TU Delft, Safety Science Group

strona  1

Dr J.T.Karczewski

Safety Science Group

Delft University of Technology

tel. +31 - 15 - 278 5845

fax. +31 - 15 -278 3177

Det Norske Veritas Poland

Akademia Bezpieczeństwa 

tel/fax 022-7014088,   kom. 604-109829

e-mail: jerzy.karczewski@dnv.com

TU Delft, Safety Science Group

strona  2

Certyfikacja Systemów Zarz

ą

dzania

Bezpiecze

ń

stwem i Higien

ą

Pracy

1.Koncepcja systemu zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy 

2. Dyrektywy Unii Europejskiej

3. Najwa

Ŝ

niejsze elementy efektywnego systemu 

zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

4. Audyty systemu zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

5. Proces certyfikacji systemu zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

6. Ocena i doskonalenie systemu

7. Oprogramowanie BHP (Safety Software)

TU Delft, Safety Science Group

strona  3

Część 1

Koncepcja systemu zarządzania bezpieczeństwem 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  4

Co to jest zarz

ą

dzanie

Zarz

ą

dzanie

Pomiar

Motywacja

TU Delft, Safety Science Group

strona  5

Zadaniem zarządzania bezpieczeństwem pracy 

jest zbudowanie systemu, który zapewni 

systematyczne 

mierzenie

poziomu 

bezpieczeństwa pracy

i skuteczną ocenę niedociągnięć kierownictwa

w tym zakresie.

Misja zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  6

Komu potrzebny jest 
system zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem 

pracy

WŁAŚCICIEL/ZARZĄD

KIEROWNICTWO

SPOŁECZEŃSTWO

PRACOWNIK

RODZINA

KLIENT

Środowisko

Mienie

Produkt

Warunki 

pracy

IS

O

 9

00

1

IS

O

 1

40

01

PN

-N

-1

80

01

O

H

SA

S 1

80

01

PA

S 5

5

isr

s

7

TU Delft, Safety Science Group

strona  7

Nowoczesne podej

ś

cie

1. Bezpiecze

ń

stwo to inwestycja. Podej

ś

cie ekonomiczne.

2. Bez prawidłowej oceny ryzyka nie ma efektywnego

zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy.

3. Identyfikacja ryzyka powinna obj

ąć

wszystkie działania firmy

i wszystkie skutki tych działa

ń

.

3. Bezpiecze

ń

stwo to integralna cz

ęść

zarz

ą

dzania

przedsi

ę

biorstwem w zintegrowanym systemie zarz

ą

dzania -

podej

ś

cie procesowe).

5. Praca bezpieczna to praca bez nie akceptowanego

ryzyka (OHSAS).

6. Za bezpiecze

ń

stwo odpowiadaj

ą

wszyscy pracownicy. 

7. Podstawowy cele bezpiecze

ń

stwa - przede wszystkim

zapobiega

ć

.

TU Delft, Safety Science Group

strona  8

System zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem 

pracy to

wspólny interes:

P -

PRACOWNIKA

P -

PRZEDSI

Ę

BIORSTWA

TU Delft, Safety Science Group

strona  9

Praca               ZagroŜenie

ZagroŜenie            Ryzyko

Ryzyko             Zdarzenie wypadkowe  

Zdarzenie wypadkowe               Strata

Czy straty s

ą

nieuchronne ?

zapobieganie u 

ź

ródła, wyeliminowanie zagro

Ŝ

enia

ograniczanie ryzyka, 

ś

rodki ochrony

ograniczanie skutków, 

ś

rodki ochrony indywidualnej

ograniczanie skutków, akcja ratunkowa

TU Delft, Safety Science Group

strona  10

Koszt bezpiecze

ń

stwa pracy

P
L
N

P
L
N

straty spowodowane 

wypadkami

nakłady na 
bezpieczeństwo

łączny koszt 

bezpieczeństwa

strefa 

zakazana

TU Delft, Safety Science Group

strona  11

Kontrolowanie poziomu ryzyka

zaniedbania

i przeoczenia

poziom 

ryzyka

straty rzeczywiste

straty spodziewane

straty

ryzyko                             ryzyko oszacowane             ryzyko                   ryzyko

szczątkowe                               optymalne                   rzeczywiste          nieakceptowane

mo

Ŝ

liwe 

do 

unikni

ę

cia 

straty

TU Delft, Safety Science Group

strona  12

P- Ludzie

E-

WyposaŜenie

M- Materiały

E-Środowisko 

pracy

Przyczyny 

pośrednie

Przyczyny

bezpośrednie

Zdarzenie

Wypadek -

Strata

Czynnik 

ludzki

Czynniki

środowiska 

pracy

Nieprawidłowe

zachowanie 

Nieprawidłowe

warunki

pracy

Kontakt 

z energią,

lub

substancją

Słabe 

zarządzanie

Brak 

standardów

Złe standardy

Złe 

stosowanie

standardów

Model Powstawania Strat DNV (J.Bird)

Podstawową przyczyną powstawania przyczyn zdarzeń

wypadkowych są niedoskonałości zarządzania bezpieczeństwem 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  13

Przyczyny 

pośrednie

Czynnik 

ludzki

Czynniki

środowiska 

pracy

Przyczyny

bezpośrednie

Nieprawidłowe

zachowanie 

Nieprawidłowe

warunki

pracy

Zdarzenie

Kontakt 

z energią,

lub

szkodliwą

substancją

Wypadek -

Strata

Ludzie

WyposaŜenie

Materiały

Środowisko 

pracy

Słabe 

zarządzanie

Brak 

standardów

Złe 

standardy

Złe 

stosowanie

standardów

Zmodyfikowany Model Powstawania Strat 

Zła ocena 

ryzyka

Brak oceny ryzyka

Błędny poziom 

akceptowanego 

ryzyka

Błędna ocena 

ryzyka

Zły dobór środków 

ochrony

Pierwotną przyczyną niedoskonałości zarządzania 

bezpieczeństwem pracy jest nieprawidłowo wykonana analiza

i ocena ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  14

Integracja systemów zarz

ą

dzania

Bezpieczeństwo pracy

Bezpieczeństwo procesu

Bezpieczeństwo klienta

Bezpieczeństwo Ŝywności

Zarządzanie              Ochrona  

jakością

środowiska                         

Bezpieczeństwo informacji

TU Delft, Safety Science Group

strona  15

CEL Integracji systemów 

zarządzania 

Prostota i efektywność

TU Delft, Safety Science Group

strona  16

Integracja na poziomie wymaga

ń

ROZWIĄZANIE                            NORMA

WYMAGANIA

KONCERN ESSENT B.V., Holandia

TU Delft, Safety Science Group

strona  17

JEDNA FIRMA = JEDEN SYSTEM

to znaczy

JEDEN SYSTEM

•

nadzorowania dokumentacji,

• działań korygujących,

• działań prewencyjnych,

• rejestracji i analizy przyczyn wypadków,

• audytów wewnętrznych,

• szkolenia pracowników,

• komunikacji

•przygotowania ma wypadek awarii

•itp.

TU Delft, Safety Science Group

strona  18

Zarz

ą

dzanie ryzykiem – wytyczne co do zasad 

i wdro

Ŝ

enia zarz

ą

dzania ryzykiem

„Zarz

ą

dzanie ryzykiem dotyka wszystkich 

działa

ń

firmy”, zarówno na szczeblu 

strategicznym jak i na szczeblu operacyjnym

TOTALNE ZARZ

Ą

DZANIE RYZYKIEM

ISO/TMB/WG: Risk Management

TU Delft, Safety Science Group

strona  19

Ryzyko pozytywne i negatywne

okazja

potencjalne zyski

ryzyko

zagro

Ŝ

enie

potencjalne straty

Podstawowe koncepcje i poj

ę

cia

ISO TMB/WG Risk Management

TU Delft, Safety Science Group

strona  20

Efektywne zarz

ą

dzanie ryzykiem

=

umiej

ę

tno

ść

realizacji celów

Podstawowe koncepcje i poj

ę

cia

ISO TMB/WG Risk Management

TU Delft, Safety Science Group

strona  21

CEL

zarządzania ryzykiem

Zapobieganie stratom.

Wykorzystywanie okazji. 

Podstawowe koncepcje i poj

ę

cia

ISO TMB/WG Risk Management

TU Delft, Safety Science Group

strona  22

SMART

Adekwatne dla poziomów i funkcji (normy)

Motywujące do działania, a nie zachęcające 

do ukrywania zdarzeń wypadkowych

Obiektywnie mierzące wysiłek, 

zaangaŜowanie i pomysłowość

CEL – jakie powinny by

ć

cele 

TU Delft, Safety Science Group

strona  23

Monitorowanie w OHSAS

4.3.1. Identyfikacja zagro

Ŝ

e

ń

i ocena ryzyka

4.5.4.Audyty

4.2. Polityka

4.3.3. Cele

4.3.4. 

Program

4.5.1.Monitorowanie i pomiary

4.5.2.

Zdarzenia 

wypadkowe

4.5.1. 

Wska

ź

niki 

pro aktywne

4.5.1. 

Wska

ź

niki 

reaktywne

4.5.1. 

Warunki 

pracy

4.3.4. Monitorowanie realizacji programu

TU Delft, Safety Science Group

strona  24

Budowa Systemu Zarz

ą

dzania 

Bezpiecze

ń

stwem Pracy

Kluczowe czynniki sukcesu

E  =  W  x  A

Effect = Work x Acceptation

Efekt  = Praca  x  Akceptacja

TU Delft, Safety Science Group

strona  25

Od czego zale

Ŝ

y sukces we wdra

Ŝ

aniu 

systemu zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

zaanga

Ŝ

owanie

komunikacja

współpraca

postawa

pracownika

TU Delft, Safety Science Group

strona  26

Część 2

Dyrektywy Unii Europejskiej

TU Delft, Safety Science Group

strona  27

Ramy prawne : Dyrektywa ramowa 

Dyrektywa nr 89/391/EEC

o wprowadzeniu środków mających na celu 

zachęcenie pracodawców do poprawy 

warunków pracy

Zobowiązuje kraje członkowskie do uwzględnienia 

wymagań Dyrektywy w krajowych przepisach 

regulujących prawo pracy (Kodeks Pracy), 

do ich kontroli i nadzorowania.

TU Delft, Safety Science Group

strona  28

** zobowiązania pracodawców

**  eliminacja ryzyka
**  ocena ryzyka, które nie moŜe zostać wyeliminowane
**  zwalczanie ryzyka,  źródła zagroŜenia
**  adaptacja pracy do indywidualnych moŜliwości pracownika
**  uwzględnianie postępu technicznego
**  zastępowanie materiałów niebezpiecznych, bardziej 

bezpiecznymi

**  opracowanie strategii zapewnienia bezpieczeństwa
**  dawanie priorytetu ochronom zespołowym nad 

indywidualnymi

** zapewnienie pracownikom odpowiednich instrukcji pracy

Ramy prawne : Dyrektywa ramowa 

Dyrektywa nr 89/391/EEC

TU Delft, Safety Science Group

strona  29

 słuŜby bhp

 pierwsza pomoc, ochrona przeciwpoŜarowa,

wielkie zagroŜenia

 informacja dla pracowników

 przedstawicielstwo pracowników a zagadnienia bhp

 szkolenie pracowników

 zobowiązania pracobiorców

Ramy prawne : Dyrektywa nr 89/391/EEC

TU Delft, Safety Science Group

strona  30

Ramy prawne : Dyrektywa „maszynowa”
Dyrektywa nr 89/392/EEC

w sprawie zbli

Ŝ

enia przepisów prawnych pa

ń

stw 

członkowskich dotycz

ą

cych maszyn

Dyrektywa nr 

98/37/WE

w sprawie wymaga

ń

bezpiecze

ń

stwa

i ochrony zdrowia dla maszyn

- deklaracje zgodno

ś

ci

TU Delft, Safety Science Group

strona  31

Dyrektywy szczegółowe

1

89/654/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

 bezpiecze

ń

stw a i ochrony zdrowia dla miejsc pracy

2

89/655/EWG ->
 95/63/WE 

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

 bezpiecze

ń

stw a pracy i ochrony zdrowia w zakresie 

u

Ŝ

ytkowania przez pracowników  urz

ą

dze

ń

 produkcyjnych podczas pracy

3

89/656/EWG

o minimalnych wymaganiach bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia  dotycz

ą

cych stosowania 

przez pracowników 

ś

rodków  ochrony indywidualnej w miejscu pracy

4

90/269/EWG

w sprawie  minimalnych wymaga

ń

 bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrow ia  podczas 

r

ę

cznego przemieszczania ci

ęŜ

arów. w kontek

ś

cie ryzyka uszkodzenia kr

ę

gosłupa

5

90/270/EWG

w sprawie  minimalnych wymaga

ń

 z dziedziny bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia  

przy pracy z urz

ą

dzeniami wyposa

Ŝ

onymi w monitory ekranowe

6

90/394/EWG

dotycz

ą

ca ochrony pracowników  przed ryzykiem zwi

ą

zanym z nara

Ŝ

eniem na działanie 

czynników rakotwórczych w 

ś

rodowisku pracy

7

90/679/EWG

dotycz

ą

ca ochrony pracowników  przed ryzykiem zwi

ą

zanym z nara

Ŝ

eniem na działanie 

czynników biologicznych w pracy

8

92/57/EWG

w sprawie wdro

Ŝ

enia minimalnych wymaga

ń

 bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrow ia na 

tymczasowych lub ruchomych budowach

9

92/58/EWG

w sprawie  minimalnych wymaga

ń

 dotycz

ą

cych znaków bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia 

w miejscu pracy

10

92/85/EWG

w sprawie  wprow adzenia 

ś

rodków maj

ą

cych popiera

ć

 zwi

ę

kszenie bezpiecze

ń

stwa i 

ochrony zdrowia pracownic w ci

ąŜ

y, pracownic po porodzie i pracownic karmi

ą

cych

11

92/91/EWG

 sprawie  minimalnych wymaga

ń

 w zakresie poprawy bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrow ia 

pracowników w górnictwie otworowym

12

92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

 w zakresie popraw y bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia 

pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu w ydobywczego

13

93/103/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

 w zakresie popraw y bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia 

przy pracy na pokładzie statków rybołówczych

14

98/24/WE

dotycz

ą

ca ochrony zdrowia i bezpiecze

ń

stwa pracowników przed ryzykiem zw i

ą

zanych z 

nara

Ŝ

eniem na działania czynników chemicznymi przy pracy

15

99/92/WE

w sprawie minimalnych wymaga

ń

 dla poprawy stanu bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia 

pracowników potencjalnie nara

Ŝ

onych na atmosfery wybuchowe

TU Delft, Safety Science Group

strona  32

Ramy prawne : Dyrektywa nr 92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

w zakresie poprawy 

bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia pracowników 

odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego

Dokument bezpiecze

ń

stwa

Zbiór wewnętrznych regulacji oraz dokumentów 
umoŜliwiających ocenę i udokumentowanie ryzyka 
zawodowego oraz stosowania niezbędnych środków 
profilaktycznych zmniejszających to ryzyko
w zakładzie górniczym.

TU Delft, Safety Science Group

strona  33

Zawartość dokumentu bezpieczeństwa

1. Struktura organizacyjna zakładu górniczego.
2. Opis zagroŜeń w zakładzie górniczym.
3. Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny

pracy.

4. Sposób aktualizacji dokumentu bezpieczeństwa.
5. Sposób oceny i udokumentowania ryzyka.

Ramy prawne : Dyrektywa nr 92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

w zakresie poprawy 

bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia pracowników 

odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego

Dokument bezpiecze

ń

stwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  34

6. Opis postępowania związanego z bezpiecznym

prowadzeniem ruchu zakładu górniczego.

a) bieŜącego prowadzenia analiz i badań niezbędnych dla bezpiecznego

prowadzenia ruchu zakładu górniczego,

b) projektowania, wykonywania, wyposaŜenia i przekazywania do 

uŜytkowania nowych miejsc i stanowisk pracy,

c) zmiany, rozbudowy i przebudowy miejsc i stanowisk pracy,  powodujących

zmianę warunków pracy,

d) ochrony przed zagroŜeniami występującymi w zakładzie górniczym,
e) przeglądów maszyn i urządzeń do utrzymywania ich w stanie sprawności,
f) zatrudniania i koordynacji prac wykonywanych przez inne podmioty

gospodarcze,

g) obiegu dokumentów pokontrolnych organów nadzoru zewnętrznego. 

Ramy prawne : Dyrektywa nr 92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

w zakresie poprawy 

bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia pracowników 

odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego

Dokument bezpiecze

ń

stwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  35

7. Opis postępowania związanego z bezpieczeństwem 
zatrudnionych w ruchu zakładu górniczego,w zakresie:

a) identyfikacji i monitorowania zagroŜeń,
b) oceny i dokumentowania ryzyka dla miejsc i stanowisk pracy, wykonywanych w oparciu

o ogólne wytyczne dla oceny ryzyka zawodowego,

c) opracowywania instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy,
d) konsultowania i udziału pracowników w sprawach dotyczących bezpieczeństwa i higieny

pracy, w tym opracowywaniu instrukcji,

e) informowanie pracowników o ryzyku i sposobach zapobiegania zagroŜeniom,
f) zatrudniania pracowników posiadających wymagane kwalifikacje lub potrzebne

umiejętności,

g) identyfikacji i wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych,
h) przeprowadzanie badań profilaktycznych pracowników,
i) szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,
j) badań przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy.

Ramy prawne : Dyrektywa nr 92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

w zakresie poprawy 

bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia pracowników 

odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego

Dokument bezpiecze

ń

stwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  36

8. Opis postępowania w sytuacjach awaryjnych 
dotyczących:
a) sposobów ewakuacji i zapewnienia środków 
ratunkowych,
b) organizacji ratownictwa i pierwszej pomocy,
c) zapewnienia łączności, systemów ostrzegawczych

i alarmowych.

Ramy prawne : Dyrektywa nr 92/104/EWG

dotycz

ą

ca minimalnych wymaga

ń

w zakresie poprawy 

bezpiecze

ń

stwa pracy i ochrony zdrowia pracowników 

odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego

Dokument bezpiecze

ń

stwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  37

Ramy prawne : Dyrektywa nr 96/82/EC

Opracowana przez : Rada SEVESO II

o zapobieganiu wielkim zagroŜeniom

**  strategia zapobiegania wielkim zagroŜeniom

**  współpraca i wymiana informacji (efekt domina)

**  raporty bezpieczeństwa pracy

**  plany ratunkowe na wypadek katastrofy

**  bezpieczeństwo publiczne

**  informacja o środkach prewencyjnych

**  informacja o powaŜnych wypadkach

**  system kontroli i nadzoru

**  współpraca i wymiana informacji

TU Delft, Safety Science Group

strona  38

Ramy prawne : Dyrektywa nr 96/82/EC

Opracowana przez : Rada SEVESO II

o zapobieganiu wielkim zagroŜeniom

Dwie kategorie przedsiębiorstw na podstawie ilości 
substancji niebezpiecznej znajdującej się na terenie.

Przykład:  I kategoria  : ponad 350 ton

II kategoria : ponad 2500 ton

Wymagania: 

wdroŜony system zarządzania bezpieczeństwem pracy

I kategoria : informacja o instalacji, 

opis strategii zapobiegania katastrofom

II kategoria: 

raport bezpieczeństwa pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  39

Wymagania do 

raportu bezpiecze

ń

stwa pracy

Raport bezpieczeństwa pracy ma za zadanie :

A)  Przedstawienie strategii zapobiegania 

powaŜnym wypadkom i systemu zarządzania
bezpieczeństwem pracy

B)  Przedstawienie identyfikacji i oceny

najpowaŜniejszych zagroŜeń
oraz zastosowanych środków profilaktycznych

TU Delft, Safety Science Group

strona  40

C)  Przedstawienie systemu zapewniającego 

zapewnienie bezpieczeństwa i niezawodności 
na etapach projektowania, budowy, 
eksploatacji  i konserwacji urządzeń, elementów
wyposaŜenia i konstrukcji stwarzających
powaŜne zagroŜenia.

D)  Przedstawienie planów ratunkowych 

i przygotowania akcji ratowniczych

E)  Zabezpieczenia dostarczania niezbędnych

informacji kompetentnym władzom

Wymagania do 

raportu bezpiecze

ń

stwa pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  41

Zawarto

ść

raportu bezpiecze

ń

stwa pracy

Minimum danych i informacje w raporcie bezpieczeństwa 

pracy

I

II

III

IV

V

MAPP (Major Accident Prevention Policy - Strategia 
Zapobiegania Wielkim ZagroŜeniom  Wypadkowym)

Informacja o lokalizacji zakładu, instalacjach oraz 
pracach mogących spowodować zagroŜenie

Opis instalacji, procesów i substancji niebezpiecznych

Identyfikacja zagroŜeń, 

ocena ryzyka

oraz 

stosowanych rozwiązań technicznych 

Środki profilaktyczne oraz środki i działania mające na 
celu ograniczenie strat w przypadku katastrofy

TU Delft, Safety Science Group

strona  42

Ustawa „Prawo ochrony środowiska” z dnia 27 

kwietnia 2001r.

Tytuł IV "Powa

Ŝ

ne awarie" 

Zdefiniowanie przedsi

ę

biorstw:

o zwi

ę

kszonym ryzyku oraz o du

Ŝ

ym ryzyku.

Okre

ś

lenie podstawowych wymaga

ń

m.in.: 

zasady współpracy z PSP, 

opracowanie programu przeciwdziałania awariom. 

Zakłady o du

Ŝ

ym ryzyku: 

opracowanie i wdro

Ŝ

enia systemu bezpiecze

ń

stwa 

stanowi

ą

cego element og

ó

lnego systemu zarz

ą

dzania

i organizacji zakładu, raport bezpiecze

ń

stwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  43

Rozporządzenie Ministra Gospodarki 

z dnia 16 sierpnia 2001r. w sprawie wymagań dla 

raportów bezpieczeństwa oraz szczegółowych zasad 

jego weryfikacji

Rozporządzenie Ministra Gospodarki 

z dnia 9 kwietnia 2002r. w sprawie zaliczenia zakładów 

do kategorii o zwiększonym ryzyku albo do kategorii o 

duŜym ryzyku wystąpienie powaŜnej awarii 

przemys

ł

owej.

TU Delft, Safety Science Group

strona  44

Rozporządzenie Rady Ministrów  z dnia 9 stycznia 2002 r.   

w sprawie wymagań zasadniczych dla środków ochrony 

indywidualnej.

§ 1. Rozporządzenie określa:

1) wymagania zasadnicze dla środków ochrony indywidualnej,
2) warunki i tryb dokonywania oceny zgodności środków
ochrony indywidualnej,
3) sposób znakowania środków ochrony indywidualnej,
4) wzór oznakowania CE.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Spo

ł

ecznej z dnia 31 marca 2003r. 

w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony 

indywidualnej – weszło w Ŝycie z dniem przystąpienia Polski do 

Unii Europejskiej

TU Delft, Safety Science Group

strona  45

Rozporządzenie Rady Ministrów  z dnia 3 lipca  2001 r.   

w spraw sprawie wymagań zasadniczych dla maszyn

i elementów bezpieczeństwa podlegających ocenie zgodności, 

warunków i trybu dokonywania oceny zgodności oraz sposobu 

oznakowania tych maszyn i elementów bezpieczeństwa 

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Spo

ł

ecznej z dnia 31 marca 2003r. 

w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn

i elementów bezpieczeństwa – weszło w Ŝycie

| z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej

TU Delft, Safety Science Group

strona  46

Ramy prawne : Art. 226 Kodeksu pracy

zobowiązuje pracodawców do 

informowania pracowników o ryzyku 

zawodowym, które wiąŜe się

z wykonywana pracą oraz o zasadach 

ochrony przed zagroŜeniem

a więc

pracodawca musi umieć zidentyfikować i ocenić

ryzyko oraz ustalić adekwatne środki profilaktyczne

TU Delft, Safety Science Group

strona  47

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrze

ś

nia 1997r 

w sprawie ogólnych przepisów 
bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy

Dział IV Procesy pracy, rozdział 1. Przepisy ogólne, $39

Pracodawca jest obowi

ą

zany ocenia

ć

i dokumentowa

ć

ryzyko zawodowe, 

wyst

ę

puj

ą

ce przy okre

ś

lonych pracach, 

oraz stosowa

ć

niezb

ę

dne 

ś

rodki 

profilaktyczne zmniejszaj

ą

ce ryzyko.

TU Delft, Safety Science Group

strona  48

definicja ryzyka zawodowego

definicja ryzyka zawodowego

rozumie się przez to prawdopodobieństwo 

wystąpienia niepoŜądanych zdarzeń związanych 

z wykonywaną pracą, powodujących straty

, 

w szczególności wystąpienia u pracowników 

niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku 

zagroŜeń zawodowych występujących w 

środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrze

ś

nia 1997r 

w sprawie ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  49

Nowe wymagania

Nowe wymagania

§

§

39a.1 

39a.1 

Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe przy 

Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe przy 

wykonywanych pracach, w szczeg

wykonywanych pracach, w szczeg

ó

ó

lno

lno

ś

ś

ci przy 

ci przy 

do

do

borze

borze

wyposa

wyposa

Ŝ

Ŝ

enia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych 

enia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych 

substancji i preparat

substancji i preparat

ó

ó

w chemicznych, biologicznych, 

w chemicznych, biologicznych, 

rakotw

rakotw

ó

ó

rczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji 

rczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji 

pracy 

pracy 

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 2 marca 2007r. 
zmieniaj

ą

ce rozporz

ą

dzenia w sprawie 

ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  50

Nowe wymagania

Nowe wymagania

§

§

39a.

39a.

3

3

1 Dokumentacja:

1 Dokumentacja:

a) Stosowane maszyny, narz

a) Stosowane maszyny, narz

ę

ę

dzia i materia

dzia i materia

ł

ł

y,

y,

b) wykonywane zadania,

b) wykonywane zadania,

c) niebezpieczne, szkodliwe i uci

c) niebezpieczne, szkodliwe i uci

ąŜ

ąŜ

liwe czynniki 

liwe czynniki 

ś

ś

rodowiska 

rodowiska 

pracy

pracy

d) Stosowane 

d) Stosowane 

ś

ś

rodki ochrony indywidualnej i zbiorowej,

rodki ochrony indywidualnej i zbiorowej,

e) Osoby pracuj

e) Osoby pracuj

ą

ą

ce na stanowisku

ce na stanowisku

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 2 marca 2007r. 
zmieniaj

ą

ce rozporz

ą

dzenia w sprawie 

ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  51

Nowe wymagania

Nowe wymagania

§

§

39a.

39a.

3

3

2) Wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla 

2) Wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla 

ka

ka

Ŝ

Ŝ

dego z czynnik

dego z czynnik

ó

ó

w 

w 

ś

ś

rodowiska pracy oraz niezb

rodowiska pracy oraz niezb

ę

ę

dne 

dne 

ś

ś

rodki profilaktyczne zmniejszaj

rodki profilaktyczne zmniejszaj

ą

ą

ce ryzyko

ce ryzyko

3) Data przeprowadzenie oceny oraz osoby dokonuj

3) Data przeprowadzenie oceny oraz osoby dokonuj

ą

ą

ce 

ce 

ocen

ocen

ę

ę

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 2 marca 2007r. 
zmieniaj

ą

ce rozporz

ą

dzenia w sprawie 

ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  52

Nowe wymagania

Nowe wymagania

§

§

39

39

b

b

Przy pracach stwarzaj

Przy pracach stwarzaj

ą

ą

cych zagro

cych zagro

Ŝ

Ŝ

enia, gdy wymaga tego 

enia, gdy wymaga tego 

sytuacja, do kierowania lud

sytuacja, do kierowania lud

ź

ź

mi wykonuj

mi wykonuj

ą

ą

cymi te prace 

cymi te prace 

powinny by

powinny by

ć

ć

stosowane sygna

stosowane sygna

ł

ł

y bezpiecze

y bezpiecze

ń

ń

stwa 

stwa 

–

–

r

r

ę

ę

czne 

czne 

lub komunikaty s

lub komunikaty s

ł

ł

owne, zgodnie z wymaganiami 

owne, zgodnie z wymaganiami 

okre

okre

ś

ś

lonymi w za

lonymi w za

łą

łą

czniku 1

czniku 1

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 2 marca 2007r. 
zmieniaj

ą

ce rozporz

ą

dzenia w sprawie 

ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  53

Nowe wymagania

Nowe wymagania

§

§

39

39

3

3

Pracodawca informuje pracownik

Pracodawca informuje pracownik

ó

ó

w o istniej

w o istniej

ą

ą

cych 

cych 

zagro

zagro

Ŝ

Ŝ

eniach zawodowych, w szczeg

eniach zawodowych, w szczeg

ó

ó

lno

lno

ś

ś

ci o 

ci o 

zagro

zagro

Ŝ

Ŝ

eniach, przed kt

eniach, przed kt

ó

ó

rymi chroni

rymi chroni

ć

ć

ich b

ich b

ę

ę

d

d

ą

ą

ś

ś

rodki 

rodki 

ochrony indywidualnej oraz przekazuje informacje o tych 

ochrony indywidualnej oraz przekazuje informacje o tych 

ś

ś

rodkach i zasady ich stosowania. Szczeg

rodkach i zasady ich stosowania. Szczeg

ó

ó

ł

ł

owe zasady 

owe zasady 

stosowania 

stosowania 

ś

ś

rodk

rodk

ó

ó

w ochrony indywidualnej okre

w ochrony indywidualnej okre

ś

ś

la 

la 

za

za

łą

łą

cznik 2

cznik 2

Ramy prawne : Rozporz

ą

dzenie Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 2 marca 2007r. 
zmieniaj

ą

ce rozporz

ą

dzenia w sprawie 

ogólnych przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  54

Holandia, Kodeks Pracy 1998, art. 5. 

1. Sklasyfikuj miejsca pracy i rodzaje prac
2. Zidentyfikuj zagro

Ŝ

enia

3. Ustal stosowane 

ś

rodki ochrony

4. Oszacuj ryzyko
5. Oce

ń

czy ryzyko jest akceptowalne

6. Zidentyfikuj potrzebne dodatkowe 

ś

rodki ochrony

7. Opracuj plan działania
8. Oce

ń

efektywno

ść

planu działania

TU Delft, Safety Science Group

strona  55

Ustawa z dnia 30 pa

ź

dziernika 2002 r. o ubezpieczeniu 

społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób 

zawodowych 

•

rodzaje 

ś

wiadcze

ń

z tytu

ł

u wypadków przy pracy

i chorób zawodowych oraz warunki nabywania prawa
do tych 

ś

wiadcze

ń

,

• zasady i tryb przyznawania 

ś

wiadcze

ń

, ustalania ich

wysoko

ś

ci oraz zasady ich wyp

ł

aty,

•

zasady ró

Ŝ

nicowania stopy procentowej sk

ł

adki na

ubezpieczenie spo

ł

eczne z tytu

ł

u wypadków przy

pracy i chorób zawodowych w zale

Ŝ

no

ś

ci od

zagro

Ŝ

e

ń

zawodowych i ich skutków,

• zasady finansowania prewencji wypadkowej. 

TU Delft, Safety Science Group

strona  56

Pierwszy etap

- od 1 stycznia 2003 r. do 31 marca 2006 r. –

zró

Ŝ

nicowanie składki na poziomie grup działalno

ś

ci (wg Polskiej 

Klasyfikacji Działalno

ś

ci w rejestrze REGON).

Drugi  etap

- po  31  marca  2006  r.,  zró

Ŝ

nicuje  dodatkowo  składki 

poszczególnych  płatników  poprzez  wprowadzenie  indywidualnego 
wska

ź

nika  koryguj

ą

cego (0.8  – 1.2),  powoduj

ą

cego  obni

Ŝ

enie  lub 

podwy

Ŝ

szenie  składki  dla  konkretnego  zakładu,  w  stosunku  do 

składki  ustalonej  dla  bran

Ŝ

y  do  której  zakład  nale

Ŝ

y.  Wska

ź

nik 

koryguj

ą

cy,  zale

Ŝ

ny  od  liczby  osób  poszkodowanych  w  wypadkach 

przy  pracy  i  zatrudnionych  w  warunkach  zagro

Ŝ

enia  b

ę

dzie  ustalany 

na podstawie danych za 3 lata poprzedzaj

ą

ce rok składkowy. 

Trzeci etap

– od 1  kwietnia  2009  r. wska

ź

nik koryguj

ą

cy  b

ę

dzie  mógł

zmienia

ć

si

ę

w zakresie od 0,5 do 1,5.

Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Spo

ł

ecznej z dnia 

29 listopada 2002 r. w sprawie róŜnicowania stopy 

procentowej sk

ł

adki na ubezpieczenie spo

ł

eczne z tytu

ł

u 

wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zaleŜności od 

zagroŜeń zawodowych i ich skutków 

TU Delft, Safety Science Group

strona  57

Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Spo

ł

ecznej z dnia 

29 listopada 2002 r. w sprawie róŜnicowania stopy 

procentowej sk

ł

adki na ubezpieczenie spo

ł

eczne z tytu

ł

u 

wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zaleŜności od 

zagroŜeń zawodowych i ich skutków 

Grupa działalności                         Płatnik składki

K

1

+ K

2

+ K

3

+ K

4                                         

K

1

+ K

2

+ 2 * K

3

K

DX 

= ----------------------------

K

ZX 

=  -----------------------

4                               

4

gdzie:

K

1 

- wypadki przy pracy

K

2 

- śmiertelne i cięŜkie wypadki przy pracy

K

3 

- warunki zagroŜenia (przekroczenia NDS i NDN)

K

4 

- choroby zawodowe

TU Delft, Safety Science Group

strona  58

Część 3

NajwaŜniejsze elementy efektywnego systemu 

zarządzania bezpieczeństwem pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  59

Na poziomie strategicznym

Polityka

Wymierne cele

Programy zarz

ą

dzania/realizacji celów

Przegl

ą

d kierownictwa

TU Delft, Safety Science Group

strona  60

Kluczowe elementy efektywnego systemu 
zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

Zdarzenia wypadkowe

Analiza

i ocena ryzyka

Audyty 

bezpieczeństwa 

pracy

Wskaźniki bezpieczeństwa pracy

Działania 

korygujące 

i 

prewencyjne

TU Delft, Safety Science Group

strona  61

Działania stabilizuj

ą

ce system 

bezpiecze

ń

stwa pracy

(przywracanie optymalnego poziomu ryzyka)

korekcyjne

koryguj

ą

ce

zapobiegawcze

TU Delft, Safety Science Group

strona  62

Eliminacja

zauwaŜonych 

odstępstw / niezgodności

Istota działa

ń

korekcyjnych

TU Delft, Safety Science Group

strona  63

Eliminacja

przyczyn

stwierdzonej

niezgodności / straty

Zapobieganie powtórzeniu się podobnego 

zdarzenia

Istota działa

ń

koryguj

ą

cych

TU Delft, Safety Science Group

strona  64

Eliminacja potencjalnej przyczyny

niezgodności / straty

=

poprawa / doskonalenie

systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy

Zapobieganie zdarzeniom wypadkowym

Istota działa

ń

zapobiegawczych

TU Delft, Safety Science Group

strona  65

Jednolite post

ę

powanie z odst

ę

pstwami

D

z

ia

ła

n

ia

 k

o

re

k

c

y

jn

e

D

z

ia

ła

n

ia

 k

o

re

k

c

y

jn

e

O

D

S

T

Ę

P

S

T

W

O

O

D

S

T

Ę

P

S

T

W

O

Ocena 

Ryzyka

Ocena 

powtarzal-

no

ś

ci

MAŁE

DU

ś

E

A

N

A

L

IZ

A

 P

R

Z

Y

C

Z

Y

N

A

N

A

L

IZ

A

 P

R

Z

Y

C

Z

Y

N

D

Z

IA

Ł

A

N

IA

 K

O

R

Y

G

U

J

Ą

C

E

 

i 

 Z

A

P

O

B

IE

G

A

W

C

Z

E

D

Z

IA

Ł

A

N

IA

 K

O

R

Y

G

U

J

Ą

C

E

 

i 

 Z

A

P

O

B

IE

G

A

W

C

Z

E

DU

ś

A

MAŁA

TAK

STOP

Działania 

skuteczne

NIE

TU Delft, Safety Science Group

strona  66

Dlaczego warto zarz

ą

dza

ć

ryzykiem

•

zapobieganie wypadkom powodującym straty

materialne;

•

korzyści przy ubezpieczeniach; 

po wprowadzeniu 

zróŜnicowanej stawki ubezpieczeniowej uzyskanie 
korzystnej stawki ubezpieczeniowej a być moŜe 
równieŜ „bonusów” związanych z wprowadzeniem 
systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy;

•

dorównanie bądź zdobycie przewagi nad

konkurencją

TU Delft, Safety Science Group

strona  67

Dlaczego warto zarz

ą

dza

ć

ryzykiem

•

uniknięcie bezpośrednich strat powodowanych

przez wypadki przy pracy (straty w produkcji, 
straty wykwalifikowanych często „niezastąpionych”
fachowców, odszkodowania, itp.);

•

poprawa wizerunku firmy (marketing);

•

podniesienie wartości firmy.

TU Delft, Safety Science Group

strona  68

Zagro

Ŝ

enie a ryzyko - definicje

Strata (ang. Loss)  -

moŜliwe do uniknięcia 

zniszczenia lub uszkodzenie czegokolwiek.

ZagroŜenie (ang. Hazard)  -

warunki pracy 

lub zachowanie, które moŜe spowodować stratę.

Ryzyko (ang. Risk)  -

prawdopodobieństwo 

poniesienia straty.

TU Delft, Safety Science Group

strona  69

Zagro

Ŝ

enie versus ryzyko

Przykład 1.

ZagroŜenie

Skutek

Prawdo-

podobieństwo

Ryzyko

katastrofa samolotu 

XYZAL

śmierć wszystkich 

osób

kilkadziesiąt 

wypadków od II wojny 

światowej

średnie

znaczne

katastrofa samolotu 

KLM

śmierć wszystkich 

osób

(od 1945 roku nie było 

wypadku)

znikome

bardzo małe

TU Delft, Safety Science Group

strona  70

Przykład 2.

Utrata słuchu przez pracownika na hali montaŜowej

ZagroŜenie

Skutek

Prawdo-

podobieństwo

Ryzyko

hałas 81dbA

uszkodzenie słuchu

(pracownik nie stosuje 

ochronników słuchu)

bardzo małe

małe

hałas 86dbA

uszkodzenie słuchu

(pracownik uŜywa 

ochronniki słuchu)

znikome

bardzo małe

Zagro

Ŝ

enie versus ryzyko

TU Delft, Safety Science Group

strona  71

Przykład 3.

RóŜne scenariusze wypadkowe

ZagroŜenie

Skutek

Prawdo-

podobieństwo

Ryzyko

wybuch instalacji

katastrofa

(wszystkie urządzenia 

zabezpieczające są

sprawne i 

systematycznie 

kontrolowane)

znikome

średnie 

skaleczenie palca

absencja

(praca ostrymi 

narzędziami, 

pracownik nie uŜywa 

rękawic ochronnych)

duŜe

średnie

Zagro

Ŝ

enie versus ryzyko

TU Delft, Safety Science Group

strona  72

Ź

ródła ryzyka

Ryzyko naturalne

Ryzyko technologiczne

Siły natury

Człowiek

Technika

Praca

TU Delft, Safety Science Group

strona  73

zale

Ŝ

ne od indywidualnej 

ekspozycji

Ryzyko 

zawodowe

Ryzyko osobiste

Ryzyko 

grupowe

Ryzyko przedsiębiorstwa

Pracownik

Ryzyko 

społeczne

PRACA

DOM

SPORT

HOBBY

TRANSPORT

ITD..

zale

Ŝ

ne od liczby 

nara

Ŝ

onych pracowników

Ryzyko awarii

zale

Ŝ

ne od liczby 

obiektów technicznych

WyposaŜenie

Rodzaje ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  74

Podej

ś

cia do zarz

ą

dzania ryzykiem

Treat (kontroluj)

kontrolowanie ryzyka

rozwi

ą

zania fizyczne

rozwi

ą

zania proceduralne

szkolenie i nadzór

Transfer (przenie

ś

)

przenie

ś

ryzyko finansowe na 

innych

ubezpieczenia

zlecenia, podwykonawcy

Terminate (usu

ń

)

eliminacja ryzyka

najlepsze rozwi

ą

zanie

nie zawsze jest mo

Ŝ

liwe

Tolerate (toleruj)

akceptacja ryzyka

decyzja kierownictwa

nie wymaga (dalszych) 

działa

ń

profilaktycznych

TU Delft, Safety Science Group

strona  75

Podej

ś

cie do oceny ryzyka

Ocena ryzyka

Ryzyko nie 

akceptowane

Ryzyko 

akceptowane

Ryzyko 

kontrolowane

Ryzyko 

tolerowane

TU Delft, Safety Science Group

strona  76

Strategia 
DUAT

Analiza ryzyka

Ocena ryzyka

Ryzyko nie 

akceptowane

Ryzyko 

akceptowane

Ryzyko 

kontrolowane

Ryzyko 

tolerowane

Potencjalne 

powa

Ŝ

ne skutki

Potencjalnie 

małe skutki

DUAT

A

B

A - doskonalenie środków ochrony, redukcja ryzyka

B – niezawodność stosowania środków ochrony

TU Delft, Safety Science Group

strona  77

System Zarz

ą

dzania Ryzykiem

Identyfikacja 

zagroŜeń

Oszacowanie 

ryzyka

Akceptacja 

poziomu ryzyka

Analiza 

opcji

Monitorowanie

Podejmowanie 

decyzji

WdroŜenie

Analiza ryzyka

Kontrolowanie poziomu ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  78

Przygotowanie narzędzi do

zarządzania ryzykiem

(koordynator, zakres,

metoda szacowania ryzyka, 

zespoły, formularze, program)

Doraźna 

weryfikacja  

AOR

Zmiany w przedsiębiorstwie

Zdarzenia wypadkowe

Okresowa 

weryfikacja 

AOR

Ustalenie

Akceptowanego 

Poziomu Ryzyka

Analiza i ocena ryzyka (AOR)

Działania korygujące 

dla nieakceptowanego 

poziomu ryzyka

okresowe 

ustalenie 

optymalnego 

poziomu ryzyka 

akceptowanego

Wykorzystanie AOR w przedsiębiorstwie

Działania korygujące i prewencyjne

Badanie zdarzeń wypadkowych

Analizy bezpieczeństwa pracy

Konserwacja prewencyjna

Informacja dla pracowników, szkolenia

Specyfikacje zakupów

Przeglądy - listy kontrolne

Dobór środków ochrony indywidualnej

Zarys procedury zarz

ą

dzania ryzykiem

Przeglądy, audyty, obserwacje

TU Delft, Safety Science Group

strona  79

Podstawowy cel zarz

ą

dzania ryzykiem

Głównym celem zarz

ą

dzania ryzykiem 

jest osi

ą

gni

ę

cie jak najni

Ŝ

szego 

poziomu ryzyka w ramach mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

przedsi

ę

biorstwa –

optymalny poziom ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  80

Zasada ALARP

(as low as reasonable practical) 

tak niskie jak jest to praktycznie 

uzasadnione

TU Delft, Safety Science Group

strona  81

Monitorowanie poziomu ryzyka

Głównym celem monitorowania 

poziomu ryzyka jest jak najszybsze 

reagowanie na kaŜde przekroczenie 

poziomu akceptowanego

Ciągłe doskonalenie systemu

TU Delft, Safety Science Group

strona  82

Oszacowanie ryzyka 

poziom ryzyka                       poziom ryzyka

bez stosowania                     przy stosowaniu

środków ochrony                  środków ochrony

ograniczenie

poziomu ryzyka

dzięki 
stosowaniu

środków 
ochrony

r

y

z

y

k

o

Ryzyko  

„maksymalne”

Ryzyko  

optymalne

APR

APR - akceptowany poziom ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  83

ryzyko

APR

ryzyko        ryzyko

“maksymalne” “optymalne”

Środek ochrony A 
(50%)

Środek ochrony B 
(30%)

Środek ochrony C 
(20%)

APR –

akceptowany 

poziom ryzyka

Ś

rodki ochrony = obni

Ŝ

enie poziomu ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  84

Środek ochrony A 
(50%)

Środek ochrony B 
(30%)

Środek ochrony C 
(20%)

Funkcjonuje                Relatywna       

w                        skuteczność

90%                           45%

100%                          30%

50%                           10%

RAZEM

85%

Rzeczywista skuteczno

ść ś

rodków ochrony

TU Delft, Safety Science Group

strona  85

ryzyko

ryzyko     ryzyko                                                ryzyko

„maksymalne” „optymalne”

„rzeczywiste”

Środek ochrony A 
(45%)

Środek ochrony B 
(30%)

Środek ochrony C 

(10%)

APR

Wpływ rzeczywistej skuteczno

ś

ci 

ś

rodków 

ochrony na ryzyko

TU Delft, Safety Science Group

strona  86

Monitorowanie ryzyka 

Wykorzystanie wyników przeglądów, audytów, 

obserwacji, wskaźników itp. do oceny 

stosowania środków ochrony, a tym samych 

weryfikacja ich skuteczności

Wykorzystanie zdarzeń wypadkowych do 

weryfikacji oceny prawdopodobieństwa oraz 

skutków

TU Delft, Safety Science Group

strona  87

Ryzyko w OHSAS

4.3.1. 

Identyfikacja 

zagro

Ŝ

e

ń

i ocena ryzyka

4.5.4.

Audyty

4.2. 

Polityka

4.3.3. Cele

4.3.4. 

Program

4.4.2.

Szkolenia, 

ś

wiadomo

ść

4.4.7.

Przygotowanie 

na awarie

4.4.6.

Sterowanie 

operacyjne

4.4.3.

Konsultacje

4.5.1.

Monitorowanie

4.5.2.

Zdarzenia 

wypadkowe

TU Delft, Safety Science Group

strona  88

Zdarzenia wypadkowe

Ka

Ŝ

de

zdarzenie wypadkowe 

dostarcza cennych informacji

o rzeczywistych i potencjalnych 

przyczynach wypadków, co pozwala 

na weryfikacj

ę

oceny ryzyka

TU Delft, Safety Science Group

strona  89

Zdarzenia wypadkowe

 ‘śpiące’ wypadki - potencjalne zdarzenia wypadkowe

warunki pracy lub zachowanie pracownika , które mogą być

przyczyną wypadku = niebezpieczne sytuacje

 zdarzenia potencjalnie wypadkowe

zdarzenia, które mogły spowodować straty

 wypadki

zdarzenia, które spowodowały straty 

Dlaczego warto badać zdarzenia wypadkowe:

 uczenie się

 efektywność ekonomiczna

 usuwanie przyczyn

 prewencja

TU Delft, Safety Science Group

strona  90

Zdarzenia wypadkowe terminologia

NIEBEZPIECZNA SYTUACJA

niebezpieczne zachowanie lub niebezpieczne warunki pracy

ZDARZENIE WYPADKOWE

wypadek lub zdarzenie potencjalnie wypadkowe

POPO – potencjalnie powaŜne (ang. HIPO – high potential)

TU Delft, Safety Science Group

strona  91

wypadek

wypadek 

POPO

niebezpieczne 

sytuacje

niebezpieczne

sytuacje POPO

Zdarzenie 

potencjalnie 

wypadkowe

POPO

zdarzenie 

potencjalnie 

wypadkowe 

s  t  r  a  t  y     r  z  e  c  z  y  w  i  s  t  e

s 
t
r
a
t
y

p
o
t
e
n
j
a
l
n
e 

powaŜny 
wypadek 

znikome (praktycznie brak strat)              małe/średnie    

powaŜne

p

o

w

a

Ŝ

n

e

ś

r
e

d
n

i

e

z

n

i

k

o

m

e 

Rodzaje zdarze

ń

wypadkowych

TU Delft, Safety Science Group

strona  92

Przykład powi

ą

zania oceny ryzyka

z poziomem raportowania

Kategoria ryzyka 

poziom raportowania

kategoria 1-2

kierownik 

jednostki/komórki 
organizacyjnej

kategoria 3

kierownik wydziału/fabryki

kategoria 4-5

najwyŜsze kierownictwo

TU Delft, Safety Science Group

strona  93

Kluczowe wska

ź

niki strat

Monitorowanie 

reaktywne

Monitorowanie 

pro aktywne

Ocena 

ryzyka

Kluczowe 

wska

ź

niki 

efektywno

ś

ci

i sposoby 

kontroli zagro

Ŝ

e

ń

Badanie 

wypadków, 

analizy 

epidemiologiczne

Przegl

ą

dy

i 

działania 

koryguj

ą

ce

Analiza 

trendów

Analiza 

trendów

Ocena systemu

Wska

ź

niki reaktywne i pro aktywne

System QUEST, W.Brytania

TU Delft, Safety Science Group

strona  94

        sukces = nagroda 

 
 

 

Wybitne osi

ą

gni

ę

cia 

 
 

              norma 

 
 
 

Stan normalny 

 

    ostrze

Ŝ

enie – korekta 

Podj

ę

cie działa

ń

 

koryguj

ą

cych we 

własnym zakresie - do 

wiadomo

ś

ci 

pełnomocnika Zarz

ą

du 

ds. Bezpiecze

ń

stwa 

Pracy 

       alarm = 
natychmiastowe                              
działania 

 

Działania koryguj

ą

ce 

nadzorowane 

bezpo

ś

rednio przez 

pełnomocnika Zarz

ą

du 

ds. Bezpiecze

ń

stwa 

Pracy 

 

CEL  

DŁUGO-

TERMINO

WY 

CEL  

KRÓTKO-

TERMINOWY 

Monitorowanie systemu przy pomocy 

wska

ź

ników

TU Delft, Safety Science Group

strona  95

Monitorowanie systemu

Monitorowanie systemu

Cele

Wska

ź

niki 

pro aktywne

Wska

ź

niki 

reaktywne

Polityka, 

ocena ryzyka

Ocena 

zarz

ą

dzania 

ryzykami

Ocena 

funkcjonowania 

systemu

Ocena 

skuteczno

ś

ci 

systemu

Procedury, 

standardy

Potencjalne 

straty

TU Delft, Safety Science Group

strona  96

Część 4

Audyty systemu zarządzania 

bezpieczeństwem pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  97

Definicja : 
Audyt Bezpiecze

ń

stwa Pracy

okresowy przegląd prewencyjny, którego celem 

jest uzyskanie obrazu, w jaki sposób dana 

organizacja zarządza ryzykiem, zapobiega 

urazom, zniszczeniom i innym niepoŜądanym 

stratom w celu podjęcia skutecznych akcji 

mających poprawić zarządzanie 

przedsiębiorstwem

TU Delft, Safety Science Group

strona  98

Cel podstawowy

Audyty systemów zarz

ą

dzania 

bezpiecze

ń

stwem

Wczesne ostrzeŜenie dla 
kierownictwa firmy  - aby moŜna 
było zapobiec stratom przez 
podjęcie odpowiednich działań
zapobiegawczych.

TU Delft, Safety Science Group

strona  99

Rodzaje Audytów

Audyty 1-wszej strony  

•

indywidualne audyty kierownictwa

♦

na tym samym poziomie

♦

na niŜszych poziomach

•

zespołowe audyty personelu produkcyjnego

♦

interdyscyplinarne - problemy

techniczne, eksploatacyjne, metody 
pracy, szkolenie, produkcja, zdrowie
i  higiena pracy,

♦

z udziałem ekspertów zewnętrznych 

lub bez

Audyty 2-giej oraz 3-ciej strony

TU Delft, Safety Science Group

strona  100

Cel Audytów – ocena systemu

♦

obiektywna ocena wysiłku włoŜonego w zapobieganie 

stratom

♦

pomoc w zbudowaniu skutecznego systemu zapobiegania

stratom

♦

kompleksowa i systematyczna ocena zarządzania

bezpieczeństwem pracy, ochroną zdrowia pracowników 
i zapobieganiu stratom

♦

identyfikacja zagroŜeń mogących spowodować:

♦

wypadek przy pracy

♦

chorobę zawodową

♦

awarię

♦

straty produkcyjne

♦

poŜar

♦

wybuch

♦

inne straty

TU Delft, Safety Science Group

strona  101

Typy audytów

Audyty wewn

ę

trzne

•

przeprowadzane przez przełoŜonego

•

przeprowadzane przez zespół/grupę

pracowników z róŜnych działów 

Audyty zewn

ę

trzne

•

zewnętrzny zespół audytorski

TU Delft, Safety Science Group

strona  102

Część 4.1

Audyt systemu zarządzania 

bezpieczeństwem pracy wg ISRS

TU Delft, Safety Science Group

strona  103

ISRS

ISRS

International Safety Rating System

International Safety Rating System

TU Delft, Safety Science Group

strona  104

ISRS - wynik lat do

ś

wiadcze

ń

, 

innowacji i współpracy

Początek lat 50-tych - Frank E. Bird, Jr. tworzy program 

bezpieczeństwa dla Lukens Steel Company w  Pensylwanii -
największej, niezaleŜnej  hucie w Stanach Zjednoczonych

1970

- Firma ubezpieczeniowa INA, Stany Zjednoczone.

Frank Bird tworzy system Total Loss Control, na
podstawie analizy opisów wypadków i awarii
zebranych u tysięcy klientów INA

1978

- Pierwsza wersja ISRS, International Loss Control

Institute, Loganville, Georgia, USA

 1980, 1984, 1986, 1988, 1994, 2003 - kolejne wersje ISRS

2001

- wersja polska EVISA 2.1

2004

– wersja polska EVISA 3.1

2005

– isrs

7

2007

– isrs

7 

wersja polska i pierwszy projekt ABB

TU Delft, Safety Science Group

strona  105

Logicznie uporz

ą

dkowany program do mierzenia 

jako

ś

ci i skuteczno

ś

ci systemu ograniczania strat 

oraz zarz

ą

dzania bezpiecze

ń

stwem pracy

Kompleksowe i systematyczne podej

ś

cie do

problematyki zapobiegania stratom.

Zbiór sprawdzonych praktyk zarz

ą

dzania.

Przewodnik dotycz

ą

cy wdra

Ŝ

ania, utrzymywania 

i ci

ą

głego doskonalenia systemu zarz

ą

dzania 

ochron

ą

zdrowia i bezpiecze

ń

stwem pracy.

Czym jest ISRS ?

TU Delft, Safety Science Group

strona  106

Filozofia ISRS

1. R

1. R

ó

ó

b to co jest Ci potrzebne

b to co jest Ci potrzebne

(spośród 653 pytań EVISA/ISRS - praktyk 

zarządzania, wybierz  te, które wpływają na obniŜenie 
największych ryzyk)

2. T

2. T

o co robisz musi by

o co robisz musi by

ć

ć

zrobione dobrze

zrobione dobrze

(dokonuj regularnego pomiaru funkcjonowania i 

efektów wdroŜonych praktyk zarządzania oraz 
podejmuj niezbędne działania korygujące i 
zapobiegawcze)

TU Delft, Safety Science Group

strona  107

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11 12 13 14 15

16 17 18 19 20

Pytania

EVISA

Poziom

1-10

Zasada budowy i oceny systemu zarz

ą

dzania

wg  Programu EVISA

Wybór elementów

systemu na zasadzie

“need based” -

potrzeby na podstawie

analizy ryzyka.

AUDYT wg Programu EVISA 

TU Delft, Safety Science Group

strona  108

126

podobszarów

653

wymagań systemowych

20

obszarów

ISRS - Kompleksowy System

TU Delft, Safety Science Group

strona  109

1.  Zarz

ą

dzanie i administracja (74)

2.  Szkolenie kadry kierowniczej (26)
3.  Planowe przegl

ą

dy bhp i obsługa 

urz

ą

dze

ń

(38)

4.  Analiza  zada

ń

krytycznych i 

procedury pracy (27)

5.  Badanie zdarze

ń

wypadkowych 

(33)

6.  Obserwacja procesu pracy (15)
7.  Przygotowanie do sytuacji 

awaryjnych (53)

8.  Przepisy BHP i pozwolenia na 

wykonywanie prac (36)

9.  Analiza zdarze

ń

wypadkowych 

(33)

10. Szkolenie pracowników (41)

11. 

Ś

rodki ochrony indywidualnej (18)

12. Ochrona zdrowia i higiena pracy 

(52)

13.  Ocena systemu  zarz

ą

dzania 

bezpiecze

ń

stwem pracy (27)

14.  Technologia i zarz

ą

dzanie 

zmianami (29)

15.  Komunikacja interpersonalna (20)
16.  Komunikacja grupowa (20)
17.  Promocja zagadnie

ń

bezpiecze

ń

stwa pracy (40)

18.  Dobór i przygotowanie 

pracowników do pracy (18)

19. Zarz

ą

dzanie zakupami materiałów

i usług (39)

20.  Bezpiecze

ń

stwo poza prac

ą

(14)

ISRS - Wykaz Obszarów oraz Liczba Pytań

W sumie 653  pytania

TU Delft, Safety Science Group

strona  110

1. Zarz

ą

dzanie i administracja (1310)

2. Szkolenie kadry kierowniczej (700)
3. Przegl

ą

dy bhp i obsługa urz

ą

dze

ń

(690)

4. Analiza  prac krytycznych i

procedury pracy (650)

5. Badanie zdarze

ń

wypadkowych 

(605)

6. Obserwacja procesu pracy (450)
7. Przygotowanie do sytuacji 

awaryjnych     (700)

8. Przepisy BHP i pozwolenia na 

wykonywanie prac (615)

9. Analiza zdarze

ń

wypadkowych 

(550)

10. Szkolenie pracowników (700)

11. 

Ś

rodki ochrony indywidualnej (380)

12. Ochrona zdrowia i higiena pracy

(700)

13.Ocena systemu  zarz

ą

dzania

bezpiecze

ń

stwem pracy (700)

14. Technologia i  zarz

ą

dzanie 

zmianami (670)

15. Komunikacja interpersonalna (490)
16. Komunikacja grupowa (450)
17. Promocja zagadnie

ń

bezpiecze

ń

stwa  pracy  (380)

18. Dobór i przygotowanie pracowników  

do pracy (405

19. Zarz

ą

dzanie zakupami materiałów

i usług (615)

20. Bezpiecze

ń

stwo poza prac

ą

(240)

ISRS - Wykaz obszarów oraz ‘ich wartości’

W sumie 12 000  punktów

TU Delft, Safety Science Group

strona  111

ISRS : Pytanie TAK/NIE (Przykład)

Obszar 1. Zarz

ą

dzanie i Administracja [1310]

Dział 1.1. Polityka Bezpiecze

ń

stwa Pracy [50]

Poziom oceny : L1

UWAGA
Jeśli NIE idź do 1.2.1

Pozycja

1.1.1

Pytanie

Czy w przedsiębiorstwie istnieje 
dokument określający politykę
kierownictwa w zakresie bezpieczeństwa 
pracy (zapobiegania stratom)

Odpowiedź

TAK

NIE

Punkty

20

0

TU Delft, Safety Science Group

strona  112

ISRS : Pytanie Cało

ść

/Cz

ęść

(Przykład)

Obszar 1. Zarz

ą

dzanie i Administracja [1310]

Dział 1.1. Polityka Bezpiecze

ń

stwa Pracy [ 50 ]

Pozycja

1.1.4

Pytanie

Wykorzystanie dokumentu okre

ś

laj

ą

cego polityk

ę

kierownictwa w zakresie bezpiecze

ń

stwa pracy

1. Umieszczony  w dokumentach zakładowych 

dotycz

ą

cych bezpiecze

ń

stwa  pracy

2. ‘Rozplakatowany w zakładzie
3. Umieszczony w regulaminie zakładowym
4. Omawiany w programach szkoleniowych
5. Jest ogólnie dost

ę

pny. 

6. Wykorzystany w inny sposób : .................……..

Odpowiedź

Suma = 12

TAK = 2

NIE = 0

Punkty

0 - 12

TU Delft, Safety Science Group

strona  113

ISRS : Pytanie % (Przykład)

Obszar 1. Zarz

ą

dzanie i Administracja [1310] 

Dział 1.8. Audyty wewn

ę

trzne Bezpiecze

ń

stwa Pracy [95]

UWAGA
Jeśli mniej niŜ 50% idź do 1.9.1

Pozycja

1.8.1

Pytanie

Jaki procent kierownictwa od 

ś

redniego do 

najwy

Ŝ

szego szczebla bierze udział w audytach  

wewn

ę

trznych bezpiecze

ń

stwa pracy

Odpowiedź

% x 25

Punkty

0 - 25

TU Delft, Safety Science Group

strona  114

ISRS : Pytanie o Cz

ę

stotliwo

ść

(Przykład)

Obszar 5. Badanie Wypadków i Zdarze

ń

Potencjalnie wypadkowych [ 605 ]

Dział 5.4. Działania Koryguj

ą

ce i Prewencyjne [120]

Pozycja

1.8.1

Pytanie

Jak cz

ę

sto odpowiedzialne osoby s

ą

informowane o podj

ę

tych  działaniach 

prewencyjnych i post

ę

pie ich 

realizacji

Odpowiedź

raz na miesiąc

raz na 2 miesiące

raz na kwartał

raz na pół roku

raz na rok

nigdy

Punkty

25 
20
15
10

5
0

TU Delft, Safety Science Group

strona  115

ISRS : Pytanie Eksperckie 
(Przykład)

Obszar 3. Przegl

ą

dy BHP i Stanu Technicznego [690]

Dział 3.1. Planowanie przegl

ą

dów BHP [140]

Wskazania PJ
brak = 0
szkolenie w zakresie zagadnień bhp : 0-5
szkolenie w zakresie identyfikacji i oceny zagroŜeń : 0-5
szkolenie prowadzenia kontroli stanu bhp : 0-5

Pozycja

3.1.1.1

Pytanie

Oceń formalne szkolenie w zakresie 

techniki prowadzenia przeglądów bhp 

przez osoby je prowadzące

Odpowiedź

PJ = 15

Punkty

0 - 15

TU Delft, Safety Science Group

strona  116

ISRS  - Korzy

ś

ci      

•

Przewodnik przy wdraŜaniu nowoczesnego

systemu zarządzania bezpieczeństwem 
pracy.

•

Precyzyjna ocena “stanu bezpieczeństwa -

naraŜenia na straty” organizacji.

•

Źródło metod poprawy bezpieczeństwa

indywidualnego i grupowego.

TU Delft, Safety Science Group

strona  117

ISRS  - Korzy

ś

ci (cd.)      

•

WdroŜenie zasad przewidywania potencjalnych

zdarzeń powodujących straty oraz systematycznej 
analizy ich przyczyn.

•

Zmniejszona liczba wypadków, redukcja ryzyka

zawodowego i ilości zagroŜeń.

•

Redukcja kosztów wypadków i innych strat

poprzez wzrost efektywności zarządzania
i zaangaŜowania pracowników.

TU Delft, Safety Science Group

strona  118

ISRS  - Metodologia Audytów

Podsumowanie audytu

Wywiady z kompetentnymi 

osobami

Badanie dokumentacji

Weryfikacja 

zapisów

Wywiady

sprawdzające

PCS - Audyt 

stanowiskowy

Sporządzenie rapotu

Przygotowanie audytu

TU Delft, Safety Science Group

strona  119

Część 4.2

Audyty systemu zarządzania 

bezpieczeństwem pracy

wg OHSAS 18001:2007 i PN-N-18001:2004

TU Delft, Safety Science Group

strona  120

Ogólny Model Systemu Zarządzania

Dr W. Edwards Deming

15% problemów 
organizacji moŜe być
kontrolowane przez  
pracowników. 

Pozostałe 85% musi więc 
być kontrolowane przez 
system zarządzania.

Ocena

Strategia

Nadzór

Plan

Realizacja

TU Delft, Safety Science Group

strona  121

4.4 WDRAśANIE 
I FUNKCJONOWANIE

4.4.1 Zasoby, zadania, 
odpowiedzialności i uprawnienia
4.4.2 Szkolenie, świadomość

i kompetencje

4.4.3 Komunikacja, współudział

i konsultacje

4.4.4 Dokumentacja
4.4.5 Nadzór nad dokumentacją
4.4.6 Sterowanie operacyjne 
4.4.7 Przygotowanie i reagowanie

na awarie

4.5 SPRAWDZANIE 

4.5.1 Monitorowanie i pomiary
4.5.2 Ocena zgodności
4.5.2 Badanie zdarzeń wypadkowych,

niezgodności, działania
korygujące i zapobiegawcz4

4.5.4 Nadzorowanie zapisami
4.5.5 Audyt wewnętrzny

4.6 PRZEGLĄD 
WYKONYWANY PRZEZ 
KIEROWNICTWO

Ci

ą

głe doskonalenie

4.2  POLITYKA BHP

4.3 
PLANOWANIE

4.3.1 Identyfikacja 

zagroŜeń, ocena
ryzyka i określenie
środków kontroli

4.3.2 Wymagania prawne

i inne

4.3.3 Cele i programy

Struktura  normy OHSAS 18001:2007 

TU Delft, Safety Science Group

strona  122

4.4 WDRAśANIE 
I FUNKCJONOWANIE

4.4.1 Struktura i odpowiedzialność i uprawnienia
4.4.2. Zapewnienie zasobów
4.4.3 Szkolenie, świadomość, kompetencje i 
motywacja
4.4.4 Komunikowanie się
4.4.5 Dokumentacja systemu BHP
4.4.6. Zarządzanie ryzykiem zawodowym
4.4.7 Organizowanie prac i działań związanych ze 
znaczącymi zagroŜeniami
4.4.8. Zapobieganie, gotowość i reagowanie na 
wypadki przy pracy i powaŜne awarie
4.4.9. Zakupy
4.4.10. Podwykonawstwo

4.5 
SPRAWDZANIE 
ORAZ 
DZIAŁANIA 
KORYGUJĄCE I 
ZAPOBIEGAWCZE

4.5.1 Monitorowanie
4.5.2 Badanie wypadków 
przy pracy, chorób 
zawodowych i zdarzeń
potencjalnie 
wypadkowych
4.5.3 Auditowanie
4.5.4. Niezgodności oraz 
działania korygujące i 
zapobiegawcze

4.6 PRZEGLĄD 
ZARZĄDZANIA

Ci

ą

głe doskonalenie

4.2. 

ZAANGAśOWANIE 

NAJWYśSZEGO KIEROWNICTWA 
ORAZ POLITYKA BHP
4.2.1. ZaangaŜowanie najwyŜszego 
kierownictwa
4.2.2. Polityka bezpieczeństwa i 
higieny pracy
4.2.3. Współudział pracowników

4.3 PLANOWANIE

4.3.1 Wymagania ogólne.
4.3.2 Wymagania prawne i 
inne
4.3.3 Cele ogólne i 
szczegółowe
4.3.4. Planowanie działań

Struktura PN-N-18001:2004

TU Delft, Safety Science Group

strona  123

4.4 WDRAśANIE I FUNKCJONOWANIE

4.4.1 Struktura i odpowiedzialność i uprawnienia
4.4.2. Zapewnienie zasobów
4.4.3 Szkolenie, świadomość, kompetencje i motywacja
4.4.4 Komunikowanie się
4.4.5 Dokumentacja systemu BHP

4.4.5.1. Postanowienia ogólne
4.4.5.2. Nadzór nad dokumentami
4.4.5.3. Nadzór nad zapisami

4.4.6. Zarządzanie ryzykiem zawodowym
4.4.7 Organizowanie prac i działań związanych ze znaczącymi 
zagroŜeniami
4.4.8. Zapobieganie, gotowość i reagowanie na wypadki przy pracy i 
powaŜne awarie
4.4.9. Zakupy
4.4.10. Podwykonawstwo

Struktura PN-N-18001

:2004

:2004

TU Delft, Safety Science Group

strona  124

OHSAS 18001 (kwiecie

OHSAS 18001 (kwiecie

ń

ń

1999)

1999)

Occupational Health and Safety Management Systems

British Standards Institution

współpraca: Bureau Veritas Quality International, Det 

Norske Veritas, Lloyd Register Quality Assurance,  ...

PN

PN

-

-

N

N

-

-

18001 (lipiec 1999

18001 (lipiec 1999

, stycze

, stycze

ń

ń

2004)

2004)

Systemy zarz

Systemy zarz

ą

ą

dzania bezpiecze

dzania bezpiecze

ń

ń

stwem i higien

stwem i higien

ą

ą

pracy

pracy

PN

PN

-

-

N

N

-

-

18002 (stycze

18002 (stycze

ń

ń

2000)

2000)

Og

Og

ó

ó

lne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego

lne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego

TU Delft, Safety Science Group

strona  125

“Projekt OHSAS”: BSI, DNV, BVQI, LRQA, SGS, 
…

W kwietniu 1999 roku opublikowano OHSAS 18001. 

Od tego momentu stał si

ę

on jednolitym standardem, 

wg którego, decyzj

ą

firm certyfikacyjnych, dokonuje si

ę

w Europie i na 

ś

wiecie, certyfikacji systemów 

zarz

ą

dzania BHP.

TU Delft, Safety Science Group

strona  126

OHSAS 18002:2000 - wskazówki do 
wdro

Ŝ

enia systemu.

Wyja

ś

nia ona zasady OHSAS 18001 i opisuje intencje 

wymaga

ń

, typowe dane wej

ś

ciowe i efekty a tak

Ŝ

e procesy 

dla ka

Ŝ

dego z elementów OHSAS 18001. Dokument słu

Ŝ

y 

lepszemu zrozumieniu i ułatwieniu wdro

Ŝ

enia OHSAS 

18001.

OHSAS 18002 nie tworzy dodatkowych wymaga

ń

ni

Ŝ

te, 

które s

ą

opisane w OHSAS 18001, ani nie stawia 

okre

ś

lonych wymaga

ń

w kwestii sposobu wdro

Ŝ

enia 

OHSAS 18001.

TU Delft, Safety Science Group

strona  127

OHSAS 18001:2007

Zagro

Ŝ

enie -

ź

ródło zagro

Ŝ

enia, sytuacja lub działania 

mog

ą

ce spowodowa

ć

uraz człowieka, schorzenie 

zawodowe lub ich kombinacj

ę

PN-N-18001:2004

Zagro

Ŝ

enie -

stan 

ś

rodowiska

pracy mog

ą

cy spowodowa

ć

wypadek lub chorob

ę

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  128

OHSAS 18001:2007

Zagro

Ŝ

enie  znacz

ą

ce -

brak

PN-N-18001:2004

Zagro

Ŝ

enie znacz

ą

ce -

zagro

Ŝ

enie mog

ą

ce spowodowa

ć

powa

Ŝ

ne i nieodwracalne uszkodzenie zdrowia lub 

ś

mier

ć

, wyst

ę

puj

ą

ce w szczególno

ś

ci przy wykonywaniu 

prac szczególnie niebezpiecznych lub w sytuacjach 
powa

Ŝ

nych awarii

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  129

OHSAS 18001:2007

Zdarzenie wypadkowe -

zdarzenie zwi

ą

zane

z prac

ą

powoduj

ą

ce lub mog

ą

ce spowodowa

ć

uraz, 

schorzenie zawodowe (niezale

Ŝ

nie od stopnia 

ci

ęŜ

ko

ś

ci) lub 

ś

mier

ć

.

PN-N-18001:2004

Zdarzenie wypadkowe -

brak

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  130

OHSAS 18001:2007

Zdarzenie potencjalnie wypadkowe –

szczególny 

przypadek zdarzenia wypadkowego 

PN-N-18001:2004

Zdarzenie potencjalnie wypadkowe –

niebezpieczne 

zdarzenie, zwi

ą

zane z wykonywan

ą

prac

ą

, podczas 

którego nie dochodzi do urazów lub pogorszenia stanu 
zdrowia.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  131

OHSAS 18001:2007

Awaria, powa

Ŝ

na awaria –

szczególny przypadek zdarzenia 

wypadkowego

PN-N-18001:2004

Powa

Ŝ

na awaria –

zdarzenie, w szczególno

ś

ci emisja, po

Ŝ

ar 

lub eksplozja powstałe w trakcie procesu przemysłowego, 
magazynowania lub transportu, w których wyst

ę

puje jedna 

lub wi

ę

cej niebezpiecznych substancji, prowadz

ą

ce do 

natychmiastowego powstania zagro

Ŝ

enia 

Ŝ

ycia lub zdrowia 

lub 

ś

rodowisk, lub powstania takiego zagro

Ŝ

enia z 

opó

ź

nieniem.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  132

OHSAS 18001:2007

Ryzyko -

kombinacja prawdopodobie

ń

stwa wyst

ą

pienia 

zdarzenia stwarzaj

ą

cego zagro

Ŝ

enie lub ekspozycji na 

zagro

Ŝ

enie oraz ci

ęŜ

ko

ś

ci urazu lub schorzenia 

zawodowego, które mog

ą

zosta

ć

spowodowane tym 

zdarzeniem lub ekspozycj

ą

na zagro

Ŝ

enie. 

PN-N-18001:2004

Ryzyko zawodowe-

prawdopodobie

ń

stwo wyst

ą

pienia 

niepo

Ŝą

danych zdarze

ń

zwi

ą

zanych z wykonywan

ą

prac

ą

powoduj

ą

cych straty, w szczególno

ś

ci wystapienia u 

pracownikow niekorzystnych skutków zdrowotnych w 
wyniku zagro

Ŝ

e

ń

zawodowych wyst

ę

puj

ą

cych w 

ś

rodowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  133

OHSAS 18001:2007

Ocena ryzyka -

proces oceny ryzyk b

ę

d

ą

cych skutkiem 

wyst

ę

puj

ą

cych zagro

Ŝ

e

ń

, bior

ą

cy pod uwag

ę

adekwatno

ść

istniej

ą

cych 

ś

rodków ochrony

i prowadz

ą

cy do decyzji czy dane ryzyko jest 

akceptowane czy te

Ŝ

nie 

PN-N-18001:2004

Ocena ryzyka zawodowego –

proces analizowania ryzyka 

zawodowego i wyznaczenie jego dopuszczalno

ś

ci

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  134

OHSAS 18001:2007

Niezgodno

ść

-

niespełnienie wymagania

PN-N-18001:2004

Niezgodno

ść

-

niespełnienie wymagania

Wymaganie –

potrzeba lub oczekiwanie, które zostało 

ustalone, przyj

ę

te zwyczajowo lub jest obowi

ą

zkowe.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  135

OHSAS 18001:2007

Cele -

cel BHP w kontek

ś

cie wyników działa

ń

BHP (3.15) 

ustanowiony przez organizacj

ę

(3.17) do osi

ą

gni

ę

cia

UWAGA

Cele powinny by

ć

ilo

ś

ciowe o ile jest to praktycznie 

uzasadnione 

PN-N-18001:2004

Cel ogólny zarz

ą

dzania BHP -

cel dotycz

ą

cy działa

ń

w 

zakresie BHP, wynikaj

ą

cy z polityki BHP, który organizacja 

ustaliła do osi

ą

gni

ę

cia.

Cel szczegółowy zarz

ą

dzania BHP -

cel wyra

Ŝ

any ilo

ś

ciowo 

zawsze, gdy jest to mo

Ŝ

liwe, wynikaj

ą

cy z celów ogólnych 

zarz

ą

dzania BHP  organizacji, do zrealizowania, aby 

osi

ą

gn

ąć

cele ogólne.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  136

OHSAS 18001:2007

Bezpiecze

ń

stwo i higiena pracy -

Warunki i czynniki, które 

wpływaj

ą

lub mog

ą

wpływa

ć

na zdrowie i bezpiecze

ń

stwo 

pracowników, pracowników czasowych, personelu 
kontraktowego, go

ś

ci i innych osób przebywaj

ą

cych w 

miejscu pracy 

PN-N-18001:2004

Bezpiecze

ń

stwo i higiena pracy -

stan warunków

i organizacji pracy oraz zachowa

ń

pracowników 

zapewniaj

ą

cy wymagany poziom ochrony zdrowia i

Ŝ

ycia 

przed zagro

Ŝ

eniami wyst

ę

puj

ą

cymi w 

ś

rodowisku pracy.

Podstawowe poj

ę

cia i definicje 

TU Delft, Safety Science Group

strona  137

Zagro

Ŝ

enie

Warunki 

pracy

Identyfikacja 

zagro

Ŝ

enia

Ryzyko 

nieakceptowane

Ryzyko 

akceptowane

Ocena 

ryzyka

Ryzyko

Wypadek

Zdarzenie 

potencjalnie 

wypadkowe

moŜe spowodować, 

uraz, schorzenie 

zawodowe

Zdarzenie wypadkowe

skutki

zagroŜenie

ryzyko

Definicje OHSAS 18001:2007

TU Delft, Safety Science Group

strona  138

Zagro

Ŝ

enie

Warunki 

pracy

Identyfikacja 

zagro

Ŝ

enia

Ocena 

dopuszczalno

ś

ci

Ryzyko 

zawodowe

Zdarzenie 

potencjalnie 

wypadkowe

moŜe spowodować, 

wypadek lub chorobę

Zagro

Ŝ

enie 

zawodowe

Zagro

Ŝ

enie 

znacz

ą

ce

Powa

Ŝ

na 

awaria

skutki

zagroŜenie

ryzyko

Definicje PN-N-18001:2004

TU Delft, Safety Science Group

strona  139

Ź

ródła wymaga

ń

Normy dla systemów zarz

ą

dzania 

bezpiecze

ń

stwem pracy

Wymagania prawne

Procedury obowi

ą

zuj

ą

ce w organizacji

Instrukcje robocze

Warunki kontraktów, specjalne wymagania

Zarz

ą

dzenia i polecenia wewn

ę

trzne

TU Delft, Safety Science Group

strona  140

Spostrze

Ŝ

enia audytorskie

Niezgodno

ś

ci

Obserwacje

Sugestie doskonalenia systemu

Godne uznania osi

ą

gni

ę

cia

TU Delft, Safety Science Group

strona  141

Warunki stwierdzenia niezgodno

ś

ci

WYMAGANIE

Precyzyjne wskazanie, gdzie dane 

wymaganie jest przedstawione

BŁ

Ą

D

Wskazanie popełnionego bł

ę

du

DOWÓD

Obiektywne dowody 

TU Delft, Safety Science Group

strona  142

Część 4.3

Audyty systemu zarządzania 

bezpieczeństwem pracy wg SCC / VCA

TU Delft, Safety Science Group

strona  143

Historia

1990/1 

Współpraca: DOW, DSM, ESSO, SHELL 
 

1995 

Pierwsza wersja normy VCA, wersja holenderska 
1995*01 
 

1997 

Norma w wersji angielskiej 
 

2000 

Dodatkowe wymaganie oparte na wskaźniku 
częstotliwości zdarzeń wypadkowych 
 

2004 

Wersja 2004*04 
 

 

2008 

Wersja 2008*05 
 

 

Akredytacja przez RvA, Holandia

TU Delft, Safety Science Group

strona  144

VCA / SCC

VCA -

V

GM 

C

hecklijst 

A

annemers

SCC -

S

HE 

C

hecklist 

C

ontractors

1995 - SSVV - Stichting Samenwerkende Voor 

Veiligheid; Centraal College van Deskundigen; 

www.ssvv.nl

TU Delft, Safety Science Group

strona  145

Motto listy kontrolnej VCA

Lista kontrolna ma być praktyczna, 

Ŝadnych nonsensów na stanowiskach 

pracy

Podstawowe wymagania dla zrządzania 

bezpieczeństwem pracy 

i ochroną środowiska

TU Delft, Safety Science Group

strona  146

Polityka bhp i ochrony 

ś

rodowiska, organizacja, 

zaanga

Ŝ

owanie kierownictwa

CEL

Zarz

ą

dzanie firm

ą

w sposób uporz

ą

dkowany, którego 

celem jest ci

ą

gła poprawa w obszarach BZ

Ś

oraz redukcja 

wypadków, zdarze

ń

potencjalnie wypadkowych, szkód w 

ś

rodowisku pracy oraz szkód w 

ś

rodowisku naturalnym. 

Obszar 1

TU Delft, Safety Science Group

strona  147

Zarz

ą

dzanie ryzykami bhp i ochrony 

ś

rodowiska

CEL

Zapobieganie zdarzeniom wypadkowych przez 
zarz

ą

dzanie ryzykiem zwi

ą

zanym z pracami 

wykonywanymi przez przedsi

ę

biorstwo. 

Obszar 2

TU Delft, Safety Science Group

strona  148

Szkolenie, informacja i instrukta

Ŝ

CEL

Posiadanie pracowników o odpowiedniej wiedzy

i umiej

ę

tno

ś

ciach. 

Obszar 3

TU Delft, Safety Science Group

strona  149

Ś

wiadomo

ść

bhp i ochrony 

ś

rodowiska

CEL

Wspieranie 

ś

wiadomo

ś

ci pracowników w zakresie 

zagadnie

ń

BZ

Ś

Obszar 4

TU Delft, Safety Science Group

strona  150

Plan projektu w zakresie bhp i ochrony 

ś

rodowiska

CEL

Koordynacja działa

ń

maj

ą

cych na celu kontrolowanie ryzyk 

bhp i ochrony 

ś

rodowiska przy realizacji projektów 

Obszar 5

TU Delft, Safety Science Group

strona  151

Ochrona 

ś

rodowiska

CEL

Zapobieganie zanieczyszczeniom 

ś

rodowiska 

naturalnego

Obszar 6

TU Delft, Safety Science Group

strona  152

Przygotowanie do powa

Ŝ

nych awarii

CEL

Organizacja skutecznych działa

ń

na wypadek powa

Ŝ

nej 

awarii 

Obszar 7

TU Delft, Safety Science Group

strona  153

Przegl

ą

dy bhp i ochrony 

ś

rodowiska

CEL

Wczesne sygnalizowanie o niewła

ś

ciwych warunkach 

pracy i niewła

ś

ciwych zachowaniach pracowników oraz 

podejmowanie działa

ń

maj

ą

cych na celu zapobieganie 

zdarzeniom wypadkowym 

Obszar 8

TU Delft, Safety Science Group

strona  154

Ochrona zdrowia

CEL

Ochrona zdrowia pracowników podczas 
wykonywanych przez nich prac, odpowiedzialny 
przydział prac oraz rehabilitacja zawodowa po 
chorobach i wypadkach (przy pracy)

Obszar 9

TU Delft, Safety Science Group

strona  155

Zakupy oraz dopuszczanie do u

Ŝ

ytkowania materiałów, 

urz

ą

dze

ń

i sprz

ę

tu

CEL

Stosowanie wył

ą

cznie materiałów, urz

ą

dze

ń

, sprz

ę

tu 

spełniaj

ą

cych wymagania bhp i ochrony 

ś

rodowiska 

Obszar 10

TU Delft, Safety Science Group

strona  156

Zakupy usług

CEL

Zatrudnianie podwykonawców posiadaj

ą

cych wystarczaj

ą

ca 

wiedz

ę

w zakresie BZ

Ś

Obszar 11

TU Delft, Safety Science Group

strona  157

Zgłaszanie, rejestracja i badanie zdarze

ń

wypadkowych

CEL

Wgl

ą

d w statystyki wypadkowe oraz uczenie si

ę

na 

podstawie zdarze

ń

wypadkowych 

Obszar 12

TU Delft, Safety Science Group

strona  158

Pytania

Dla pyta

ń

obowi

ą

zkowych odpowied

ź

musi by

ć

pozytywna.

Dla pyta

ń

punktowych nale

Ŝ

y uzyska

ć

50% 

pozytywnych odpowiedzi

Wymagania SCC

TU Delft, Safety Science Group

strona  159

SCC 2008*05 Porównanie wymaga

ń

2

7

nd

Do zaliczenia

4

43

SCC

PETRO

14

33

SCC**

-

22

SCC*

Pytania do 

wyboru

Pytania 

obowi

ą

zkowe

TU Delft, Safety Science Group

strona  160

Część 5

Proces certyfikacja systemu zarządzania 

bezpieczeństwem i higieną pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  161

IAF - International Accreditation Forum

Jednostka 

akredytacyjna

PL- PCA

Jednostka 

akredytacyjna

NL- RvA

Jednostka 

akredytacyjna

USA- ANSI-RAB

. . . . . . . 

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

. . . .

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

Jednostka 

certyfikacyjna

. . . .

TU Delft, Safety Science Group

strona  162

Certyfikacja Systemów Zarz

ą

dzania

Certyfikacja

- wydanie 

ś

wiadectwa zgodno

ś

ci 

ocenianego systemu zarz

ą

dzania z wybran

ą

norm

ą

odniesienia przez niezale

Ŝ

n

ą

firm

ę

posiadaj

ą

c

ą

odpowiedni

ą

akredytacj

ę

do przeprowadzania takiej 

oceny.

Akredytacja

- wydanie przez odpowiednie organy 

rz

ą

dowe upowa

Ŝ

nienia firmie certyfikuj

ą

cej do 

przeprowadzania audytów i certyfikacji systemów 
zarz

ą

dzania.

TU Delft, Safety Science Group

strona  163

Certyfikacja Systemów Zarz

ą

dzania 

Bezpiecze

ń

stwem Pracy

Holandia SCC 2008/05

2008

W. Brytania – OHSAS 
18001:2007

2007

isrs

7

2005

Polska – PN-N-18001:2004

2004

Holandia – SCC 2004/04

2004

W. Brytania – OHSAS
Polska PN-N-18001

1999

DNV – OHSMS, BVQI -
SafetyCery

1997

W. Brytania – BS8800, 
Holandia – NPR 5001

1996

Holandia – VCA (SCC)

1995

USA - ISRS

1978

Metoda oceny

Norma/specyfikacja

Rok

TU Delft, Safety Science Group

strona  164

Audyt

certyfikacyjny

Przegląd
dokumentacji
i wizyta 
wstępna

CERTYFIKAT

uzyskany

POZIOM

ISRS

OHSAS/ PN / 

SCC

wydany na okres

3 lat

Audyty
okresowe

Raport

Raport

Max 6 tyg.

Co 6/9/12 m-cy

Proces certyfikacji

TU Delft, Safety Science Group

strona  165

Część 6

Ocena i doskonalenia

systemów zarządzania

TU Delft, Safety Science Group

strona  166

isrs

7

zdrowy biznes

kwiecie

ń

2005

TU Delft, Safety Science Group

strona  167

Cel i program

Cel

Ocena i doskonalenie systemu
Najlepsze praktyki z wiod

ą

cych organizacji

Systemy zintegrowane

Program doskonalenia

Wymagania konkurencji
System zarz

ą

dzania

isrs

7

: - zdrowy biznes – sprawdzone 

rozwi

ą

zania

Podro

Ŝ

: od Alfy do Omegi

Reakcje klientów – współpraca w 

doskonalenia narz

ę

dzia 

TU Delft, Safety Science Group

strona  168

Wyzwanie…

Aby spełni

ć

wzrastaj

ą

ce oczekiwania

ró

Ŝ

nych zainteresowanych stron

potrzebujesz w sposób ci

ą

gły

mierzy

ć

, poprawia

ć

i demonstrowa

ć

stan zdrowia Twojego biznesu

isrs

7

TU Delft, Safety Science Group

strona  169

Czym jest isrs

7

?

isrs

7

:

Pomaga w identyfikowaniu i kontrolowaniu ryzyk

Przekształca procesy biznesowe według najlepszych 

ś

wiatowych praktyk

Obejmuje wymagania istotnych norm 

Dostarcza kierownictwu zaawansowane wsparcie
w podejmowaniu decyzji

Buduje reputacj

ę

i poprawia wyniki biznesowe

Zapewnia bezpiecze

ń

stwo kierownictwu

isrs

7

jest wiod

ą

cym na 

ś

wiecie systemem do doskonalenia i wykazania 

efektywno

ś

ci w obszarach bhp, ochrony 

ś

rodowiska i biznesu.

TU Delft, Safety Science Group

strona  170

Opracowano we współpracy z przemysłem

Eksperci  DNV oraz przemysłów: energetycznego, 
chemicznego i petrochemicznego z wiod

ą

cych na 

ś

wiecie organizacji wykorzystali najlepsze praktyki przy 

opracowywaniu isrs

7

“Słuchanie klientów” - proces konsultacji obj

ą

ł ponad 50 

firm z Azji, Europy, Skandynawii i USA. 

Przeprowadzono 4 pilotowe oceny przy pomocy isrs

7

Na podstawie dokonanych ocen system został
udoskonalony

System został uko

ń

czony w kwietniu 2005

TU Delft, Safety Science Group

strona  171

Harmonizacja z normami 
mi

ę

dzynarodowymi

isrs

7

zawiera wymagania dla:

ISO 9001:2000 – Zarz

ą

dzanie jako

ś

ci

ą

ISO 14001:2004 – Zarz

ą

dzanie 

ś

rodowiskowe

OHSAS 18001:2007 – Zarz

ą

dzanie BHP

PAS 55:2004 – Zarz

ą

dzanie mieniem

Global Reporting Initiative 2002 – Socjalna 
Odpowiedzialno

ść

Firmy

TU Delft, Safety Science Group

strona  172

isrs

7

i pętla ciągłego doskonalenia

Przegląd

kierownictw

a

Monitorowani

e i pomiary

WdroŜenie

i funkcjonowanie

Planowanie

Strategia

i polityka

Ciągłe

doskonalenie

15. Wyniki i przegląd

14. Monitorowanie ryzyka

13. Uczenie się ze zdarzeń

12. Przygotowanie do awarii

11. Zarządzanie podwykonawcami 

i zakupy

10. Zarządzanie mieniem

9. Kontrola ryzyka

8. Komunikacja i promocja

7. Szkolenia i kompetencje

6. Zarządzania projektami

5. Zapewnienie zgodności

4. Zarządzanie zasobami ludzkimi

3. Ocena ryzyka

2. Planowanie i administracja

1. Przywództwo

TU Delft, Safety Science Group

strona  173

isrs

7

i zarz

ą

dzanie ryzykiem

15. Wyniki i przegl

ą

d

14. Monitorowanie ryzyka

13. Uczenie si

ę

ze zdarze

ń

12. Przygotowanie do awarii

11. Zarz

ą

dzanie podwykonawcami i zakupy

10. Zarz

ą

dzanie mieniem

9. Kontrola ryzyka

8. Komunikacja i promocja

7. Szkolenia i kompetencje

6. Zarz

ą

dzania projektami

5. Zapewnienie zgodno

ś

ci

4. Zarz

ą

dzanie zasobami ludzkimi

3. Ocena ryzyka

2. Planowanie i administracja

1.7. Ryzyka biznesowe

1. Przywództwo

TU Delft, Safety Science Group

strona  174

Od ALFY do OMEGI

Podró

Ŝ

do doskonało

ś

ci

Bardzo dokładna ocena 

Podstawa oceny ALFA 

Dokument opisuj

ą

cy najlepsze praktyki HSEQ

Potrzebne przygotowanie i systematyczne podej

ś

cie

Wiod

ą

ce narz

ę

dzie do oceny i doskonalenia

Mo

Ŝ

liwo

ść

analizy porównawczej

Szybka ocena

Mniej formalnie

Dobry obraz z helikoptera

Du

Ŝ

y udział Klienta

Koncentracja na ocenie poziomu

Znakomity punkt wyj

ś

cia do planowania

TU Delft, Safety Science Group

strona  175

isrs

7

– mapa drogowa od ALFY do OMEGI

I Audyt

ALFA

II Raport 

ALFA

III Analiza 

luk

IV 

Planowanie

V 

WdroŜenie

VI System 

działa

VII Audyt 

OMEGA

GDZIE 

JESTEŚMY

TERAZ

5

Zaawansowani klienci 

audyt OMEGA

1

Nowy klient – skierowanie na drog

ę

do OMEGI

Istniej

ą

cy klient – mo

Ŝ

e potrzebowa

ć ś

wie

Ŝ

e spojrzenie

na ci

ą

głe doskonalenie systemu

- uwolnienie od zm

ę

czenia audytami

Mali klienci – na razie nie potrzebuj

ą

OMEGI

3

Planowanie działa

ń

Raport z oceny / audytu ALFA 

mo

Ŝ

e by

ć

u

Ŝ

yty jako wej

ś

cie

4

Normalne 
wdro

Ŝ

enie

GDZIE 

CHCEMY

BYĆ

CO ZROBIMY 

ABY TAM 

BYĆ

prezentacja 

dla klienta

prezentacja 

dla klienta

2

Konfiguracja systemu, 

okre

ś

lenie poziomu docelowego

Jak 

pracownicy 

widza system

Jak 

audytorzy 

widza system

TU Delft, Safety Science Group

strona  176

Część 7

Oprogramowanie BHP

(Safety Software)

TU Delft, Safety Science Group

strona  177

Zarządzanie bezpieczeństwem pracy

Analiza ryzyka

Badanie przyczyn wypadków i awarii

Higiena pracy

Bazy danych

Oprogramowanie BHP

(Safety Software)

TU Delft, Safety Science Group

strona  178

Zarządzanie bezpieczeństwem pracy

Ocena systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy

Monitorowanie stanu zdrowia pracowników

Identyfikacja zagroŜeń i zarządzanie ryzykiem

Przygotowanie planów na wypadek katastrofy

TU Delft, Safety Science Group

strona  179

Analiza ryzyka

Drzewa błędów

Drzewa wydarzeń

HAZOP

WHAT-IF

Modele i symulacja

TU Delft, Safety Science Group

strona  180

Badanie przyczyn wypadków i awarii

Badanie przyczyn awarii i metod ich usunięcia

Rejestracja wypadków i analiza statystyczna

Rejestracja i analiza przyczyn wypadków

Systemy eksperckie do badania przyczyn wypadków

TU Delft, Safety Science Group

strona  181

Higiena pracy

Analiza hałasu w miejscu pracy

Analiza zagroŜeń zdrowia dla prac ręcznych i 

transportowych

Analiza zagroŜeń zdrowia : stres i narządy ruchu

Badanie warunków mikroklimatycznych w miejscu pracy

TU Delft, Safety Science Group

strona  182

Bazy danych

Informacja o przepisach prawnych

Informacja o produktach chemicznych

Literatura

Karty bezpieczeństwa

Normy, licencje, certyfikaty

TU Delft, Safety Science Group

strona  183

Internet

Światowa baza cennych informacji

Prosty, szybki  i tani dostęp

Bazy danych oraz usługi w Internecie

Przydatność Internetu w dziedzinie bezpieczeństwa 

pracy

Przykłady : 

USA / DoE (

www.osha.gov

, www.energy.gov/safetyhealth

Kanada / CCOHS, www.ccohs.ca

TU Delft, Safety Science Group

strona  184

Program SCAT

Program SCAT

DNV Polska

DNV Polska

TU Delft, Safety Science Group

strona  185

Analiza przyczyn zdarze

Analiza przyczyn zdarze

ń

ń

wypadkowych

wypadkowych

Metoda SCAT

Metoda SCAT

Systematic Cause Analysis Technique

(Systematyczna Analiza Przyczyn 

Wypadków)

TU Delft, Safety Science Group

strona  186

P- Ludzie

E-WyposaŜenie

M- Materiały

E-Środowisko 

pracy

Przyczyny 

pośrednie

Przyczyny

bezpośrednie

Zdarzenie

Wypadek -

Strata

Czynnik 

ludzki

Czynniki

środowiska 

pracy

Nieprawidłowe

zachowanie 

Nieprawidłowe

warunki

pracy

Kontakt 

z szkodliwą

energią,

lub

substancją

Przyczyny 

systemowe

Brak 

standardów

Złe 

standardy

Złe 

stosowanie 

standardów

Pierwotną przyczyną powstawania przyczyn zdarzeń

wypadkowych są niedoskonałości zarządzania 

bezpieczeństwem pracy, czyli przyczyny systemowe

DNV  - Model powstawania strat