Â

WIAT

N

AUKI

Listopad 2000   21

W skrócie

ASTRONOMIA

Nie zwalniajà z wiekiem

ulsary – wirujàce gwiazdy neutronowe pozostajàce 

po wybuchu supernowej – mogà byç starsze, ni˝ dotàd sàdzono. 

W Nature z 13 lipca astronomowie podali wynik badaƒ 

rozdmuchanego przez wybuch supernowej ob∏oku materii.

Na skraju tego ob∏oku znajduje si´ pozosta∏oÊç po wybuchu 

– pulsar. Za∏o˝ono, ˝e jest on owocem tego samego zjawiska,

co ob∏ok gazu: wyrzuconym z wn´trza supernowej 

w asymetrycznej eksplozji gwiazdowym jàdrem. Wybuch 

utworzy∏ gazowà pozosta∏oÊç, której wiek szacuje si´ 

na co najmniej 39 tys. lat, a niewykluczone, ˝e nawet 

170 tys. lat. To zaÊ mo˝e Êwiadczyç, ˝e pulsar – wystrzelony 

z pr´dkoÊcià oko∏o 560 km/s – ma podobny wiek. Natomiast wiek 

tego˝ pulsara 

wyznaczony 

standardowà 

metodà (z pomiaru 

tempa zwalniania 

obrotu) szacuje si´ 

na zaledwie 16 tys. 

lat! Tak du˝a 

niezgodnoÊç 

wskazuje, ˝e teorie 

powstawania 

pulsarów i fizyka 

gwiazd neutronowych 

powinny zostaç 

przemyÊlane na nowo.

Philip Yam

P 

BIOLOGIA

A có˝ tak Êwiszczy mi w uszach?

amce d∏ugop∏etwców Êpiewajà d∏ugie, skomplikowane 

i doÊç sm´tne pieÊni, by zdobyç wzgl´dy partnerki – chyba ˝e 

ich uwag´ przyciàgnà wytworzone przez cz∏owieka dêwi´ki 

o podobnie niskiej cz´stoÊci. Morskie ssaki najprawdopodobniej 

uciekajà od g∏oÊnych dêwi´ków, lecz w Nature z 22 czerwca br. 

badacze z Woods Hole Oceanographic Institution podali, ˝e Êpiewajàce

d∏ugop∏etwce reagujà na nie zmianà pieÊni. W odpowiedzi 

na transmisj´ o niskiej cz´stoÊci nadawanà przez aktywny sonar 

z pobliskiego okr´tu Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych 

jedna czwarta obserwowanych d∏ugop∏etwców skraca∏a wyst´py 

wokalne. Inne natomiast zawodzi∏y o prawie 30% d∏u˝ej ni˝ zwykle, 

prawdopodobnie po to by zosta∏y us∏yszane wÊród panujàcego 

w wodzie ha∏asu. Dzia∏ajàcy pe∏nà mocà sonar – skonstruowany 

ostatnio w celu 

wykrywania podwodnych 

obiektów z du˝ej 

odleg∏oÊci i zwalczany 

przez wielu dzia∏aczy 

ochrony przyrody – 

mo˝e oddzia∏ywaç 

na walenie z odleg∏oÊci 

setek kilometrów.

Sarah Simpson 

S

NATIONAL RADIO ASTRONOMY OBSERVATORY

DOUG PERRINE 

Peter Arnold, Inc.

TELEKOMUNIKACJA

Encyklopedia 
przez telefon komórkowy

nternetowy portal Wirtualna Polska 

(http://www.wp.pl) uruchomi∏ pierwszà 

w Polsce encyklopedi´ napisanà w j´zyku WML. 

Posiadacze telefonów komórkowych 

wyposa˝onych w przeglàdark´ WAP mogà si´gnàç 

w ka˝dym miejscu i o ka˝dej porze do 72 tys. 

hase∏ w serwisie Encyklopedia WP 

(http://encyklopedia.wp.pl). 

Pod adresem: http://wap.wp.pl, portal udost´pnia 

te˝ wiele innych serwisów informacyjnych, 

na przyk∏ad aktualizowane na bie˝àco wiadomoÊci, 

notowania gie∏dowe, kursy walut, wyniki gier 

liczbowych, rozk∏ad jazdy pociàgów, prognozy

pogody w ró˝nych miastach Polski, programy 

30 stacji telewizyjnych wraz z opisem wybranych

pozycji, adresy i repertuary kin z informacjami 

o filmach i rezerwacjà biletów, informacje 

o koncertach zespo∏ów rockowych 

oraz o ponad 2 tys. hoteli, moteli, 

restauracji i barów. Przez telefon komórkowy 

mo˝na wyszukiwaç polskie dokumenty 

wykonane w j´zyku WML: do dyspozycji sà 

katalog stron i wyszukiwarka. Mo˝na te˝ wysy∏aç 

i odbieraç korespondencj´ oraz korzystaç 

z ksià˝ki adresowej. 

Marek Faber

I

Pieʃ kontra sonar

POZOSTA¸OÂå PO SUPERNOWEJ

ukazana 

w postaci mozaiki obrazów uzyskanych 
w radiowych cz´stotliwoÊciach. Na skraju 
znajduje si´ pulsar poruszajàcy si´ na prawo 
– obecnie opuszczajàcy ju˝ macierzysty 
ob∏ok zjonizowanej materii.

FRANK COTHAM © 2000 Z CARTOONBANK.COM. WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZE˚ONE

„Mia∏eÊ to wszystko odziedziczyç, synu, 

ale twoje badania genetyczne

marnie wypad∏y...”