background image

Teoria 

Basila Bernsteina

 

 
Teoria wyrosła z poszukiwania przyczyn niepowodzeń szkolnych młodzieży brytyjskiej wywodzącej się 
z  klasy  robotniczej  (robotnicy  niewykwalifikowani)  i  średniej,  które  hamują  awans  kulturalny  i 
materialny licznych warstw i opóźniają proces demokratyzacji społeczeństwa. 

Przyczyny:  różnice  majątkowe  rodziców,  charakter  ich  pracy,  ilość  czasu  poświęcanego  dzieciom, 
metody wychowawcze, język. 

Nabycie  określonego  systemu  mowy  wiąże  się  z  przyjęciem  pewnej  hierarchii  wartości  sposobów 
postrzegania, klasyfikowania i odczuwania świata. 

  

Klasyfikacja systemów mowy: 

       

język formalny – kod rozwinięty

       

język publiczny – kod ograniczony, przyczyna niepowodzeń szkolnych. 

  

CHARAKTERYSTYKA CZŁONKÓW KLAS BADANYCH 

KLASA ŚREDNIA 

KLASA ROBOTNICZA 

uwrażliwieni  na  całą  strukturę  przedmiotów,  widzą  i 
reagują  na  rzeczy,  potrafią  zestawić  je  w  relacji  z 
innymi,  rozumieją  zależności  przestrzenne,  czasowe  i 
przyczynowe między obiektami i zdarzeniami 

Postrzega  jedynie  oderwane  przedmioty,  nie  tworzy 
związków przyczynowych między obiektami 

racjonalny  sposób  wychowania  dzieci,  zachowania 
podporządkowane  celom  długofalowym,  dzieci  mają 
jasno określony cel życiowy 

Brak  zdefiniowanych  celów  długofalowych,  rolę 
decydującą odgrywa teraźniejszość 

stabilny system nagród i kar 

System kar i nagród niestabilny i niekonsekwentny 

przedmioty z otoczenia dziecko rozpatruje jako środki 
do osiągania celów, każdy przedmiot może prowadzić 
do  zaspokojenia  danego  celu  –  spostrzegawczość, 
ciekawość,  świadomość  ogólnego  uporządkowania 
rzeczywistości,  przyswajanie  skomplikowanych  pojęć 
abstrakcyjnych 

Słabo 

rozwinięte 

poznawcze 

emocjonalne 

zróżnicowanie świata 

 

 

 

 

  

Na wytworzenie tych różnic mają wpływ akty językowej komunikacji, które przekazują doświadczenia 
i postawy rodziców, wpajając dzieciom wzory zachowań. 

 

 

 

 

background image

  

CHARAKTERYSTYKA JĘZYKOWA KLAS BADANYCH 

KLASA ŚREDNIA 

KLASA ROBOTNICZA 

brak bezpośredniego wyrażania uczuć 

bezpośrednie wyrażanie uczuć 

środki językowe logiczne, nieemocjonalne 

pozajęzykowe, 

paralingwistyczne 

elementy 

wypowiedzi: siła głosu, ton, gesty, mimika 

język  bogaty  w  osobiste  i  indywidualne  określenia, 
słowa są uporządkowane 

język  nie  pozwala  na  indywidualizację  uczuć,  bo 
stosowane  są  wyrazy  i  zwroty  powszechne  w  wielu 
sytuacjach 

język  wskazuje  na  subiektywne  intencje  jednostki, 
wyodrębniając ją tym samym od pozostałych ludzi 

system  nie  wyraża  subiektywnych  intencji  ani 
odrębności  poglądów,  ale  wspólność  i  jednolitość 
doświadczeń w obrębie całej grupy 

 

 

 

 

  

PORÓWNANIE 

KOD OGRANICZONY (KLASA ROBOTNICZA) 

KOD ROZWINIĘTY (KLASA ŚREDNIA) 

Tworzy  się  w  małych  grupach  mających  wspólne 
doświadczenia,  przebywających  razem  i  dobrze  się 
znających 

Tworzy się w specyficznych warunkach społecznych 

Krótkie,  proste  gramatycznie,  często  niedokończone 
zdania,  uboga  konstrukcja  składniowa,  proste  i 
powtarzające się spójniki 

Porządek  syntaktyczny,  różnorodność  spójników, 
konstrukcje gramatycznie skomplikowane 

Sztywne  i  ograniczone  użycie  przysłówków  i 
przymiotników 

Bogactwo określeń 

Częste  używanie  krótkich  rozkazów  w  formie 
ostatecznego argumentu 

Określenia ekspresyjne nie przekazują znaczeń 

Częste  formułowanie  stwierdzeń  w  formie  pytania, 
które  mają  ustanowić  uczuciową  wzajemność  i 
zrozumienie 

  

Rzadkie  używanie  zaimków  nieosobowych  jako 
podmiotu  –  wskaźnik  obiektywnego  stosunku  do 
własnych doświadczeń 

Liczne formy bezosobowe 

Jest  to  język  znaczenia  ukrytego,  używa  się  symboli 
konkretnych,  namacalnych,  ocena  indywidualna 
nadawcy jest ukryta – solidarność grupowa 

Znaczenia 

przekazywane 

poprzez 

logiczne 

uporządkowanie