bardzo odległy od obszarów kontrolowanych przez 
stróżów prawa. 

I choć prawnicy zbierają się co roku z poważnymi minami na uroczyste konklawe, 
usiłując stworzyć kodeks Prawa Kosmicznego, jest faktem, że oczajdusze, tacy jak 
Sam Gunn, niewiele sobie z tego robią. Najspokojniej w świecie obchodzą przepisy 

prawa lub przynajmniej próbują to uczynić. 
 

Z 

łodziej - rzekł Grigorij Aleksandrowicz Prokow. - Złodziej i szantażysta. 
Powiedział to obojętnie, bez śladu emocji, zupełnie jakby stwierdził, że niebo 

jest niebieskie, a trawa zielona, jakby odniósł się do jakiegoś naturalnego 

zjawiska. Posłużył się w tym celu bezbłędną angielszczyzną, noszącą jedynie 

nikłe ślady rosyjskiego akcentu. 
Reporterka lekko pociągnęła nosem. Tu, w Ośrodku dla Emerytowanych Bohaterów 
Związku Radzieckiego im. Leonowa, nie było ani niebieskiego nieba, ani zielonej 
trawy. Czuć było za to jakiś wyraźnie ziemski odór. 
- Sam Gunn - mruknął Prokow, po czym wydał z siebie pogardliwe parsknięcie. - 

Nawet inni kapitaliści nie lubili go. 

Siedzieli oboje z reporterką na ławie z rodzimego, księżycowego kamienia, pod 
ścianą kopulastego holu, najdalej, jak to było możliwe, od ziejącego wejścia do 

podziemnego Ośrodka. Podłogę kopuły stanowiła naga księżycowa skała, stopiona 

palnikami plazmowymi i wyszlifowana do gładkości lustra. „Ciekawe, ilu leciwych 
bohaterów Związku Radzieckiego złamało na niej kark” - myślała dziennikarka. 

Zastanawiała się, czy nie był to przypadkiem jakiś ostateczny, emerytalny 
przywilej. 
Szerokie owalne okno naprzeciwko ich ławy wychodziło na absolutną pustynię - 
jałową powierzchnię Morza Burz, jak okiem sięgnąć pofałdowaną i pokrytą 
kraterami, pozbawioną jakiegokolwiek śladu życia. Nad dziwnie bliskim horyzontem 

wisiał wszakże zwodniczy, mieniący się smugami bieli i błękitu glob ziemski; 
samotna oaza kolorów i życia w niegościnnych, zimnych ciemnościach kosmosu. 

Po raz dziesiąty w ciągu ostatnich dziesięciu minut reporterka pokręciła gałką 
regulatora ciepła przy swym elektrycznie ogrzewanym kombinezonie. Czuła, jak 
przez przyćmioną szybę dużego okna kopuły sączy się do środka przejmujący chłód 

kosmicznej próżni. Wytężyła nawet mimo woli słuch, czy nie usłyszy 

zdradzieckiego syczenia uchodzącego na zewnątrz powietrza. Chodziły słuchy, że 
służba konserwatorska w Ośrodku im. Leonowa była daleka od doskonałości. 
Natomiast Prokow wydawał się być zupełnie nieczuły na zimno, czy może raczej był 
doń tak przyzwyczajony, że nie zwracał na nie uwagi. Był starym człowiekiem o 

zapadłej, zoranej zmarszczkami twarzy. Nawet skóra na jego kompletnie łysej 
głowie była cała pomarszczona. Jego różowy kombinezon wyglądał na zupełnie nowy, 
tak jakby został po raz pierwszy włożony z okazji wywiadu dla Radia Słonecznego. 
A może dyrekcja Ośrodka skłoniła Prokowa do włożenia odświętnego stroju z uwagi 
na wywiad? Tak czy inaczej reporterka zauważyła, że jego kombinezon był o 

dobrych kilka numerów za duży. Prokow wydawał się kurczyć, niemal wysychać w jej 
oczach. 
Jednakże jego głos brzmiał jeszcze donośnie, a oczy żywo błyszczały, gdy 
wspominał dawne chwile. 
- Sam Gunn - powtórzył. - Złodziej i kłamca. Podżegacz wojenny. Czy pani wie, że 

omal nie spowodował III Wojny Światowej? 

- Nie wiem - odparła reporterka, zaskoczona. 

Sprawdziła przymocowany do pasa magnetofon i przysunęła się o kilka centymetrów 
bliżej do swego rozmówcy, aby się upewnić, czy miniaturowe urządzenie 

zarejestruje każde jego słowo. 
W dużej, mrocznej i ponurej kopule nie było słychać żadnych innych głosów. 
Daleko w cieniu siedziało kilka starszych osób, nieruchomych jak mumie. 
Wyglądały jak zamrożone przez czas, a z ich oczu wyzierała obojętność, jaka 
towarzyszy świadomości, że się przeżyło wszystkich, których się kochało. 

- Gdyby nie ja - mówił Prokow - wasz Sam Gunn spowodowałby atomowe całopalenie. 
- Wygładził ręką fałdę kombinezonu na swej zapadłej piersi. - Cały świat 
poszedłby z radioaktywnym dymem trzydzieści lat temu. 

- Nic o tym nie wiedziałam - wyznała reporterka. 

Wtedy Prokow bez jakiegokolwiek zachęcania z jej strony zaczął wspominać pełnym 

ożywienia i gniewu głosem. 
 
Byłem wówczas w stopniu pułkownika i dowodziłem największą radziecką stacją 
orbitalną Mir 5. Moi ludzie byli już w przestrzeni przez 638 dni i chciałem, aby 
dobili do pełnych dwu lat, a więc 730 dni na orbicie. Byłby to nowy rekord. 

Gdyby się to udało, na pewno zostałbym mianowany dowódcą wyprawy na Marsa. Nie 
lada gratka. 
Sam Gunn był oczywiście amerykańskim astronautą. Oficjalnie wchodził w skład 

załogi stacji orbitalnej NASA ale jestem pewny, że potajemnie pracował dla CIA. 
Żadna inna hipoteza nie pasuje lepiej do faktów. 

Musi pani zdawać sobie sprawę, że mimo osiągnięć socjalistycznej techniki życie 

na pokładzie Mira 5 było, ogólnie mówiąc, spartańskie. Pracowaliśmy i sypialiśmy 

na zmiany. Gdy ktoś odespał swoje, wypełzał ze swego śpiwora, a jego miejsce 

zajmował kosmonauta, który akurat kończył pracę. Szesnaście godzin pracy i osiem 
godzin snu. Cztery prycze dla dwunastu ludzi, wszystko podlegało ścisłej 

kontroli naziemnego ośrodka dowodzenia. 
Jako dowodzący pułkownik miałem oczywiście własny tapczan i prywatną przestrzeń 
życiową za przepierzeniem. Nie było to żadne odstępstwo od socjalistycznej 
równości. Była to konieczność i cała załoga zdawała sobie z tego sprawę. Mój 
oficer polityczny miał naturalnie również taką wydzieloną przestrzeń i własny 
tapczan. 

Proszę mi wierzyć, po pierwszych osiemnastu miesiącach przebywania w takich 
warunkach, życie na pokładzie Mira 5 przebiegało już bardzo nerwowo; czternastu 

mężczyzn stłoczonych, jak sardynki w aluminiowych cylindrach; nic tylko praca, 
żadnej możliwości złagodzenia ciężaru dnia; konieczność gimnastykowania się, gdy 
nie było innych zadań - wszystko to sprawiało, że napięcie na statku sięgało 

niebezpiecznych granic. Sam musiał o tym wiedzieć. Byłem poinformowany, że CIA 
zatrudniała w owych czasach tysiące psychologów. 
Jego pierwsza wizyta w naszej stacji została tak zaaranżowana, aby wyglądała na 
dzieło czystego przypadku. Odczekał, aż zasnąłem i dopiero, wtedy przesłał nam 
sygnał alarmowy. 

Mój zastępca - niezbyt rozgarnięty Estończyk nazwiskiem Korolew - nie był zbyt 
delikatny w budzeniu. 
- Towarzyszu! - powiedział waląc pięściami w mój śpiwór. - Jakiś Jankes woła nas 

o pomoc. 
Czułem się jak pasta do zębów, którą osiłek próbuje wycisnąć z tubki. 

- Jankes? Przestań! Już nie śpię. Zdejmij ze mnie łapy! 
Na szczęście sypiałem w kombinezonie. Wyskoczyłem ze śpiwora i podążyłem za 
Korolewem do kabiny dowodzenia. Chłop był z niego na schwał. Kiedyś, na Ziemi, 
startował w zapasach, a na stacji był niezłym technikiem-elektronikiem. Ale moim 
zastępcą został tylko ze względu na długi staż pracy. Jego mózg nie był dość 

szybki, by sprostać wymogom tego stanowiska. 
Stacja składała się z dziewięciu segmentów - dziewięciu aluminiowych cylindrów, 
połączonych śluzami powietrznymi. Znajdowaliśmy się oczywiście w stanie 
nieważkości. Dopiero w kilka lat później Amerykanie zbudowali pierwszą 
obracającą się stację orbitalną i mieli już sztuczne ciążenie na pokładzie. 

„Popłynęliśmy” więc z Korolewem przez luk do kabiny dowodzenia, gdzie czterech 
innych moich ludzi unosiło się przy pulpicie łączności. Było tam ciasno i 
gorąco; co najmniej o jedną osobę za dużo, jak na rozmiary kabiny. 

Natychmiast się dowiedziałem, dlaczego zostałem obudzony. 
- Ejże, wy tam! Pomożecie mi, czy chcecie, żebym umarł? - rozległ się z naszego 

odbiornika ostry głos. - Nawalił mi silnik rakiety przerzutowej i dryfuję. Zaraz 
przelecę obok was i dostanę się do strefy Van Allena. Jak mnie zaraz stąd nie 
zabierzecie, usmażę się tam jak befsztyk! 
Tak poznałem Sama Gunna. 
Mój oficer polityczny, Zworkin, był już w kontakcie z ośrodkiem na Ziemi i 

zdawał relację z incydentu. Na własną odpowiedzialność, zgodnie z obowiązującym 
od ponad dwudziestu lat traktatem o wzajemnej pomocy, wysłałem jeden z naszych 
statków przerzutowych z dwuosobową załogą, aby przyszli z pomocą Gunnowi. 

Okazało się, że w jego statku pękł przewód dostarczający paliwo do silnika, z 
podobnym skutkiem, jak w przypadku samochodu, którego przewód paliwowy ulegnie 

uszkodzeniu. 
- Te cholerne części z Hongkongu! - zżymał się Sam. - Nie dość, że dobierają 

sobie wykonawców, którzy oferują najniższe ceny na rakiety, to jeszcze kupują 
przeklęte części u producentów zabawek! Cały ten przeklęty statek działa tak, 

jakby był zestawiony z klocków Lego przez szurniętego w głowę szympansa. A tych 

nygusów w Waszyngtonie nie obchodzi, że ktoś tu ryzykuje życiem. Grunt, że oni 
są w porządku. 

Taki monolog rozbrzmiewał przez całe trzy godziny, podczas których wysłaliśmy 
dwuosobowy statek przerzutowy, zabraliśmy Gunna na pokład i przywieźliśmy na 
naszą stację. 

Gdy tylko się wynurzył ze śluzy powietrznej i postawił stopę na pokładzie, ton 
jego głosu natychmiast się zmienił. Powiedzenie „postawił stopę” to oczywiście 

eufemizm, bo byliśmy wszyscy w stanie nieważkości. Sam „wpłynął” więc do środka, 

obrócił się o pełne 360 stopni i wyszczerzył w uśmiechu zęby. 

Cała nasza dwunastka zgromadziła się w kabinie dokowania, żeby go zobaczyć. Był 

to pierwszy, ekscytujący wyłom w codziennej rutynie od czasu, jak przed 
sześcioma miesiącami Borys Malinowski dostał biegunki. 

- Hej! - powiedział Sam. - Widzę, że jesteście tak samo niscy jak ja! 
Ani słowa podzięki! Żadnego oficjalnego pozdrowienia ani gestu wyrażającego 
przyjaźń między narodami. Pierwsze jego słowa po uratowaniu dotyczyły naszego 

wzrostu! 

Nie mierzył więcej niż moje własne 160 centymetrów, choć twierdził, że ma ich 
165. Stanął obok Korolewa, który przy wzroście 173 centymetrów był najwyższy na 

pokładzie. Oczywiście, przy sile ciążenia równej zero każdy z nas mierzył o dwa 
czy trzy centymetry więcej niż na Ziemi. 
- Jestem prawie równego wzrostu z tobą! - wykrzyknął. 

Potem stawał kolejno obok każdego z nas i porównywał wzrost. W stanie 
nieważkości trudno było przeprowadzić dokładny pomiar, ponieważ stale unosił się 
nieco do góry. Innymi słowy i oszukiwał. Powinienem był to uznać za klucz do 
jego osobowości, ale na nieszczęście tego nie zrobiłem. 
Również Zworkin przeszedł nad tym do porządku dziennego, choć później twierdził, 

że od początku wiedział, iż Sam jest szpiegiem. 
Ale, jak pani widzi, Sam nie był nieprzyjemny. Dał się lubić, nie był hałaśliwy. 

Pamiętam, że w pierwszych chwilach po jego pojawieniu się na pokładzie naszej 
stacji odniosłem wrażenie, jakby zawitała do nas jakaś oswojona małpka. Był taki 
zabawny. Potrafił rozśmieszyć nas do łez. A my przez długie tygodnie nie 

mieliśmy przecież okazji, aby się zdrowo pośmiać. 
Sam mógłby uchodzić za przystojnego, gdyby nie fakt, że jego wargi były nieco za 

wąskie, zaś jego szczęka nieco zbyt kanciasta - widomy znak uporu. Miał ciemne 
oczy, błyszczące jak u fanatyka. Jego gęste włosy były barwy jasnobrązowej, a 
jego język nie zatrzymywał się ani na chwilę. 

Większość moich ludzi mówiła po angielsku na tyle dobrze, że Sam nie miał 
większych trudności w porozumiewaniu się z nimi. I czynił to bez przerwy. 

Narzekał na konstrukcję swego statku przerzutowego i wychwalał pod niebiosa 
wykonanie naszej stacji. Poza tym paplał o braku estetyki w wyglądzie statków 
kosmicznych, tyranii kontrolerów naziemnych, którzy zabraniają picia alkoholu na 

pokładzie stacji orbitalnych i tak dalej, i tak dalej. Zdobył się nawet na 
słowa, które zabrzmiały niemal jak wyrazy wdzięczności. 

- Podejrzewani, że dając wam szansę uratowania mej głowy, zrobiłem wyłom w 
waszej codziennej rutynie, prawda? Niewiele macie tu chyba rozrywek. 

Mówił tak wiele i tak szybko, że nikomu z nas, nawet Zworkinowi, nie przyszło do 
głowy, by go zapytać, jakim cudem znalazł się tak blisko naszej stacji. A 
przecież wiedziałem, że nie było w naszym sąsiedztwie zachodnich satelitów; czy 
raczej nie powinno ich być. 
Inną oprócz jego potoczystego monologu rzeczą, która najbardziej imponowała moim 

ludziom, był jego ubiór. Podobnie jak nasze, był to w zasadzie jednoczęściowy 
kombinezon i miał naszywkę z nazwiskiem nad lewą kieszenią na piersiach. Na tym 
jednak kończyło się podobieństwo. 

Kombinezon Sama był bowiem upstrzony przeróżnymi emblematami i nietypowymi 
guzikami. Oprócz pagonów na ramionach z wyszytym symbolem jego misji, oblepiony 

był emblematami i odznakami na obu rękawach, na piersiach i na plecach. Czego 
tam nie było? Smoki, statki rakietowe z komiksów, postacie nagich kobiet, guziki 
z fotografiami gwiazd filmowych czy dziwne, dla mnie zupełnie bezsensowne 
symbole i slogany, takie jak: „Napromieniuj mnie, Scotty, tu nie ma 
inteligentnych istot” albo „King Kong umarł za nasze grzechy”. 

W końcu nakazałem moim ludziom, by powrócili do swych zajęć, a Sama poprosiłem, 

by się udał wraz ze mną do kabiny dowodzenia. 
Zworkin miał co do tego zastrzeżenia. 
- Niezbyt mądre jest pokazywanie mu kabiny dowodzenia - powiedział po rosyjsku. 
- Wolisz, żeby się włóczył po laboratoriach? - spytałem chłodno. - Albo może, 

żeby odwiedził pomieszczenie laserowe? 
Nawet większość członków załogi nie miała wstępu do segmentu, gdzie znajdował 
się nasz laser bojowy. Mogli tam przebywać jedynie technicy wyposażeni w 

specjalne przepustki wojskowe. Natomiast laboratoria w większości dokonywały 
prób urządzeń mających któregoś dnia stać się sercem naszego kosmicznego systemu 

antyrakietowego, określanego kryptonimem „Czerwona tarcza”. Zgodnie z mymi 
instrukcjami nawet eksperymentalna produkcja diamentów na pokładzie naszej 
stacji stanowiła część programu „Czerwona tarcza”. 

Zworkin nie odpowiedział na moje pytanie i jedynie popatrzył na mnie ponuro. 
Miał woskowatą cerę, a liczne zaczerwienienia na jego twarzy świadczyły, że 

cierpi na trądzik młodzieńczy - dolegliwość bardzo wyjątkową w jego wieku. Za 

jego plecami członkowie załogi żartowali, że był wciąż „dziewicą”. 
- Nasz gość będzie przebywał ze mną, Mikołaju Mikołajewiczu - odparłem również 
po rosyjsku. - Będę go miał stale na oku. 
Niestety wiązało się to z koniecznością wysłuchiwania monologu Sama. 
Nakazałem jednemu z mych łącznościowców, by nawiązał kontakt ze stacją NASA, i 

pozwoliłem Samowi zdać relację z tego, co go spotkało. Tymczasem Zworkin 
rozmawiał ponownie z naszym naziemnym ośrodkiem kontroli. 

Przewiezienie Sama z powrotem na stację NASA nie było bynajmniej łatwą sprawą. 
Najpierw musieliśmy poinformować kontrolę na Ziemi o zaistniałej sytuacji, potem 
oni musieli połączyć się z Moskwą, gdzie nastąpiły dalsze kontakty - z 

amerykańską ambasadą i Międzynarodową Komisją Astronautyczną. Upływała godzina 

za godziną, a tymczasem nasz harmonogram zadań pokładowych zupełnie się 
poplątał. 
Muszę wszakże przyznać, że Sam zachowywał się poprawnie. Z przepastnych kieszeni 
swego kombinezonu wydobył różne drobiazgi i obdarował nas nimi. Miniaturowy 

scyzoryk dostał się jednemu z ratowników, którzy go sprowadzili na naszą stację. 
Natomiast drugi z ratowników otrzymał w prezencie kieszonkowy komputer, który po 

podłączeniu do telewizora pozwalał grać w dwanaście różnych gier. Nowych 
właścicieli znalazły też: mała płaska puszka z ciastem owocowym i nie większy od 
kciuka słownik rosyjsko-angielski. 

Ten ostatni prezent powinien był wzbudzić moje podejrzenia, ale muszę wyznać, że 
byłem zanadto zaabsorbowany poszukiwaniem sposobu możliwie szybkiego pozbycia 
się gadatliwego intruza i ułatwienia mu powrotu tam, skąd przybył. 
Sam był z nami jeden dzień, potem drugi, a tymczasem w eterze toczyły się 
gorączkowe telekonferencje między Moskwą i Waszyngtonem, Moskwą i Genewą, 

ośrodkiem kontroli na Ziemi i naszą stacją, naszą stacją i stacją NASA. Nasz 
amerykański gość zadomowił się u nas na dobre i w szybkim tempie uczył się 
rosyjskich kawałów. Szczególnie gustował w kawałach ordynarnych, co nie powinno 

dziwić, jeśli się zważy, co to był za facet. Drugiego dnia zaczął odrywać 
emblematy i guziki zdobiące jego kombinezon i rozdawać je moim ludziom. 

Najbardziej fascynowali się zdjęciami pięknych gwiazd wideo. Potem rozgościł się 
w kuchni pokładowej i uczył moją załogę, jak gra się w kości w stanie 
nieważkości. Na szczęście dostałem wreszcie zezwolenie na odwiezienie go do jego 
stacji. Był po temu najwyższy czas. 
Gdy wszelako zapakowaliśmy go do jednego z naszych niezawodnych statków 

przerzutowych, na pokładzie naszej stacji zapanował jakiś grobowy spokój. Trzeba 
było powrócić do żmudnych zadań i nudnych maszyn do ćwiczenia mięśni. Ludzie 
patrzyli na siebie spode łba i warczeli na siebie przy byle okazji. A przed nami 

były jeszcze całe miesiące nudy i ciężkiej pracy. Czułem, jak wśród załogi 

rośnie napięcie. Sani też byłem coraz bardziej nerwowy. 

Nie trwało to jednak długo. 
Nie minął tydzień, gdy Korolew znów położył swe ciężkie łapy na mym śpiworze. 
- On jest tu znowu! - zawołał. - Ten Jankes! 
Tym razem Sam już nawet nie udawał, że potrzebuje pomocy. Zbliżył się do naszej 
stacji w swym statku przerzutowym i wszedł na tę samą co my orbitę, tak iż jego 

pojazd unosił się w odległości paruset metrów od nas. 
- Potrzebna przepustka? - Jego głos trudno było pomylić z czyimś innym głosem. - 
A może by tak nieoficjalnie? 

Popatrzyłem na Zworkina, który oczywiście stał obok mnie w kabinie dowodzenia. O 
dziwo, Mikołaj Mikołajewicz skinął głową. Wiedziałem, że nic nie mogło u niego 

być nieoficjalne, a jednak wyraził zgodę na „nieoficjalną” wizytę Amerykanina. 
Podczas gdy Sani „płynął” w swym skafandrze w naszą stronę, udałem się do komory 
dokowania. Śluza powietrzna jego statku nie pasowała do naszego mechanizmu 
dokowania, toteż musiał wyjść w przestrzeń w swym ciśnieniowym skafandrze i 
przelecieć dzielącą go od nas odległość za pomocą odrzutowego aparatu 

manewrowego, umieszczonego na plecach. 

- Byłem w pobliżu, więc pomyślałem sobie, że powinienem do was wpaść na chwilkę 
- rzekł wesoło, gdy tylko przebył naszą śluzę wejściową i otworzył okienko w 
swym hełmie. 

- A skąd się pan wziął w tym rejonie? - spytał Zworkin zmrużywszy badawczo oczy. 
- Chciałem się przyjrzeć waszym próbom laserowym - odparł Sam i pokazał w 

uśmiechu zęby. - Myślicie, że nasi goście z wywiadu nie wiedzą, co wy tu 
kombinujecie? 
- Nie prowadzimy żadnych prób z laserami! 
- Nie dziś. Wiem dobrze. Ale nie martw się tak o to, Iwan, na litość boską. 
- Nie jestem Iwan. 

- Wpadłem tu, żeby wam podziękować za uratowanie mego tyłka. 
Sam zrobił lekki zwrot i jego nieważkie ciało popłynęło w moją stronę. Sięgnął 
do kieszeni na nogawkach swego skafandra. - A to dla was, w dowód mojej 
wdzięczności. 
Wyjął z kieszeni dwa czarne podłużne pudełka i wręczył mi je. Były to kasety 

wideo. 
- Najnowsze wydanie. Prosto z Hollywood - wyjaśnił. - Z podziękowaniem ode mnie. 

Po kilku minutach już go nie było. Zworkin upierał się, że powinien obejrzeć 
kasety, zanim członkowie załogi mogliby to uczynić. 
- Pewnie jakaś kapitalistyczna propaganda - mruczał pod nosem. 

Ja zaś przekonywałem go, że powinniśmy to zrobić razem. Nie chciałem, aby 

pozostawały wyłącznie do jego dyspozycji. 
Na jednej był nagrany bardzo popularny film Rocky XVIII - opowieść o tym, jak 
zgrzybiały ze starości, były mistrz bokserski, przechodzi kurację odmładzającą i 

w jej wyniku nabiera takiej formy, że pokonuje na ringu trzymetrowej wysokości 

robota i zdobywa mistrzostwo świata w wadze ciężkiej. 
- Obrzydliwość - powiedział Zworkin i splunął z niesmakiem. 
- Ale będzie dobrze pokazać załodze, jak nisko upadli kapitaliści w pogoni za 
pieniądzem, - zauważyłem. 

Rzucił mi pełne powątpiewania spojrzenie, ale nie próbował się sprzeczać. 

Druga kaseta zawierała rockowy musical - dekadencką muzykę na najwyższe 
decybele. Pokazana na niej zgniła młodzież nosiła zagraniczne stroje i 

nieziemskie plerezy, zaś dekadenckie młode kobiety nie miały na sobie 
praktycznie nic. 

- Zdecydowanie nie dla naszej załogi - orzekł Zworkin. 
Nikt z nas nie widział więcej tego filmu. Zworkin gdzieś go ukrył. Jednakże od 
czasu do czasu dochodziły mnie zza jego przepierzenia słabe dźwięki tej muzyki, 
zawsze podczas zmiany, kiedy on powinien był spać. Zauważyłem też, że jego 
trądzik zaczął znikać, niby za sprawą czarodziejskiej różdżki. 

W dwa tygodnie później Sam pojawił się znowu. Znów poprosił o pozwolenie wejścia 
na pokład, twierdząc, że tym razem przeprowadzał rutynową kontrolę jednego z 
satelitów komunikacyjnych na geosynchronicznej orbicie i zaplanował sobie powrót 

na stację NASA po takim torze, żeby zawadzić o nas. Muszę przyznać, że był z 

niego pilot pierwszej klasy. 

- Przywiozłem wam parę nowych kaset - zauważył mimochodem. 
Zworkin natychmiast zgodził się na jego wizytę, a reszta załogi - która przez 

ostatnie dni dzielnie dopingowała odmłodzonego Rocky’ego w jego proletariackiej 

walce ze stalowym symbolem zachodniego imperializmu (tak to odbieraliśmy) - 
zgotowała Samowi na pokładzie miłe przyjęcie. 

Przebywał z nami przez kilka godzin. Ugościliśmy go posiłkiem złożonym z 
barszczu, befsztyku sojowego i lodów. Nie zabrakło też, oczywiście, herbaty. 
- To były najsmaczniejsze lody, jakie jadłem w życiu! - zwierzył mi się, gdy 

poszybowaliśmy we dwóch z kuchni ku komorze dokowania, gdzie zostawił swój 
skafander. 

- Mamy co tydzień świeżą dostawę - powiedziałem. - To nasz jedyny luksus. 
- Nie miałem pojęcia, że macie tak wspaniałe lody. - Nie mógł się nadziwić 
deserowi. 

- Moskwa słynie z lodów - powiedziałem nie bez dumy. 

Potrząsnął głową tak energicznie, że całe jego ciało wykonało zwrot w 

przestrzeni, po czym rzekł smutno: 
- W naszej stacji nigdy nic takiego nie było. 
Byłem na tyle durny, że nie zorientowałem się, iż wyraźnie mnie wrabia, i 

pośpieszyłem z ofertą. 
- Chciałby pan może wziąć trochę ze sobą? - spytałem naiwnie. 
- Jeszcze jak! - wykrzyknął niby mały chłopiec. 

Podczas gdy on wpełzał do swego skafandra, kazałem jednemu z moich ludzi 
zapakować mu cały pojemnik lodów. Zworkina nie było w pobliżu, ponieważ 
przeglądał przywiezione przez Sama nowe kasety. Postanowiłem zatem przemilczeć 
przed nim polityczną sprawę, jaką było ofiarowanie prezentu Samowi jako wyrazu 

wdzięczności za to, co nam podarował. 

- Każda z tych nowych kaset jest podwójnie nagrana - rzekł do mnie nasz gość 
zniżonym głosem, wkładając na głowę hełm. 
- Co takiego? 
Sam przysunął się bliżej mnie, tak aby technik obsługujący śluzę powietrzną nie 
mógł nic usłyszeć, i wyszeptał: 

- Odtwarzaj taśmę od tyłu, na pół obrotów. Wtedy zobaczysz cały, inny film. Ale 
obejrzyj go najpierw sam. Nie dawaj temu skwaśniałemu oficerowi politycznemu, bo 
ci skonfiskuje obie kasety. 

Byłem bardzo zaskoczony jego słowami i musiało się to odmalować na mojej twarzy. 
Sam błysnął w uśmiechu zębami, poklepał mnie po ramieniu i rzekł: 

- Dzięki za lody. 
Po chwili już go nie było. 

Odtworzenie taśmy do tyłu, a w dodatku na pół obrotów, wymagało nieco 
pomysłowości, ale dałem sobie jakoś radę. Więcej sprytu trzeba było wykazać, aby 
obejrzeć filmy samemu, tak aby ani Zworkin, ani inni członkowie załogi nic o tym 

nie wiedzieli. Ale i to mi się udało. 
Drugie nagranie na każdej z dwu taśm było filmem pornograficznym; odrażająca 
akrobatyka seksualna w wykonaniu pięknych kobiet z olbrzymimi piersiami i 
najwyraźniej nie zaspokojonym apetytem na silnych mężczyzn. Obejrzałem 
poniżające spektakle po kilka razy, pomimo poważnych ostrzeżeń ze strony 

sumienia. Gdybym cierpiał na trądzik, te filmy na pewno by mnie od niego 
uwolniły. Zwłaszcza film z trapezem. 

Po raz pierwszy od czasów, gdy byłem nastolatkiem i kupowałem przemycane dżinsy, 
stanąłem w obliczu moralnego dylematu. Czy powinienem powiedzieć Zworkinowi o 

tych utajnionych pornograficznych filmach, czy też nie? On oglądał jedynie 
„normalne” nagrania na obu taśmach: tracący myszką western z Johnein Wayne’em i 
niedawno nakręconą komedię o tym, jak komputer staje się panem Wall Street. 
Na swoją obronę mogę powiedzieć tylko tyle, że podejmując decyzję, kierowałem 
się dobrem mej załogi. Ludzie byli już na orbicie przez 650 dni, a mieli na niej 

spędzić jeszcze dwa miesiące, zanim mogliby się połączyć ze swymi bliskimi na 
Ziemi. Doszedłem więc do wniosku, że pornograficzne filmy pomogłyby im znosić 
samotność i lepiej wywiązywać się z obowiązków na pokładzie. 

Nie mógł się o tym jednak dowiedzieć Zworkin. 

Postanowiłem zaryzykować. Członkom załogi, jednemu po drugim, wyjawiałem sekret 

obu nowych taśm. Morale natychmiast wzrosło o sześćset procent, a jakość 
wykonania zadań i wydajność nie pozostały w tyle. Ludzie byli weseli i częściej 
się uśmiechali. Doszedłem do wniosku, że działo się tak zarówno dlatego, iż w 
ten sposób triumfowali nad Zworkinem, jak dlatego, że oglądali ustne akty 
Roberty i jej dorodnej przyjaciółki - Elektrycznej Edny (na prąd stały i 

zmienny). 
Sam odwiedził nas jeszcze dwa razy, wymieniając kasety na lody. Był już naszym 
przyjacielem. Miał najwyraźniej niewyczerpany zapas kaset, a każda z „podwójnym 

nagraniem”. Podczas gdy Zworkin spędzał spokojnie czas oglądając „regularne” 
nagrania na każdej z taśm i pocąc się z wrażenia na widok dziewczyny w bikini, 

reszta naszej załogi delektowała się przygodami stewardess, gwiazdek filmowych, 

modelek i innych okazów kobiecej rozwiązłości. 
Płynął dzień za dniem, a każdy z nas dosłownie liczył godziny do kolejnego 
przybycia Sama z ładunkiem nowych kaset. Przestaliśmy nawet jadać lody, aby mieć 
ich dość na prezenty dla niego. 

Ale wtedy Sam zastawił na nas pułapkę. Czy raczej na mnie. 
- Słuchaj, Greg - powiedział do mnie któregoś dnia w komorze dokowania, 
przygotowując się do wyjścia. - Nie mógłbyś za następnym razem włożyć mi do 

lodów tych paru diamentów, które tu robicie? 
Byłem tak zaskoczony, że niemal straciłem mowę. Obejrzałem się za siebie, czy 
obsługujący śluzę technik czegoś nie usłyszał, ale na szczęście był bez reszty 

pochłonięty studiowaniem etykiet czterech kaset przywiezionych przez Sama. 

- Nie rozumiem, o czym mówisz. - Chciałem to powiedzieć głośno, ale z krtani 

wydostał mi się jedynie chrypliwy szept. 
Sam zrobił do mnie oko. 
- Nie udawaj! Wszyscy wiedzą, że robicie z metanu wysokojakościowe diamenty w 

waszym laboratorium. W stanie nieważkości wychodzą podobno na medal. Podpompuj 
trochę więcej metanu i zrób dla mnie parę sztuk. Sprzedam je na Ziemi, a potem 
podzielimy się zyskiem po połowie. 
- To jest niemożliwe - powiedziałem łagodnie. 
Jego uśmiech zmienił się na szelmowski. 

- Słuchaj, Greg, stary druhu. Nie proszę cię o tajemnicę wojskową. Tylko o parę 
kamieni. Opylę je na Ziemi. Zarobimy niezłą harmonię pieniędzy. 
- Diamenty, które tu robimy, nie nadają się na klejnoty - skłamałem. 
- Niech to ocenią moi kumple z Czterdziestej Siódmej ulicy - wyszeptał. 
- Wykluczone. 

Sam wydał z siebie smutne westchnienie. 
- Greg, to nie ma naprawdę nic wspólnego z polityką. To biznes. Kapitalizm. 

Pokręciłem głową tak gwałtownie, że moje ciało zakołysało się w powietrzu. 
Sam wydawał się godzić z przegraną. 
- Okay. Ale to wstyd. Przecież nawet wasi liderzy na Kremlu robią pieniądze, 

sprzedając swe biografie zachodnim wydawcom. Kapitalizm wślizguje się do was. 
Nie odpowiadałem. Tymczasem on założył hełm i zamocował uszczelkę powietrzną 
wokół szyi. Zanim zasunął okienko hełmu, zapytał jakby mimochodem: 
- Co będzie, jak Zworkin się dowie, jakie to filmy oglądaliście? 
Poczułem, że krew napływa mi do twarzy, a policzki zaczynają płonąć. 

- Bracie, tylko parę diamencików - nalegał. - Parę karatów. Nie proszę o wiele. 

Wyszedł przez śluzę powietrzną i poszybował ku swemu statkowi. W tym momencie 
chętnie bym go udusił. 

Teraz stałem w obliczu prawdziwego dylematu: albo się ugiąć przed jego 
szantażem, albo tłumaczyć się przed Zworkinem i władzami na Ziemi. Kara groziła 

nie tylko mnie, ale całej załodze. Nie zasłużyli, aby cierpieć z powodu mych 
błędnych decyzji, a zanosiło się, że będą musieli. Teraz spędzimy wszyscy resztę 
życia przegarniając widłami gnój na Syberii albo obsługując maszyny górnicze na 
Księżycu, 
Okazałem się słaby. Dałem się przekupić. A przecież kierowałem się wzniosłymi 

pobudkami, miałem najlepsze zamiary! Jakże jednak wyglądają one w zestawieniu z 
faktem, że zezwoliłem mej załodze oglądać filmy pornograficzne, dostarczone 

przez kapitalistycznego agenta CIA? Nic innego, jak zwykłe przekupstwo. „Będę 
miał szczęście, jeśli wszystko skończy się na Syberii” - pomyślałem wtedy. 
Uległem namowom Sama. Wmówiłem sobie, że robię to w interesie załogi, choć była 

to próba ratowania własnej skóry i dobrego imienia mej ukochanej rodziny. 
Poleciłem technikowi, by zsyntetyzował kilka dodatkowych, niewielkich diamentów 

i włożyłem je do pojemnika z lodami podczas następnej wizyty Sama. 

Był to oczywiście ten sam tydzień, w którym przedstawiciele ZSRR i mocarstw 
zachodnich spotkali się w Genewie, aby zadecydować o dalszym losie broni 

kosmicznej. Zarówno nasz system „Czerwona tarcza”, jak i amerykański system 
wojen gwiezdnych znajdowały się w fazie zaawansowanych prób. Wiele z testów 
przeprowadziliśmy na pokładzie naszego Mira 5. Powstawało teraz pytanie, czy 

każda ze stron powinna rozwijać swój własny system, czy też powinniśmy 
wypracować jakąś metodę współpracy. 

Sam wrócił po kilku dniach. Nie chciałem się z nim widzieć, lecz bałem się 
zrobienia mu afrontu. Sprawiał wrażenie szczęśliwego i z czegoś zadowolonego. 
Tym razem przywiózł nam aż sześć kaset. Rozmawiałem z nim krótko i bardzo 
chłodno, ale nie wydawał się być tym zmartwiony. Śmiał się i żartował. Razem z 
kasetami podał mi skrawek papieru ze skreślonym na nim krótkim liścikiem. 

Przeczytałem liścik dopiero za mym przepierzeniem, gdy Sama już nie było. 

 
„Dobra robota. Materiał wart małą fortunę. 
Hę mógłbyś dostarczać każdego tygodnia?” 

 
Byłem co prawda przyzwyczajony do braku ciążenia, lecz w tym momencie poczułem 

się, jak gdybym spadał w głąb jakiejś bezdennej studni. 

Co gorsza, konferencja w Genewie po kilku rokujących postęp dniach z 
niewiadomych powodów utknęła w martwym punkcie. Dyplomaci zaczęli się wymieniać 
epitetami w stylu typowym dla zimnej wojny. Świat był zaszokowany. Dostaliśmy z 
Ziemi rozkaz, by przyspieszyć próby naszego działa laserowego, zainstalowanego w 

segmencie mieszczącym laboratorium, na rufie naszej stacji. 
Śledziliśmy w napięciu nowe wiadomości telewizyjne, dochodzące do nas z różnych 
punktów globu, oczywiście bez informowania o tym naszego ziemskiego ośrodka 
kontroli. Wszyscy byliśmy przerażeni nieoczekiwanym rozwojem wypadków w Genewie. 
Zworkin miał na ten temat wyrobione zdanie. 

- Imperialiści szukają pretekstu, aby zaatakować nas pociskami jądrowymi, zanim 
nasz antyrakietowy system będzie gotowy. 
Muszę przyznać, że była to bardzo prawdopodobna interpretacja. Przerażała mnie 

jednak myśl, że być może my będziemy musieli uderzyć na nich pierwsi, zanim ich 
system wojen gwiezdnych zostanie oddany do użytku. Tak czy inaczej, oznaczało to 

zagładę atomową. 

Nawet słabo rozgarnięty Korolew wydawał się być zmartwiony. 
- Wybuchnie wojna? Co teraz będzie? - dopytywał się bez przerwy. 
Nikt tego nie wiedział. 
Na domiar złego w trakcie naszych przygotowań do prób działa laserowego Sam 

zapowiedział przez radio swoją nową wizytę. Miał za trzy godziny przywieźć nam 
„coś specjalnego”. 
Wyglądało na to, że nic sobie nie robi z kryzysu w Genewie. Przybywał, jak 
zwykle, „w interesach”. Zworkin nie mylił się od początku co do niego. Gunn był 
szpiegiem. Teraz byłem tego pewny. 

W mym umyśle zaczął się rodzić plan działania. Za parę godzin będę osobiście 
prowadził próbę działa laserowego. Dlaczegóż by śmiercionośny strumień światła 

nie miał „przypadkowo” trafić w nadlatujący statek Amerykanina? Sam Gunn 

zostanie upieczony, jak chudy kurczak w gorącym piecu. Incydent godny 
ubolewania. Ale moje problemy zostaną rozwiązane. 

Zaraz jednak nawiedziła mnie refleksja, że spowodowałoby to na Ziemi niesamowite 
zamieszanie. Rokowania w Genewie mogłyby zostać zupełnie zerwane. Incydent 
mógłby stać się iskrą, od której zająłby się cały świat. Mógłby doprowadzić do 
wojny atomowej. 
Niełatwo mi było wszakże zrezygnować z zamiaru pozbycia się Sama. Nie miał 

przecież prawa zbliżać się tak bardzo do radzieckiej stacji w swym amerykańskim 
statku. Zarówno USA, jak i ZSRR wyraźnie oznajmiły, że strefy wokół ich stacji 
orbitalnych są suwerennym terytorium i nie mogą być naruszane przez statki 

drugiej strony. Wizyty Sama na pokładzie Mira 5 były zatem zupełnie nielegalne, 
potajemne i skryte, z wyjątkiem pierwszej „awaryjnej” wizyty. Gdybyśmy go więc 

usmażyli, mielibyśmy do tego pełne prawo. 

Ale z drugiej strony, czy cała załoga zachowałaby wtedy milczenie na temat 
licznych wizyt Sama? Czy Zworkin utrzymałby język za zębami, czy też 

zadenuncjowałby mnie po powrocie na łono Matki Rosji? 
Czy warto byłoby się jednak tym przejmować, gdyby wybuchła wojna? 

Pociłem się rozmyślając o tym w laserowym laboratorium, doczepionym do rufy 
naszej stacji, w parę godzin po tym, jak Sam zawiadomił nas o swym przybyciu. 
Wiedział, że mieliśmy dokonać próby lasera. Musiał o tym wiedzieć, i dlatego tak 
beztrosko podążał w naszym kierunku w tej właśnie chwili. 
W laboratorium było chłodno. Trzej technicy obsługujący gigantyczny laser 

założyli grube swetry na swe kombinezony, a koniuszki palców ich rękawic były 
ucięte, tak by mogli z wyczuciem manipulować przy delikatnych aparatach. Ja 
jednak wylewałem z siebie wiadra potu. 

Ten segment stacji był odczepialny. W razie potrzeby można go było w całości 

sprowadzić z orbity na Ziemię, a na jego miejsce wysłać nowy. Ogromny laser 

zajmował niemal całą przestrzeń laboratorium. Gdyby nie fakt, że znajdowaliśmy 
się w stanie nieważkości, byłoby dla techników niemożliwością konieczne dla 
obsługi maszyny wspięcie się do wszystkich jej zakamarków. 

Przez jedno z szerokich okien optycznych miałem możność kontemplować czarną 
czeluść przestrzeni. Jednakże żadne okno nie wytrzymałoby potwornego natężenia 
promieni lasera. Dlatego śmiercionośny strumień świetlny był wyprowadzany na 

zewnątrz poprzez rurę z wypolerowanej miedzi. Dzięki temu wewnątrz laboratorium 
panował zawsze taki chłód. Nie sposób było utrzymać ciepła w pomieszczeniu 
maszyny, gdyż uciekało ono przez rurę. Na końcu rury było zainstalowane lustro, 

(również z wypolerowanej miedzi), za którego pomocą strumień laserowego światła 
mógł zostać naprowadzony na cel bądź hipotetyczny, bądź rzeczywisty. 

Wyliczyłem trajektorię lotu Sama jeszcze w kabinie dowodzenia i wprowadziłem te 

dane do mego podręcznego komputera. Teraz, gdy technicy przygotowywali się do 
próbnego odpalenia lasera, przekazałem im współrzędne statku Sama jako 
współrzędne celu. Nieraz wysyłali wielomegawatowy strumień w pustą przestrzeń, 

więc i teraz sądzili, że zrobią to samo. Jedynie ja wiedziałem, że gdy wypalą 

oni z laserowego działa, jego strumień zniszczy nadlatujący amerykański statek i 

zabije Sama Gunna. 
Zlany zimnym potem, udręczony obawą i - mogę to dziś wyznać - poczuciem winy, 

realizowałem swój plan. Technicy wprowadzili moje dane do komputera sterującego 
lustrem celowniczym, i ta wielka, zawieszona na zewnątrz kadłuba stacji płyta 

wypolerowanej miedzi wodziła już swym lustrzanym okiem za statkiem Sama, 
obracając się nieznacznie w każdej sekundzie. Sterujące jej ruchem przekaźniki 
trzaskały wewnątrz laboratorium, a dla mnie ten dźwięk był jak odgłos kropel 
wody w chińskiej machinie wodnych tortur. 
Nagle do mych uszu dotarł odgłos jakby westchnienia, towarzyszący otwieraniu 

szczelnej klapy między dwoma segmentami stacji. Skierowałem wzrok w tamtą stronę 
i zobaczyłem, jak klapa się otwiera. Jęknęły ciężkie zawiasy i poprzez otwór 
wejściowy „wpłynął” Zworkin. Zręcznie okrążył pulpit kontrolny i zatrzymał się 
obok mnie. 
- Wykazujesz jakieś niezwykłe zainteresowanie tym testem - powiedział miękko. 

Zapiekło mnie w środku, jakbym włożył rękę do laserowego strumienia. 

- Przecież w Genewie panuje kryzys - powiedziałem z trudem. - Moskwie zależy, 
aby ta próba przebiegła bezbłędnie. 

- I sądzisz, że przebiegnie? 
Nie ufałem już własnemu głosowi i wybrałem milczenie. Skinąłem jedynie 

potakująco głową. 
Przez nieskończenie długą chwilę Zworkin obserwował mamrocących coś techników, 
po czym zapytał: 
- Czy nie wydaje ci się dziwne, że ten Amerykanin przybywa do nas dokładnie w 
momencie, gdy ma się odbyć nasza próba laserowa? 

Skinąłem znów głową, utkwiwszy oczy w pustym punkcie przestrzeni, gdzie za 
chwilę miały się spotkać: laserowy strumień i statek Sama. 
- Przed niespełna godziną otrzymałem interesujący meldunek z Moskwy - mówił 

Zworkin. 
Nie miałem odwagi spojrzeć mu w oczy, ale jego głos brzmiał oschle i poważnie. 

- Chodzą słuchy, że rokowania w Genewie wpadły na diamentową rafę - ciągnął. 

- Co takiego? - Obróciłem się gwałtownie w jego stronę. 
Stwierdziłem, że nie jest to kpina. Zworkin wydawał się być równie zmartwiony, 

jak ja. Nawet więcej. Sprawiał wrażenie przerażonego. Ton jego głosu, który 
przed chwilą zabrzmiał mi nutą sarkazmu, w rzeczywistości odzwierciedlał 

przerażenie. 
- Rozumiesz, to jest jeszcze nie potwierdzona pogłoska - rzekł. - Ale oni mówią, 
że wywiad NATO dowiedział się, iż wytwarzamy w stanie nieważkości czyste 
diamenty. Kryształy diamentowe o takich rozmiarach, że można z nich robić 
zwierciadła i okna w laserach najwyższej mocy. Oni się obawiają, że 

wyprzedziliśmy ich znacznie w tej kluczowej dziedzinie techniki. 
W tej samej chwili z głośnika pokładowego dobiegł nas wesoły głos Sama. 

- Ejże, wy tam! Przyjaciele i sąsiedzi! Tu wasza służba dostawcza. Prosto z 

Hollywood! 
Laserowe lustro znów wydało lekki trzask, znów obróciło się niedostrzegalnie w 

przestrzeni. Potem jeszcze raz. Jeden z techników „popłynął” ku pulpitowi, gdzie 
się znajdowałem, i wcisnął jeden po drugim trzy duże czerwone włączniki prądu. 
Czynność ta sprawiła, że jego ciało za każdym razem unosiło się aż pod sufit 
niewysokiego, na szczęście, laboratorium. Technik unosił się i opadał niby 
pęcherzyk powietrza zamknięty w szklanej rurce. 
Z sąsiedniego segmentu stacji dobiegło nas niskie buczenie generatorów prądu. 

Czułem, jak od wibracji drżą mi buty. 
Oczyma wyobraźni widziałem cienką żółtą linię, która przedstawiała tor lotu 

zbliżającego się do nas statku Sama. Wybiegała ku niej gruba czerwona linia - 
zabójczy strumień światła naszego lasera. 
- Mam dziś coś więcej niż kasety - rozbudzał naszą ciekawość Sam. - Udało mi się 

zdobyć naprawdę fajne gry elektroniczne. Nie oderwiecie się od nich. Mam też 
najnowsze filmy sportowe i całe wiadro hamburgerów. Prawdziwa wołowina! 
Wystarczy je podgrzać w kuchence mikrofalowej. Bez porównania lepsze od tej soi, 
co ją bez przerwy wcinacie. Mam też musztardę i ketchup... 
Rozgadał się na dobre. „Dobrze, że nasi łącznościowcy potrafią zawsze wymazać 

jego monologi z naszych taśm, kontrolowanych przez ośrodek na Ziemi - myślałem z 
ulgą. - Załatwienie czegoś ze Zworkinem było zbyt kłopotliwe...” 
Poprzez jego błazeńską paplaninę dochodziły do mych uszu trzaski przekaźników 

laserowego lustra, niby trzaski zamków karabinów plutonu egzekucyjnego, 
ładowanych jeden po drugim. Sam zbliżał się do nas zupełnie nieświadomy tego, co 

go czekało. Już widziałem, jak jego statek eksploduje trafiony laserowym 
promieniem, a on sam wraz ze swymi kasetami i hamburgerami zmienia się w ułamku 

sekundy w gorącą kulę krwawej pary. 
Wyciągnąłem rękę i wyłączyłem główny wyłącznik na tablicy rozdzielczej, 
wyskakując przy tym - podobnie jak technik przede mną - ku sufitowi 

laboratorium. Generatory zmieniły ton na coraz to niższy i w końcu zamilkły. 
Gdy po odbiciu się głową od sufitu osiadłem z powrotem obok pulpitu kontrolnego, 
zauważyłem że Zworkin patrzy na mnie badawczo. Wiedziałem, że będę musiał się 
przed nim tłumaczyć, ale musiałem tak postąpić. Nie mogłem zabić Sama. Nie byłem 

w stanie zamordować go z zimną krwią, bez względu na to, co mnie teraz czekało. 

- Dlaczego to zrobiłeś? - spytał Zworkin 

- Nie powinniśmy przeprowadzać tej próby, gdy amerykański szpieg jest tak blisko 
i wszystko widzi - odparłem chwytając się ręką brzegu pulpitu, by odzyskać 

stabilność. 
Zerknął na mnie chytrze, po czym zawołał w stronę dwóch oniemiałych z wrażenia 
techników: 
- Wynoście się stąd! Obaj! Aż dowódca rozkaże wam powrócić. 
Wzruszywszy ramionami i wymieniwszy się spojrzeniami, dwóch młodych ludzi 

opuściło laboratorium. Zworkin zamknął za nimi klapę i nachylając się rzucił na 
mnie pytające spojrzenie. 
- Grigoriju Aleksandrowiczu - odezwał się po chwili. - Musimy coś zrobić z tym 

Amerykaninem. Jeśli kontrola naziemna dowie się o nim... Jeśli Moskwa zorientuje 
się... 

- Mówiłeś coś o kryształach diamentów - powiedziałem zmieniając temat. - Czy 

sądzisz, że imperialiści już wiedzą o naszych eksperymentach tu, na statku? 
- Oczywiście, że wiedzą! A ten jankeski szpieg jest kluczem do całej sprawy. 

- Co powinniśmy zrobić? 
Zworkin potarł podbródek, ale nic nie powiedział, a ja złapałem się na myśleniu 

o tym, że jego trądzik zniknął bez śladu. 
Pozwoliliśmy więc Samowi złożyć jeszcze jedną wizytę w naszej stacji, a ja 
natychmiast poprosiłem go do mej prywatnej przestrzeni życiowej za 
przepierzeniem. 
- Ale puszki - rzekł lekceważąco. - Widziałem większe trumny. Czy to jest 

wszystko, co robotniczy raj na ziemi może dla was zrobić? 
- Tylko bez propagandy - szepnąłem ostro. - I od dziś koniec z szantażem. Nie 
wrócisz tutaj już nigdy i nie dostaniesz ode mnie więcej diamentów. 

- Lodów też nie? - Wydawał się zupełnie nie zdawać sobie sprawy z powagi 

sytuacji. 

- Koniec ze wszystkim - powiedziałem, wysilając się, by mój szept brzmiał tak 
groźnie, jak tylko to było możliwe. - To jest ostatnia twoja wizyta u nas. 
Więcej ich nie będzie. 

Sam uśmiechnął się z ubolewaniem i sięgnął do kieszeni na biodrze swego 
kombinezonu. 
- Przeczytaj to - rzekł i wręczył mi skrawek papieru; były na nim dwie liczby, a 

każda z nich sześciocyfrowa. 
- Pierwsza liczba to numer twojego prywatnego konta w Banku Berneńskim w 
Szwajcarii. 
- Obywatele radzieccy nie mogą... 
- Druga liczba to kwota, we frankach szwajcarskich, jaka znajduje się na twoim 

koncie - dokończył zignorowawszy moją obiekcję. 
- Powiedziałem ci, że nie mogę... - przerwałem i zerknąłem znowu na drugą z 
liczb. 
Nie byłem pewny, jaki jest kurs wymiany rubli na franki szwajcarskie, ale sześć 
cyfr to było zawsze sześć cyfr. 

Sam zaśmiał się miękko. 

- Moi kumple w Nowym Jorku mają kumpli w Szwajcarii. W ten sposób otworzyłem ci 
konto. Jest na nim połowa zysku ze sprzedaży tych kilku kamyków, które mi dałeś. 
- Nie wierzę ci! Próbujesz mnie przekupić! 
Wyraz ubolewania na jego twarzy stał się jeszcze wyraźniejszy. 

- Nie bądź frajerem, Greg. Trzy czwarte członków waszego Politbiura ma konta w 
Szwajcarii. Czy nie zdajesz sobie sprawy, że rokowania w Genewie utknęły w 
martwym punkcie z powodu...? 
- Z powodu twojego raportu dla CIA, że my tu produkujemy diamenty - syknąłem. - 
Jesteś szpiegiem. Przyznaj się! 

Uśmiechnął się znowu i rozłożył ręce w geście zupełnej bezradności. 
- Zgadza się. Przekazałem pewne informacje do TSK. 
- Nie do CIA? 
Sam zamrugał powiekami. 
- Do CIA? Chyba żartujesz. A cóż ja mam wspólnego z tymi kapusiami? Ja załatwiam 

sprawy z TSK. 
- Tajną Służbą Kontrwywiadu? 

- Ależ skąd! Z Towarzystwem Szlachetnych Kamieni. To kartel diamentowy. Nie 
słyszałeś o DeBeersie i innych facetach z tej branży? 

Byłem zbyt zaskoczony jego słowami, żeby coś powiedzieć, a tymczasem on ciągnął: 
- Kartel wiedział, że produkujecie diamenty w stanie nieważkości. Jak moi kumple 
w Nowym Jorku zobaczyli kamienie, które mi dałeś, od razu zadzwonili do kumpli w 
Amsterdamie. 
- Międzynarodowy Kartel Diamentowy... 

- No jasne, bracie - rzekł Sam. - Oni się boją, że wasze sztuczne diamenty mogą 
zbić cenę na ich rynku. 
- Ale przecież kryzys w Genewie - mruknąłem. 

Na twarzy Sama znów zagościł uśmiech. 
- Spór w Genewie toczy się między kartelem diamentowym a waszym rządem. Nie ma 

nic wspólnego ani z wojnami gwiezdnymi, ani z „Czerwoną tarczą”. Oni o tym 
zapomnieli. Teraz rozmawiają tylko o szmalu. 
- Nasi przywódcy nigdy by nie upadli tak nisko - powiedziałem nie mogąc uwierzyć 
jego słowom. 
Sam uciszył mnie swym uśmiechem. 

- Wasi przywódcy targują się z kartelem, jak przekupki na rynku. Sekretarz 
generalny waszej partii rozmawia teraz właśnie z szefami kartelu przez prywatne 

światłowodowe łącze telewizyjne. 

- Skąd o tym wiesz? 
Sięgnął do głębokiej kieszeni na pośladku swego kombinezonu. 

- Z tego specjalnego nagrania wideo. To mój prezent dla ciebie. Chyba rozumiesz, 
że nie można we wszystkim ufać tym facetom z Amsterdamu. - Uśmiechnął się po 
łobuzersku. 
Z trudnością łapałem oddech, a w głowie mi się kręciło. Tymczasem on mówił. 
- Słuchaj, Greg. Wasi przywódcy niedługo przystąpią do kartelu diamentowego. 

Targują się tylko o cenę. 
- Niemożliwe! 
- Trudno ci uwierzyć, że dobrzy socjaliści pomagają złym kapitalistom 

kontrolować po kryjomu cenę diamentów? Ale to się właśnie dzieje, więc pomóż mi. 

Gdy tylko porozumieją się co do warunków, konferencja w Genewie zaraz wystartuje 

z kopyta. 

- Łżesz! Nigdy nie uwierzę twoim słowom! 
Sam wzruszył ramionami i stuknął palcem w kasetę. 

- Obejrzyj ten film, a zobaczysz, co dzieje się w Genewie. Potem, jak się 
wszystko uspokoi, ty i ja możemy znów zacząć robić interesy. 
Pokręciłem przecząco głową. 

- Nie chcesz chyba oddać całego zysku tym facetom z kartelu - mówił. - Możemy 
prowadzić wymianę na rozsądną skalę. Dopóki nie będziemy się za bardzo rzucali w 
oczy, kartel nas nie zauważy. Ale to będzie i tak duża forsa, jak dla nas. 
- Nigdy w świecie! - powiedziałem i wiedziałem, że nie dam się skusić. 
„Przystanie na jego prośby oznacza działanie na szkodę mego narodu, mojego rządu 

- myślałem oburzony. - Gdyby KGB dowiedziało się kiedyś o tym...” 
Osobiście wyprowadziłem Sama przez komorę dokowania na zewnątrz. I nigdy więcej 
nie zezwoliłem mu na odwiedzenie naszej stacji, choć dopraszał się tego i 
czarował nas przez radio. 
Po kilku tygodniach zdał sobie wreszcie sprawę, że nie zamierzam się z nim 

więcej zadawać. Że jeśli powiem „nigdy”, to dotrzymuję słowa. 
- Okay, przyjaciele - powiedział podczas swej ostatniej próby dogadania się z 

nami. - Będę musiał znaleźć jakiś inny sposób, żeby zarobić pierwszy milion. 
Trzymaj się, Greg! Życzę sukcesów w proletariackim raju! 

 

W głosie starca zabrzmiała tęskna nuta. Przerwał swą opowieść, wydał z siebie 

długie świszczące westchnienie i pogładził się po głowie ręką pokrytą 
wątrobianymi plamami. 

Reporterka dawno zapomniała już o chłodzie panującym w księżycowej kopule. 
Pochyliwszy się ku Prokowowi zapytała: 

- Czy to był ostatni raz, gdy widział pan Sama Gunna lub słyszał o nim? 
- Tak - odparł Rosjanin. - Pozbyłem się go na dobre. 
- Ale co się potem stało? 

Prokow skrzywił się, jakby na wspomnienie czegoś przykrego. 
- Co się stało? Wszystko rozegrało się dokładnie tak, jak on przewidział. 

Rokowania w Genewie zostały wznowione, a Wschód i Zachód zawarły nowe 
porozumienie. Moja załoga osiągnęła cel swej misji: spędziliśmy na orbicie pełne 
dwa lata, a potem wróciliśmy na Ziemię. Związek Radziecki został partnerem 
międzynarodowego kartelu diamentowego. 
- A pan zapewne poleciał na Marsa? - zauważyła reporterka. 

Na pomarszczonej twarzy Prokowa pojawił się wyraz niezadowolenia. 
- Nie poleciałem. Nie mianowano mnie dowódcą wyprawy na Marsa. Wprawdzie Zworkin 
nigdy mnie nie zadenuncjował i nigdy nie przyznał się do swych własnych 

kontaktów z Samem, ale jego raport na mój temat był dostatecznie niszczący, aby 
mnie wyłączono z planów wyprawy. Najbliżej Marsa byłem podczas pobytu na stacji 

meteorologicznej na Antarktydzie. 
- Czy to wówczas sekretarz generalny waszej partii?... 
- Tak. Po odejściu ze swego stanowiska osiedlił się w Szwajcarii. Wciąż tam 
mieszka, kapitalistyczny milioner. 
- I nigdy więcej nie prowadził pan już interesów z Samem? 

- Nigdy. Powiedziałem mu to i dotrzymałem słowa. 
- Czy taka krótka znajomość wystarczyła, aby zrujnować pana karierę? 

Prokow skinął w zamyśleniu głową. 

- A jednak to przecież pan niejako utorował drogę ZSRR do kartelu diamentowego. 
To musi być warte co roku setki milionów dla waszego rządu. 

Prokow wydał z siebie tylko jedno gorzkie słowo: 
- Ba! 
- A co się stało z pana kontem w szwajcarskim banku? - indagowała go reporterka. 
- Z tym, które założył panu Sam. 
Prokow powiódł ręką wokół księżycowej kopuły. 

- A jak, według pani, byłoby mnie stać na przebywanie tutaj? 
- Sądziłam, że pobyt w Ośrodku im. Leonowa jest wolny od wszelkich... 
- Ależ tak. Ośrodek dla Emerytowanych Bohaterów Związku Radzieckiego jest 

absolutnie wolny od opłat! Chyba że się chce dostać prawdziwą wołowinę w 

befsztyku a la Strogonoff. Bo za to już się płaci. Albo elektryczny koc na 

łóżko. Albo czekoladę. Pani wie, że najlepsza jest wciąż czekolada ze 

Szwajcarii. 
- Chce pan powiedzieć, że to konto w Szwajcarii... 

- Raczej coroczne odsetki - rzekł Prokow. - Nie jest tego zbyt dużo, ale zawsze 
wystarczy, żeby pokryć różne konieczne wydatki. Pieniądze wciąż leżą na mym 
koncie i co roku usłużne szwajcarskie gnomy wysyłają mi procenty przez radiofon. 

W porównaniu z innymi, mieszkającymi tu Bohaterami, jestem zamożnym człowiekiem. 
Mogę im nawet fundować wódkę. 
Reporterka z trudem stłumiła śmiech. 
- A więc wkład bankowy Sama wciąż jest dla pana pomocą. Po tylu latach! 
Starzec siedział przez chwilę w bezruchu, po czym powoli skinął głową. 

- Tak. Jest dla mnie pomocą - szepnął. - Nawet po jego śmierci. A ja nigdy mu 
nie podziękowałem. - Jego głos załamał się. - Nigdy nie powiedziałem mu miłego 
słowa. 
- Był dość trudny w obejściu - powiedziała pocieszająco reporterka. - Bardzo 
skomplikowana osobowość. 

- Złodziej - rzekł Prokow, ale jego głos zabrzmiał tak miękko, jakby 
wypowiedział błogosławieństwo. - Szantażysta i łotrzyk. 
W jego oczach zabłysły łzy. 
- Jak bardzo bym chciał, żeby tu był! Znałem go tylko przez parę miesięcy. 
Przestraszył mnie niemal na śmierć i omal nie spowodował wojny atomowej. 

Zdemoralizował moją załogę i pogrzebał moją szansę dowodzenia wyprawą na Marsa. 

Oszukał mnie i posługiwał się mną w sposób haniebny... 
Reporterka uśmiechnęła się współczująco. 

- Ale dziś po latach - ciągnął starzec - uśmiecham się na jego wspomnienie. 
Potrafił sprawić, że życie było barwne i ekscytujące. Och, jak bardzo mi go tu 

brak! 
 
Tłumaczył Cezary Lipski 

 

Uciekaj! 
 

Wstęp 
 
Mamy na ogół bardzo mylne wyobrażenie na temat więzień. Określamy je mianem 
„kryminalnego systemu sprawiedliwości”, gdy w rzeczywistości mają one niewiele 
wspólnego ze sprawiedliwością, a skazani zazwyczaj dopiero za murami więziennymi 

stają się ekspertami w dziedzinie metod przestępczych. 
Można by to zmienić na lepsze. Na przykład można by budować więzienia innego 
rodzaju niż obecne i rekrutować służbę więzienną, która pomagałaby w 

resocjalizacji skazanych, w przywracaniu ich na łono społeczeństwa. Oczywiście 
nie każdemu więźniowi można w ten sposób pomóc. Niektórzy są zupełnie straceni - 

antyspołeczne dusze na długo przedtem, zanim dostaną się do więzienia. Inni to 
zawodowi przestępcy, których zresocjalizować może tylko śmierć. 

Wielu więźniom można by jednak pomóc, gdybyśmy zechcieli wyłożyć pieniądza na 
więzienia - i ich personel - nadające się do tego celu. Chociaż naszpikowane 

najnowszą technologią więzienie, o jakim jest to opowiadanie, to jeszcze dziś 

fantazja, wiele urządzeń w nim opisanych można już zbudować. Trudniejsze byłoby 
znalezienie takich ludzi, jak Joe Tenny. Wiem jednak, że tacy istnieją, gdyż 

pierwowzorem postaci Joego był mój dobry przyjaciel, niestety, zmarły 
przedwcześnie. Jest to rzadki typ człowieka, ale jeszcze trudniej jest znaleźć 
społeczeństwo, które nie szczędziłoby wydatków i wysiłków, aby umożliwić 

właściwym kobietom i mężczyznom zrobienie z więzień tego, czym być powinny, a 

więc miejsc naprawy moralnej tych przestępców, których naprawić można. 
 

I 
 

Drzwi zamknęły się za nim. 
Danny Romano stał w środku niewielkiego pokoju, a każdy jego nerw napięty był 
jak struna. Czekał na odgłos przekręcanego w zamku klucza, ale nic nie mąciło 
ciszy. 
Cicho jak kot powrócił na palcach do drzwi i lekko nacisnął klamkę. Ustąpiła. 
Drzwi nie były zamknięte. 

Danny uchylił drzwi i zerknął na korytarz. Był pusty. Strażnicy, którzy go 
przyprowadzili, znikli. Żadnych odgłosów, żadnych kroków. W głębi korytarza, 

wysoko pod sufitem, było widać kamerę telewizyjną, a tuż obok jej obiektywu 
paliło się czerwone światełko. 
- Nie daj się im zrobić w konia - rzekł do siebie. - To jest kryminał. 

Danny rozejrzał się po pokoju. Było w nim tylko jedno łóżko. Na gołym materacu 

leżały ułożone w stosik: ubranie, pościel, ręczniki i przybory toaletowe. Przy 
„nogach” łóżka wmontowany był w ścianę niewielki ekran telewizyjny. W drugim 
końcu pokoju stało biurko, pusta szafa biblioteczna i dwa drewniane krzesła z 
twardymi oparciami. Ściany mieniły się miłym błękitem. 

- To nie może być cela... w każdym razie nie dla mnie. Musieli się pomylić. 
Danny wiedział, że w celi o takich rozmiarach umieszcza się zawsze czterech 
więźniów. Niekiedy nawet sześciu. 
Najdziwniejsze jednak było co innego - zapach, jaki tu panował. Pokój pachniał 
czystością. Przez uchylone okno wpadało do środka świeże powietrze. A w oknie 

nie było żadnych krat. Danny spróbował sobie przypomnieć, w ilu celach 

więziennych odbywał karę. W ośmiu? Może w dziesięciu? Wszystkie cuchnęły, jak 
wysypiska śmieci. 
Podszedł do leżącego na łóżku ubrania. Spodnie! Prawdziwe sztruksowe spodnie. 
Koszule sportowe. A jakie kolory! Niebieskie, brązowe, beżowe. Zrzucił szary 

kombinezon, który miał na sobie, i przymierzył jasnoniebieską koszulę, potem 
ciemnobrązowe spodnie. Pasowały na niego, jak ulał. Nigdy dotąd nie zadano sobie 
tyle trudu, by dobrać mu ubranie więzienne, pasujące do jego żylastej, 
filigranowej figury. 
Potem skierował się w stronę okna i wyjrzał na zewnątrz. Wyglądało na to, że 

znajduje się na piątym lub szóstym piętrze. Teren wokół budynku zaczynał już 
zielenić się wraz z pierwszym tchnieniem wczesnej wiosny. Ale w cieniu, rzucanym 

przez inne budynki, widać było jeszcze tu i ówdzie resztki śniegu. 

Budynków było razem dwanaście. Wszystkie duże, prostokątne i wyglądające na 
nowe. Każdy miał dziewięć pięter, choć nieco dalej widać też było parę 

mniejszych. Nad jednym z nich wznosił się wysoki komin. Budynki były 
rozmieszczone wokół rozległej murawy, przeciętej siecią wybetonowanych dróżek, z 
rzadka obsadzonych młodymi drzewkami. Drzewka zaczynały już puszczać pąki. 
- Nie ma parkanu - powiedział znów do siebie Danny. 
W żadnym z okien zakładu nie było krat. Odniósł wrażenie, że wchodzono do 

budynków i wychodzono z nich całkiem swobodnie. Żadnych strażników? Żadnych 
zamków w drzwiach? Za najdalszym z budynków był teren zadrzewiony. Gdy go tu 
wieziono dziś rano, zauważył, że za owym laskiem przebiega autostrada prowadząca 

do miasta. 

Do jego Laurie. 

Uśmiechnął się. W uszach zabrzmiały mu raz jeszcze niezbyt zrozumiałe słowa 
sędziego: „Czas odbywania kary nieokreślony”. Adwokat wyjaśnił mu, że pozostanie 

w więzieniu tak długo, jak oni będą chcieli. Może rok, może dziesięć lat. A może 

pięćdziesiąt... 
- Już dziś mnie tu nie będzie - zaśmiał się. 

Lekkie pukanie do drzwi sprawiło, że aż podskoczył. „Ktoś mnie podsłuchał” - 
przebiegło mu przez myśl. 
Pukanie powtórzyło się, tym razem już głośniejsze. 

- Można wejść? - zabrzmiał dźwięczny, męski głos. 

- Taa... 

Drzwi otworzyły się. 

- Chciałbym porozmawiać z tobą i zapoznać cię z różnymi sprawami. Nazywam się 

Joe Tenny. 
Danny zauważył, że Joe musi mieć co najmniej czterdzieści lat. Był przysadzisty 
i budził swym wyglądem respekt, ale uśmiechał się. Miał szeroką twarz, a jego 

proste ciemne włosy były zaczesane do góry. Był o głowę wyższy od Danny’ego i 
trzy razy szerszy. Marynarka jego garnituru wyglądała na nieco za ciasną w 
piersiach. Koszulę miał rozpiętą pod szyją, a krawat opuszczony na dół. 
„Pewnie glina - pomyślał Danny. - A może strażnik. Ale dlaczego nie nosi 
munduru?” 
Joe Tenny wyciągnął swą dużą rękę. Danny ani drgnął. 

- Słuchaj, chłopcze - rzekł Tenny. - Zanosi się na to, że będziemy tu długo 
razem. Moglibyśmy się zaprzyjaźnić. 
- Mam własnych przyjaciół - odparł Danny. - Na zewnątrz tego ula. 
Brwi Tenny’ego uniosły się nieco, a kąciki ust opadły, tak jakby chciał 
powiedzieć: „Kogo chcesz nabrać, cwaniaczku?” Głośno jednak rzekł: 

- W porządku. Rób, jak uważasz. Tu możesz być albo twardy, albo miękki. - 
Sięgnął po krzesło i przysunął je blisko łóżka. 
- Jak długo będę tu siedział? - spytał Danny. 
- To zależy od ciebie. Ale przynajmniej parę lat. - Joe odwrócił krzesło o sto 

osiemdziesiąt stopni i usiadłszy na nim okrakiem, oparł brodę o jego oparcie. 

W odpowiedzi Danny jednym ruchem ręki zmiótł z łóżka na podłogę stosik bielizny 
i toaletowych drobiazgów, po czym całym ciałem rzucił się na materac. Sprężyny 
zajęczały. 

Joe spojrzał nań gniewnie, ale zaraz na jego twarzy zagościł uśmiech. 
- Wiem, o czym pomyślałeś - rzekł. - Zdaje ci się, że dwa lata w tym zakładzie 

wystarczą, abyś się wykończył, więc chcesz wykorzystać pierwszą szansę, jaka ci 
się nadarzy. Lepiej zapomnij o tym. Stąd nie da się zwiać. 
Wbrew samemu sobie Danny uśmiechnął się. 

- Rozumiem, o co ci chodzi... - Tenny odwzajemnił mu się uśmiechem. - 
Zauważyłeś, że nasz Ośrodek wygląda bardziej na studenckie miasteczko niż na 

więzienie. Ale wierz mi, Alcatraz to była betka w porównaniu z tym miejscem. Nie 
mamy tu wielu strażników ani parkanów, ale mamy kamery telewizyjne, alarmy 
laserowe i SPESK-a. 
- Jakiego SPESK-a? - spytał Danny. 
Joe głośno zawołał: 

- SPESK powiedz: „Hello!” 
Telewizyjny ekran na ścianie zajaśniał, a równocześnie odezwał się spokojny, 
obojętny głos: 

- DZIEŃ DOBRY, DOKTORZE TENNY. DZIEŃ DOBRY, PANIE ROMANO. WITAMY W MŁODZIEŻOWYM 
OŚRODKU ZDROWIA. 

Danny osłupiał z wrażenia. Czy ktoś mówił przez telewizor? Aparat nie tylko 
pokazywał na ekranie słowa, które słyszał, ale również je wymawiał, wiersz za 
wierszem. Tekst przesuwał się jednak za szybko, aby Danny mógł nadążyć z 
czytaniem. I ten cały SPESK - kimkolwiek był - nazwał Joego Tenny’ego doktorem. 
- Dzień dobry SPESK - powiedział Tenny, zwracając się do ekranu. - Jak idą 

dzisiaj sprawy? 
- WSZYSTKIE SYSTEMY FUNKCJONUJĄ NORMALNIE, DOKTORZE. W NOCY PRZEPALIŁA SIĘ 
ŚWIETLÓWKA W KORYTARZU NUMER SZEŚĆ W DZIEWIĄTYM BUDYNKU. ZAWIADOMIŁEM O TYM 

EKIPĘ KONSERWATORSKĄ. WYMIENIĄ LAMPĘ PRZED POŁUDNIEM. TRWAJĄ PORANNE LEKCJE. 
FREKWENCJA JEST... 

- Dość, omiń szczegóły. - Joe zwrócił się znów twarzą do Danny’ego. - Gdybym mu 

pozwolił, złożyłby raport o każdym patyku i każdym kamieniu na terenie Ośrodka. 
- Kto to jest? - spytał Danny. 

- Należałoby raczej zapytać „co”, a nie „kto”. Bo to jest komputer, Specjalny 
System Komputerowy. Jeśli weźmiesz litery „s”, „p”, „e” ze słowa „specjalny”, a 

„s” i „k” z „system komputerowy” i połączysz razem te litery, otrzymasz SPESK. 
On kieruje niemal wszystkim w Ośrodku. Wszystko widzi i wszystko wie. I nigdy 
nie śpi. 
- Niezła rzecz - rzekł Danny, starając się, by jego głos zabrzmiał możliwie 
twardo. 

Joe odwrócił się ponownie w stronę ekranu, który wciąż się jarzył. 
- SPESK, daj mi proszę dossier Danny’ego Romano - rzekł. 
Odpowiedź nadeszła bez chwili zwłoki. 

- DANIEL FRANCIS ROMANO. WIEK: SZESNAŚCIE LAT. WZROST: STO PIĘĆDZIESIĄT 
CENTYMETRÓW. WAGA: PIĘĆDZIESIĄT JEDEN KILOGRAMÓW. SKAZANY NA POBYT O 

NIEOKREŚLONYM CZASIE TRWANIA W MŁODZIEŻOWYM OŚRODKU ZDROWIA. UZNANY WINNYM 
USIŁOWANIA MORDERSTWA, UDZIAŁU W ROZRUCHACH ULICZNYCH, GRABIEŻY, ATAKU NA 

FUNKCJONARIUSZA POLICJI PRZY UŻYCIU ŚMIERCIONOŚNEGO NARZĘDZIA, OPIERANIA SIĘ 
POJMANIU. WCZEŚNIEJ KARANY ZA DROBNE KRADZIEŻE, KRADZIEŻ SAMOCHODU, NAPAD I 
POBICIE, OPIERANIE SIĘ POJMANIU, WANDALIZM. SPĘDZIŁ SZEŚĆ MIESIĘCY W WIĘZIENIU 
STANOWYM DLA CHŁOPCÓW. UCIEKŁ I ZOSTAŁ PONOWNIE POJMANY. 

- Wystarczy - rzekł Joe i zerknął na Danny’ego. - Niezbyt ładne opowiadanko, co? 
- No i co z tego? 
- To z tego, że tu jesteś. 
- Ale co to właściwie jest? - nastroszył się Danny. - Dlaczego nie jestem w 
normalnym więzieniu? 

Joe milczał przez chwilę, potem rzeki: 
- To jest coś zupełnie nowego. Ten Ośrodek został stworzony dla dzieciaków 

takich jak ty. Dzieciaków, które albo kogoś zabiją, albo same zginą, jeśli ich 

nie zmienimy. Moim zadaniem jest pomóc ci w takiej zmianie. Sądzimy, że możesz 
wyprostować swą drogę. Nie ma potrzeby, abyś spędzał resztę życia w jakichś 

opalach i w więzieniu. Ale musisz nam pozwolić, byśmy ci pomogli. I musisz sam 
sobie pomóc. 
- Jak... jak długo będę musiał tu siedzieć? 

Twarz Tenny’ego przybrała ponury wyraz. 
- Już ci powiedziałem, że przynajmniej dwa lata. Ale to naprawdę zależy od 

ciebie. Będziesz tu tak długo, jak długo będzie trzeba. Jeśli się nie zmienisz, 
posiedzisz długo. To takie proste. 
 

II 
 

Joe Tenny zamienił się teraz w przewodnika. Przy pomocy SPESK-a i ekranu 
telewizyjnego w ścianie zapoznał Danny’ego z planem Ośrodka, zwracając uwagę na 
usytuowanie różnych budynków. Pokazał mu, gdzie są klasy, stołówka, sala 
gimnastyczna, sklepy i pokoje gier. 

Jednakże Danny ani nic nie widział, ani nic nie słyszał. Myślami wciąż wracał do 

jednego zdania Tenny’ego: „Jak długo będzie trzeba. Jeśli się nie zmienisz, 
posiedzisz długo.” 

Mieli zamiar trzymać go tu do końca życia. Danny wiedział o tym. Tenny był 
kłamcą. Oni wszyscy byli kłamcami. Jak ta wredna pracownica socjalna, gdy 

jeszcze był dzieckiem. Powiedziała mu, że go posyłają do szkoły specjalnej. „To 
dla twego dobra, Danielu” - przekonywała go. Wszystko miało być wspaniałe. Jakaś 
szkoła. A okazało się, że nie było ani nauczyciela, ani książek... tylko 
strażnicy, którzy bili pasem, kiedy im się podobało. 
„Jeśli się nie zmienisz, posiedzisz długo.” W co miałby się zmienić? A może 

chodzi o to, żeby zaczął pracować? Ale jak? Gdzie? Kto zatrudni 
szesnastoletniego włóczęgę, który pół życia spędził w więzieniach? 

- Przydzieliliśmy ci dobry pokój - powiedział Joe wstając nagle z krzesła. - 
Stołówka jest w budynku obok. 
Danny powrócił myślą do świata, który go otaczał. 

- No, chodź! Zaraz będzie obiad. - Joe mrugnął doń przyjaźnie. 
Poszedł za Tennym korytarzem do windy, po czym zjechali na parter. Danny 
zauważył, że ktoś wyskrobał swe inicjały na wewnętrznej stronie metalowych drzwi 
windy, a ktoś inny zadał sobie wiele trudu, aby wymazać napis. Ledwo go było 
widać. 

Wyszli z budynku przez szklane wahadłowe drzwi i wybetonowaną dróżką udali się 
do sąsiedniego gmachu, gdzie mieściła się stołówka. Na dworze było dość chłodno 

i Danny dostał lekkich dreszczy. Tenny maszerował dziarsko, jakby się dokądś 

śpieszył. 
Do stołówki zdążały z różnych zakątków Ośrodka grupy chłopców - po dwóch, po 

trzech, po sześciu czy nawet ośmiu w grupie. Rozmawiali, żartowali, baraszkowali 
po murawie. 
Jednakże umysł Danny’ego wciąż pracował intensywnie. „Nie mogę tu zostać - 
myślał zdesperowany. - Nie mogę zostawić Laurie samej. Zaraz ktoś mi ją 
poderwie. Kiedy stąd wyjdę, nie będzie mnie nawet pamiętała. Trzeba zwiewać, i 

to szybko!” 

Joe pchnął szklane drzwi budynku stołówki. W środku było ciepło i gwarno. Czuć 
było miłą woń różnych potraw. 

- DOKTOR TENNY! - rozległo się nagle z głośnika. 
W pierwszej chwili Danny pomyślał, że to SPESK, ale głos był tym razem 

silniejszy i brzmiał nieco inaczej. Słychać było lekki pogłos. 

- DOKTOR TENNY PROSZONY JEST DO BUDYNKU ADMINISTRACJI - odezwał się znów głośnik 
- Wygląda na to, że zostanę dziś bez obiadu - rzekł Joe, zerkając w stronę 
głośnika zainstalowanego w boazerii sufitu. 
Danny zauważył, że obok głośnika znajdowała się kamera telewizyjna, a jej 
czerwone, nieruchome oko śledziło ich. 

- Najedz się dobrze, Danny. - Joe poklepał go po ramieniu. - Reszta dnia należy 
do ciebie. Rozejrzyj się po Ośrodku. Może się z kimś zaprzyjaźnisz. SPESK obudzi 
cię jutro o właściwej porze i powie ci, do której klasy będziesz uczęszczał. Do 

jutra! 
Joe pomachał Danny’emu swą grubokościstą ręką, skierował się w stronę szklanych 

drzwi i wyszedł na zewnątrz. 
Danny odprowadził go wzrokiem. W chwilę później do holu, gdzie stał, weszła 
grupa sześciu chłopców. Śmiejąc się i żartując skierowali się w stronę drzwi do 
stołówki. Żaden z nich nie powiedział „Hello!” Wydawali się w ogóle go nie 
dostrzegać. 

Danny obrócił się i poszedł za nimi. Za załomem holu były duże podwójne drzwi. 

Stały szeroko otwarte i prowadziły do stołówki. W środku było rojno i gwarno od 
głosów co najmniej stu chłopców. Stali w kolejce, machali rękami do kolegów w 

drugim końcu sali, śpieszyli ku stołom z tacami parującego jadła, rozmawiali, 

śmiali się, jedli. Poruszali się z zupełną swobodą i wydawali się mówić tak 

głośno, jak na to pozwalały im płuca. 
Stoły były małe, cztero - lub sześcioosobowe, tak iż w kilku miejscach chłopcy 
zestawili po kilka razem, aby było miejsce dla większych grup. 
Danny przypomniał sobie jadalnię w więzieniu stanowym. Trzeba było maszerować w 
jednym rzędzie i spożywać posiłek przy długich metalowych stołach, tak starych, 

że zeszła z nich cała farba, a samo drewno było popękane i pokryte inicjałami 
kilku pokoleń młodych więźniów.