84-91 Todorov

A g a t a L u d z i s - T o d o r o v „ K a w a ł e k n i e z a f a ł s z o w a n e j p r z y r o d y ”

:VWĊS

Blogi to internetowy fenomen, sieciowe zjawisko – tak postrzega i opisuje je
Charlie Gere (2010: 209). Jednocześnie stwierdza (za Brianem McNair’em), że

rosnąca liczba blogów i rozpowszechnienie idei blogowania skutkuje kulturowym
chaosem (Gere, 2008: 211). Wynika on przede wszystkim z tego, że istnienie
blogów i ich postępujący wpływ na opinię publiczną kończy funkcjonowanie
pewnego rodzaju paradygmatu kontroli, tradycyjnie przypisywanego mediom
głównego nurtu. Blogi, dzięki swojej prostej, przystępnej i w większości
bezpłatnej formie, pozwalają zaistnieć różnym głosom i opiniom. Warto
jednak podkreślić, że udostępniane na blogach treści (teksty, obrazy, filmy,
dźwięki) nie zawsze stanowią prezentację indywidualnych stanowisk blogerów,
są miejscem ekspresji ich doświadczeń czy pomysłów. Sieciowe dzienniki
bardzo często komentują rzeczywistość znaną z różnorodnych przekazów
medialnych – telewizji, prasy, portali internetowych – a także odwołują się
do treści innych blogów. Powszechnym zjawiskiem, które również można
zaobserwować w blogosferze, jest multiplikacja przekazów, polegająca na
wielokrotnym wykorzystaniu treści raz przygotowanej na potrzeby bloga.

Funkcjonowanie każdego bloga opiera się na regularnym publikowaniu

postów. Pojedynczy post to doskonały przykład interfejsu strony, który

Lev Manovich określił jako odwołanie do innych interfejsów kulturowych,

wykształcających się i funkcjonujących w obrębie kultury cyfrowej, remiksu
czy ogólniej – kultury przechodzącej proces komputeryzacji.

Celem niniejszego artykułu jest odtworzenie, opis i analiza życia blogowego

posta. Pod pojęciem życie, stosowanym w odniesieniu do wpisu na blogu,
rozumiem wielowymiarowość i intermedialność jego występowania, a zatem
jego obecność w sieci – od momentu pojawienia się pierwszej wzmianki czy
informacji na jego temat czy zapowiedzi odnoszącej się do niego, do ostatniego
wspomnienia o nim (w założonym czasie, ponieważ post może ożyć nawet
po wielu latach od jego stworzenia, na przykład jako wspomnienie blogera,
w formie nowego wpisu). Kontekstem do analizy są zwizualizowane korelacje
dwóch wybranych polskojęzycznych blogów z innymi serwisami internetowy-
mi. Korelacje te wpływają na powstanie obszaru blogowania zakreślającego
ramy występowania posta i jednocześnie stwarzają potencjalną przestrzeń
jego żywotności. W artykule podjęta zostanie próba odpowiedzi na pytania:
Co bloger robi z postem? Co z postem robią jego odbiorcy? Gdzie i jak długo
występuje – żyje – dany post? Poszukiwanie odpowiedzi na tak postawione
pytania będzie się odbywać w odniesieniu do takich zjawisk kulturowych
jak sampling, remiks i kolaż

. Pozwalają one dostrzec w kulturze cyfrowej

i wytwarzanych przez nią obiektach kulturowych proces przeformatowania
już wcześniej istniejących treści i tworzenia nowych za ich pomocą.

6HNZHQFMDZ\WQLMZNOHM

Sieciowe zasoby powiększają się w bardzo szybkim tempie. Jak zauważa
Piotr Celiński:

1 Sampling, remiks i kolaż rozumiem tu (za Aldoną Kopkiewicz) jako praktyki kulturowe

i strategie wytwórcze, mające swoje źródła w specficznych praktykach artystycznych,
opierające się na wielokrotnym przetwarzaniu raz wytworzonej treści (autorskiej lub
zapożyczonej).

$JDWD/XG]LV7RGRURY±

VWXGHQWND,QWHUG\VF\-

SOLQDUQ\FK6WXGLyZ
'RNWRUDQFNLFK6:36
Z:DUV]DZLH,QWHUHVXMH
VLĊVSRáHF]Q\PLNXOWX-

URZ\PRGG]LDá\ZDQLHP
PHGLyZ=DZRGRZR
]DMPXMHVLĊNRPXQLNDFMą
ZHZQĊWU]QąDJDWD
WRGRURY#JPDLOFRP

$JDWD/XG]LV7RGRURY

- - - - -

k u l t u r a p o p u l a r n a 2 0 1 5 n r 1 ( 4 3 )

[ … ] najszybciej rosnąca część dostępnych w cyberprze-

strzeni zasobów to obecnie także dane i informacje po-
chodzące od samych użytkowników. Wykorzystują oni
bardzo chętnie multimedialny, interaktywny i otwarty po-

tencjał tkwiący w cyberświecie [ … ]. (Celiński, 2010: 131)

Blogi to obiekty nowych mediów, a zarazem obiekty kulturowe, na przykładzie

których można zaobserwować wszystkie wymienione przez Celińskiego
cechy: szybkość wzrostu ilości danych (nowe posty, aktualizacje), interak-
tywne uczestnictwo użytkowników (blogowanie, śledzenie, komentowanie,
lajkowanie), sieciowość relacji (skorelowanie bloga z innymi serwisami in-
ternetowymi), remiks i kolaż (bazowanie na innych obiektach kulturowych,
wykorzystywanie dostępnych treści).

Podstawą dla wszelkich zjawisk i procesów związanych z wykorzystaniem

istniejących treści, takich jak kolaż, sampling czy remiks, jest polecenie
wytnij -wklej. Jest to sekwencja dobrze znana niemal wszystkim użytkow-
nikom współczesnych interfejsów, korzystającym z nich zarówno dla celów
zawodowych, jak i rozrywkowych.

Lev Manovich zwrócił uwagę na to, że polecenie wytnij -wklej unieważnia

wiele tradycyjnych podziałów, na przykład podział na sztuki przestrzenne
i czasowe, rozróżnienie skali czy wreszcie podział na poszczególne media.
Jednocześnie znajduje ono swoje zastosowanie w odniesieniu do wielu obiek-
tów kulturowych: tekstów, obrazów ruchomych i nieruchomych, dźwięków,
obiektów trójwymiarowych, pojedynczych pikseli i całych cyfrowych filmów.

Autor Języka nowych mediów umiejscawia kwestię wycinania i wklejania

w kontekście języka kulturowych interfejsów:

Projektant mediów cyfrowych może swobodnie łączyć

strony i wirtualne kamery, spisy treści i ekrany, zakładki
i punkty widzenia kamery. Nie będąc już osadzone w kon-

kretnym tekście lub filmie, strategie te dryfują po naszej
kulturze, czekając ponownie na ich użycie w innym kon-
tekście. (Manovich, 2006: 152)

Jednocześnie Manovich przestrzega przed trywializowaniem wytworów

powstałych jako efekt takich przeformatowań oraz podchodzeniem do nich
jedynie krytycznie – obiekty te mogą być co prawda banalne, ale w wyniku
remiksu może powstać także coś genialnego.

Przyglądając się wybranym postom pochodzącym z polskojęzycznych

blogów, chciałabym – pod wypływem przytoczonych wcześniej słów Mano-
vicha – uniknąć wartościowania i oceny tego, czy blogi jako obiekty kulturowe,
do których stworzenia wykorzystano sekwencję wytnij -wklej, są mniej lub
bardziej wartościowe od innych zasobów. Pragnę potraktować je jako teksty
intermedialne i zwrócić uwagę na wielopłaszczyznowość struktury blogo-
wego posta w kontekście remiksu jako jednego z dominujących podejść do
twórczości w internecie.

ĩ\FLHEORJRZHJRSRVWD

Blogowe posty żyją w dwojakim znaczeniu. Po pierwsze są obecne w przestrzeni

mediów społecznościowych, którą bloger kreuje wokół swojego bloga lub wokół

- - - - -

A g a t a L u d z i s - T o d o r o v „ K a w a ł e k n i e z a f a ł s z o w a n e j p r z y r o d y ”

własnej osoby. Pracy nad postem, jego zaistnieniu, przypominaniu o nim
i zabiegom promocyjnym towarzyszy szereg komunikatów, przybierających
różne formy. Pojawiają się one przede wszystkim na portalach: Facebook,

Twitter, Instagram czy Google+, ale nie tylko. Wraz ze zwiększającą się

liczbą serwisów, portali i aplikacji, rozszerza się także przestrzeń blogowania,
a tym samym potencjalna sfera do zaistnienia posta. Po drugie post może być
nieustannie zmieniany, poprawiany i aktualizowany, a nawet tworzony na

żywo, na oczach czytelników bloga. Oba znaczenia życia blogowego postu

nie wykluczają się wzajemnie, mają jednak zupełnie inną naturę, dlatego
trudno uznać je za komplementarne.

5HODFMDQDEORJX

Przykłady postów, które ożywają niemal na oczach czytelników, znajdziemy

na blogu Zombie Samurai (www.zombiesamurai.pl). Blog ten działa od
września 2010 roku, a jego autorem jest Paweł Opydo. Schemat korelacji
tego bloga z innymi serwisami nowych mediów kształtuje się następująco

(schemat przedstawia stan na 28 maja 2014 roku):

Zwizualizowana korelacja bloga nakreśla przestrzeń żywotności poszcze-

gólnych postów. Ta kwestia zostanie szczegółowo opisana na przykładzie
drugiego bloga, w dalszej części artykułu. Teraz chciałabym zaprezentować
posty o charakterze intermedialnym i intertekstualnym, które strukturalnie
i treściowo bazują na sekwencji kopiuj -wklej.

Jan van Dijk zwrócił uwagę na to, że:

Cyfryzacja oznacza, że każdy obiekt może zostać prze-
tłumaczony na pojedyncze bajty składające się z łańcu-
chów zer i jedynek (zwanych bitami). Procesowi temu
podlegają obrazy, dźwięki, teksty i dane, które mogą być
wytwarzane oraz konsumowane w oddzielnych porcjach

2EUD]6FKHPDW
NRUHODFMLEORJD
=RPELH6DPXUDL

- - - - -

k u l t u r a p o p u l a r n a 2 0 1 5 n r 1 ( 4 3 )

lub dowolnie ze sobą łączone i wyświetlane na ekranie
monitora (ewentualnie w połączeniu z dźwiękiem). (van

Dijk, 2010: 267)

Przykładem takiego połączenia są posty oznaczone przez blogera Pawła
Opydo tagiem „na żywo”. Znajdziemy wśród nich komentarze do różnych
wydarzeń, na przykład do rozdania Oscarów czy finału konkursu Eurowizji,

ale także do zdarzeń, eventów, które kreuje sam autor, jak choćby relacja
z czytania (przez niego) Pięćdziesięciu twarzy Greya. Posty te odznaczają się
ironicznym podejściem autora do danego obiektu kulturowego, który został
przez niego wybrany jako temat do zrealizowania czy zrelacjonowania, ale
także względnie stałą strukturą: tytuł, lead, wprowadzenie, odwołanie do
fanpage’a lub link to innego materiału z serii, relacja z wydarzenia z zazna-
czeniem odcinków czasu, składająca się z referencji intertekstualnych (cytaty,
linki, zdjęcia) oraz komentarzy autora.

Jednym z obiektów kulturowych, który bloger wybrał do zrelacjonowania,

był pierwszy odcinek drugiego sezonu programu Warsaw Shore – Ekipa z War-

szawy, emitowanego przez stację MTV. Program rozpoczynał się o godzinie

23.00 (20 kwietnia 2014 roku), relacja na blogu Zombie Samurai zaczęła się

wcześniej – o 20.25. Paweł Opydo na bieżąco informował czytelników o tym,
jak przygotowuje się do obejrzenia pierwszego odcinka nowego sezonu, a także
odwoływał się do tego, co aktualnie dzieje się na telewizyjnym ekranie. Skąd
czytelnicy bloga wiedzieli, że takie wydarzenie jak relacja na żywo będzie miało
miejsce? Z wcześniejszych komunikatów zamieszczonych przez blogera na

serwisach Facebook, Twitter i Instagram, a także z krótkiego posta na blogu.

Tekstowej promocji tego wydarzenia dopełniało zdjęcie jednego z uczestników

Warsaw Shore – charakterystycznego Trybsona. Punktem kulminacyjnym była

oczywiście relacja z programu telewizyjnego, w czasie bliskim rzeczywistemu.

Od momentu startu odcinka post był uaktualniany co kilka minut. Autorskie
komentarze i spostrzeżenia przeplatały się z cytatami wypowiedzi uczestników,

a całość uzupełniały materiały wizualne (printscreeny) z urywkami programu
telewizyjnego. Relacja z odcinka telewizyjnego show na blogu to kolaż, nowy
obiekt medialny (kulturowy) składający się z wycinków, sampli, pochodzących
z różnych innych obiektów. Jest to przekaz niezwykle dynamiczny, a także
stawiający przed odbiorcami określone wymagania. Do jego odczytania
niezbędna jest znajomość kontekstów – zarówno specyfiki programu Warsaw

Shore – Ekipa z Warszawy, jak i ironicznej konwencji, w której bloger two-

rzy swoje relacje na żywo. Warto również zwrócić uwagę na ograniczenia
techniczne, które wynikają z częstego uaktualniania danego postu. Bloger
umieścił informację o tym, że aby zobaczyć nowe wpisy, czytelnicy muszą
samodzielnie, ręcznie, odświeżać stronę. Wymagana jest zatem dodatkowa
interakcja ze strony czytelników bloga, z którą nie mają do czynienia podczas
tradycyjnego kontaktu z blogowym interfejsem.

Mechanizm przygotowania treści pozostałych postów oznaczonych tagiem

„na żywo” jest bardzo podobny. Tym, co się zmienia, jest zestawienie mediów

współtworzących dany post, dostarczających do niego materiałów (na przykład
telewizja -internet, książka -internet). Tworzy to interdmedialną przestrzeń,
którą Zbigniew Bauer, w przedmowie do polskiego wydania Języka nowych
mediów, określił cechą charakterystyczną dzisiejszej kultury – wszystkie
wytwory kultury są bazą, a stosowne maszyny, interfejsy i oprogramowanie
pozwalają stworzyć z nich nowe jakości i nowe formy kultury.

- - - - -

A g a t a L u d z i s - T o d o r o v „ K a w a ł e k n i e z a f a ł s z o w a n e j p r z y r o d y ”

6LHüSRáąF]HĔ

JG]LHLMDNGáXJR"

Druga wyszczególniona w niniejszym artykule forma życia posta, jest ściśle

związana z aktywnością blogera w serwisach społecznościowych. Sieć połączeń
pomiędzy blogiem a wspomnianymi serwisami wyznacza przestrzeń w obrę-
bie której żyje post, a także determinuje formę tej żywotności. W szerszym

kontekście sytuację tę można odnieść do kolejnego fenomenu kultury cyfrowej,
o którym Charlie Gere pisze:

The transformations in the media broughtabout by new-

technologiesaretransforminghow we thinkaboutourselves.

In particular we are no longerpassiveconsumers of the

media, but, increasingly, alsoactively producers. (tłum. wł.

„

Przemiany w świecie mediów, spowodowane nowymi

technologiami, wpływają także na nasz sposób myślenia
o nas samych. Należy zauważyć, iż nie jesteśmy już
biernymi odbiorcami mediów, ale coraz częściej również
ich aktywnymi producentami”.

) (Gere, 2008: 213)

Przestrzeń blogowania można zwizualizować za pomocą schematu korelacji

bloga z innymi serwisami nowych mediów. Bazą dla analizy formy życia posta,
która wynika z takiej sieci połączeń, będzie blog Design Your Life (www.
designyourlife.pl), prowadzony od kwietnia 2012 roku przez Alinę Moskwę.

Schemat korelacji tego bloga prezentuje się następująco (schemat przestawia

stan na 28 maja 2014 roku):

5\F6FKHPDWNRUHODFML
EORJD'HVLJQ<RXU/LIH

- - - - -

k u l t u r a p o p u l a r n a 2 0 1 5 n r 1 ( 4 3 )

Jedną z kategorii tematycznych na blogu Design Your Life są posty poświęcone

metamorfozom wnętrz. Czytelnicy bloga mogą przesyłać Alinie Moskwie
zdjęcia swoich mieszkań, na ich podstawie blogerka przygotowuje propozycję
nowej aranżacji i dzieli się inspiracjami, które pozwolą ją realizować. Nadtytuł
tej serii postów brzmi: „Design Your Space”. Jest ona kolażem złożonym ze
zdjęć wnętrz do metamorfozy (przesłanych przez czytelników), fotografii
pochodzących z różnych innych źródeł, które autorka bloga zestawia ze
sobą jako zbiór inspiracji (na przykład z serwisu Pinterest), szkiców nowego
planu umeblowania danego wnętrza (wykonanych odręcznie lub przy użyciu
odpowiedniego programu), tekstu, a także linków do innych postów na blogu
lub zewnętrznych zasobów sieciowych. Wpisy z tej serii charakteryzują się
zatem wyjątkową interaktywnością i aktywną relacją blogerki z jej czytel-
nikami. Powstanie, tematyka, a także niektóre elementy treści pochodzą
właśnie od nich.

Posty te charakteryzują się długą żywotnością w przestrzeni blogowania

wykreowanej przez Alinę Moskwę. Przykładem popierającym to spostrzeżenie
jest post Design Your Space: zmiany w salonie z jadalnią. Na blogu został on
opublikowany 6 stycznia 2014 roku, jednak jego życie zaczęło się dwa dni
wcześniej. Blogerka poinformowała na fanpage’u o tym, że chce przygotować
nowy post z serii „Design Your Space”. Napisała, że przegląda maile od
czytelników zawierające propozycje wnętrz do metamorfozy, a także wprost

zapytała odbiorców, przemianę jakiego wnętrza chcieliby zobaczyć. Dwa
dni później, jeszcze przed publikacją posta, zarówno na Facebooku, jak i na

Instagramie pojawiły się krótkie relacje blogerki z pracy nad nim. Materiały te

zostały wzbogacone zdjęciami, które następnie pojawiły się w poście, a także
fotografiami miejsca pracy Moskwy i wykorzystywanych przez niąnarzędzi.

7 stycznia, posługując się główną ilustracją tego posta, za pośrednictwem

fanpage’a, Moskwa przypomniała czytelnikom o nowym tekście na blogu

(ponownie zachęciła do interakcji i zapytała, czy już go widzieli). Wszystkie

komunikaty, łącznie z samym postem, spotykały się z żywą reakcją odbior-
ców, stosowną do danego medium: komentarzami (na blogu, Facebooku
i Instagramie), lajkami (na Facebooku i Instagramie). To jednak nie koniec

życia tego konkretnego posta. Trzy miesiące później (8 kwietnia 2014 roku)

blogerka ponownie poinformowała za pośrednictwem fanpage’a o zamiarze
przygotowania postu z serii „Design Your Space”, zapytała swoich odbiorców
o ich preferencje i, jako przypomnienie, zamieściła link do wpisu z 6 stycznia,
wraz z uprzednio przygotowanym do niego zdjęciem.

Raz przygotowana treść blogowego postu składająca z wielu różnorodnych

elementów, może być zatem wykorzystana przez blogera wielokrotnie. Bazując
na niej jako całości, a także wykorzystując poszczególne jej elementy, autor
może – przystosowując treść do wymogów danego medium – zagospodarować
przestrzeń nowomedialnej sieci stworzonej wokół bloga. Takie praktyki
korespondują ze stanowiskiem, które przyjął Jan van Dijk, opisując wpływ
technologii cyfrowej na kulturę. Wyróżnił on sześć aspektów takiego wpływu:
standaryzację i zróżnicowanie się kultury, fragmentaryzację, mieszanie się
kultur, przyspieszenie, wizualizację kultury i zwiększenie liczby wytworów
kulturowych. W przypadku blogów rozpatrywanych jako obiekty kulturowe
szczególnie znamienne wydaje się spostrzeżenie dotyczące jednoczesnej stan-
daryzacji i różnicowania się kultury. Badacz wyjaśnia wewnętrzną sprzeczność
tego punktu:

- - - - -

A g a t a L u d z i s - T o d o r o v „ K a w a ł e k n i e z a f a ł s z o w a n e j p r z y r o d y ”

Rośnie zasób treści, z których jednostka może czerpać,

choć równocześnie coraz bardziej się one do siebie upo-

dabniają. Wszystko jest ułożone w podobne struktury

(menu). Środowisko multimedialne łączy w sobie uprzed-

nio odrębne źródła informacji. (van Dijk, 2010: 268)

3RGVXPRZDQLH

„Dziś nauczymy się mashupowania. W sam raz dla nas, mój kolego, ze starego

coś nowego” – tymi słowami rozpoczyna się film Kultura remixu z 2008 roku.

Reżyser Brett Gaylor w dynamiczny sposób wprowadza widzów w świat

wyodrębniania fragmentów muzycznych z jednej struktury, scalania ich

i tworzenia nowego utworu. Proces ten nie jest jedynie domeną muzyki. Jako

aktywni użytkownicy internetu spotkamy się z różnorodnymi odmianami

łączenia, mashupowania, niemal na każdym kroku. Blogosfera dostarcza nam

szczególnych przykładów remiksu. Z jednej strony blogerzy, tworząc swoje

posty, opierają się na metaforycznym podłożu kultury i adaptują wybrane

z niego treści do swoich celów. Z drugiej sami tworzą nowe obiekty kulturowe,

które dalej wielokrotnie przetwarzają i wykorzystują przy kolejnych projektach.

Przemieszanie mediów i szeroko pojętej treści jest współcześnie zabie-

giem tak oczywistym że aż niezauważalnym. Stanowi esencję twórczości

w kulturze RW (Read -Write) czyli kulturze zapisu i odczytu. Jak zachęca

Larewnce Lessig, warto jednak zdać sobie sprawę z tego, że „[ … ] twórczość

RW nie konkuruje z remiksowanym oryginałem, ani nie osłabia jego rynkowej

pozycji. To są dobra komplementarne, a nie konkurencyjne” (Lessig, 2009:64).

Bibliografia

Celiński P. (2010). Interfejsy. Cyfrowe technologie w komunikowaniu. Wrocław.

Dijk J. van. (2010). Społeczne aspekty nowych mediów. Warszawa.

Gere Ch. (2008). Digital Culture. London.

Lessig L. (2009). Remiks. Aby kultura i biznes rozkwitały w hybrydowej gospo-

darce. Warszawa.

Kopkiewicz A. (2011). Tadeusz Pióro. Poeta wampiryczny, [ w ]: Gulik M.,

Kaucz P., Onak L. (red.), Remiks. Teorie i praktyki. Materiały z konferen-

cji „Ars Electronica. Remixed&Remarked”. Kraków.

Manovich L. (2006). Język nowych mediów. Warszawa.

Źródła internetowe:

www.designyourlife.pl (11.09.2014).

www.zombiesamurai.pl (11.09.2014).

Filmografia:

Kultura remixu (RiP: A Remix Manifesto), reż. Brett Gaylor, 2008

- - - - -