background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

 
 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 
 

Jarosław Stępień 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Żywienie zwierząt gospodarskich 612[01].Z1.03 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela

 

 
 
 
 
 

 
 

 
 

Wydawca  

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

Recenzenci: 
mgr inż. Beata Wawryn–Żmuda 
mgr inż. Bożena Stępień 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr Edyta Kozieł 
 
 
 
Konsultacja: 
dr inż. Jacek Przepiórka 
 
 
 
 
 
 
 
 
Opracowanie  zawiera  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  612[01].Z1.03 
„Żywienie  zwierząt  gospodarskich”,  zawartego  w  modułowym  programie  nauczania  dla 
zawodu pszczelarz. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

SPIS TREŚCI 

 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5.  Ćwiczenia 

11 

5.1. Podstawy żywienia zwierząt 

11 

5.1.1.  Ćwiczenia  

11 

5.2. Charakterystyka pasz. 

13 

5.2.1.  Ćwiczenia 

13 

5.3. Żywienie poszczególnych grup zwierząt gospodarskich 

15 

5.3.1.  Ćwiczenia 

15 

6.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

17 

7.  Literatura 

31 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

1.  WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla  nauczyciela,  który  będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie pszczelarz. 

W poradniku zamieszczono: 

 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć już ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

 

ćwiczenia, przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami 
nauczania–uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami  ze 

szczególnym  uwzględnieniem  następujących  metod  nauczania,  np.  pokaz  z  objaśnieniem, 
pokaz z instruktażem, tekstu przewodniego, ćwiczeń praktycznych oraz metody projektów. 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróżnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

612[01].Z1.01 

Wykonywanie zabiegów 

agrotechnicznych 

612[01].Z1.02 

Prowadzenie produkcji roślin 

uprawnych 

Moduł 612[01].Z1 

Produkcja rolnicza

 

612[01].Z1.03 

Żywienie zwierząt 

gospodarskich 

612[01].Z1.04 

Wykonywanie zabiegów 

612[01].Z1.05 

Prowadzenie produkcji 

zwierzęcej 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami BHP, ochrony przeciwpożarowej, 

 

przestrzegać  przepisów  BHP,  ochrony  przeciwpożarowej  podczas  pracy  w  budynkach 
inwentarskich i przy obsłudze zwierząt gospodarskich, 

 

przestrzegać zasad postępowania ze zwierzętami, 

 

posługiwać się prostymi narzędziami stosowanymi do obsługi zwierząt, 

 

rozpoznawać rośliny i ich nasiona używane w żywieniu zwierząt gospodarskich, 

 

wykonywać podstawowe obliczenia, 

 

współpracować w grupie. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

3.

 

CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

scharakteryzować składniki pokarmowe i wartość pokarmową pasz, 

 

scharakteryzować czynniki wpływające na trawienie

 

 i procesy przemiany materii, 

 

określić  rolę  biologiczną  składników  pokarmowych  oraz  objawy  ich  niedoboru 
i nadmiaru, 

 

scharakteryzować czynniki decydujące o wartości pokarmowej pasz, 

 

sklasyfikować pasze według określonych kryteriów, 

 

scharakteryzować normy spożycia poszczególnych pasz, 

 

dobrać pasze do dawek pokarmowych dla poszczególnych gatunków zwierząt,  

 

scharakteryzować procesy kiszenia i suszenia pasz, 

 

scharakteryzować mieszanki oraz dodatki paszowe, 

 

określić czynniki decydujące o kosztach żywienia, 

 

przygotować pasze do karmienia zwierząt, 

 

określić warunki transportu i przechowywania pasz, 

 

zastosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpożarowej, 
bezpieczeństwa  zdrowotnego  żywności  oraz  ochrony  środowiska  dotyczące  żywienia 
zwierząt gospodarskich. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca   

 

 

 

 

……………………………………….. 

Modułowy program nauczania:   

 

Pszczelarz 612[01] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

 

Produkcja rolnicza 612[01].Z1 

Jednostka modułowa: 

 

 

 

 

Żywienie zwierząt gospodarskich 612[01].Z1.03 

Temat: Ocena organoleptyczna pasz własnych. 

Cel ogólny: Charakteryzować pasze na podstawie oceny organoleptycznej. 
 
Po zakończeniu zajęć uczeń powinien umieć: 
– 

dokonać oceny jakości pasz w gospodarstwie, 

– 

potrafi oszacować zasoby pasz w gospodarstwie, 

– 

stosować różne metody przyrządzania konserwowania i magazynowania pasz, 

– 

określić przydatność pasz do skarmiania. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 
– 

pogadanka, 

– 

pokaz z objaśnieniem, 

– 

ćwiczeń praktycznych. 

 
Środki dydaktyczne: 
– 

plansze i foliogramy przedstawiające wartość pokarmową pasz, 

– 

film dydaktyczny konserwacja pasz, 

– 

normy żywienia zwierząt gospodarskich, 

– 

próbki pasz. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 
– 

uczniowie pracują w grupach 4–5–osobowych. 

 
Czas: 2 godziny zajęć dydaktycznych. 
 
Przebieg zajęć 
1.  Faza wstępna 

– 

czynności  organizacyjne:  sprawdzenie  listy  obecności,  sprawdzenie  gotowości 
uczniów do zajęć, 

– 

podanie tematu zajęć, 

– 

podanie do zapisania w zeszycie przedmiotowym celu oceny organoleptycznej pasz, 

– 

podział grupy uczniów na zespoły 4–5 osobowe. 

2.  Faza właściwa 

– 

pogadanka  nauczyciela  z  elementami  pokazu  (film  dydaktyczny)  na  temat:  terminu 
i sposobu oceny pasz metodą organoleptyczną, konserwacji pasz, 

– 

wspólne  omawianie  w  trakcie  oglądania  filmu,  poszczególnych  czynności  przy 
konserwacji pasz, 

– 

szczegółowe omówienie metod szacowania ilości pasz w gospodarstwie, 

– 

prezentacja plansz i foliogramów przedstawiających wartości pokarmowe pasz, oraz 
wytyczne do oceny organoleptycznej siana, słomy i kiszonki. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

3.  Realizacja zadań 

Praca w grupach 4–5 osobowych 

– 

nauczyciel wyjaśnia cele ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania, 

– 

uczniowie zapoznają się z treścią przydzielonego zadania, 

– 

na  podstawie,  informacji  uzyskanych  z  treści  zadania  oraz  próbek  pasz  uczniowie 
dokonują  analizy  organoleptycznej  kiszonki  z  kukurydzy,  kiszonki  z  liści  buraków 
cukrowych oraz sianokiszonki, 

– 

w przybliżeniu szacują ilość zasobów pasz w gospodarstwie. 

 

Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela rad i wskazówek: 

– 

czy uczniowie prawidłowo wykonują ćwiczenie, 

– 

czy prawidłowo interpretują wyniki, 

– 

czy zachowują zasady BHP. 

 
Zakończenie zajęć. 
– 

uczniowie przedstawiają wyniki swojej pracy interpretując je na forum klasy, 

– 

dyskutują na temat magazynowania pasz, oceny pasz oraz, szacowania ich zasobów, 

– 

nauczyciel ocenia pracę każdej grupy. 

 
Praca domowa 

Przeprowadź ocenę organoleptyczną pasz w swoim gospodarstwie lub sąsiada. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:
  

 

uczeń  samodzielnie  rozwiązuje  zadanie  domowe,  potrafi  odpowiedzieć  na  postawione 
pytania podczas rekapitulacji lekcji. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca   

 

 

 

 

 

……………………………….. 

Modułowy program nauczania:   

 

 

Pszczelarz 612[01] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

 

 

Produkcja rolnicza 612[01].Z1 

Jednostka modułowa: 

 

 

 

 

 

Żywienie zwierząt gospodarskich 612[01].Z1.03 

Temat: Żywienie tuczników. 

Cel ogólny: Charakteryzować zasady żywienia tuczników. 
 
Po zakończeniu zajęć uczeń powinien umieć: 
– 

omówić poszczególne rodzaje pasz stosowanych w żywieniu zwierząt, 

– 

scharakteryzować najlepsze pasze dla tuczników, 

– 

określić potrzeby pokarmowe tuczników w różnym wieku, 

– 

obliczyć dawkę pokarmową dla tuczników, 

– 

obliczyć koszty żywienia tuczników. 

 

Metody nauczania–uczenia się: 
– 

pogadanka, 

– 

pokaz z objaśnieniem, 

– 

ćwiczeń praktycznych. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 
– 

uczniowie podczas zajęć pracują w grupach 4–5–osobowych. 

 
Czas: 2 godziny zajęć dydaktycznych. 
 
Środki dydaktyczne: 
– 

plansze i foliogramy przedstawiające skład pasz stosowanych w żywieniu tuczników, 

– 

normy żywienia zwierząt gospodarskich, 

– 

próbki pasz treściwych, okopowych i objętościowych stosowanych w żywieniu świń, 

– 

kalkulator. 

 
Przebieg zajęć: 
1.  Czynności organizacyjno–przygotowawcze 

– 

sprawdzenie obecności, 

– 

sprawdzenie wiedzy uczniów. 

2.  Faza właściwa 

– 

pogadanka nauczyciela z elementami pokazu na temat żywienia świń, 

– 

szczegółowe  omówienie  poszczególnych  rodzajów  pasz  stosowanych  w  żywieniu 
tuczników, 

– 

prezentacja plansz i foliogramów zawierających skład pasz, 

– 

przedstawienie sposobów liczenia kosztów żywienia, 

– 

pokaz, konstruowania dawek pokarmowych dla tuczników. 

3.  Realizacja ćwiczenia  

Praca w grupach 4–5 osobowych 

– 

nauczyciel wyjaśnia cele ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania, 

– 

przydzielenie poszczególnym grupom zadania do wykonania, 

– 

zapoznanie się grup z przydzielonym zadaniem, 

– 

uczniowie przystępują do wykonania zadania, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

10 

– 

układają  dawkę  pokarmową,  sporządzają  preliminarz  żywienia  tuczników,  liczą  koszty 
sporządzają projekt. 

 

Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela rad i wskazówek: 

– 

czy uczniowie prawidłowo wykonują ćwiczenie, 

– 

czy prawidłowo interpretują wyniki. 

 
Zakończenie zajęć. 
– 

uczniowie przedstawiają napisane projekty, 

– 

dyskutują  na  forum  klasy  na  temat  poszczególnych  projektów  i  dokonają  wyboru 
najlepszego, 

– 

nauczyciel ocenia pracę każdej grupy oraz indywidualnie każdy projekt. 

 
Praca domowa. 

Sporządź  dawkę  pokarmową  dla  maciory  z  prosiętami  i  oblicz  koszty  dziennego 

żywienia. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:
 

 

samodzielnie odrobił prace domową, potrafi odpowiadać na zadawane pytania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

11 

5.  ĆWICZENIA 

 

5.1.  Podstawy żywienia zwierząt  

 

5.1.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Analizując  poniższą  tabelę  wypisz  dzienne  zapotrzebowanie  na  składniki  pokarmowe 

(Ca,  Mg,  P  i  Na)  dla  krowy  produkującej  10 kg  mleka  i 25  kg  mleka.  Wybierz  pasze,  które 
w sposób optymalny zaspokoją dzienne zapotrzebowanie na wapń i fosfor. 

 
Tabela
: Dzienne dawki składników mineralnych dla krów o masie ciała 650 kg [wg Mańkowski W.2001] 

Dzienna dawka w gramach 

Wydajność 
mleczna 
kg/dzień 

 
Ca 

 

 
Mg  

 
Na 


10 
15 
20 
25 
30 
35 

42 
58 
74 
90 
106 
122 
138 

34 
43 
51 
59 
68 
76 
84 

16 
19 
22 
25 
29 
32 
35 

12 
15 
18 
22 
25 
28 
31 

 

Tabela: zawartość wapnia w 1kg suchej masy niektórych pasz. [wg Mańkowski W.2001] 

Pasza 

Pasza 

Kukurydza, ziarno 
Ziemniaki 
Otręby pszenne 
Owies 
Słoma pszenna 
Siano łąkowe 
Liście 

buraków 

cukrowych 

0,18 
0,57 
1,32 
1,37 
2,43 
7,15 
 
12,40 

Makuch lniany 
Kiszonka  
z kukurydzy 
Siano z koniczyny 
Siano lucerny 
Mleko chude 
Mączka mięsno 
– kostna 

3,43 
 
5,93 
21,15 
18,30 
12,43 
 
104,61 

 

Tabela: zawartość fosforu na 1kg suchej masy niektórych pasz [wg Mańkowski W.2001] 

Pasza 

Pasza 

Kukurydza, ziarno 
Ziemniaki 
Otręby pszenne 
Owies 
Słoma pszenna 
Siano łąkowe 
Buraki pastewne 

3,00 
2,16 
13,50 
4,20 
0,79 
2,53 
1,85 

Makuch rzepakowy 
Kiszonka  
z kukurydzy 
Siano z koniczyny 
Siano lucerny 
Mleko chude 
Drożdże suszone 

11,14 
 
3,76 
21,15 
2,60 
9,52 
14,00 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

12 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeanalizować tabele zawartości składników mineralnych, 
2)  dokonać wyboru pasz, 
3)  ocenić otrzymane wyniki, 
4)  dokonać oceny ewentualnych skutków niedoboru lub nadmiaru pierwiastków. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka, 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusze papieru formatu A4, flamastry, 

 

Poradnik dla ucznia, 

 

Normy żywienia zwierząt. 

 
Ćwiczenie 2 

Analizując  tabelę  z  dziennymi  dawkami  składników  mineralnych  (Ca,  P,  Mg,  Na)  dla 

krów  mlecznych  o  masie  ciała  650  kg,  oblicz  zapotrzebowanie  wyżej  wymienionych 
składników na produkcję 1 kg mleka.  

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zaplanować tok pracy, 
2)  zgromadzić materiały potrzebne do wykonania zadania, 
3)  dokonać obliczeń, 
4)  otrzymane wyniki zapisać w karcie odpowiedzi, 
5)  zinterpretować otrzymane wyniki. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka, 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusz odpowiedzi, 

 

Poradnik dla ucznia, 

 

kalkulator. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

13 

5.2.  Charakterystyka pasz 

 

5.2.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Przeprowadź  analizę,  metod  suszenia  siana  i  wybierz  tę,  która  powoduje  najmniejsze 

straty składników pokarmowych (białka właściwego i jednostek owsianych). 
 

Tabela Straty przy suszeniu na ziemi[Jamroz D.2001] 

Straty w % 

 
Okres suszenia / dni 

 
Opady w mm 

Białka właściwego 

Jednostek owsianych 

2,0 
5,5 
8,0 
8,0 

– 

12 
63 

25,0 
28,5 
44,9 
62,4 

36,3 
48,1 
61,7 
59,2 

 

Tabela Straty przy suszeniu na pokosach i na rusztowaniach [Jamroz D.2001] 

Straty  
Suszenie w % 

 
Wyszczególnianie 

Na kozłach 

Na plotach 

a) 

przy 

dobrej 

pogodzie 

straty: 

białka strawnego, 
jednostek 
owsianych; 
b) 

przy 

niekorzystnej 
pogodzie: 
straty białka, 
jednostek 
owsianych 

 
 
11 
10 
 
 
67 
64 

 
 


 
 
52 
55 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zaplanować tok pracy, 
2)  wykonać notatki, 
3)  przeanalizować otrzymane wyniki, 
4)  przedstawić wnioski. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

Poradnik dla ucznia, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

14 

– 

normy żywienia. 

 
Ćwiczenie 2 

Dokonaj  oceny  organoleptycznej  kiszonki  z  kukurydzy,  kiszonki  z  liści  buraków 

i  sianokiszonki. Wyniki zapisz w tabeli zamieszczonej poniższej.  
 

Wyszczególnienie  

Kiszonka  
z kukurydzy 

Kiszonka 

liści 

buraków  

Sianokiszonka  
z kukurydzy 

Barwa 

 

 

 

Zapach 

 

 

 

Struktura  

 

 

 

Obecność 
zanieczyszczeń 

 

 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zaplanować tok pracy, 
2)  dokonać oceny przykładowych kiszonek i sianokiszonki, 
3)  otrzymane wyniki zapisać w arkuszu, 
4)  przedstawić wyniki analizy i ocenić przydatność kiszonek do skarmiania. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

arkusz do ćwiczenia, 

 

Poradnik dla ucznia, 

 

próbki kiszonek i sianokiszonki, 

 

pęseta.  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

15 

5.3.  Żywienie poszczególnych grup zwierząt gospodarskich 

 

5.3.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

W  gospodarstwie  znajdują  się  tuczniki,opracuj  program  żywienia  tuczników.  Oblicz 

koszty paszy treściwej zużytej do odchowu tuczników wykorzystując poniższą tabelę. 
 

Tabela: Wykorzystanie paszy przez tuczniki [Jamroz D.2001] 

Wiek w miesiącach 

Przyrost masy ciała na 100kg 

mieszanki zjedzonej 

kg 

Zużycie mieszanki na 1kg 

przyrostu 

kg 

2–3 
3–4 
4–6 

40–50 
25–30 
18–20 

3–4 

4,5–5 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zaplanować tok pracy, 
2)  opracować program żywienia tuczników, 
3)  obliczyć koszty paszy treściwej zużytej do odchowu tuczników. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka, 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

arkusz odpowiedzi, 

 

Poradnik dla ucznia, 

 

Normy żywienia zwierząt gospodarskich, 

 

tabela cen pasz treściwych w żywieniu świń, 

 

kalkulator. 

 
Ćwiczenie 2. 

Ułożyć  dawkę  pokarmową  dla  krowy  o  masie  500  kg,  wieku  5  lat,  wydajność  dzienna 

15 kg mleka o zawartości 3,5% tłuszczu. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

16 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  określić zapotrzebowanie bytowe i produkcyjne krowy, 
2)  dobrać pasze, 
3)  ustalić jaka jest wartość pokarmowa dobranych pasz, 
4)  wykonać obliczenia, zbilansować dawkę, 
5)  zapisać wyniki w arkuszu. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka, 

 

pokaz z instruktażem,  

 

ćwiczenie praktyczne, 

 

metoda projektu. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

Poradnik dla ucznia, 

 

normy żywienia zwierząt, 

 

pasze dla bydła mlecznego, 

 

arkusz papieru formatu A–4, 

 

kalkulator. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

17 

  

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Żywienie  zwierząt 
gospodarskich” 

Test składa się z 20 zadań, zktórych: 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 13, 14 15, 18, 20, są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 7, 8, 12, 16, 17, 19 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12  zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym 4 z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.  b,  2.  d,  3.  a,  4.  b,  5.  a,  6.  c,  7.  c,  8.  a,  9.  c,10.  b,  11.  a, 
12. c, 13. c, 14. b, 15. c, 16. c, 17. a, 18. b, 19. c, 20. d. 

 

Plan testu 

 

Nr 
zad.

 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Rozróżnić pasze objętościowe soczyste

 

Określić pasze w żywieniu cieląt 

Określić zapotrzebowanie bytowe na białko 
przez krowy 

Określić ilość zadawanej kiszonki dal krów 

Definiować żywienie pełnodawkowe  

a

 

Określić wpływ wody na produkcję mleka 

Charakteryzować żywienie cieląt 
w pierwszych dniach życia 

PP 

Charakteryzować opis jałówek 

PP 

Rozróżnić termin odsądzania jagniąt 

10 

Określić wiek jagniąt z pełną zdolnościa 
trawienia 

11  Określić wielkość żołądka u konia 

a

 

12  Charakteryzować wielkości dawki owsa 

PP 

13 

Określić zawartość tłuszczu w mączkach 
rybnych 

14  Zdefiniować ocenę organoleptyczną pasz 

15  Określić zawartość białka  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

18 

w superkoncentratach  

16 

Scharakteryzować technologię zakiszania 
pasz 

PP 

17  Scharakteryzować skład pasz dla kur 

PP 

18  Rozróżnić pasze treściwe 

19 

Określić zawartość białka w paszach 
uzupełniających 

PP 

20  Zdefiniować pojęcie premiksów 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

19 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi.  

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.

 

2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test zawiera 20 zadań. Do każdego zadania dołączone są 4 możliwości odpowiedzi. tylko 

jedna jest prawidłowa. 

5.  Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 

znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.  Zadania  wymagają  prostych  obliczeń,  które  powinieneś  wykonać  przed  wskazaniem 

poprawnego  wyniku.  Tylko  wskazanie  odpowiedzi,  nawet  poprawnej,  bez  uzasadnienia 
nie będzie uznane. 

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Jeśli udzielenie odpowiedzi  będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż  jego rozwiązanie 

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

9.  Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

20 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Do pasz objętościowych soczystych zaliczamy 

a)  buraki pastewne. 
b)  zielonki. 
c)  siano. 
d)  ziarno zbóż. 
 

2.  Najlepszą dla cieląt paszą z okopowych jest 

a)  burak cukrowy. 
b)  burak pastewny. 
c)  ziemniaki. 
d)  marchew. 

 
3.  Dzienne zapotrzebowanie na białko ogólne krów mlecznych o masie 500 kg wynosi 

a)  400 g białka ogólnego. 
b)  500 g białka ogólnego. 
c)  600 g białka ogólnego. 
d)  700 g białka ogólnego. 

 
4.  Krowa o masie 500 kg może zjeść dziennie 

a)  15–20 kg kiszonki. 
b)  25–30 kg kiszonki. 
c)  45–50 kg kiszonki. 
d)  55–60 kg kiszonki. 

 
5.  Żywienie pełnodawkowe krów polega na 

a)  żywieniu sianem i okopowymi. 
b)  żywieniu sianokiszonką i okopowymi. 
c)  żywieniu kiszonką i sianem. 
d)  sporządzanie jednej karmy w postaci mieszaniny pasz objętościowych i treściwych. 

 
 

6.  Na produkcję jednego kilograma mleka krowa zużywa 

a)  6–7 litrów wody. 
b)  3.5–5 litrów wody. 
c)  7–8 litrów wody. 
d)  9–10 litrów wody. 
 

7.  W pierwszym dniu życia najcenniejszą pasza dla cielęcia jest 

a)  mleko odtłuszczone. 
b)  serwatka. 
c)  siara. 
d)  preparaty mleko zastępcze. 
 

8.  Przy opasie jałówek przyrosty dzienne wynoszą ponad 

a)  500 g. 
b)  600 g. 
c)  700 g. 
d)  800 g. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

21 

9.  Jagnięta od matki odsadzą się zwykle w wieku 

a)  60 dni. 
b)  70 dni. 
c)  100 dni. 
d)  80 dni. 

 
10.  Jagnięta mają bardzo dobrze rozwinięty żołądek wielokomorowy w wieku 

a)  1 miesiąca. 
b)  1,5 miesiąca. 
c)  3 miesięcy. 
d)  2 miesięcy. 

 

11.  Pojemność żołądka konia wynosi 

a)  18 l. 
b)  20 l. 
c)  15 l. 
d)  25 l. 

 
12.  Dzienna dawka owsa dla konia wynosi 

a)  4–6 kg. 
b)  1–2 kg. 
c)  7–9 kg. 
d)  10–12 kg. 

 

13.  Mączki rybne chude zawierają do 

a)  10% tłuszczu. 
b)  12% tłuszczu. 
c)  14% tłuszczu. 
d)  7% tłuszczu. 
 

14.  Ocena organoleptyczna pasz polega na analizie 

a)  Chemicznej. 
b)  przy pomocy zmysłów. 
c)  komputerowej. 
d)  laserowej. 

 
15.  Superkoncentraty białkowe zawierają 

a)  ponad 60% białka. 
b)  około 20% białka. 
c)  ponad 40% białka. 
d)  około 15% białka. 

 
16.  W czasie zakiszania pasz pożądany jest kwas 

a)  octowy. 
b)  mrówkowy. 
c)  mlekowy. 
d)  stearynowy. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

22 

17.  W paszach przeznaczonych dla kur niosek powinna być duża koncentracja 

a)  białka. 
b)  tłuszczów. 
c)  węglowodanów. 
d)  soli. 

 
18. Mieszanka DKA to pasza dla 

a)  kur nieśnych. 
b)  kurcząt. 
c)  indyków. 
d)  kaczek. 

 

19.  Mieszanki uzupełniające zawierają powyżej 

a)  15% białka. 
b)  20% białka. 
c)  10% białka. 
d)  30% białka. 

 

20.  Premiksami (polfamiksami) nazywamy 

a)  mączki kostne. 
b)  mączki rybne. 
c)  koncentraty białkowe. 
d)  mieszanki mineralno–witaminowe. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

23 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko............................................................................... 
 

Żywienie zwierząt gospodarskich 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr  

zadania 

Odpowiedzi 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

24 

Test 2 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Żywienie  zwierząt 
gospodarskich” 

Test składa się z 20 zadań, z których: 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12 13, 14, 17, 20, są poziomu podstawowego, 

 

zadania 5, 9, 15, 16, 18, 19 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 

oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12  zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym 5 z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.  b,  2.  d,  3.  a,  4.  a,  5.  d,  6.  b,  7.  b,  8.  d,  9.  c,10.  a,  11.  c, 
12. c,13. d, 14. b, 15. c, 16. d,17. a, 18. d, 19. a, 20. c. 

 

Plan testu 

 

Nr 
zad.

 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Określić zawartość białka ogólnego w paszach 
soczystych zielonych dla zwierząt gospodarskich,

 

Określić zawartość wody w organizmie 
zwierzęcym. 

Wymienić rośliny w których znajduje się najwięcej 
tłuszczu 

Wymienić związki organiczne, które są 
składnikami pasz i zawierają największą ilość 
energii 

Scharakteryzować budowę układu  pokarmowego 

PP 

d

 

Określić wartość pasz objętościowych suchych  

Rozpoznać pasze treściwe  

Określić zawartość wody w paszach zielonych 

Scharakteryzować systemy wypasu 

PP 

10 

Zastosować ulepszacze pasz dla określonych grup 
zwierząt 

11  Ocenić zawartość wody w sianie łąkowym 

c

 

12 

Rozpoznać pasze pochodzące z produkcji ubocznej 
przemysłu rolno–spożywczego 

13  Określić zawartość białka w koncentratach 

14  Określić termin najwyższej wydajność z pastwiska 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

25 

15  Scharakteryzować proces zakiszania pasz 

PP 

16 

Scharakteryzować zapotrzebowanie dzienne na 
zielonkę dla krowy 

PP 

17 

Określić jakość pasz okopowych stosowanych  
w żywieniu cieląt 

18  Określić dzienną dawkę siana dla krowy  

PP 

19 

Przeliczyć ile kilogramów siana może pobrać 
krowa o określonej masie ciała 

PP 

20 

Rozpoznać jakie, mieszanki pełnoporcjowe 
stosowane są w żywieniu kurcząt 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

26 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi.  

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  każdego  zadania  dołączone  są  4  możliwości  odpowiedzi. 

Tylko jedna jest prawidłowa. 

5.  Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 

znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.  Zadania  wymagają  prostych  obliczeń,  które  powinieneś  wykonać  przed  wskazaniem 

poprawnego wyniku.  

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Jeśli udzielenie odpowiedzi  będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż  jego rozwiązanie 

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

9.  Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

27 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Najwięcej białka ogólnego jest w paszy soczystej zielonej z 

a)  kukurydzy. 
b)  lucerny. 
c)  koniczyny czerwonej. 
d)  traw. 

 

2.  Zawartość wody w organizmie zwierząt wynosi 

a)  30–40%. 
b)  45–50%. 
c)  20–25%. 
d)  60–70%. 

 

3.  Najwięcej tłuszczu znajduje się w nasionach 

a)  lnu. 
b)  pszenicy. 
c)  gryki. 
d)  żyta. 

 
4.  Spośród wszystkich związków organicznych największą koncentrację energii mają 

a)  tłuszcze. 
b)  białka. 
c)  węglowodany. 
d)  witaminy. 

 

5.  Największą pojemność żołądka posiadają 

a)  owce. 
b)  konie. 
c)  świnie. 
d)  bydło. 

 
6.  W żywieniu dorosłego bydła najbardziej wartościową paszą objętościową suchą jest 

a)  słoma. 
b)  siano. 
c)  otręby. 
d)  sieczka. 

 
7.  Do pasz treściwych zaliczamy 

a)  zielonki. 
b)  ziarno zbóż. 
c)  okopowe. 
d)  kiszonki. 

 

8.  Zielonki zawierają 

a)  25–30% wody. 
b)  30–45% wody. 
c)  90–95% wody. 
d)  65–90%wody. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

28 

9.  Najracjonalniejszą formą wypasu jest 

a)  wypas dziki. 
b)  wypas wolny. 
c)  wypas kwaterowy. 
d)  wypas na uwięzi. 

 

10.  Mocznikowanie paszy stosuje się w karmieniu 

a)  owiec. 
b)  koni. 
c)  świń. 
d)  drobiu. 

 

11.  Zawartość wody w sianie wynosi 

a)  20–22%. 
b)  24–26%. 
c)  15–17%. 
d)  27–29%. 

 

12.  W wyniku wytłaczania oleju z nasion roślinnych otrzymujemy 

a)  plewy. 
b)  wysłodki. 
c)  makuchy. 
d)  młóto. 

 

13.  Koncentraty białkowe zawierają  

a)  15% białka. 
b)  20% białka. 
c)  25% białka. 
d)  ponad 30% białka. 

 

14.  Największe plony zielonek z pastwiska występują w miesiącu 

a)  maju. 
b)  czerwcu. 
c)  lipcu. 
d)  sierpniu. 

 

15.  W czasie zakiszania pasz pożądany jest kwas 

a)  octowy. 
b)  mrówkowy. 
c)  mlekowy. 
d)  stearynowy. 

 

16.  Krowa o masie 500 kg może zjeść dziennie zielonki 

a)  100 kg. 
b)  90 kg. 
c)  70 kg. 
d)  50 kg. 

 
17.  Najlepszą pasza z okopowych dla cieląt jest 

a)  marchew. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

29 

b)  burak pastewny. 
c)  burak cukrowy. 
d)  ziemniaki. 

 

18.  Dzienna dawka siana dla krowy wynosi 

a)  6–7% masy ciała. 
b)  5–6% masy ciała. 
c)  8–9% masy ciała. 
d)  1–4% masy ciała. 

 

19.  Krowa o masie 500 kg może zjeść dziennie siana 

a)  5–15 kg. 
b)  20–30 kg. 
c)  40–45 kg. 
d)  50–55 kg. 

 
20.  Mieszanka DKM to pasza dla 

a)  kur nieśnych. 
b)  indyków. 
c)  kurcząt. 
d)  kaczek. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

30 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko............................................................................... 
 

Żywienie zwierząt gospodarskich 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

31 

7.  LITERATURA 

 
1.  Chachułowa J.: Hodowla zwierząt. PWRiL, Warszawa 1996 
2.  Jamroz  D.:  Żywienie  zwierząt  i  paszoznawstwo  fizjologiczne  i  biochemiczne  podstawy 

żywienia zwierząt. PWN, Warszawa 2001 

3.  Langenfeld M.: Aparat trawienny zwierząt. AR, Kraków 1991 
4.  Manikowski W., Weinder S. (red.): Biochemia kręgowców. PWN, Warszawa 1998 
5.  Truchliński J., Wójcik S.: Przewodnik do ćwiczeń z biochemii i z elementami fizyki. AR, 

Lublin 1993 

 
Literatura metodyczna 
1.  Dretkiewicz–Więch  J.:  ABC  nauczyciela  przedmiotów  zawodowych.  Operacyjne  cele 

kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994 

2.  Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom, 2000