Mamie

 

Rozdział pierwszy

 

Krążę po ogromnym, ponurym budynku, który przypomina opuszczoną fabrykę 

amunicji, a może raczej zdewastowane koszary, i za wszelką cenę usiłuję się stamtąd 
wydostać, coraz bardziej przerażona, bo ktoś za mną idzie. Nie mogę biec, bo taszczę ze 
sobą przedpotopową walizkę z pomarańczoworudej skóry. Słyszę ciche, pulsujące echo 
czyichś kroków i czuję, że to Marcel. Czego ode mnie chce? Przecież się rozwiedliśmy, i 
to całkiem przyzwoicie, w dziesięć minut. Prowadzimy osobne życia, staramy się nie 
wchodzić sobie w paradę. W końcu zziajana, z uczuciem ulgi, wypadam na pusty, 
betonowy dziedziniec. Mam wrażenie, że w ostatniej chwili. Ale w ostatniej chwili przed 
czym? I gdzie ja jestem? Widzę wyludnione miasto. To przecież Borne Sulinowo tuż po 
odjeździe wojsk radzieckich. Ulicą biegnie wychudzony pies z podkulonym ogonem, 
dostrzega mnie, nasze wystraszone spojrzenia spotykają się na ułamek chwili, 
nieruchomieję, a on przyspiesza i znika za rogiem odrapanego domu naprzeciwko. 
Wszystko tutaj jest martwe, nawet drzewa: ich zielone korony pozbawione ptaków trwają
w kamiennym bezruchu.
 

Niestety, po chwili następuje kolejna odsłona koszmaru: ostatkiem sił docieram 

do przyjaciół na imprezę. Z tą samą walizką, w której widocznie są jakieś cenne rzeczy, 
skoro ją taszczę z takim poświęceniem. Dlaczego nikt mnie nie uprzedził, że zaproszono 
też Marcela z jego kobietą, czyli, jak zwykłam o niej mówić, konkubiną? Mam na sobie 
beznadziejne ubranie: flanelową koszulę w czarno-żółtą kratkę, bez trzech guzików, po 
których zostały jedynie smętnie zwisające nitki w różnych kolorach, i wyświechtane 
robocze spodnie – nic dziwnego, właśnie wróciłam ze wsi, gdzie ktoś chodził po 
ogrodzie, słyszałam kroki, szepty, szelesty. Mogłam wrócić do domu, żeby się przebrać, 
ale nie zrobiłam tego. Czy ja nie mam domu? I dlaczego bez przerwy dźwigam starą 
walizkę ze skóry? Chowam się w pokoju obok. Przez uchylone drzwi docierają do mnie 
salwy śmiechu. Otwieram walizkę i moim oczom ukazują się rozmaite przedmioty ze 
srebra i złota: świeczniki, sztućce, półmiski, biżuteria. Skąd ja to mam? Boże, przeszywa 
mnie straszliwa myśl, jestem złodziejką. Okradłam kogoś. Szybko zamykam walizkę, 
wsuwam ją pod łóżko i ruszam do salonu. Chcę wyjaśnić, dlaczego jestem tak 
niestosownie ubrana, ale nikt mnie nie słucha. Wszyscy się śmieją, coraz głośniej. 
Pokazuję na miejsca po guzikach, dukam coś o człowieku, który kręcił się po ogrodzie, 
zaglądał do okien, a oni zatykają uszy. Z oczu płyną mi łzy. Jak mogą, przecież to moi 
przyjaciele. Koszula rozchyla mi się na biuście, na brzuchu, wciąż muszę ją poprawiać, 
przytrzymywać, a drugą ręką, przybierając dziwne pozy, staram się zakryć plamy na 
spodniach.
 

Fantastycznie! Już od wielu dni co rusz ktoś mi przypominał, żebym koniecznie 

zapamiętała sen pierwszej nocy w nowym mieszkaniu, bo się sprawdzi. Czyli najbliższą 
przyszłość już znam: czekają mnie draki z Marcelem, który postanowił mnie ścigać (za 
co?), a także zdrada przyjaciół. Czuję do nich ogromny żal. Skoro to sen proroczy, musi 
być w nim ziarno prawdy. Jak w plotce. A taki piękny sen sobie zaplanowałam – że czas 
cofa się o ćwierć wieku, a ja, już mądrze i rozsądnie, układam sobie życie: mam 
pasjonującą i dobrze płatną pracę, uroczą rodzinę, kochającego i wiernego męża bez 
nałogów, jestem piękna i młoda, a wszystkie zimy spędzam na ciepłej wyspie z palmami, 
którą opływa szafirowe morze. Zapisałam go nawet, ze szczegółami, żeby wesprzeć 
ośrodek w mózgu odpowiedzialny za sny. Ludzie zapisują to, co im się przyśniło, a ja 

przeciwnie: to, co mi się przyśni, a właściwie to, co powinno mi się przyśnić. Już dawno 
wymyśliłam tę metodę, niestety, mało skuteczną.
 

Krótko mówiąc, zimę spędzę w Warszawie, gdzie jest tylko jedna palma, i to 

sztuczna, w dodatku ostatnio, na znak protestu – nie pamiętam przeciwko czemu, może 
chodziło o głód w Afryce – obsmyczona przez chimeryczną artystkę. Potem stracę 
przyjaciół i w moim życiu pojawi się ktoś niezbyt życzliwy, kogo niestety nie widziałam 
we śnie, ale był tam. Jakiś wróg. „Tylko tego brakuje – szepcze Strofa, która mieszka w 
mojej głowie i wciąż mnie strofuje – żebyś teraz, u progu nowego życia – cóż z tego, że 
tuż przed pięćdziesiątką, podobno tylko na łożu śmierci jest naprawdę za późno na 
zmiany – zaczęła wierzyć w przesądy”. Jak to zaczęła? – dziwię się. – Przecież ja od 
dzieciństwa wierzę w przesądy, może chodzi ci o to, żebym przestała? Oczywiście nie 
będę się przejmować głupim snem. Tym bardziej że wreszcie mam za sobą całą 
przeprowadzkę – co za ulga. Naprawdę nie jest łatwo przenieść do M3 ogromne 
mieszkanie z garderobą, pełne schowków i szaf z mnóstwem półek i szuflad. A jeszcze 
trudniej przeprowadzić się ze słonecznego mieszkania do ciemnej nory, gdzie słońce 
tylko rano oświetla z ukosa kawałek saloniku, a łazienka przypomina ptasią dziuplę. 
„Bzdury, przesadzasz”, prycha Strofa. I znów ma rację, co ja bym bez niej zrobiła – 
owszem, mieszkanie jest niewielkie, ale całkiem przytulne, a w łazience zmieściła się i 
pralka, i półka na ręczniki i mam dwie ogromne szuflady. Słońca jest mało, ale to nawet 
lepiej, biorąc pod uwagę koszmarne upały, jakie co roku latem nawiedzają nasz kraj, 
kiedy tylko stopnieje śnieg i odpuszczą siarczyste mrozy. Przynajmniej nie trzeba będzie 
zakładać klimatyzacji, na którą i tak mnie nie stać. A poza tym okna są duże i mam dość 
światła. I piękny balkon, gdzie będę palić papierosy. I hodować kwiaty. Jak mi się zechce,
rzecz jasna. Na razie mi się nie chce, zresztą jest początek jesieni, za późno na zakładanie
ogrodu. Nie – żadnych kwiatów! Zwłaszcza doniczkowych, z którymi są same kłopoty. 
Koniecznie muszę uprzedzić przyjaciół, znajomych, żeby mnie nimi nie uszczęśliwiali. 
Jakoś nie mam do nich serca, a trudno wyrzucić żywą roślinę, więc trzeba potem 
zajmować się nią przez całe lata. Niektóre przeżywają swoich właścicieli: na przykład 
kwiaty cioci Róży, które po jej śmierci z moją pomocą powędrowały do różnych 
staruszek i staruszków. Nie chcę osierocić swoich kwiatów.
 

Patrzę na stosy pudeł, które piętrzą się wokół mnie, i zastanawiam się, gdzie ja to 

wszystko upchnę. Muszę przyznać, że jednak Judyta Grocholi lepiej sobie poradziła w 
sprawach lokalowych. Ale jej życie to tylko fikcja literacka – tam ceny były szokująco 
niskie, a bohaterka dziwnie dużo zarabiała jak na zawód redaktorki, który ja już dawno 
musiałam porzucić, żeby przestać wybierać między zapłaceniem czynszu i rachunku za 
prąd. Ciekawe, w jakim piśmie pracowała – może by mnie tam przyjęli? Umiem pisać 
listy i znam się na wszystkim. A zresztą Grochola nie musiała dbać o realia, napisała 
książkę ku pokrzepieniu serc. Dzisiaj już nikt nie tęskni za ojczyzną jak latarnik, już 
raczej kto żyw i dobrze wykształcony ucieka z niej w popłochu. Teraz trzeba krzepić 
serca kobiet po rozwodach z bogatymi mężami, którzy przed podziałem majątku 
gwałtownie biednieją i nie są już tacy hojni jak dawniej. Jeśli w ogóle byli hojni. Marcel 
był. Szkoda, że nie nosiłam biżuterii, przez dwadzieścia lat małżeństwa mogłabym 
uzbierać całkiem pokaźną kolekcję, którą teraz sprzedawałabym sztuka po sztuce. Albo 
chociaż córka i wnuczka miałyby po mnie coś cennego. Cóż, zamiast pierścionków 
zostawię im w spadku książki – sama korzyść.
 

Siedzę nad kawą, rozczarowana snem pierwszej nocy, i próbuję wykrzesać z 

siebie trochę zapału. Powinnam szybko uporać się z resztą pudeł, żeby nie zaczynać 
nowego życia od rozgardiaszu, ale po tym wielkim pakowaniu, rozdawaniu rzeczy, 
wyrzucaniu ton starych dokumentów perspektywa rozpakowywania, układania, 
segregowania nie napawa radością. Jestem zmęczona. Dopiero teraz czuję, jak bardzo 
wyczerpały mnie te ostatnie tygodnie, miesiące, lata. Jak wyczerpało mnie całe moje 
dorosłe życie. „Nie jęcz”, prosi Strofa. Muszę, bo jestem wyczerpana! Ciekawe, kiedy 
zaczęłam się tak chybotać i podejmować beznadziejne decyzje: postanowiłam studiować 
polonistykę, która w ogóle mnie nie pociągała, chociaż bez trudu mogłam się dostać się 
na jakieś ciekawsze studia; mając kapitalny temat pracy magisterskiej, zmieniłam go na 
supertrudny i supernudny; a w końcu rzuciłam dobrego i wesołego chłopaka, żeby się 
związać z palantem, co prawda również wesołym, ale jednak przesadnie. W dodatku od 
początku wiedziałam, że to błąd. Podobno mamy to w genach, które nie przejmują się 
szczęściem swego właściciela, mając na względzie jedynie fizyczny dobrostan jego 
przyszłego potomstwa. To one sprowadzają ludzi na manowce, rzucając ich w ramiona 
osobników o odpowiednich genach, ale paskudnych charakterach. Potomstwo 
rzeczywiście mam ładne i zdrowe. Ale ze szczęściem u mnie krucho. U potomstwa też. 
W końcu wszystko przestało mnie cieszyć: słońce, praca, wiosna, a nawet dzieci. 
Kocham je, ale jak sięgnę pamięcią, macierzyństwo zawsze było jakąś udręką i do dziś 
kojarzy mi się głównie z niewyspaniem, nieustanną pracą, lękami i pasmem porażek. I 
pomyśleć – jeden gen może zdeterminować całe życie durnej kobiety, która ćwierć wieku
męczy się z facetem, bo wciąż ma nadzieję, że on się zmieni. A ludzie się nie zmieniają, 
chyba że mają ku temu jakiś ważny powód.
 

Wiem, nie warto zaczynać nowego życia od gorzkich refleksji nad przeszłością, 

ale niestety same cisną się do głowy. I pewnie naszłyby mnie kolejne, równie mocno 
sfatygowane, gdyby nagle gdzieś w pobliżu nie rozległo się ostre brzęczenie. W 
pierwszej chwili nie wiem, skąd dochodzi i co oznacza, bo jeszcze nie oswoiłam się z 
okolicznymi dźwiękami, w końcu jednak olśniewa mnie – to dzwonek do drzwi. Kto 
mnie tutaj znalazł? Przecież tylko rodzina i przyjaciółki, Jolka, Baśka i Weronika, znają 
mój nowy adres. Idę otworzyć, zanim nieproszony gość, przekonany, że nie ma mnie w 
domu, odejdzie, unosząc ze sobą jakąś ważną wiadomość. Przede mną stoi starszy pan w 
typie Koszałka-Opałka, uśmiechnięty kurdupel w okularach o sympatycznej, 
zarumienionej twarzy i wyglądzie pedanta: spodnie w kancik, kamizelka w serek, na 
nogach kapcie w kratkę, resztka włosów zaczesana na pożyczkę. Znam ten wzruszający 
typ ludzi: zbierają torebki po cukrze, gazetę kupują tylko w piątek, mają przedpotopowe 
latarki na płaskie baterie, których już się nie produkuje (chyba), i nigdy nie wyrzucają 
jedzenia, zwłaszcza chleba. Co oni z nim robią, na litość boską? Co robią z chlebem, 
którego nie da się już zjeść?! Podobno zakopują w ziemi, żeby wrócił tam, skąd 
pochodzi. Ja też będę tak robić, postanawiam.
 

– Witam miłą panią jak najserdeczniej. – Dziwnie się wyraża, myślę, chyba dość 

staroświecko. Zabawny. – Nazywam się Eugeniusz Dzięcioł i mam ogromną 
przyjemność być pani sąsiadem. Chciałbym zaprosić na kawę, kiedy znajdzie pani wolną 
chwilkę. Może jutro?
 

Tak od razu? Szczerze mówiąc, nie mam jeszcze ochoty na sąsiedzkie amory, 

wiem, co może wyniknąć ze zbyt pochopnych decyzji towarzyskich. Jakieś wizyty u 
nudnych ludzi, a potem rewizyty. „Też nudne”, dodaje Strofa. Sztuczne uśmiechy, 
sztuczne żarty, a jak dobrze pójdzie, oglądanie starych fotografii. A ja obiecałam sobie – 

od dziś żadnych głupich decyzji, tylko chłodny rozsądek. Jednak taki akt życzliwości ze 
strony pana Dzięcioła wydaje się na tyle wzruszający, że go nie spławiam, znaczy się 
spławiam, ale tylko połowicznie.
 

– Och, dziękuję. To bardzo miłe. Nie wiem, czy jutro zdołam – jego wytworny 

styl najwyraźniej mi się udzielił – bo mam sporo pracy i jeszcze się nie rozpakowałam, 
ale za jakiś czas chętnie napiję się z panem kawy. Naprawdę dziękuję.
 

– Cała przyjemność po mojej stronie. A gdyby potrzebowała pani pomocy, chętnie

służę. – Chyba jakiś hrabiowski potomek, myślę, albo nauczyciel łaciny. – Jestem na 
emeryturze i mam mnóstwo czasu. – To brzmi groźnie: siedzi w domu i od rana do nocy 
skupia się na życiu sąsiadów, a teraz skupi się głównie na moim, bo mieszkamy drzwi w 
drzwi. – Jeszcze raz zapraszam i życzę miłego dnia.
 

– A ja jeszcze raz dziękuję – odpowiadam i mam ogromną ochotę na końcu zdania

dodać: „Koszałku”, ale udaje mi się powstrzymać.
 

Niezły początek. Chciałam najpierw urządzić się, trochę odetchnąć, zebrać myśli, 

zastanowić się nad sobą, zanim wrócę do życia towarzyskiego, a tu sąsiedzi nachodzą 
mnie już pierwszego dnia. Jakoś wymigam się od tej kawy, a jeśli się nie uda, dołożę 
wszelkich starań – jak widać, język Eugeniusza Dzięcioła już się we mnie zadomowił – 
żeby mimo wszystko trzymać go na dystans. Zdaje się, że jesteśmy z innych bajek – on z 
Konopnickiej, ja z braci Grimm.
 

W końcu bez większego entuzjazmu zaczynam się krzątać po kuchni – rozpakuję 

dziś resztę naczyń. Mam dwa dni na to, żeby się tutaj urządzić. Czynności, za którymi nie
przepadam, staram się wykonywać na raty, tym razem jednak postanowiłam niczego nie 
odkładać na później. Stawiam na kuchence ekspres do kawy i podchodzę z nożem do 
najbliższego pudła, jakbym chciała je zamordować. Na pudle widnieje litera „K”, czyli 
„Kuchnia”, na bardziej szczegółowe opisy nie było czasu – nie pamiętam dokładnie, co w
nim jest. Na szczęście szafek jest sporo, więc wszystko się zmieści, zwłaszcza że 
pozbyłam się mnóstwa rzeczy – nie bez żalu, bo mam naturę chomika – żeby nie 
zagracać sobie życia. Ale już zaczynam za nimi tęsknić: za przypaloną drewnianą łyżką, 
którą każdego ranka, półprzytomna, mieszałam w garnuszku kaszkę mannę dla dzieci, 
żeby się nie skrupiła. Za kryształowym szafirowym wazonem, który dostałam od cioci 
Róży na czterdzieste urodziny, a już wtedy miał chyba z dziesięć lat. Niedowidziała, 
biedulka, i była pewna, że się nie zorientuję, chociaż nosił ślady całkiem intensywnego 
użytkowania. I tęsknię za wielkim garem służącym do gotowania bigosu, który komuś 
oddałam w przekonaniu, że już nigdy mi się nie przyda, ponieważ na zawsze rozstałam 
się z amatorem bigosu. „Przestań! Tutaj ma być ład, koniec z nadmiarem: od dziś tylko 
to, co naprawdę niezbędne”. Ale przecież tego nie da się z góry ustalić. Nie wiadomo, 
czego będę potrzebować jutro, za rok. Idiotyzm, przecież, jeśli zechcę ugotować bigos, 
pożyczę garnek. Ciekawe od kogo – żadna z moich przyjaciółek nie gotuje bigosu ani go 
nie jada. Podobno wątroba go nie znosi, tak jak obcokrajowcy, którzy na sam widok tej 
potrawy dostają mdłości.
 

Po kilku godzinach kuchnia wygląda jak należy. Czuję się znacznie lepiej. Moje 

mieszkanie zaczyna żyć. Resztę – oprócz książek, bo to wyższa szkoła jazdy – rozpakuję 
jutro. Teraz należy mi się odpoczynek.
 

A jednak nie jest mi pisany. Kiedy, obolała od dźwigania, schylania się i 

wchodzenia na drabinę, mam zamiar położyć się na godzinę (no, może dwie) z książką, 
znów rozlega się dzwonek, tym razem telefonu. Marcin? Czego chce? Przecież 

ustaliliśmy, że to już naprawdę koniec, żadnych spotkań, żadnych telefonów. Tak, ale 
ustalaliśmy to z dziesięć razy, więc zanim umowa ostatecznie wejdzie w życie, jeszcze, 
jak widać, trochę się pomęczymy. Raz on ją zrywa, raz ja.
 

– Cześć.

 

– Cześć.

 

Milczy, więc ja też milczę, choć ciekawi mnie, co ma do powiedzenia. Pewnie 

czeka, aż zacznę, jak zwykle, paplać, wypytywać, ale trafił na zły moment: nie mam siły 
ruszyć ani ręką, ani nogą, ani nawet językiem. A poza tym postanowiłam sobie, 
wypisawszy wcześniej listę swoich wad, które mi doskwierają, że będę z nimi bezlitośnie
walczyć (te, które mi nie doskwierają, mam zamiar zostawić w spokoju, nawet jeśli 
doskwierają innym), że na przykład przestanę paplać, ględzić i zrzędzić. Pierwszy raz 
mam okazję sprawdzić, czy to potrafię. Sukces. Po dłuższej chwili milczenia, które 
znoszę całkiem mężnie, Marcin pyta:
 

– Co u ciebie? Kupiłaś mieszkanie?

 

– Tak, właśnie spędziłam w nim pierwszą noc.

 

– Gratulacje. A co ci się śniło? Wiesz, podobno…

 

– Wiem, wiem, śniły mi się cudowne rzeczy: piękna wyspa z szafirowym morzem

i złocistą plażą i przystojny, opalony facet, który podaje mi drinka z małą różową 
parasolką z bibułki…
 

– Aha, to dobrze… – mówi niepewnie, bo nie wie, czy się zgrywam, czy mówię 

poważnie. – Szkoda, że nie powiedziałaś, pomógłbym ci w przeprowadzce.
 

Nie cierpię tego, przecież niejeden raz miał okazję mi pomóc, ale pech chciał, że 

zawsze akurat wtedy był potwornie zajęty. Może naprawdę nie mógł, w porządku, ale 
niech przestanie proponować pomoc, zwłaszcza po czasie, a poza tym bywa tak, że trzeba
komuś pomóc akurat wtedy, kiedy jesteśmy zajęci czymś ważnym.
 

– Tak, oczywiście, ale wiesz, wolę polegać na sobie. Ludzie mają swoje kłopoty i 

sprawy.
 

– Ale ja nie jestem jakimś tam ludziem, tylko… – milknie, nie wie, jak określić, 

kim jest, albo raczej kim był, w moim życiu. Wcale się nie dziwię, bo to rzeczywiście 
trudno nazwać. – Słuchaj, właśnie wyszła moja książka, chciałbym ci ją osobiście 
wręczyć, a może przy okazji pokażesz mi swoje nowe mieszkanie. Czy mógłbym jutro 
wpaść na godzinkę?
 

„Już było kilka takich godzinek, które potem zamieniły się w całe doby”, 

przypomina Strofa.
 

Mimo wszystko jestem trochę zaskoczona. Również tym, że chciałabym go 

zobaczyć.
 

– No dobrze – odpowiadam po chwili wahania. – Jutro muszę rozpakować resztę 

rzeczy i wpaść do mamy. Może o szóstej?
 

– O szóstej, dzięki.

 

Chyba zwariowałam. Przecież to miał być pierwszy dzień nowego życia bez 

pochopnych decyzji. Czasem – nie, bez przerwy – mam wrażenie, że moimi czynami 
kieruje jakaś siła zewnętrzna, że ktoś, jakiś dowcipniś, wbrew mojej woli porusza mną 
jak kukiełką i świetnie się przy tym bawi. A może nie postępuję pochopnie, może 
potrzebuję się spotkać z Marcinem, żeby to był już naprawdę ten najostatniejszy raz?
 

Uświadamiam sobie, że nie podałam mu adresu. Już mam zamiar chwycić za 

telefon, gdy Strofa wrzeszczy: „Przestań z tą nadopiekuńczością!”. Potulnie wracam do 

pudeł.
 

Już od windy słyszę, że telefon w moim mieszkaniu dzwoni jak szalony. W 

dziurce od klucza tkwi żółta karteczka, pewnie od Koszałka, który wczoraj zaproponował
powitalną kawę, o czym już zdążyłam zapomnieć. Chyba jednak się nie wymigam. Z 
trudem wygrzebuję z torby klucz, otwieram drzwi i biegnę do telefonu: Jolka.
 

– Błagam cię, sekunda, oddzwonię, muszę siusiu, pa! – wołam, rzucając na 

podłogę płaszcz, torebkę, klucze, i ze słuchawką biegnę do łazienki. Myjąc ręce, muszę 
się skonfrontować ze swoim odbiciem w ogromnym i dobrze, zbyt dobrze, oświetlonym 
lustrze: zmęczona twarz, sfatygowany makijaż, opadnięte kąciki ust. A przecież za dwie 
godziny ma wpaść Marcin. Już naprawdę ostatni raz, powtarzam w myślach po raz setny, 
żeby nie zapomnieć. Jeszcze zdążę wziąć prysznic, ale odmłodnieć na pewno nie. 
Kolacja. Nie rozmroziłam łososia! Trudno, zepsuję go w mikrofali. A teraz Jolka. Pewnie 
chce opowiedzieć o swoich najnowszych podbojach na portalu randkowym. Śmieszne. 
Nie, żałosne. Nie, dziwne. A właściwie, co w tym dziwnego? Już cały świat to robi. 
Podobno w Izraelu nawiązywanie znajomości matrymonialnych w internecie stało się 
sportem narodowym.
 

– Jest naprawdę fantastyczny – jak wielu poprzednich – bardzo inteligentny, 

wyrozumiały, potrafi gotować, lubi podróże i chcemy razem stanąć… – Chryste, chyba 
nie na ślubnym kobiercu – znaczy się, wejść razem na Mount Everest – uff, dzięki Bogu – 
finanse w porządku. I wiesz, ma piękny profil. Bo Olek, mówiłam ci, nie mogłam znieść 
jego profilu. Myślałam, że przywyknę, pokocham, ale nic z tego. Utknęliśmy w martwym
punkcie: co spojrzałam na niego z boku, na przykład w samochodzie, serce mi zamierało 
z przerażenia. I wciąż ten profil widziałam, nawet jak siedział do mnie an face albo 
tyłem. Tylko ten profil… Nie wiem, jak ci to wyjaśnić… Nie pomogło mu nawet, że znał 
na pamięć Ulissesa.
 

– Nie mówiłaś, że zna na pamięć Ulissesa. Gdybym wiedziała, wzięłabym go 

sobie.
 

– Niestety, już zajęty. Znalazł kobietę, która zna na pamięć całego Pana Tadeusza.

 

– Zwariowałaś? Jakaś aktorka czy co?

 

– Żartuję, ona z pewnością nie wie nawet, kim był Mickiewicz – prycha z pogardą

Jolka. – Ale rzeczywiście jest już zajęty. Niestety, ten profil…
 

Dla mnie prosta sprawa: jak się spędziło z facetem dwadzieścia lat, to nawet jeśli 

nie grzeszył pięknym profilem i miał sporo wad (jak na przykład jej mąż: co rusz 
bezrobotny, w domu – nogi na stole, pilot w dłoni, skoki na boki…), był kimś 
oczywistym. A teraz chciałoby się ideału. Ale skąd go wziąć? Wszyscy w miarę fajni 
mężczyźni w naszym wieku są zajęci. Nawet księża, choć formalnie są kawalerami. Jedni
przez żony, inni przez kochanki, i to dużo młodsze. A tych kilku, którzy gdzieś się 
zadekowali, na pewno nie nawiązuje znajomości przez internet. To przecież groteskowe. 
Fajny facet zawsze trafi na fajną kobietę. Nawet niefajny facet trafi na fajną kobietę. 
Facet to facet – wartość sama w sobie.
 

– A może ty też spróbujesz? Nie powinnaś być taka sama… – mówi Jolka 

najwyraźniej zaniepokojona moim milczeniem. – Co ci szkodzi? Dziczejesz. Przecież 
widzę. Coraz rzadziej chodzisz do fryzjera i wiesz… utyłaś. – Co za małpa, myślę sobie, 
ale przecież ma rację, zaokrągliłam się ostatnio i już dawno przestałam się malować. – 
Podam ci adresy tych portali, jest kilka, ale według mnie najlepszy to…
 

Nie chce mi się po raz kolejny wyjaśniać, że moim zdaniem tak nie można poznać

kogoś odpowiedniego, że świat roi się od beznadziejnych facetów, a poza tym ci w moim
wieku wydają mi się strasznie starzy, pomarszczeni, nieapetyczni i – przede wszystkim – 
że wątpię, czy jeszcze chcę z kimś być (wahanie stąd, że czasem by się przydał, 
niekoniecznie do remontów czy pocieszania, ale do wyjścia na imprezę, do kina, do 
wyjazdów na wakacje itp.), a wreszcie, że pokochałam wolność i będę jej bronić 
pazurami. Cieszy mnie widok świeżej, nierozbebeszonej gazety, którą mogę sobie 
rozbebeszyć, nawet bez czytania, i opuszczonej deski klozetowej (nigdy nie zrozumiem, 
dlaczego jej nie zamykają), nie chce mi się gotować ani wzruszać czyimiś 
niewzruszającymi wadami. W każdym razie, ilekroć ktoś wpada mi w oko, natychmiast 
przed tym okiem przesuwa się film: jak muszę rano wstać, żeby zrobić śniadanie i 
zaparzyć kawę, ćwiczyć umiejętność proaktywnego słuchania, której nauczam podczas 
szkoleń, ale wiem, że jest nie do opanowania, i codziennie rano słać łóżko, co uważam za
stratę czasu. Również teraz nie mogę powstrzymać wizji nadchodzącej katastrofy: całe 
moje mieszkanie jest pod okupacją barbarzyńcy, który panoszy się po nim, wyleguje na 
moich kanapach, czyta w wucecie moją gazetę, a pewnego dnia staje w drzwiach z 
wielkim pudłem, w którym jest pięćdziesięciocalowy telewizor, i z drugim – oczywiście 
z kinem domowym – i od tej chwili muszę zasiadać w salonie, żeby obejrzeć kolejną 
tragikomedię w wykonaniu naszych posłów i posłanek albo jakiś szpiegowski film.
 

– Nigdy!!! – wrzeszczę do słuchawki.

 

– Co nigdy? – pyta z przestrachem Jolka.

 

– Przepraszam cię… No, nigdy telewizora…

 

– Przecież nie masz telewizora.

 

– Ale musiałabym mieć, wszyscy mają.

 

– Coś ty, przecież nie trzeba razem mieszkać – przekonuje Jolka. – Niektórzy 

chcą spędzać razem tylko weekendy. I telewizję oglądają u siebie.
 

– Ale facet, który w ten sposób szuka kobiety, musi mieć jakiś poważny defekt. 

Przecież świat się roi od kapitalnych kobiet. Tylko ofermy i oszu… No, może ten twój 
jest inny – reflektuję się, niestety, zbyt późno – zdarzają się wyjątki, ale wiesz, kochanie, 
nie mnie, ja mam pecha, a szczęście tylko do dupków.
 

– Dobra, dobra, dupkiem to on był, znaczy Marcel, ale kawałkiem wspólnego 

majątku to się jednak z tobą podzielił. Przecież mógł ukryć wszystko, co nie? Doceń to. 
Jurek, kiedyśmy się rozwodzili, zabrał nawet Kapitał Marksa i wyszczerbione talerze…
 

– Jasne – przerywam jej w obawie, że zaraz wymieni długą i doskonale znaną mi 

listę przedmiotów, które zabrał jej bezrobotny i nierobotny mąż, i dotrze do korkociągu, o
który stoczyli prawdziwą bitwę – ale po co ci Kapitał i wyszczerbione talerze? Ciesz się, 
że cię od nich uwolnił.
 

– Ale postąpił tak tylko, jak mawia pewien poseł, dla pro formy, i mnie to nadal 

wkurza. Nieważne, masz dobrą pracę, to korzystaj z życia.
 

– Jolka, daj spokój, jak mam korzystać z życia? Ja wciąż tylko pracuję.

 

– Substytut – rzuca złośliwie.

 

– No dobrze, pomyślę. – Pewnie uważa, że wyję z samotności do księżyca. Że po 

prostu mam blokady i zahamowania i tylko dlatego nie wiszę na wszystkich możliwych 
portalach matrymonialnych. Nie przekonuję jej, że tak nie jest, bo i tak nie uwierzy. – 
Joluś, Chryste, o szóstej ma wpaść Marcin, muszę wziąć prysznic i zrobić kolację.
 

– Jak to, przecież już dawno się rozstaliście.

 

– Tak, ale to ostatni raz.

 

– Już był ostatni raz, kilka razy… Przestań. On ma żonę. Ty się wciąż łudzisz.

 

– Nie łudzę się, przecież wiesz, że było mi to na rękę, bo kiedy przyjeżdża, 

pardon, przyjeżdżał, na dłużej, nie mogłam się doczekać, kiedy wyjedzie. Chciał, żeby 
każde spotkanie było świętem.
 

– Z tobą nawet żonaty nie wytrzyma. Ty byś chciała mieć i faceta, i wolność. Tak 

się nie da. Mania – jej głos łagodnieje, słyszę w nim nawet nutkę czułości, niepokoju – 
daj sobie spokój, to zbyt długo trwa… Słuchaj, on woli nieszczęśliwe życie z nią niż 
szczęśliwe z tobą. Zrozum.
 

Wiem, wiem, ale nigdy nie zastanawiałam się nad tym, żyłam chwilą. Może 

dopiero pod koniec, kiedy zaczął bąkać o wspólnym zamieszkaniu, ale wtedy zawsze 
wpadałam w popłoch. W ostatnim roku już tylko nieustannie zamykaliśmy furtkę, która 
miała chyba jakiś defekt zawiasów, bo za każdym razem, po kilku tygodniach czy 
miesiącach, okazywała się niedomknięta i wystarczyła chwila słabości, jego albo moja, 
żeby znów otworzyła się na oścież. I tak w kółko. Tym razem udało nam się ponad trzy 
miesiące.
 

– Naprawdę ostatni raz. Nie wiem, skąd to wiem, ale wiem.

 

Daje mi spokój. Wraca do porzuconego wątku, ale ja w jej szczebiocie słyszę 

smutek, znużenie. Nie wiem, czy odnosi się do mnie, czy do niej.
 

– No to spróbuj, ten portal nazywa się „Randewu”.

 

– Dzięki, zanotowałam, przepraszam, dzwoni Baśka, odbiorę, dobrze? Do niej też

miałam się odezwać, ale przez tę przeprowadzkę całkiem wyleciało mi z głowy, pa.
 

– No to zadzwoń, a kiedy się już urządzisz, zaproś, co?

 

Moje przyjaciółki. Dlaczego muszą dzwonić akurat wtedy, kiedy mam się spotkać

po raz ostatni z Marcinem? Jakby to wyczuły, muszą właśnie wtedy.
 

– Hej, Maniu, wiem, że nie lubisz komórki, ale cały czas zajęte, miałaś 

zadzwonić.
 

– Tak, przepraszam, ale się przeprowadzałam.

 

– Słuchaj, jestem śmiertelnie zakochana! – woła Baśka. – Nigdy mnie coś 

podobnego nie spotkało. Zobaczyłam go i już byłam zakochana. – Nigdy bym jej nie 
podejrzewała o takie porywy uczuć, bo jest raczej powściągliwa. To chyba jakaś 
epidemia. Rozwody i wdowieństwa poodbierały im rozum.
 

– Chyba powariowałyście…

 

– A kto jeszcze? Jolka? – pyta Baśka, zdziwiona, że nie tylko jej przytrafiają się 

takie niespodzianki, a właściwie to już żadne niespodzianki, bo od dwóch lat co kilka 
miesięcy, a to od jednej, a to od drugiej, wysłuchuję entuzjastycznych opowieści o jakimś
nowym panu.
 

– Nieważne. A gdzie go poznałaś? – W słuchawce chwila wahania. Od razu wiem:

tak jak trzech poprzednich, zresztą nieciekawych. Jeden zapewniał na portalu, że jest 
abstynentem, a chlał jak awangardowy artysta. Drugi obiecywał cuda-niewidy i znikł tak 
nagle, jak się pojawił, bez pożegnania. Trzeci najwyraźniej chciał, żeby go utrzymywała. 
Wyszło na moje – świat się roi od beznadziejnych facetów.
 

Oczywiście, nie wierzę, że ten jest taki fantastyczny, od razu wietrzę podstęp, 

oszustwo matrymonialne, musi czegoś chcieć. Ale czego? Jest niemłoda, forsy nie ma 
(ale kto ją tam wie), może chodzi o mieszkanie (Baśka tymczasem zapewnia, że mieszka 
sam). Niebawem się okaże. Życzę jej powodzenia, ale mam przeczucie, że ktoś znów 
chce ją nabrać. Resztką sił powstrzymuję się od wyrażania wątpliwości i udzielania rad.

 

– Jesteś tam? – pyta.

 

– To fantastycznie. Trzymam kciuki – zapewniam ją, a przed oczyma przesuwają 

mi się losy Anny Kareniny, Damy Kameliowej i innych nieszczęśliwie zakochanych 
bohaterek powieściowych, które popełniają samobójstwo, lądują w burdelu, umierają z 
rozpaczy albo na suchoty. Nie, tak nie wolno. Do reszty zgorzkniałam. Z daleka dociera 
do mnie alarmująca końcówka zdania:
 

– …eście.

 

– Co mówiłaś, na Evereście?

 

– Coś ty! Powiedziałam w Budapeszcie. Czy ty mnie słuchasz? Mieszkał w 

Budapeszcie i zna węgierski.
 

Nie wiem, czy to zaleta, czy wada, że ktoś zna jakiś bezużyteczny język, który 

przydaje się tylko w jednym małym kraju, dokąd i tak lepiej nie jeździć, bo nie ma tam 
ani morza, ani gór, na śniadanie trzeba jeść paprykowaną słoninę i pić palinkę, a w każdej
knajpie gra cygańska kapela.
 

– Czy ty mnie słuchasz? – Ma rację, że pyta, i to po raz drugi, bo rzeczywiście nie

słucham.
 

– Tak, tak, słucham… Ale wiesz, za dwie godziny ma wpaść…

 

– Maniu, nie mów, przecież już się rozstaliście, nie mów, że…

 

Cholera, skąd ona wie, że właśnie Marcin? Czy jestem aż tak przewidywalna?

 

– Daj spokój, ostatni raz… Baśka, ostatni…

 

– No to zadzwoń jutro, koniecznie.

 

– Zadzwonię.

 

Nie będę jutro do nikogo dzwonić, mam wolny poniedziałek i chcę odpocząć. 

Rano zjem jajecznicę na maśle, a potem pójdę do kina. Posłucham płyt, których 
słuchałam z Marcinem przez kilka lat. Zapadnę się w ciemny dół, programowo, żeby 
potem móc się z niego wygramolić. Chcę być jutro sama. Otwieram chardonnay, prezent 
od Artura, który w czasie studiów zajmował się czasem naszymi dziećmi. 
Zaprzyjaźniliśmy się i nadal utrzymujemy kontakt. Włączam piekarnik. Sałata gotowa. 
Która to już wspólna kolacja? Pewnie było ich ze trzysta, może więcej. Ale nie kolacje 
się przecież liczą, tylko wspólne dzieci, wspólne dorabianie się, wspólne domy. Ja z kim 
innym się dorabiałam, z kim innym mam dzieci. Wiadomo, dziś rzeczy nie reperuje się, 
dziś się je wyrzuca i kupuje nowe. Po co ja znów o tym myślę? Ryba do mikrofali, 
kieliszki, serwetki, talerze na stół. Ja – pod prysznic. Wszystko jest takie proste. Może 
zatańczymy, pośmiejemy się, spędzimy razem noc, ostatnią, bo przecież wiadomo, że nie 
wpadnie na „godzinkę”. Tak, on woli swoje życie. Mimo wszystko. A ja mimo wszystko 
wolę swoje. Już nie umiem inaczej. Może nawet nie chcę tego spotkania, na które… 
chyba niepotrzebnie się zgodziłam. Ruszam do łazienki. Znużona i zniechęcona. Po co 
mi ten ostatni wieczór, ta ostatnia noc? – pytam siebie pod strumieniem ciepłej wody. 
Żeby jutro rano znów zamknąć za nim drzwi, uśmiechnięta, taka bezkonfliktowa, taka 
fair, taka do tańca i do różańca, z którą na dodatek można pogadać o książkach i o armii 
pruskiej? Dochodzę też do wniosku, że nie chcę pokazywać mu nowego mieszkania – to 
miała być ta granica, której już nie przekroczy. Wracam do kuchni, całkiem dziarsko, z 
mokrą głową, rzucam okiem na świeżutką „Wyborczą”, którą Marcin na pewno 
rozbebeszy. Potem na piekarnik, który wyczekuje łososia obsypanego tymiankiem, na 
otwartą butelkę chardonnay, którą całkiem nieoczekiwanie mam ochotę wypić sama, a w 
końcu na telefon leżący na blacie kuchennym. Powiedzieć prawdę czy raczej skłamać, że 

coś mi wypadło i późno wrócę? Wybieram to pierwsze. Zbyt wiele kłamstwa było 
między nami i już dawno zmęczyła mnie gra w perfekcyjną kochankę i w dyskrecję. A 
zresztą i tak się wydało. Żony mają na to swoje sposoby. Dzisiaj wystarczy zajrzeć do 
komórki męża – a tam wszystko jak na dłoni: „Straszliwie za tobą tęsknię”, „Gdzie 
jesteś? Kocham”. Kiedyś niewierni mężowie mieli dużo łatwiej – wystarczyło opróżnić z 
dowodów zbrodni teczkę i kieszenie garnituru i spryskać się old spice’em. A teraz? – 
szkoda gadać, wszyscy jesteśmy na pasku, tylko w samolocie można na chwilę 
odetchnąć. A więc wydało się i zaczęła wydzwaniać, wysyłać esemesy, w których życzyła
mi samych nieszczęść i oskarżała mnie o rzeczy, których nie zrobiłam. Mało brakowało, 
a czułabym się odpowiedzialna nawet za głód w Afryce, za obsmyczoną palmę na 
rondzie De Gaulle’a, za wszystko. Nie mam pretensji, kobiety powinny się bronić przed 
wrednymi rozwódkami, które kradną im mężów. Zwłaszcza jeśli są to fajni mężowie. A 
Marcin miał parę zalet: czytał mi przed snem, był czuły i wciąż powtarzał, zgodnie z 
prawdą, że jest tchórzem. Lubiłam to, bo Marcel z kolei, zwłaszcza kiedy się upił, 
zapewniał: „Wiem, że jestem chujem”, ale z taką dumą, jakby mówił: „Wiem, że jestem 
fantastyczny”. Co za kokieteria!
 

Ogarnia mnie prawdziwy spokój. Biorę telefon i już z ulgą, jaka płynie z podjętej 

decyzji, z nagłej pewności, że się czegoś nie chce, chociaż jeszcze za wcześnie, żeby 
wiedzieć, czego się chce, wybieram numer Marcina. Jest zaskoczony i chyba 
rozczarowany, może nawet dotknięty – zawsze łatwo go było dotknąć – ale w sumie 
całkiem dzielnie przyjmuje do wiadomości, że nie mam ochoty na dzisiejsze spotkanie.
 

– Czy ja znów coś zrobiłem? – pyta na wszelki wypadek, żeby usłyszeć, że 

naprawdę nic.
 

– No coś ty, nic nie zrobiłeś, a niby kiedy miałbyś? Nie widzieliśmy się trzy 

miesiące. Po prostu mam ochotę na całą butelkę chardonnay i dwa kawałki łososia.
 

– Ty się zawsze wygłupiasz.

 

– A ty nigdy tego nie doceniasz.

 

– Nie zaczynaj.

 

– Nie zaczynam, tylko kończę. Trzymaj się, pa.

 

– Trudno, to pa… Książkę wyślę pocztą.

 

– Dzięki.

 

A jednak będę mieć spokojny wieczór. Ogarnia mnie radość – mała rzecz, a 

cieszy. Nie, wcale nie taka mała, pierwsza rozsądna decyzja w nowym życiu. 
Zastanawiam się, jak Marcin wyśle mi książkę, skoro nadal nie zna mojego adresu, ale 
tym razem nie mam zamiaru chwytać za telefon.
 

„No, już myślałam, że…” Strofo, nikt cię nie pytał o zdanie.

 

A może jednak ten portal?… Może nie idę z duchem czasu, jestem starą babą 

pozbawioną fantazji i poczucia humoru? Przecież świat się zmienia i ludzie 
niekoniecznie muszą poznawać się na potańcówkach w remizie, na przyjęciach albo 
swatani dyskretnie, z ukrycia, przez przyjaciół. Ludzie nie mają dziś czasu na 
długotrwałe zaloty, wchodzą na portal matrymonialny i od razu dostają listę kandydatek 
albo kandydatów, którzy pasują do nich jak ulał. Wszyscy są posegregowani. Po co tracić
czas i ryzykować? Może jest jakiś facet tysiąc razy fajniejszy od mojego egoistycznego, 
nielojalnego, kłamliwego, zapijaczonego, powierzchownego, nieoczytanego, 
destruktywnego („Spokój! – wrzeszczy Strofa – i tak nie zdołasz wymienić wszystkich 
jego wad”, a po chwili dorzuca: „ani swoich”) męża i szuka właśnie mnie? Nie wiem, 

skąd ta pewność, że tam są sami zakompleksieni nudziarze, zgorzkniali osobnicy w 
depresji albo fajtłapy czy rolnicy, którzy potrzebują kogoś do roboty w obejściu. Albo 
podrywacze i oszuści. Skąd to wiem? Może jest też ktoś, kto czyta, nie upija się na umór 
i jest zwyczajnie miły. Nie musi od razu znać całego Joyce’a na pamięć. Wystarczy nawet
hymn. Cokolwiek. Jolka i Baśka znów są zakochane – to jednak przyjemne uczucie i od 
razu człowiekowi, znaczy kobiecie, zaczyna na czymś zależeć: fryzjer, nowa sukienka, 
parę kilogramów w dół, tak, tak, to najlepsza kuracja odchudzająca. Może jednak…?
 

Po kieliszku chardonnay moje przekonanie o beznadziejności internetowych 

randkowiczów zaczyna wątleć, wątpliwości powoli ustępują miejsca płochej myśli: a cóż 
mi szkodzi. Tylko żeby nie trzeba było płacić. Nie zapłacę ani złotówki. Ale przecież za 
wszystko w życiu trzeba płacić, dlaczego nie miałabym zapłacić kilku złotych za fajnego 
faceta… Za fajnego dałabym nawet stówę. Jeszcze jeden kieliszek – efekt odwrotny do 
oczekiwanego: dochodzę do wniosku, że to mi uwłacza, że wolałabym tak jak kiedyś, 
kiedy co rusz ktoś mnie podrywał albo chociaż oglądał się za mną. A jeden (dość stary, to
prawda, biorąc pod uwagę moje ówczesne osiemnaście lat, i pewnie już nie żyje) gonił 
mnie po plaży w Ustce, a sądząc, że nie słyszę jego rozpaczliwego wołania, wdrapał się 
na wieżę ratowniczą i wrzeszczał do megafonu: „Pani Marysiu, pani Marysiu, proszę się 
zatrzymać!”. A wtedy już wszyscy się za mną oglądali, nawet psy i małe dzieci. Tak bym 
wolała, ale nikt się już nie ogląda, nikt mnie nie podrywa, chyba tylko menele z mojej 
dzielnicy na głodzie alkoholowym, którzy zbierają na pół litra i mówią do mnie 
„szefowo”. Ale ja też nie jestem aktywna i nikt mi się nie podoba, prócz mężów moich 
koleżanek, którzy, oczywiście, gdyby byli wolni, ale nie są, natychmiast związaliby się z 
młodymi, ślicznymi dziewczynami. Wcale się nie dziwię. Antropologia się kłania. 
Szczerze mówiąc, młodzi mężczyźni bez nadwagi, chorób i zmarszczek mnie też wydają 
się bardziej atrakcyjni od dziadków. Od biednych emerytów, którzy ledwie wiążą koniec 
z końcem. Różnica jest tylko taka, że babcie nie lecą na młodzieńców w wieku swoich 
synów, a dziadkowie wolą dziewczyny młodsze od swoich wnuczek. Kłania się 
antropologia. Ciekawe, że świat tak szybko się zmienia, a męski gust – ani drgnie. Jestem
z tym pogodzona bez reszty, złości mnie tylko, kiedy moi zakłamani koledzy wygadują 
bzdury o tym, jak to wiek kobiety nie ma żadnego znaczenia: najważniejsze, żeby była 
interesująca, liczy się wdzięk i wnętrze.
 

Jeszcze jeden kieliszek i siadam przed laptopem, żeby wreszcie przestać 

zadręczać się tym wahaniem. Jak szukać? Singiel? Zakochaj się? Na dobre i na złe? 
Skończ z samotnością? Tylko ty? Razem? Pokochaj mnie? Klub samotnych serc? Serca 
dwa? Jolka mówiła, że najlepszy jest… No właśnie, powiedziałam, że notuję, ale 
skłamałam. Przez ekran przewala się potężna fala kiczu – serduszka, kwiatki, wschody i 
zachody słońca, pary z profilu i tyłem, przytulone, na tle morza i błękitnego nieba. Nagie 
biusty i pośladki. Trudno temu sprostać. Zalewa mnie fala wątpliwości: czy na pewno 
chcę brać w tym udział? Kieliszek chardonnay. Po godzinie wybieram portal Amore – 
brzmi równie okropnie jak inne, ale ma ładnie zaprojektowaną stronę, na której nie 
doczytałam się słowa „samotność”. Przecież nie jestem samotna, tylko sama, a to wielka 
różnica. I w dodatku lubię być sama. Powiedziało się A, powie się B. Trzeba stworzyć 
swój profil: wypełnić ankietę i wizytówkę – bagatela, trwa to ponad godzinę, poważne 
podejście do sprawy: wszystko opracowane przez profesjonalnego psychologa z tytułami.
Przystępuję do działania. Dziwne, mam wyższe wykształcenie, a nie rozumiem pytań, 
które na dodatek nie uwzględniają odpowiedzi, jakich chciałabym udzielić. Są debilne. Ja

też czuję się debilnie. Mimo to brnę dalej, już zaciekawiona, co z tego wyniknie. Na 
koniec kilka słów o sobie… Boże, co w kilku słowach można o sobie powiedzieć? No 
dobrze: „Lubię czytać”. Koniec – tylko tyle umiem o sobie powiedzieć. Lubię czytać. Co 
ja jeszcze lubię? Przecież ja tylko czytam i pracuję. Dopisuję: „Lubię kino i teatr”. Lubię 
czytać, lubię kino, lubię teatr… I co jeszcze? A może, że lubię swoją mamę… Albo że 
chodzę na wystawy i do muzeów. Ale przecież przestałam, nie chce mi się. W końcu 
jakoś daję radę, lecz po chwili pojawia się kolejna seria, niestety znów niemądrych, 
pytań, które – wmawiam to sobie – muszą mieć jakiś sens, żeby ludzie mogli się dobrać. 
Żeby skojarzyć mnie z kimś odpowiednim, nie z nieśmiałym domatorem, który ma kino 
domowe, lecz z wesołym, wysportowanym, szczupłym i oczytanym humanistą z 
poczuciem humoru i kartą kredytową platinum, abyśmy mogli jeździć po świecie. Zaraz 
– platinum miał Marcel, wystarczy złota. Eee – jakakolwiek. Mazury też piękne, nie 
mówiąc już o Tatrach. Mam spory kłopot z wybraniem z listy dwudziestu wad dziesięciu 
najdotkliwszych, bo żadnej z nich nie znoszę u siebie, a co dopiero u innych. I jeszcze 
większy kłopot z wybraniem zalet, bo wydają mi się zarazem wadami. I co napisać o 
paleniu? „Palę od czasu do czasu” – tak, przecież mam zamiar rzucić. A co o alkoholu? 
Zerkam na butelkę chardonnay. Jak napiszę, że piję trzy, cztery, pięć razy w tygodniu, 
pomyślą, że alkoholiczka. I znów trafię na alkoholika, który na dodatek poszukuje 
alkoholiczki, żeby mieć z kim pić i żeby nikt mu nie truł, kiedy pije. Gotowe, jakoś się 
uporałam i z testem, i z hasłem, które na pewno od razu zapomnę. Lepiej zapisać. 
Zapisuję.
 

Zgodnie z planem wyspałam się, zjadłam jajecznicę i przeglądam repertuar kin. 

Potrzebuję komedii, może być romantyczna. Wczorajszy spokój trwa. Sama, co za 
rozkosz. Nie musiałam wysłuchiwać zwierzeń, sugestii, boleściwych samooskarżeń, 
przeprosin, rozmawiać o armii pruskiej (to konik, wręcz rumak Marcina) ani za nikim 
zamykać drzwi. Mam to z głowy. Kiedy kończy się chemia, a nie mieszka się razem, 
kończy się też reszta. To i tak trwało dłużej, niż ustawa przewiduje.
 

Chociaż mamy początek października, jest piękny, niemal upalny, słoneczny 

dzień. Myślę, że to nagroda za mój rozsądek. Proszę, wystarczy, że człowiek słusznie 
postąpi, a los natychmiast nagradza go szerokim uśmiechem. Palę papierosa i w koronie 
drzewa, to chyba topola, sięgającego powyżej mojego balkonu, widzę ptasie gniazdo. Kto
wie, może w przyszłym roku ptaki do niego wrócą. I będę miała pisklęta. Namiastka 
przyrody w moim nowym mieszkaniu napawa mnie optymizmem. Wieczorem zajrzę na 
portal, żeby sprawdzić, czy mnie przyjęli, a teraz kino: O północy w Paryżu.
 

Wychodząc, natykam się na Dzięcioła, który czeka na windę.

 

– A, witam przemiłą sąsiadkę – mówi, dzierżąc w dłoni worek, a raczej woreczek,

ze śmieciami. – Tak późno do pracy?
 

– Zgadza się, ale, niestety, wracam też późno – mówię ze smutkiem, sugerując, że

dzisiaj nici z naszej kawy, i przypominam sobie o karteczce od niego, której nie 
zdążyłam, czy którą raczej zapomniałam przeczytać, zanim się zawieruszyła. Gdzie ja ją 
podziałam? Chyba jest w torebce, ale nie wypada jej teraz szukać i tym samym dać 
Dzięciołowi do zrozumienia, że go ignoruję. – Pamiętam o kawie, dziękuję za 
przypomnienie, znaczy za karteczkę w drzwiach.
 

– Jaką karteczkę? – Dzięcioł wygląda na szczerze zdziwionego.

 

– No, w moich drzwiach, żółtą, w dziurce od klucza.

 

– Aha, ale to nie ja, przepraszam, nie zostawiłem żadnej karteczki, to byłoby 

nieeleganckie.
 

Kurczę, co za wpadka, nie tylko czuję, ale słyszę, jak zalewa mnie rumieniec 

wstydu.
 

– Miałem zamiar wieczorem do pani zapukać i jeszcze raz zaprosić. Żona upiekła 

szarlotkę. Z panem Mirkiem, chociaż był dużo młodszy, to myśmy przynajmniej raz na 
tydzień… a kiedy się ożenił z koleżanką…
 

W tym momencie drzwi windy się otwierają, więc wykorzystuję to, żeby umknąć 

i nie musieć wysłuchiwać, co się stało, kiedy pan Mirek, czyli poprzedni właściciel 
mojego mieszkania, się ożenił. Widziałam go w sumie trzy razy i kiedy przyszłam 
obejrzeć mieszkanie, wydawał się całkiem sympatyczny, ale już przy drugiej wizycie 
zachowywał się tak, jakbym go chciała oszukać. Podobnie u notariusza. Powinien był 
jednak zdobyć się choćby na jeden uśmiech, skoro dobiliśmy targu bez żadnych prób 
negocjacji z mojej strony.
 

– Oczywiście, dziękuję, ale późno wrócę, bo po pracy – dlaczego kłamię? – mam 

jeszcze zamiar odwiedzić mamę. – Może jutro albo pojutrze? – dodaję z poczuciem ulgi: 
dzięki Bogu ma żonę, a więc nie będzie żadnych komplikacji. Bałam się, że wdowiec, a 
wdowcy trudno znoszą samotność. Wiem to od mamy, która prawie codziennie chodzi do
parku i ledwie usiądzie na ławce, zaraz pojawia się przy niej jakiś emeryt. „Nie jestem 
głupia – zapewnia mama – dobrze wiem, czego chcą: żeby im prać, gotować i cerować. 
Nie ma mowy”.
 

– Dobrze, oczywiście, jesteśmy w domu. My rzadko wychodzimy. – W jego 

głosie słyszę rozczarowanie i czuję się podle. Postanawiam sobie solennie, że jutro już na
pewno i że wcześniej ich o tym zawiadomię.
 

Na ulicy szukam w torebce karteczki, ale bezskutecznie. Pewnie wrzuciłam ją do 

szuflady w kuchni. Skoro nie od sąsiada, to od kogo?
 

Wracam na tyle wcześnie, że spokojnie mogłabym jeszcze zapukać do 

Dzięciołów i mieć tę wizytę z głowy. A swoją drogą, czemu tak się przed nią bronię, 
przecież jestem tu nowa, nikogo nie znam, dobrze jest mieć w pobliżu życzliwych ludzi, 
od których w razie potrzeby można pożyczyć sól, cukier albo papierosa. Jolka ma rację, 
zdziczałam. Ale dzisiaj strasznie mi się nie chce, mimo tej szarlotki, więc możliwie 
najciszej otwieram drzwi, bezszelestnie wsuwam się do przedpokoju i nie zapalając 
światła, żeby sąsiedzi nie zorientowali się, że wróciłam, zdejmuję buty i siadam przy 
stole w pokoju, który postanowiłam nazywać salonem. Nikłe światło ekranu na pewno 
nie dociera na balkon, więc nie zauważą, że jestem. Szczerze mówiąc, to mało zabawne, 
że już od początku muszę się przed kimś ukrywać. Wcale nie muszę, po prostu nie chcę 
im sprawiać przykrości. „Tere-fere”, słyszę charakterystyczne prychnięcie Strofy. To 
strasznie głupie, przecież mam prawo nie mieć na coś ochoty.
 

Zarejestrowana, zaakceptowana, co jest sukcesem, bo nie każdy na portalu Amore

dostępuje tego zaszczytu – odpowiadając na pytania, nie wolno na przykład „reklamować
się” ogólnikami typu: „jaki jestem, sama się przekonaj” albo „jestem, jaki jestem”, 
„sprawdź mnie, a nie pożałujesz”, albo „przyjdzie na to czas”. Trzeba konkretnie: „jestem
inteligentny, przystojny i bogaty”. W serwisie już czekają panowie „dopasowani do 
mnie” na podstawie testu, nad którym męczyłam się wczoraj. Istny raj: po pierwsze, 
prawie wszyscy są „normalni” albo „zwyczajni”. Skąd tylu normalnych panów w naszym
kraju? I czy trzeba tak podkreślać swoją normalność? Trzeba, trzeba, bo jest tak wielu 
nienormalnych, że każda kobieta chce wreszcie normalnego. Po drugie, większość jest: 

czuła, szczera, wrażliwa, opiekuńcza, cierpliwa, tolerancyjna, spokojna, niezależna 
finansowo, dowcipna, lojalna, nie znosi kłamstwa, zdrady, nieuczciwości, cwaniactwa, i 
wszyscy spędzają wolny czas na łonie natury, zbierając grzyby albo łowiąc ryby, i 
uprawiają sporty. Nie sposób wymienić wszystkich wspaniałych zalet, które skupił portal.
Prawie nikt nie pali, prawie nikt nie pije, no, może sporadycznie (tak jak ja). Zaledwie 
jeden-dwóch szczerze przyznaje się do brzuszka (czyli prawdopodobnie gigantycznego 
brzucha), kilku do umiarkowanego palenia (kopcą jak smoki). Ci ostatni wydają mi się 
najbardziej wiarygodni. Miałam rację, sami oszuści matrymonialni – bez wad, bez skazy. 
Ciekawe, skąd tyle rozwodów? Czuję się okropnie staro. Przecież oni tak wciągają 
brzuchy, bo chcą młodych, atrakcyjnych kobitek. I pewnie je znajdą. Ale ja też 
zapewniłam: „Sylwetka normalna”, a powinnam zaznaczyć „puszysta”. Ten portal 
naprawdę wciąga, przestaję się dziwić moim przyjaciółkom, rzeczywiście można się 
uzależnić. Zwłaszcza kiedy dołączone są zdjęcia. Najczęściej koszmarne, które zamiast 
zachęcać, wręcz odstraszają. Jak to działa? Czy nie widzą, że są starzy, nieatrakcyjni? 
Strofa, słysząc moje myśli, natychmiast ożywia się radośnie: „Ty też jesteś stara, 
nieatrakcyjna i w dodatku złośliwa”. Zamknij się, rozkazuję. Jest pierwsza wiadomość: 
„A może się spotkamy? Całusy, Pedro”. Fajne imię. Sprawdzam profil: 24 lata, Lublin. 
No tak, zapomniałam, że są młodzieńcy, którzy szukają sponsorek. Głupek, mój syn jest 
starszy od niego. Co on sobie wyobraża? – oburzam się, wściekła, że zaczęłam się w to 
bawić. Nie odpowiadam. Jeszcze chwilę analizuję kilka propozycji i odkrywam, o co 
chodzi każdemu z panów na portalu Amore – żeby mnie zrozumiała, żeby akceptowała, 
była tolerancyjna i nie czepiała się, w domyśle: tak jak moja żona.
 

– Oczywiście – komentuję na głos – i żeby widziała, jaki jestem wspaniały 

(chociaż jest całkiem przeciętny), że mam bujną czuprynę (jest prawie łysy) i pokochała 
moje niewinne słabości (koszmarne wady). – Nie pasuję do nich. Ja wcale nie chcę, żeby 
ktoś mnie rozumiał i akceptował, chcę tylko, żeby mi towarzyszył we fragmentach 
mojego życia, nie przeszkadzając w tym, co robię, i nie chcąc mnie zmieniać. Żeby ze 
mną czasem był, ale nie oczekiwał, że go zrozumiem, w ogóle nie chcę się tym 
zajmować. Dlaczego muszę kogoś rozumieć? Czy bez tego nie da się żyć? Zresztą jestem
agnostyczką i nie wierzę w możliwość poznania psychiki drugiego człowieka. Jak Jolka i 
Baśka szukają? A, prawda, miałam zadzwonić. Zamiast przygotować się do jutrzejszego 
spotkania z Kowalem (nie, on się nazywa inaczej, znów zapomniałam jak – może 
Kowadło albo Podkowa, potem sprawdzę), zmitrężę wieczór na rozmowach 
telefonicznych.
 

– Cześć, oddzwaniam, nie za późno? – pytam głupio, bo przez te ciemności 

panujące w mieszkaniu wydaje mi się, że jest co najmniej północ.
 

– Z księżyca spadłaś czy co? Dopiero dziewiąta. No, jak było wczoraj? – pyta 

Jolka, zamieniając się w słuch.
 

– Nijak, odwołałam. Nie chciało mi się. No, wiesz, gazeta i tak dalej.

 

– Jaka gazeta?

 

– „Wyborcza”, przecież wiesz, że z braku laku czytam „Wyborczą”.

 

– Aha. Ja też.

 

– Nieważne, i tak nie zrozumiesz. Każdy ma jakąś manię i jakąś fobię.

 

– Nie wiem, o czym mówisz, twoja sprawa. Ja nie mam ani manii, ani fobii.

 

– No to masz szczęście.

 

– Mów: o co chodzi?

 

– O nic, miałam zadzwonić, to dzwonię.

 

– Ale oddzwaniasz najczęściej wtedy, kiedy masz coś do powiedzenia. Więc mów.

 

– Właściwie to nie mam, ale skoro już dzwonię, to wyjaśnij mi, dlaczego wciąż 

kogoś szukasz, przecież oni są beznadziejni.
 

– To chyba rzeczywiście nie dla ciebie. Ty byś zwariowała z facetem w domu i 

zamęczyła go…
 

– Bo nie ma wolnych facetów, z którymi bym nie zwariowała.

 

– Bo w ogóle nie ma takich facetów. Z każdym można zwariować. Zapewniam 

cię, miałam ich tysiące. Mogę ci wymienić setki ich wad i tylko nieliczne zalety. Chcesz?
 

– Nie chcę. Ale jeśli są tacy okropni, to dlaczego wciąż kogoś szukasz? Piszesz 

książkę? Przeprowadzasz eksperyment?
 

– To proste. Nie widziałaś Seksmisji? Świat bez mężczyzn nie ma sensu.

 

– Ale konkretnie: czego szukasz w mężczyźnie? Znaczy, jak już nie będziesz 

rodzić dzieci. Czego szukasz na przykład w mężczyźnie pięćdziesięcioletnim, którego nie
znałaś, jak był młody i piękny, z którym w czasach studenckich nie chodziłaś po górach i 
który cię nie utrzymuje?
 

– No, na przykład nie cierpię spędzać sama wakacji, nie cierpię sama spać. Ale o 

ile wiem, ty po nocach czytasz. Czy myślisz, że którykolwiek facet to wytrzyma?
 

– Żaden. Marcel przez tyle lat męczył się ze mną. Stękał, jęczał, burczał – 

musiałam gasić lampkę. Już samo to było wystarczającym powodem do rozwodu, każdy 
sąd by się nad nim ulitował, albo nade mną, bo cierpiałam na bezsenność. Ale Marcin 
znosił to bardzo mężnie. I wiesz, ja sobie czytałam, a on spał. A czasem on mi czytał, a 
wtedy ja spałam.
 

– Idiotko, bo był żonaty. Znaczy się, jest żonaty… Jak facet ma kochankę i nie 

chce się rozwodzić, to zniesie nawet zapaloną lampkę w nocy. Jakby się rozwiódł, koniec
z czytaniem, koniec z wolnością. A właściwie to dlaczego spałaś, jak on ci czytał? Tak 
nudno to robił?
 

– Nie wiem, ale to jest najskuteczniejszy środek nasenny, kiedy ktoś ci czyta. Po 

prostu zasypiasz. Czytał tym swoim cudownym aksamitnym głosem, a ja przytulona do 
niego zasypiałam. Ciekawe, że lekarze jeszcze na to nie wpadli – tanio, skutecznie i bez 
skutków ubocznych.
 

– Aha. Muszę kiedyś wypróbować. Słuchaj, jestem tylko realistką. Stąpam mocno

po ziemi. – Boże, ona mówi językiem portali matrymonialnych! – A ty trzymaj się z 
daleka od żonatych, bo rzeczywiście mają więcej zalet niż wolni. Muszą mieć, bo inaczej
skąd by wzięli kochanki? Nie, oczywiście, kochanie, nie przeszkadza mi, że czytasz po 
nocach, a poza tym ty tak wspaniale gotujesz. I w ogóle – moja żona jest taka, siaka, 
owaka, a ty istny anioł, czytaj sobie, skarbie, a rano zrobię ci aromatyczne espresso z 
pianką. Przestań, bo robi mi się niedobrze. Mówię ci, tylko wdowcy.
 

– Tak, wykończyli swoje żony, a teraz szukają nowych, żeby je też wykończyć. 

Zbrodnia doskonała i powolna, bolesna śmierć bez znieczulenia. Nie chcę, żeby mnie 
jakiś facet wykończył. Wolę się sama wykończyć.
 

– I jesteś na dobrej drodze, papieroski, winko, stresy, nadwaga, żadnego ruchu…

 

– A zresztą tam nie ma ani jednego interesującego faceta – oświadczam, 

puszczając mimo uszu jej, bardzo zresztą trafny, komentarz na temat mojego stylu życia.
 

– Skąd wiesz? Weszłaś?

 

– Weszłam. Spławiłam Marcina, piłam wino, które dostałam od Artura, i 

weszłam. I co? – nic a nic, no może było ze dwóch obiecujących, dopóki u jednego nie 
dotarłam do wpisu, że jego hobby to filmy SF, a ja ich nie cierpię, a u drugiego, że 
„Paniom po 50-tce dziękuję”. Jak ktoś tak pisze, mając sześćdziesiąt lat, to jest dupkiem, 
co nie?
 

– Piszą tak, a potem spuszczają z tonu. Olek też się tak puszył, a kiedy z nim 

zrywałam, niemal płakał. Daj spokój. Przecież ty nie masz o tym pojęcia! Z nikim się 
jeszcze nie spotkałaś.
 

– A ty się spotkałaś z dziesiątkami. I co? Ilu było fajnych? Jeden, dwóch?

 

– Żadnego…

 

Obie wybuchamy serdecznym śmiechem. Jak za dawnych lat, kiedy się razem 

uczyłyśmy do egzaminów i wszystko nas jeszcze śmieszyło. W dwie godziny 
przerabiałyśmy średniowiecze (Jolka na piątkę, ja na tróję), a potem gnałyśmy na randkę.
 

– A poza tym ten okropny test, który trzeba wypełnić. Ani jednego ciekawego 

pytania.
 

– Nie muszą być ciekawe. Chodzi o to, żeby, na przykład, domator nie trafił na 

kobietę, która wiecznie podróżuje. A swoją drogą, to jakich ty chciałabyś pytań?
 

– Nie wiem, wolałabym, żeby mnie spytali, jakiej śmierci najbardziej się boję.

 

– Jezu! – wykrzykuje Jolka, po czym pyta z zaciekawieniem: – A jakiej się boisz?

 

– Boję się zginąć w ogniu albo utonąć.

 

– No to przestań palić i naucz się pływać.

 

– Umiem pływać – mówię, ale dość niepewnie, bo jednak umiem połowicznie – 

tylko muszę mieć pewność, że zawsze znajdę pod stopami dno.
 

– Tak… pływasz w jeziorze w kamizelce ratunkowej. Ludzie gromadzą się na 

brzegu i wytykają cię palcami.
 

– Już nigdy nie zabiorę cię na wakacje. Żałuj, bo piękne są te jeziora u mojego 

szwagra Tomka.
 

– Byłego szwagra.

 

– Nie, były jest mąż, a szwagier wciąż obecny. Muszę kończyć, jutro mam ważne 

spotkanie. Jeśli tego nie spaprzę, przez pół roku nie będę musiała martwić się o finanse. 
Pięćdziesiąt osób do przeszkolenia. Trzymaj kciuki.
 

– No to pa, ja też muszę lecieć, jestem umówiona.

 

– O tej porze?

 

– Nie bądź głupia…

 

– Aha, no to pa.

 

Dochodzi dziesiąta, światło u sąsiadów już zgasło, bo mój balkon pogrążył się w 

ciemnościach. Wcześnie się kładą. Jutro do nich wpadnę. Znów przypomina mi się żółta 
karteczka, która coraz bardziej mnie intryguje. Biorę latarkę i jeszcze raz przeszukuję 
torebkę. Potem uniwersalną, bo jeszcze przed przeprowadzką przeznaczyłam ją na mydło
i powidło, szufladę w kuchni, półeczkę w przedpokoju, jak złodziejka skradam się z 
latarką do biurka, potem do sypialni, do łazienki. Nie ma. A może to Marcin ją zostawił –
że nie będzie mógł przyjść, a ja jak idiotka zadzwoniłam później do niego, żeby nie 
przychodził. Brzmiał dziwnie, to znaczy miał zdziwiony głos. Tak, pomyślał, że się znów
wygłupiam. Ciągle mówił, że się wygłupiam. Ale przecież nie przyjeżdżałby zostawiać w
drzwiach wiadomości, tylko by zadzwonił. Nigdy nie robił nic zaskakującego, poruszał 
się jak po szynach, które w dodatku biegną przez płaską jak patelnia równinę. Zresztą, 
kiedy zadzwoniłam, Marcin wspomniałby o kartce. Nie, to wykluczone, on nie zna 

mojego nowego adresu. Trudno, karteczka kiedyś się znajdzie. I po co ta latarka, skoro 
sąsiedzi poszli spać? Obiecuję sobie, obietnice to moje hobby, że koniec z wygłupami. 
Nadchodzą zimowe ciemności – przecież nie będę wieczorami siedzieć przy jakimś 
kaganku jak mały pisarczyk z Florencji.
 

Zrobiło się chłodno, wkładam ciepły szlafrok i niechętnie wracam do komputera, 

żeby przygotować ofertę cyklu szkoleń dla… No właśnie – dla kogo? Sprawdzam: ani 
Kowal, ani Kowadło, ani Podkowa, tylko Miech. Widocznie jego nazwisko skojarzyło mi
się z kuźnią. Zaproponuję mu sztukę komunikacji z elementami paru innych 
umiejętności, wystarczy zmodyfikować kilka programów, przykroić je do potrzeb firmy 
farmaceutycznej. Tak jak zrobił to Chaplin z ubraniami wystającymi z walizki, której nie 
mógł domknąć. Idzie jak z płatka. Już prowadziłam podobne szkolenia i doświadczenie 
teraz się przydaje.
 

Umówiłam się z Miechem na ósmą, stanowczo za wcześnie, to oznacza, że muszę

wstać o szóstej, czego nie znoszę. Trudno, szykuję kostium (szary), wydrukowaną ofertę 
szkoleń. Stawiam na kuchence ekspres do kawy, żeby rano nie tracić czasu.
 

Sen długo nie przychodzi, a jednak przydałby się Marcin z tym swoim czytaniem.

Założę wypożyczalnię facetów do czytania. Nisza rynkowa. Wstaję, wypijam szklankę 
ciepłego mleka z miodem, podobno pomaga, znów się kładę, wreszcie zasypiam i znów 
dręczą mnie koszmary. Ktoś mnie śledzi na ulicach Dublina. Nie widzę go, ale cały czas 
czuję na sobie jego wzrok. To pewnie przez tego Olka od Joyce’a, ale ja przecież nigdy 
nie byłam w Dublinie ani nawet nie czytałam Ulissesa. Jolka mi go kiedyś streściła, tak 
barwnie, że sam Joyce byłby z niej dumny. A właściwie skąd wiem, że to Dublin? No 
wiem, jak to we śnie. Na szczęście to już nie jest sen pierwszej nocy, więc się nie spełni. 
Ciekawe, że znów pojawia się w nim ktoś nieżyczliwy.
 

Budzę się i natychmiast wiem, że zaspałam: piętnaście po ósmej, od pół godziny 

powinnam być w pracy. Sytuacja jest tak beznadziejna, że już nawet nie wpadam w 
popłoch. Zrezygnowana idę do łazienki, myję zęby, a potem dzwonię do biura.
 

– Na litość boską – Michał mówi, a właściwie syczy tłumionym szeptem – gdzie 

ty się podziewasz?
 

– Zaspałam – wyjaśniam, nie mając siły kłamać, zresztą nie lubię takich 

zmyślonych historii, zawsze wtedy przychodzi mi na myśl ten cholerny Durczyk, 
hydraulik, który pożyczył ode mnie pieniądze, a potem zmyślał niestworzone historie, 
żeby mi ich nie oddać: a to, że miał jakieś tajemnicze schorzenie jelit (ze szczegółami) i 
trafił do szpitala zakaźnego, to znów mu ciotka umarła („To już ostatnia, pani Marysiu, 
więcej ciotek nie mam”), potem z kolei żona mu się rozchorowała na nerwy, tak ciężko, 
że zawieźli ją do Tworek. – Będę około jedenastej. Przepraszam, miałam kiepską noc.
 

– Fantastycznie, ale co mamy zrobić z tym Miechem z Farmatesu. Czeka na 

ciebie i jest wkurzony. Ewka próbuje z nim pogadać, ale słabo jej idzie, nie zna waszych 
ustaleń, a jej uroda nie robi na nim żadnego wrażenia.
 

– Powiedz, że miałam atak wyrostka ro…

 

– Maryśka, uspokój się…

 

– Masz rację, daj mi go do telefonu.

 

Wypijam kilka łyków wody, serce mi wali, to przecież mój najlepszy klient, 

miałam z niego żyć przez następne kilka miesięcy. A teraz wszystko przepadło: przekonał
się, że jestem niesolidna, nie można na mnie polegać, i poprosi o zmianę trenera.
 

– Halo – słyszę miły, ale trochę spięty, trudno się dziwić, głos Miecha, kompletnie

niepasujący do jego nazwiska.
 

– Dzień dobry, przepraszam pana, ale… – głos więźnie mi w gardle – ale…

 

– Tak, słucham.

 

– …ale zaspałam…

 

Po drugiej stronie zapada głucha cisza. Głucha i długa. Oboje milczymy, 

przerażeni tą sytuacją – moją szczerością i bezczelnością. I nagle w słuchawce rozlega się
głośny śmiech. Truchleję. Jeszcze nie wiem, o co chodzi, nie wierzę, że zrozumiał.
 

– Wie pani, mnie też przydarzyło się to przedwczoraj. Nic nie szkodzi. Będziemy 

się umawiać na późniejsze pory. Czy może być jutro o jedenastej?
 

Nie wierzę własnym uszom. Czy on zwariował, ten sztywniak śmieje się i 

rozumie? Boże, ty wredny Durczyku, chyba mi pomogłeś, ty oszuście, krętaczu i 
złodzieju – obyś wylądował w pierdlu!
 

– Tak, oczywiście, i jeszcze raz przepraszam. Będę jutro o jedenastej, jeśli panu 

wygodniej, to u pana w biurze.
 

– Zapraszam, mamy fantastyczny ekspres do kawy.

 

– A więc do zobaczenia – szybko odkładam słuchawkę i jeszcze szybciej zapalam 

papierosa, żeby się uspokoić. Owszem, to mnie uspokaja. Szkoda, że nosi obrączkę na 
palcu, myślę sobie, naprawdę facet z fantazją. I ocykam się – te portale matrymonialne 
mnie też rzuciły się na rozum.
 

Kiedy docieram do naszego biura, od razu wpadam na Michała, który czeka na 

mnie z ponurą miną.
 

– Słuchaj – mówi – szefa nie ma, więc ci się upiekło. Uwijaliśmy się wokół 

Miecha jak wariaci. Nie rób więcej takich numerów.
 

– Daj spokój, przecież to pierwszy raz, a poza tym…

 

– A swoją drogą – przerywa mi – coś ty mu powiedziała, że tak rechotał? Chyba 

nie wyrostek albo angina? Jaką chorobę wymyśliłaś?
 

– Michał, powiedziałam prawdę. Że zaspałam. Widzisz, prawda popłaca – mądrzę

się. – Oczywiście tylko w kontaktach z normalnymi ludźmi. W przeciwnym razie lepiej 
kłamać. Mogę stworzyć fantastyczne szkolenie „Jak skutecznie kłamać i mówić prawdę”.
 

Michał robi taką minę, jakbym mu zaproponowała randkę. Wreszcie dochodzi do 

siebie i zbolałym głosem mówi:
 

– Wiesz, to niesprawiedliwe, wyobraź sobie, że to ja jestem na twoim miejscu i 

mówię jakiemuś szefowi od szkoleń, że zaspałem.
 

– Nie radzę. Przyznaję, my, kobiety, mamy lepiej. Możemy nawet we dwie pójść 

sobie do opery i nikt nas o nic nie posądzi.
 

Michał macha ręką i zamyślony rusza do swojego pokoju.

 

– A z tą operą to o co właściwie chodzi? – pyta w drzwiach.

 

Ręce mi opadają. Jak on prowadzi swoje szkolenia, skoro nie rozumie, jak 

wyglądają dwaj faceci, którzy idą razem do opery? Owszem, to niesprawiedliwe.
 

– Aha, chyba wiem. Bzdura – mówi i ciężko wzdychając, znika za drzwiami.

 

Szybko załatwiam kilka drobnych spraw i wracam do domu. Rozkoszuję się 

myślą, że jestem umówiona z Miechem dopiero na jedenastą. Muszę przyznać, że mam 
szczęście do ludzi: fajne przyjaciółki, kapitalni koledzy, szef całkiem, całkiem, dzieci 
wychodzą na prostą po ekscesach młodości, matka zdrowa i niemarudna, były mąż 
daleko i, jak na razie, wcale mnie nie ściga, a teraz jeszcze ten Miech, który wydawał się 
strasznym sztywniakiem, a okazał się dowcipnym i miłym człowiekiem.

 

Spotkanie z Miechem wyjątkowo udane, klepnął cały plan szkoleń – będę zajęta 

przez następne trzy miesiące, a może nawet pół roku, jeśli zdecyduje się na ciąg dalszy. 
Trochę mi lżej na sercu i czuję się też dowartościowana: wszystko mu się podobało. I 
chyba miał weselsze oczy niż podczas naszych dwóch poprzednich spotkań. Czyżby 
moje szczere wyznanie tak go rozbawiło? Nie, po prostu wcześniej rozmawiałam z nim 
nie jak z człowiekiem, tylko menedżerem, od którego zależą moje finanse. Dopijam 
espresso, rzeczywiście doskonałe, i podnoszę się ze szlachetnie podniszczonej skórzanej 
kanapy.
 

– Czyli zaczynamy za dwa tygodnie, tak żeby skończyć w połowie grudnia – 

podsumowuje swoim zwyczajem rozmowę.
 

– Tak, proszę się jeszcze tylko zastanowić, czy szkolenia dwudniowe, czy 

jednodniowe. I nie wspomniałam o takiej możliwości, ale mogą się odbywać w 
weekendy. Czasami nieobecność dziesięciu pracowników całkowicie paraliżuje pracę 
firmy – mądrzę się, robiąc zatroskaną minę, chociaż paraliż jego firmy w ogóle by mnie 
nie obszedł. – Ale wówczas możemy zacząć dopiero za miesiąc.
 

– Dobrze, zastanowię się i jutro dam pani znać.

 

– Wobec tego czekam na wiadomość. Dziękuję… i jeszcze raz przepraszam… – 

może niepotrzebnie wracam do mojej wczorajszej wpadki, ale czuję, że powinnam to 
zrobić.
 

Miech przerywa mi, domyślając się, co chcę powiedzieć:

 

– Przecież mówiłem, że nic się nie stało.

 

– Dziękuję i do zobaczenia.

 

Stoję już w drzwiach, kiedy rzuca:

 

– Pozwoli pani, że jeszcze o coś spytam… – Odwracam się i patrzę na niego 

wyczekująco. – Czy pani lubi swoją pracę?
 

Jestem zdumiona i zdezorientowana. Miech pyta mnie o coś, o co ja pytam siebie 

od kilku lat i zawsze uciekam przed odpowiedzią. A najdziwniejsze jest to, że teraz, kiedy
to pytanie padło z jego ust, natychmiast wiem, że nie przepadam za nią. Tym razem 
jednak nie stać mnie już na całkowitą szczerość. To byłby szczyt bezczelności. Wpatrując
się z lekkim uśmiechem – na szczęście Miech nie wie, że to uśmiech zarezerwowany na 
chwile niepewności – w bukiet kwiatów na stoliku obok kanapy, i w miarę szczerze, bo 
jednak nie ma w tym kłamstwa, mówię:
 

– To zależy…

 

– Bo wie pani, ja swojej pracy nie lubię. I nie bardzo wierzę w te szkolenia – 

mówi chyba ze smutkiem.
 

Chciałabym zaprotestować, że nie ma racji, że są naprawdę skuteczne i pomagają 

– nie powinnam przecież podcinać gałęzi, na której siedzę – nie mam jednak ochoty 
wstawiać mu gadki o tym, jak to pracownicy, chcąc nie chcąc, podnoszą swoje 
kwalifikacje i umiejętności. Mój zapał dawno minął. Teraz to już rutyna i często niestety 
nuda, ale zdarzają się wesołe grupy, i wtedy bywa sympatycznie. „I tego się trzymaj” – 
radzi Strofa. Przenoszę spojrzenie z bukietu na twarz Miecha, który wpatruje się we mnie
takim wzrokiem, jakby od mojej odpowiedzi zależało jego życie.
 

– To zależy od ludzi, z którymi mam do czynienia, i od rodzaju szkoleń – mówię. 

– Są tacy, którym bardzo pomagają, i tacy, którym dają niewiele. Do wszystkiego 
potrzeba talentu. Nasze szkolenia nie mają nic wspólnego z tresurą, którą stosują 
właściciele supermarketów, zmuszając swoich kasjerów, żeby setki razy wypowiadali 

słowa „dzień dobry” i „zapraszamy ponownie”. To jest znęcanie się nad pracownikiem i 
klientem.
 

Uff. Przywykłam już do gotowych formułek, rutynowych rozmów i garsonek, 

których nadal nie lubię, ale chodzę w nich bez większego bólu. To mój mundurek, tak jak
mundurki mają policjanci i kominiarze. Przywykłam, ale, zaskoczona pytaniem Miecha, 
mam ochotę natychmiast rozstać się z garsonką i już na zawsze przerzucić na dżinsy. 
„Daj spokój – ostrzega mnie Strofa – bo to źle się skończy. Masz matkę z niewielką 
emeryturą, tylko połowicznie samodzielną córkę, kredyt i samochód wymagający 
remontu. Żadnych zmian. Trzeba dotrwać do emerytury”. Na samą myśl, że aż do 
emerytury, dostaję gęsiej skórki.
 

Kiedy wchodzę do firmy, Michał i Ewka zrywają się z krzeseł i patrzą na mnie w 

napięciu, jakbym przynosiła wiadomość spod Maratonu. Trudno się dziwić – im więcej 
szkoleń, tym więcej zarabiają, bo to głównie oni zdobywają klientów i od każdego 
szkolenia mają prowizję.
 

– No i co? – pytają jednocześnie.

 

– Z czym? – udaję, że nie wiem, o co im chodzi. Zdejmuję płaszcz i idę do swojej

kasetki po wiadomości. Uzbierał się spory plik. Mam aż czterech klientów, ponad stu 
uczestników. Nie wszyscy lubią pisać mejle. Nie rozumiem, dlaczego niektórzy nadal 
wolą zawracać głowę sekretarce, żeby przekazywała nam wiadomości. Pewnie telefon 
zajmuje mniej czasu.
 

– Nie wygłupiaj się! Jak ci poszło z Miechem?

 

– Jak to powiedzieć… Nie było łatwo… – W końcu nie wytrzymuję ich wzroku i 

wybucham śmiechem. – Doskonale. Trzy miesiące pewnej roboty. Nic więcej nie wezmę.
 

Patrzą po sobie zdziwieni, Ewka jakby z lekkim zawodem. Nie, tak mi się tylko 

wydaje. Michał podskakuje z radości. To oczywiste, w końcu to on znalazł Miecha.
 

– Błagam cię, nie zawal tego, mam żonę i małe dziecko. – To jego stały tekst, 

który powtarza do znudzenia; myśli chyba, że w ten sposób mobilizuje nas do wytężonej 
pracy.
 

– A ja mam matkę staruszkę na zasiłku emerytalnym i kredyt – rewanżuję się 

Michałowi.
 

– Wiem, wiem. Aha, i odezwij się do kobitki z Fisany, numer telefonu u Isi. Chce 

kilku szkoleń ze sprzedaży.
 

– Nie, proszę, wiesz, że sprzedaż marnie mi idzie.

 

– Nieprawda, tylko trochę cię nudzi. Nie wykręcisz się. Prosiła o ciebie. Mówiła, 

że ktoś rekomendował jej naszą firmę i właśnie ciebie.
 

– Jak to mnie? Kto? Na ogół ze sprzedaży mam gorsze oceny niż inni trenerzy. I 

wiesz, że nigdy niczego nie udało mi się sprzedać. Nawet kupuję beznadziejnie.
 

– Nieważne, przecież nie trzeba mieć dzieci, żeby pracować w przedszkolu. 

Wystarczy trochę fantazji i wiedzy, a tego ci nie brakuje. Wiem tylko tyle, że ktoś cię jej 
polecił, i prosiła, a właściwie zażądała, żebyś to ty poprowadziła szkolenia. Zadzwoń do 
niej i wszystko ustal. A potem daj mi znać.
 

– Michał, ale kiedy? Miech będzie trwał trzy miesiące, a może nawet pół roku…

 

– A matka? A kredyt? Tak ustalimy grafik, że nawet nie poczujesz. Proszę cię, 

zadzwoń, może być jutro, nie pali się.
 

Ma rację, nie powinnam wymigiwać się od roboty, potrzebuję pieniędzy. Będę 

jednak musiała nieco zweryfikować plany na przyszłość, w których jeden z punktów 

stanowczo przypomina mi o tym, że życie nie kończy się na pracy.
 

Przeglądam wiadomości z kasetki. Nie jest źle: facet od serdelków dziękuje i 

zapewnia, że jest zadowolony. Szef prosi o oddanie ankiet i zaprasza na spotkanie w 
piątek o 16 (nie przyjdę, mam szkolenie), kilka pism branżowych, których nigdy nie 
czytam, i wiadomość w kopercie: „Podobno lubisz poezję, więc mój wierszyk na pewno 
sprawił ci przyjemność”. Co to takiego? Jaki wierszyk? I czy mam to traktować jako coś 
miłego, czy wręcz przeciwnie? Brzmi jak wiadomość od adoratora, ale ktoś, kto to 
napisał, nie może mieć dobrych intencji, bo po pierwsze, list nie ma nagłówka, po drugie,
„ci” jest z małej litery, po trzecie, to anonim. Pewnie jakaś pomyłka, mam za dużo pracy, 
żeby zajmować się głupstwami. Mimo wszystko pytam naszą sekretarkę Isię:
 

– Skąd się wzięła u mnie ta koperta?

 

– Aha, zapomniałam ci powiedzieć, znalazłam ją rano w drzwiach. Ktoś musiał ją 

przynieść przed ósmą, bo ja zawsze jestem w biurze punkt ósma – zapewnia i na chwilę 
milknie wymownie, co pewnie jest aluzją do mojego spóźnienia. – Albo wczoraj 
wieczorem, ale o ile wiem, szef pracował do późna, więc chyba raczej rano. Coś nie tak?
 

Isia to bratnia dusza, zawsze nas pociesza, wspiera. Nie zasługuje na to, żeby ją 

denerwować. A poza tym nie chcę, żeby pobiegła do szefa albo do Michała z 
wiadomością, że dostaję anonimy.
 

– Nie, wszystko w porządku. Janusz u siebie?

 

– Tak, pospiesz się, bo za godzinę musi wyjść. Aha, a tutaj jest telefon do tej 

szefowej od szkoleń z Fisany.
 

– Co to za firma?

 

– Nie mam pojęcia, ale potem sprawdzę i wszystko ci powiem. Marysiu, ale 

wiesz, ona nie brzmiała fajnie, to musi być ostra baba.
 

– Nie szkodzi, rzadko się zdarza, żeby szef od szkoleń był łagodny. Przywykłam.

 

W garażu, zamykając samochód, widzę Dzięcioła, który zmierza do swojego opla 

corsy, starego, ale wypucowanego na glans. Czyli jednak pedant. Nie wiem dlaczego 
każdy, kto dba o samochód, wydaje mi się pedantem. Już mam zamiar zagadnąć 
Dzięcioła i zapewnić, że wieczorem wpadnę, ale on wyraźnie udaje, że mnie nie widzi, 
więc rezygnuję. Szczerze mówiąc, jest mi to na rękę, bo dzisiaj muszę jeszcze napisać 
artykuł o szkoleniach z tak zwanej komunikacji międzyludzkiej. Nie powinnam 
przyjmować tego zlecenia, bo wątpię w ich skuteczność. Albo ktoś ma talent, albo nie, 
jak to delikatnie dałam do zrozumienia Miechowi. I tak jest w każdym zawodzie i z 
wychowywaniem dzieci też. Ja na pewno nie mam talentu do wychowywania dzieci, ale 
zbyt późno się o tym przekonałam.
 

Wchodząc do przedpokoju, przebiegam wzrokiem po moim saloniku, kuchni i 

uznaję, że jest całkiem przytulnie. Dobrze, że zrezygnowałam z bieli, do której namawiał 
mnie malarz, i zdecydowałam się na beże i szarości. Z marszu zasiadam do artykułu, 
żeby czym prędzej mieć go z głowy. Wprawdzie nawet po licznych szkoleniach nie 
zdarzyło mi się zaobserwować jakichś radykalnych zmian w zachowaniu ich 
uczestników, teraz jednak nie będę tak szczera jak w rozmowie z Miechem. Zarabiam 
przecież na masło do chleba. „To oczywiste, że o powodzeniu zarówno dużych, jak i 
niewielkich firm decyduje między innymi sprawne zarządzanie personelem. 
Menedżerowie doskonale wiedzą, że wymaga ono odpowiedniego wykształcenia i 
wiedzy fachowej, często jednak zapominają o różnych umiejętnościach pracowników, 
które…” Moje zdania zieją nudą, ale chyba właśnie tego oczekuje redakcja, więc mężnie 

stawiam czoło zadaniu i nawet się rozkręcam: piszę kilka słów o „konstruktywnej 
krytyce”, o „proaktywnym słuchaniu”, o inspirowaniu pracowników itp. A kończę już 
całkiem po ludzku: „Niestety, nauka czasem idzie w las”.
 

Bardzo rada z siebie, że jednak nie jestem całkiem nieszczera, mogę zajrzeć na 

portal. A nuż. Przedtem sprawdzam jeszcze dzisiejsze wiadomości, na wypadek gdybym 
musiała pilnie komuś odpowiedzieć: Miech dziękuje za spotkanie i informuje, że 
zdecydował się na dwu- i trzydniowe szkolenia w dni powszednie. Może i lepiej, że nie 
w weekendy, szybciej zaczniemy i będę mogła uaktywnić się towarzysko. W końcu 
zrobię parapetówkę. O, Marcin też się odezwał: „Czy ty się na mnie gniewasz?”. Nie 
będę odpowiadać. Decydując się na romans z żonatym facetem, nawet jeśli zapewniał, że
jest w separacji, odmówiłam sobie prawa do gniewu. A poza tym skoro żona wciąż 
sprawdza jego komórkę, to na pewno również mejle; całe jego życie jest pod kontrolą. 
Baśka – że potrzebuje ode mnie jakiegoś przewodnika. Córka, że ma zmartwienie, a ja 
nie odbieram telefonów. Syn, że jeszcze nie podjęli decyzji co do tegorocznych świąt. 
Wiadomość z portalu, że mają dla mnie partnerów bardzo odpowiednich. Chryste, 
przecież tam należy bywać regularnie, kilka razy dziennie, inaczej, jeśli pojawi się 
interesujący humanista, jakaś młodsza kobitka zaraz sprzątnie mi go sprzed nosa. 
Niestety, nie ma w czym wybierać. „A co, sądziłaś, że ustawi się do ciebie długi 
ogonek?” – pyta Strofa. Zamknij się, rozkazuję.
 

Jakiś Tantus chciałby się spotkać, ale jeszcze nie teraz, bo najpierw chce mnie 

lepiej poznać „korespondencyjnie”, mój profil przypadł mu do gustu. On też lubi czytać i 
kocha utwory poetyckie… – znów poezja, za wiele jej jak na jeden dzień. Sprawdzam 
profil Tantusa: „75 lat, mechanik samochodowy, kocha przyrodę i kobietę, którą 
wybierze, obrzuci kwiatami”. Mam założyć kwiaciarnię? Nie jestem oszczędna, ale takiej
rozrzutności naprawdę nie pochwalam. Kobiety wcale nie potrzebują, żeby je obsypywać
kwieciem. Pedro pyta: „No to jak, chętna?”. Smarkacz jeden, niech najpierw skończy 
szkołę. Jedyny facet, do którego napisałam, chyba tymczasem umarł albo się śmiertelnie 
wystraszył – na jedno wychodzi – bo od tej pory ani razu nie wszedł na portal. Moja 
wiadomość – jak pokazuje ikona – jest cały czas zamknięta. Wejścia chyba można ukryć. 
Może wszedł, sprawdził mój profil i się zniechęcił. Wcale mu się nie dziwię: kto chciałby
się spotykać z pięćdziesięcioletnią kobietą, dla której gotowanie nie jest pasją (powinnam
napisać uwielbiam gotować?) i „od czasu do czasu” pali, co – jak wszyscy wiedzą – 
oznacza, że po prostu pali, bo najczęściej jest tak, że albo się pali, albo nie.
 

Pojawia się sporządzona przez administratora lista nowych panów, którzy bardzo 

do mnie pasują: menedżer spod Warszawy (58 + same zalety), muzyk (60 + same zalety 
+ bardzo religijny – więc odpada) itp. Wszyscy wydają się równie groteskowi jak ja. Jest 
jeszcze Mariusz z Warszawy, 60 lat, instruktor tańca – ciekawe – niestety, po chwili 
docieram do wstrząsającego zdania: „Paniom w wieku trolejbusowym dziękuję”. A ja, 
kretynie, dziękuję panom w wieku parowozowym. Zeźlona nie na żarty opuszczam 
portal.
 

Położę się wcześniej. Jeszcze tylko kilka telefonów – mama i Laura, Jolka albo 

Baśka, do obu nie zdołam, a poza tym nie mam siły dwa razy mówić o tym samym. 
Mama ogląda jakiś film, Laura już zapomniała o swoim zmartwieniu i właśnie wychodzi.
 

– Tak późno? – pytam z niepokojem, chociaż wiem, że jest dorosła.

 

– Mamo… – mówi z wyrzutem.

 

Zresztą tym lepiej, bo jakoś nie miałam ochoty na kolejną porcję jej kłopotów 

sercowych i innych, którym nie umiem zaradzić. Oczywiście mam cały zestaw 
doskonałych rad, które jednak na Laurze nie robią żadnego wrażenia. Jeszcze o tym nie 
wie, ale za dziesięć lat pożałuje, że nie wzięła ich sobie do serca, myślę dotknięta tym, że
nie chce korzystać z mojego przebogatego doświadczenia życiowego, i staram się nie 
pamiętać, gdzie miałam rady i doświadczenie mojej matki, kiedy byłam w wieku Laury. 
Zanim wpadnę w przygnębienie z powodu moich życiowych doświadczeń, dzwonię do 
Baśki, żeby się dowiedzieć, o jaki przewodnik chodzi.
 

– Słuchaj, wybieramy się do Budapesztu, mówiłam ci, że Antek tam pracował i 

zna węgierski, prawda?
 

– Jasne, że pamiętam, jakby znał angielski, pewnie od razu wyleciałoby mi z 

głowy, ale węgierski… Podziwiam ludzi, którzy uczą się niepotrzebnych rzeczy i zbierają
bezużyteczne przedmioty. Bezinteresowność to cenna cecha.
 

– Ależ ty jesteś złośliwa. Nie szkodzi. O ile mnie pamięć nie myli, a rzadko mnie 

myli, masz jakiś przewodnik po Budapeszcie. Możesz mi go pożyczyć?
 

– Tak, ale to przewodnik komunistyczny, znaczy, z lat osiemdziesiątych. 

Tymczasem wszystko się zmieniło.
 

– Co z tego, przecież zabytki nadal stoją na dawnym miejscu.

 

– Niby tak, ale tam są też rozmówki, które raczej ci nie pomogą, bo chyba nie 

masz zamiaru nikogo pytać o wydajność spółdzielni produkcyjnej, o pogłowie bydła ani 
o plony z kwintala.
 

– Nie, dlaczego? Chętnie zapytam.

 

– Ale są też wdzięczne pytania typu: „Czy wszyscy członkowie załogi są 

członkami partii?” albo: „Gdzie mogę kupić gumowe majtki?”.
 

– Co to są gumowe majtki?

 

– Nie wiem, nikt nie wie, ale syn moich przyjaciół, który też wykazuje się 

absolutną bezinteresownością, kolekcjonuje to zdanie we wszystkich językach świata. 
Ma już chyba z dwieście wersji. À propos: czy znasz kogoś, kto zna język udmurcki?
 

– Zmyślasz, prawda? Ale jeśli nie, to tym bardziej chcę mieć ten przewodnik.

 

– Tylko że nie rozpakowałam jeszcze książek. Strasznie mi się nie chce. Może mi 

pomożesz? A przy okazji pogadamy i napijemy się wina.
 

– Dobrze, i poczęstujesz mnie swoim łososiem, co? – mówi ze śmiechem Baśka, 

wiedząc, że tym najczęściej karmiłam Marcina.
 

– No trudno, poświęcę się.

 

– Aha, to przyniosę kilka twoich książek, które trzymam od lat i wiecznie 

zapominam ci oddać.
 

– Nie, zostaw je sobie, mam za mało półek – mówię, ale natychmiast budzi się we

mnie pazerność. – A co to za książki?
 

– Chyba jakieś lektury, jeszcze z czasów liceum. I dwóch Dostojewskich…

 

– Dostojewskiego przyjmę z powrotem, a jeśli masz jakiegoś Żeromskiego, to go 

sobie zatrzymaj. Co jeszcze?
 

– I tomik twoich wierszy, ale chyba dostałam go na zawsze, co nie?

 

Ogarniają mnie wzruszenie i żal. Rzeczywiście, przed laty, jeszcze w czasie 

studiów, wydano mi książkę poetycką, jak to się mówi, żeby lepiej brzmiało, poważnie 
myślałam o pisaniu, również prozy, zaczęłam nawet jakąś powieść, którą potem po 
latach, robiąc generalne porządki, wrzuciłam do zsypu, żeby już nigdy nie kłuła mnie w 
oczy. Szkoda gadać, życie szybko zweryfikowało moje plany, zwłaszcza że wciąż nam 

brakowało pieniędzy, a Marcel, co mi nie pomogło, miał zwyczaj ironizować z moich 
literackich zapędów, mówiąc z przekąsem: „poetka”. Zaraz, czy ja mam tę książkę? Nie 
pamiętam, żebym trafiła na nią w czasie przeprowadzki. Jak przez mgłę przypomina mi 
się, że komuś ją pożyczałam. Ciekawe komu. Kto chciał czytać moje wiersze?
 

– Owszem, ale czy możesz mi ją oddać, bo chyba nie mam żadnego egzemplarza, 

a chętnie sobie poczytam. Stęskniłam się za nią.
 

– A może znów zaczniesz pisać? Przepraszam, muszę kończyć – jasne, w tle 

słyszę męski głos – pogadamy jutro, przy łuskaniu fasoli.
 

– Wolę darcie pierza. Wieczorem, może o szóstej? W piątek mam szkolenie, więc 

musimy się uporać najpóźniej do dziewiątej. Nie chcę znów zaspać.
 

– Znów?

 

– Pa, opowiem ci jutro.

 

Ciekawe, że miałam dzisiaj trzy spotkania z poezją. Staram się nie myśleć o tej 

anonimowej wiadomości, którą ktoś podrzucił mi do biura, ale przykre rzeczy lubią 
człowiekowi chodzić po głowie. Najchętniej parami, jak nieszczęścia. Biorę papierosy i 
wychodzę na balkon (postanowiłam nie palić w nowym mieszkaniu, jak na razie się 
udaje, prawie), może tam przyjdzie mi do głowy jakieś sensowne wyjaśnienie. Niestety, 
znów natykam się na Dzięcioła, który – jak się okazuje – też pali. Fajkę. Na mój widok 
wyraźnie się płoszy, a więc jednak jest obrażony, i ma zamiar umknąć do mieszkania, ale 
nie pozwalam mu na to.
 

– Dobry wieczór… – mówię z uśmiechem, chcąc go zagadnąć na temat pogody 

albo tej nieszczęsnej kawy, on jednak posyła mi niechętne spojrzenie i rzuca 
nieprzyjaźnie:
 

– Dla kogo dobry, dla tego dobry… – I z zaciętą miną znika w mieszkaniu.

 

Proszę, jak szybko kończą się dobre maniery i wyszukany język. Jeszcze kilka dni

temu był cały w uśmiechach, ukłonach i eleganckich zdaniach, a dziś nie potrafi 
odpowiedzieć „dzień dobry”. To dziecinne obrażać się o taki drobiazg. No to sąsiedzi mi 
się nie udali. Trudno. Siedzę na ławeczce i myślę o tej dziwnej wiadomości w kopercie. 
Potem o swoich wierszach. Ciekawe, ten ktoś wie, że lubię, czy raczej lubiłam, poezję, i 
wspomina o jakimś „wierszyku”. Czyżby dawny wielbiciel z czasów studiów, któremu 
dałam się we znaki i po trzydziestu latach chce się przypomnieć?
 

Zastanawiam się jeszcze nad planem na następne dni: w piątek, sobotę i niedzielę 

szkolenie, w dodatku z trudną grupą, która się stale czepia i zadaje dociekliwe, 
bezsensowne pytania, więc trzeba będzie przemyśleć strategię. Poza tym zrobić mamie 
zakupy i trochę pobyć z nią, przygotować się na jutrzejsze rozpakowywanie księgozbioru
i kupić łososia na kolację. I powinnam zamówić panią Jelenę do sprzątania, bo do tej 
pory nie wyjęłam jeszcze odkurzacza. Przypominam sobie, że zapasowy klucz jest u 
Jolki, nie oddała mi go po tym, jak przyszła ze swoim fachowcem od rolet. Od razu do 
niej dzwonię.
 

„Świetnie, już myślałam, że na zawsze zamkniesz się w czterech ścianach 

swojego nowego mieszkania. A poza tym uwielbiam ustawiać książki na półkach”.
 

Przed snem przeglądam jeszcze pocztę. Są dwa awiza, więc jutro będę musiała 

odstać swoje na beznadziejnej poczcie, gdzie są zawsze kolejki; kilka rachunków, jakieś 
pisma reklamowe i biała niezaadresowana koperta.
 

W środku karteczka, na której widnieje tylko jedno słowo: zdzira.

 

Nie chce mi się jechać na zakupy, więc zamawiam wszystko przez internet, a 

zaoszczędzony czas postanawiam spędzić na portalu. Wprawdzie moje zaciekawienie 
minęło, ale wytrwam jeszcze z tydzień. O całym miesiącu nie ma mowy, to już pewne. 
Naprawdę mam ochotę przerzucić się na kobiety. Już dawno rozgłaszam wśród 
koleżanek, że szukam żony – przynajmniej mogłabym spokojnie pracować, ile zechcę, a 
może nawet… Może nawet mogłabym wrócić do pisania – nie wierzę, że w ogóle o tym 
pomyślałam. To przez Baśkę, która sobie przypomniała o moich wierszach. Mam 
nadzieję, że nie zapomni ich przynieść. A Jolka nie zapomni zabrać kluczy.
 

Kobiety na portalu też są niesłychanie pozytywne i większość z nich koniecznie 

chce się kimś zaopiekować. Ale nie tylko nie szukają młodszych, ale pogodzone z 
twardymi regułami gry – najczęściej starszych, a co odważniejsze – panów w tym samym
wieku. Ciekawe, czy wstydzą się swojej samotności. Bo przecież w tej części Europy to 
wciąż wstyd! Znaczy niepełnowartościowa. A poza tym podejrzana: może komuś zabrać 
męża – tego uroczego dżentelmena, który spędza dzień przed telewizorem, książkę widzi,
tylko przechodząc obok księgarni, i zachowuje się, jakby miał o dwadzieścia lat mniej, a 
na koncie co najmniej milion.
 

Na portalu co rusz pojawia się jakiś nowy facet – równie doskonały jak reszta. 

Gust ma jak wszyscy. Woli młodsze. Wcale się nie dziwię. Nasuwają mi się kolejne 
wnioski. Jeśli sześćdziesięciolatek pisze, że chęć posiadania dziecka uzależnia od 
partnerki, to sygnalizuje – wciąż mogę mieć dzieci, czyli jestem sprawny seksualnie; jeśli
pisze: dzieci ze mną mieszkają od czasu do czasu albo sporadycznie – to oznacza, że 
mieszkają z nim na stałe, więc potrzebuje pani z mieszkaniem. Najmilsze są drobne 
panie z ogromnym mieszkaniem. I niestety, większość panów pragnie, o zgrozo!, związku 
na resztę (czasem już tylko nędzną resztkę) życia. Znaczy się, chcą z tobą mieszkać aż do
śmierci.
 

Wysyłam list do jakiegoś dziadka, czyli do pana, który ma wnuka, bo 

pomyślałam, że jak facet pisze, że jest dziadkiem i lubi bawić się z wnukiem, to może 
jest naprawdę normalny, chociaż formułka „jestem normalnym facetem” bywa tu nader 
częsta (zdarza się też intrygujące: „jestem prawie albo całkiem normalnym facetem”). 
Może ja też powinnam była napisać: Jestem zwykłą, normalną kobietą, a może nawet 
całkiem normalną, domatorką, ciepłą i opiekuńczą itd. Ale takie bezczelne kłamstwa nie 
przeszłyby mi przez klawisze. Pan Marek proponuje od razu spotkanie – „po co tracić 
czas”. Ja z kolei proponuję jeszcze wymienić się listami, choć oczywiście sprawa jest 
beznadziejna, bo on w wolnym czasie „gra na komputerze”. Po chwili przysyła mi 
zdjęcie w okularach przeciwsłonecznych (w okularach przeciwsłonecznych wszyscy 
wyglądają atrakcyjnie), które zakrywają mu pół twarzy, rewanżuję się podobnym – 
szczęśliwy traf chciał, że miałam na pulpicie kilka fotografii ze słonecznych wakacji 
sprzed trzech lat. Wszyscy, rzecz jasna, są tolerancyjni, ale okazuje się, że niektórzy mają
z tym wielki kłopot, o czym przekonuję się na własnej skórze. Pan o imieniu Franciszek, 
który przy pierwszej wymianie zdań wydawał się sympatyczny, więc nawet mu się 
zwierzyłam, że niestety nie jestem gospodarna (na wszelki wypadek, bo wymienił tę 
cechę jako bardzo cenną), odpisał dość antypatycznie, że to okropne i współczuje mi 
(empatia). Szybciutko odpisałam, że znam gorsze wady. Dlaczego ja z własnej 
nieprzymuszonej woli wdaję się w taką żałosną grę? Chyba zwariowałam! Jeszcze chwila
i zacznę sobą pogardzać. Na koniec „tolerancyjny” oznajmił, że jestem stuknięta. Tu 
akurat ma rację, ale w regulaminie wyraźnie stało, że nie wolno obrażać ludzi.
 

Wylogowuję się, chociaż „mój wymarzony partner czeka na Amore”. Niech sobie 

czeka. Widzę to: siedzi w fotelu z drinkiem w ręce i czeka na mnie, machając nogą obutą 
w kapeć. A czas płynie. Niebawem skończę pięćdziesiąt lat i będę w wieku 
trolejbusowym. Nie pamiętam, czy numery trolejbusów rozpoczynały się od 50, czy od 
51. Trzeba to sprawdzić.
 

Czekając na dostarczenie zakupów, przypominam sobie, że miałam się 

skontaktować z szefową z Fisany. Isia mówiła, że niesympatyczna, więc nie będę teraz 
dzwonić, po co mam sobie psuć przedpołudnie? Pogoda jest nadal piękna, otwieram 
drzwi na balkon i docierają do mnie fragmenty rozmowy – to moi sąsiedzi, chyba się 
kłócą, mówią głośno, ale nie na tyle, żebym mogła zrozumieć, o co chodzi. Że też 
ludziom na stare lata chce się jeszcze sprzeczać. Nie rozumiem tego.
 

– …tak nie wolno… proszę cię… – krzyczy Dzięciołowa.

 

– …bezkarnie… to karygodne, każdy ma prawo… – odkrzykuje Dzięcioł, który 

najwyraźniej jest na nią wkurzony.
 

Czuję się, jakbym podsłuchiwała. Nie wiedzą, że pracuję w nietypowych 

godzinach i często przed południem jestem w domu. Ale przecież przez ich kłótnie nie 
będę wiecznie trzymać zamkniętego balkonu. Przy okazji napomknę Dzięciołowi, że do 
pracy wychodzę późno i w dodatku niecodziennie, może się opamiętają.
 

Michała jeszcze nie ma, mogę spokojnie zadzwonić do Malwiny Myszoł.

 

– Tak, słucham – odzywa się przerażająco smętny, wręcz ponury męski głos.

 

– Dzień dobry, tu Maria Dudek z Edukatora. Czy mogę rozmawiać z panią 

Malwiną Myszoł?
 

– To pomyłka, a gdzie pani dzwoni?

 

– No, do pani Myszoł, firma Fisana…

 

– Ale dodzwoniła się pani do zakładu pogrzebowego.

 

– O, przepraszam – mówię, szybko odkładając słuchawkę.

 

Co się dzieje? Mam zamiar spytać Isię, czego dowiedziała się o Fisanie, ale ona 

sama, widząc, że coś jest nie tak, natychmiast zdaje relację ze swoich poszukiwań.
 

– Słuchaj, spędziłam przed komputerem ponad godzinę i nic. Nie znalazłam firmy

Fisana ani Malwiny Myszoł. A przecież w internecie jest każda firma. Jeśli jakiejś nie 
ma, to znaczy, że nie istnieje.
 

– Dzięki, już się nią nie zajmuj. Pewnie zadzwoni jeszcze raz. – Czuję jednak, że 

nie zadzwoni, i zaczynam jej osobę łączyć, może niesłusznie, z kopertą i ze „zdzirą”.
 

Przychodzi Michał i widząc nasze strapione miny, pyta, o co chodzi.

 

– Nic takiego – wyjaśniam. – Telefon do Fisany. Chyba mamy zły numer.

 

– Dziewczyny, nie róbcie mi tego. Jak można źle zapisać numer telefonu? A może

coś pomyliłaś, spróbuj jeszcze raz. Do kogo się dodzwoniłaś? – Ociągam się z 
odpowiedzią, ale on nie daje za wygraną, świdruje mnie wzrokiem. – Do kogo?
 

– Do zakładu pogrzebowego!

 

Patrzy na mnie z niedowierzaniem.

 

– Chyba tylko tobie przydarzają się takie niestworzone historie. Poszukam tej 

firmy i dam ci znać, a ty idź do Janusza i opowiedz o szkoleniach dla Miecha.
 

Wczoraj tak się cieszyłam, a dziś żałuję, że się umówiłam z dziewczynami. Nie 

chce mi się rozpakowywać książek, rozmawiać ani tym bardziej robić kolacji, ale 
dochodzi czwarta, za późno, żeby odwoływać spotkanie. Wlokę się do łazienki – może 
szybki prysznic postawi mnie na nogi. Zawsze kiedy stoję pod strumieniem ciepłej wody,
wspominam. I nie wiem dlaczego – najczęściej przykre sprawy. Dlaczego w tak 

przyjemnej chwili nie przychodzą do mnie radosne myśli, na przykład jakieś 
wspomnienia z dzieciństwa albo fajnych wakacji. Malwina, Malwina… Myślę o 
wszystkich kotach, które miałam w życiu, zawsze były przytulne, miłe i przyjazne. 
Zwłaszcza ostatnie trzy kocice, które pojawiły się, jedna po drugiej, kiedy dzieci trochę 
podrosły i miałam nadzieję, że będą się nimi same opiekowały. Owszem, spały z nimi, 
ale ze zmienianiem żwirku był już kłopot. – A nie mówiłem, a nie mówiłem – zrzędził 
Marcel, który też nie zmieniał żwirku, bo rodzice powinni być konsekwentni. Ale muszę 
przyznać, że lubił koty, kto wie, czy nie bardziej niż nas.
 

Nie podoba mi się, że szefowa od szkoleń z firmy widmo nazywa się jak jedna z 

moich kocic – Malwina. Wiem, skąd te myśli – mam ochotę znów mieć kota, ale bronię 
się przed tym, bo nie chcę rezygnować z wolności. Zwierzę to obowiązek, ostrzegam 
samą siebie, tak jak kiedyś uprzedzałam Laurę, która całymi dniami przekonywała, że 
powinna mieć kota. Kończę prysznic, spłukuję włosy, które myję codziennie jak każda 
rozsądna palaczka, i staję przed lustrem – jest wielkie, to się udało panu Mirkowi.
 

Zmęczenie nie minęło. Uświadamiam sobie, że od kiedy zamieszkałam tutaj, 

wciąż spotyka mnie coś przykrego. Chyba należało się wycofać przy drugim spotkaniu, 
kiedy pan Mirek zachowywał się tak niesympatycznie. To był zły znak. Niedobre emocje,
zła energia nigdy się nie ulatniają. Chyba muszę wezwać egzorcystę, jest ich teraz pod 
dostatkiem.
 

Kupiłam mieszkanie, bo nie miałam gdzie się podziać i czym prędzej chciałam 

zacząć nowe wspaniałe życie. Wolałam przymknąć oko na jego wady i skwaszoną minę 
właściciela, niż szukać czegoś przez kolejne miesiące i koczować u mamy, a meble 
trzymać na działce u znajomych w nieogrzewanym drewnianym domku. A zresztą nastał 
kryzys i gazety codziennie straszyły, że możemy stracić wszystkie oszczędności na 
rachunkach bankowych. Okazało się, że to były strachy na Lachy, ale skąd mogłam 
wiedzieć?
 

„Mogłaś, gazety i telewizja są od straszenia, a ludzie od myślenia”. Dzięki, 

ciekawe że nigdy nie udzielasz mi rozsądnych rad, tylko bez przerwy mnie strofujesz.
 

A zatem łosoś w sosie koperkowym i zielona sałata. Dziewczyny odchudzają się 

(Baśka tylko tak mówi, żeby nam dokuczyć, ma idealną figurę) co najmniej od dziesięciu
lat, więc wystarczy. Przynajmniej na początek, bo wiem, że po dwóch godzinach zaczną 
się delikatne sugestie, że są głodne i chętnie zjedzą kanapki. Nic z tego – nie mam 
chleba. Muszę je o tym uprzedzić. Piąta. Myję sałatę, dorzucam kilka pomidorów, 
oczywiście bez skórki, bo Jolka zapewnia, że skórka jej szkodzi. Kiedy otwieram szafkę, 
żeby wyjąć miód do sosu, wylatuje z niej dorodny mól zbożowy – nie mam siły, zastałam
je tutaj jako spadek po panu Mirku, nie wiem, czym się żywią, przecież nie trzymam 
żadnych zapasów, dosłownie niczego, co lubią: ryżu, mąki, kaszy, bakalii, orzechów. Ale 
i tak je mam. Trudno, zginą śmiercią głodową albo pani Jelena znajdzie gniazdo i 
wymorduje je bez żadnej litości. Szykuję stół, włączam piekarnik – czuję się, jakbym 
czekała na Marcina – i wracam do łazienki, żeby wysuszyć włosy. Właściwie to dobrze, 
że przyjdą, już słyszę ich okrzyki: Mania, pożycz mi to, pożycz mi tamto. Och, masz 
nawet Konopnicką! Ha, ha, ha! I pierwsze polskie wydanie Cudaczka Wyśmiewaczka, 
pożycz. Nie ma mowy, to zabytkowa książka, a poza tym będę ją niebawem czytać mojej 
wnuczce. Kiedy dotrzemy do Szekspira, Jolka zacznie się popisywać, recytując nam 
swoje ulubione fragmenty. Zawsze miała doskonałą pamięć. I potrafiła cytować 
tasiemcowe urywki rozmaitych książek, dzięki czemu, cwaniara, w ogóle nie musiała się 

uczyć do egzaminów. Pytano ją o coś, a ona wypowiadała na wstępie jakąś ogólną 
refleksję na temat, po czym oddawała się deklamacjom. Najczęściej całkiem 
nieadekwatnym, ale robiła takie wrażenie na egzaminatorach, że zauroczeni i 
wstrząśnięci stawiali jej piątki. Okropnie jej tego zazdrościłam, bo ja z kolei musiałam 
mieć wszystko przeanalizowane i umiałam zacytować co najwyżej wiersze, których 
uczyłam się jeszcze w liceum.
 

Całkiem już odprężona i nawet rozbawiona sięgam do szuflady po suszarkę i mój 

wzrok pada na żółtą karteczkę, która leży sobie wśród tubek, słoiczków, hotelowych 
mydełek i grzebieni. Jasna sprawa – wpadłam wtedy do łazienki ze słuchawką i karteczkę
wrzuciłam do szuflady pod umywalką, a nie w kuchni, jak przypuszczałam. Czyli tylko 
połowiczna skleroza. W tym momencie słyszę dzwonek do drzwi. Kurczę, przecież 
dopiero za dwadzieścia szósta. To nieładnie przychodzić przed czasem, myślę, wsuwając 
karteczkę do kieszeni szlafroka
 

– Nie gniewaj się, Karol mnie podwiózł, więc jestem trochę wcześniej. Mogę w 

czymś pomóc – mówi Jolka, trzymając przed sobą pokaźnych rozmiarów doniczkę z 
draceną.
 

– Nie, proszę, żadnych kwiatów doniczkowych, zapomniałam was uprzedzić, że 

ja nie chcę…
 

– Nie wygłupiaj się, dom bez kwiatów jest jak…

 

– Daruj sobie te porównania. Ja akurat lubię dom bez kwiatów. I wolałabym 

butelkę wina.
 

– Dobra, zabiorę go z powrotem i dam w prezencie komuś milszemu, kto kocha 

przyrodę. Wino też przyniosłam. A ty w szlafroku, z mokrą głową?
 

– Zdaje się, że przyszłaś dwadzieścia minut wcześniej? No to musisz chwilę 

poczekać, aż się ubiorę, bo włosy już i tak mi wyschną same. Albo przyjmę was w 
negliżu.
 

– Was? Ktoś jeszcze będzie?

 

– A, nie mówiłam ci, przyjedzie Baśka.

 

– Fantastycznie, całe wieki jej nie widziałam.

 

– Masz klucze?

 

– Przepraszam cię, ale odłożyłam je w tak dobre miejsce, że nie mogłam ich przed

wyjściem znaleźć. Szukałam przez całe dziesięć minut, następnym razem, dobrze?
 

– Jesteś niemożliwa. Masz taką świetną pamięć, cytujesz z głowy Szekspira i 

Broniewskiego, a gubisz nawet cudze rzeczy. Proszę, znajdź je, bo nie mogę zamówić 
sprzątaczki.
 

– Zostawiasz sprzątaczce klucze, czyś ty zwariowała!? Jedna moja znajoma…

 

– Jolka, proszę cię… Idę się ubrać, a ty otwórz Baśce, jak przyjdzie. I włóż 

łososia do piekarnika.
 

W sypialni sięgam do kieszeni szlafroka po karteczkę, żeby ją w końcu 

przeczytać. Mam złe przeczucia i słusznie:
 

Gdyby myszka grzeczna była

 

I nikogo nie krzywdziła,

 

Toby fajne życie miała

 

I teraz by się nie bała.

 

cdn.

 

Siedzę na łóżku jak skamieniała. A więc to ten wierszyk. Czy mi się podoba? Co 

za pytanie – jest fantastyczny! A to „cdn.” napawa prawdziwą otuchą i wzbudza 
ciekawość. Są dwa wyjścia: albo ktoś chce mi dokuczyć, albo mnie z kimś myli i chce 
dokuczyć temu, z kim mnie myli. Tak czy inaczej – kolejna przykrość w nowym życiu, 
które miało być bezchmurne i pełne radości. Z odrętwienia wyrywa mnie głos Jolki:
 

– Dlaczego się nie ubierasz? Czy coś się stało? – patrzę na nią, obok stoi Baśka, w

jednej dłoni dzierży doniczkę, z której sterczy paskudny kaktus z pąsowym kwiatkiem na
czubku, w drugiej jakiś podejrzany metalowy przedmiot.
 

– Nie, nic. Zamyśliłam się – odpowiadam, znów chowając karteczkę do kieszeni. 

– Jeszcze sekunda.
 

– Chyba zabierzesz to z powrotem – informuje Jolka, wskazując na doniczkę z 

kaktusem. – Ona nienawidzi kwiatów.
 

– A to co? – pytam, wskazując na ten podejrzany przedmiot w ręce zdziwionej 

Baśki.
 

– Jak to co? Żardiniera. Też mam zabrać?

 

– Jeśli to na kwiaty, to owszem. Żardiniera, też coś, pierwszy raz w życiu słyszę 

to pretensjonalne słowo – zrzędzę, wyjmując z szafy dżinsy, T-shirt i ciepłe skarpety. 
Kiedy się odwracam, moje przyjaciółki stoją w milczeniu, z uniesionymi do góry 
głowami, jakby obserwowały coś na suficie.
 

– O co chodzi? – pytam i też podnoszę głowę, żeby sprawdzić, na co się gapią.

 

W górze fruwa srebrzysty mól, tym razem ubraniowy, piękny i spasiony. Ja też 

nie mogę od niego oderwać wzroku. W milczeniu śledzimy wdzięczny lot owada. To 
naprawdę chwila, w której trudno coś powiedzieć i trudno wyrazić bezmiar zdumienia.
 

Jolka pierwsza odzyskuje głos i dramatycznym szeptem mówi:

 

– Człowiek z bólem serca wyrzuca stare łachy, sprowadza się do nowego 

mieszkania z ubraniami prosto z pralki i pralni chemicznej, na którą wydał majątek, po 
czym okazuje się, że przywlókł ze sobą mole.
 

Po niej głos zabiera Baśka, która skończyła biologię i teraz korzysta z okazji, 

żeby popisać się swoją wiedzą:
 

– Mól włosienniczek, Tineola bisselliella, motyl nocny z rodziny molowatych, 

powszechnie znany jako mól odzieżowy. W ciągu roku rozwija się do czterech pokoleń. 
Ich larwy odżywiają się wełną, bawełną, futrem, perukami…
 

– Masz perukę? – pyta Jolka.

 

– A futro? – wtóruje jej Baśka.

 

– Przestańcie! Musiałam go odziedziczyć po panu Mirku – tłumaczę się jękliwie, 

ignorując ich głupie pytania. – Tak jak mole zbożowe… – dopowiadam szeptem, nadal 
zadzierając głowę.
 

– Mklik mączny, Ephestia kuehniella, motyl z rodziny omacnicowatych… – 

zaczyna recytować Baśka, ale widząc moją minę, milknie.
 

– Widać, że byłaś prymuską – mówi z uznaniem Jolka.

 

Patrzą na mnie z niedowierzaniem.

 

– Nie patrzcie tak, owszem, mam dwa rodzaje moli, ale niebawem i jedne, i 

drugie zginą z głodu, bo nie trzymam żadnych zbóż ani peruk. Jak pech, to pech. Mąż 
mnie rzucił dla młodszej, kochanek zdradzał z żoną, syn nie chce mnie znać, matka i 
córka mnie nie potrzebują, ojciec mnie osierocił i mam w mieszkaniu robactwo. Brakuje 
tylko prusaków, karaluchów, wołków zbożowych i… – dopiero po chwili dorzucam do 
tej wyliczanki: – …myszy.

 

– Nie przesadzaj, to nie skorpiony. Są różne środki. Raz, dwa je zlikwidujesz – 

pociesza mnie Baśka.
 

– Ale mój światopogląd nie pozwala mi na mordowanie. Wyjątek robię tylko dla 

krwiopijców, czyli kleszczy i komarów – zapewniam, chociaż to nieprawda.
 

– Zapomniałaś o pchłach, wszach i pluskwach.

 

– Daj spokój, bo zwymiotuję. A na domiar wszystkiego mam wroga.

 

– No wiesz, nazywać wrogiem biedne mole… – oburza się Jolka.

 

– Nie, mam ludzkiego wroga. Prawdziwego, który mnie nie cierpi i chce mi 

dokuczyć.
 

– O czym ty mówisz? – wykrzykują w duecie.

 

Podaję im karteczkę z wierszykiem, który zaczynają czytać na głos, ale zdumione 

doczytują już w milczeniu. Opowiadam im pokrótce o pozostałych wiadomościach. Sny 
przemilczam, boby mnie wyśmiały.
 

– Nie martw się, to pewnie pomyłka, zaraz się wyjaśni – mówi bez przekonania 

Jolka.
 

– Żadna pomyłka. I czuję, że to dopiero początek, że ta Malwina dopiero się 

rozkręca, a potem…
 

– Co potem? – pyta z zaciekawieniem Jolka.

 

– Nie oglądasz filmów kryminalnych? Ciach, mach i po mnie…

 

Nie kontynuuję, bo widzę, że Baśka obserwuje nas z rosnącym przerażeniem. Nie

po raz pierwszy zresztą nasza wymiana zdań i zjadliwa ironia wprawiają ją w ten stan. 
Jest prostolinijną i niewinną osobą, która wiecznie się boi, że ktoś w jej towarzystwie się 
pokłóci albo ktoś komuś sprawi przykrość, i nigdy nie bierze udziału w takich gierkach. 
Trochę szkoda, mogłaby czasem wyluzować, bo strasznie się stresuje.
 

– Baśka, wszystko porządku, nie patrz tak. Trochę sobie pożartowałyśmy.

 

– Maniu, dlaczego ktoś cię prześladuje?

 

– Nie wiem, ale mam wrażenie, że nie istnieje prosta zależność między tym, co 

się robi i co cię spotyka od ludzi. Po prostu czasami ktoś wejdzie w zasięg twojej 
egzystencji i chce naprawiać świat albo się zemścić za coś, co w życiu robią wszyscy 
albo prawie wszyscy. Może zalazłam za skórę jakiejś uczestniczce szkolenia, a może 
komuś kiedyś odbiłam chłopaka. Nie wiem, naprawdę nie wiem.
 

– Idź na policję – radzi Baśka, znana panikara.

 

– Nie żartuj. Chyba za wcześnie na to. Nie chcę stać się pośmiewiskiem komendy

dzielnicowej. Zdaje się, że potrzebujesz przewodnik po Budapeszcie – zmieniam temat. –
No to trzeba go znaleźć. A przedtem, jeśli lubicie spalonego łososia, zapraszam do stołu.
 

Dawno się tak nie uśmiałam. Baśka opowiada o swoich romansach uwieńczonych

sukcesem w postaci Antoniego, a Jolka, układając książki na półce, bez przerwy coś 
cytuje. Wszystko pamięta, okazuje się, że nawet z podstawówki, bo w pewnej chwili, 
trzymając opasły tom bajek La Fontaine’a, zaczyna deklamować:
 

Prosiła młoda myszka i niedoświadczona

 

Myśląc, że prośbą kota ułagodzi,

 

Że go przekona:

 

Niech mi pozwoli żyć jeszcze dobrodziej!

 

Wszystkie trzy nieruchomiejemy: Baśka z Baczyńskim w dłoni, ja – z Mannem, a

Jolka z nieszczęsnym La Fontaine’em w ciemnofioletowej okładce.
 

– Nie chciałam, naprawdę – mówi, patrząc na mnie przepraszająco.

 

– Nie wygłupiaj się. Właściwie to nie znoszę tych bajek, nie wiem, po co 

trzymam tę książkę. Chyba tylko dlatego, że kupiłam ją kiedyś spod lady. Takich książek 
bardzo trudno się pozbyć, bo od razu sobie przypominasz, ile trudu włożyło się w ich 
zdobycie i ile radości sprawiła ta zdobycz.
 

Ale wesoły nastrój prysł. Znów zaczynam myśleć o wrogu, o tym „cdn.” na końcu

rymowanki i rozmowa przestaje się kleić. W każdym razie żadnej z nas nie jest do 
śmiechu.
 

– Nie martw się – mówi Jolka na odchodnym, po czym dodaje coś, co oznacza, że

jednak powinnam się martwić: – I nikomu nie otwieraj bez pytania. Mówię o tym, bo ty 
masz taki zwyczaj, nigdy nie pytasz, tylko od razu otwierasz.
 

Nie reaguję, bo wiem, że już nie zmienię tego zwyczaju. Odziedziczyłam go po 

mamie, która, mimo że jest staruszką, nigdy nie pyta „kto tam?”. Trzeba mieć do ludzi 
zaufanie.
 

– Nie wspominając o tym – kontynuuje Jolka – że często w ogóle nie zamykasz 

drzwi na klucz. Może to nic takiego, ale na wszelki wypadek bądź ostrożna. Zadzwonię 
jutro.
 

Koszmarne szkolenie, koszmarni uczestnicy. Nie wyrobiłam się z czasem i 

wkurzały mnie ich pytania: „No a co, jeśli…?”, „Jak się zachować w sytuacji, gdy…?”, 
„Czy jest jakaś metoda na…?”. Osiem godzin takich zajęć to stanowczo za dużo. Już po 
pięciu, nawet jeśli wszystko idzie jak z płatka, a grupa jest miła i niezbyt dociekliwa, 
czuję się wyczerpana. Jeszcze sobota i niedziela. Muszę zmienić taktykę. Jutro już na 
wstępie uprzedzę, o czym będzie mowa w trakcie zajęć, i zawczasu poproszę o pytania, 
które ich nurtują. Sama ich nimi zarzucę. Wtedy przestaną bez przerwy pytać i uda się 
uniknąć niepotrzebnych dyskusji w tak prostej sprawie jak obsługa klienta, której przy 
odrobinie wyobraźni można się nauczyć w dwie godziny. Ale nie, oni muszą każdy 
drobiazg rozebrać na czynniki pierwsze. A co, a jak, a kiedy, a po co? Wiem, jestem 
niesprawiedliwa – przecież to ich praca, mają prawo do pytań, a ja powinnam im pomóc 
znaleźć odpowiedzi, skoro ich firma płaci mi za to. Problem nie w nich, ale we mnie – ta 
praca mnie nudzi, nie rozwijam się, tylko zwijam. Od czasu rozmowy z Miechem jest 
jeszcze trudniej, bo musiałam sobie szczerze odpowiedzieć na zadane przez niego 
pytanie. Sobie, nie jemu.
 

„Ale kto ci broni dobrze zarabiać i po pracy robić ciekawe rzeczy?” – dziwi się 

Strofa.
 

Niestety, po szkoleniu nie mam już na nic siły, a poza tym jednak zgnuśniałam, 

zleniwiałam i teraz za to, że się nudzę, zwalam winę na innych. Tak najłatwiej. Coś 
trzeba z tym zrobić. Przedtem jednak wytępię mole, a może przeczytam też swoje 
wiersze, które po wyjściu dziewczyn położyłam na szafce przy łóżku, ale wczoraj nie 
miałam odwagi do nich zajrzeć. Zresztą bałam się, że jeśli będę do późna czytać, znów 
zaśpię. Tym razem na szkolenie!
 

Bez większego zapału wchodzę na portal. Dostałam serduszka, uśmiechy, kwiatki

i inne emotikony, które nie wiem, co znaczą, mimo to nie sprawdzam. Żeby dorośli 
ludzie, a nawet starcy, bawili się w takie głupstwa! Trudno uwierzyć. Te kontakty od razu
skreślam, ale, być może, zbyt pochopnie: przecież ktoś „tam” też może się czuć bezradny
w tej idiotycznej sytuacji i nie wiedząc, co począć, robi to, co mu radzą na portalu. Kilku 
nowych panów podsuniętych przez administratora – każdy ze zdjęciem z czasów 
kawalerskich. To granda. Mnie na pytanie, co jest najważniejsze w życiu, nie chcieli 

zaakceptować odpowiedzi: „życie, życie, życie”, a innym akceptują zdjęcia sprzed 
trzydziestu lat albo takie, na których nic nie widać prócz ucha. W mojej głowie rozpętuje 
się istny żydowski pojedynek, jak nazywa to moja przyjaciółka Weronika. O co ci idzie? 
Chcesz faceta? Nie wiem. Nie wiem, czego chcę. Dzisiaj słuchałam w radiu pewnego 
profesora, który mówił o świecie i kulturze – takiego bym chciała. Profesora. Ale gdzie ja
go spotkam? Przecież to oczywiste, że profesor nie ma pojęcia, że istnieją portale 
matrymonialne, nawet jeśli jest wdowcem. Przecież ludzie umierają. I żony, i mężowie. 
Ja też umrę. Dlaczego nie mogę mieć profesora wdowca? Nawet bym mu koszule 
prasowała. Robiłam to kiedyś. Umiem.
 

No, czego milczysz? „Oj, żal mi ciebie” – wzdycha Strofa. „Jesteś potwornie 

zakłamana. Boisz się. Starości. I że będziesz sama”. Nie chrzań – samotność jest fajna. 
„No to boisz się, że nikt się tobą nie zaopiekuje, kiedy będziesz chora”. Pudło – znacznie 
bardziej boję się, że ktoś na starość wytrąci mi z ręki szklankę wody albo sama będę 
musiała zaopiekować się kimś, kto się rozchoruje.
 

To oczywiste, kiedy się ze sobą spędziło dziesiątki lat, ma się wspólne dzieci. Ale 

jak poznajesz kogoś około pięćdziesiątki, to strasznie trudne: nagle masz obok siebie 
starzejącego się człowieka (oczywiście sama też jestem niemłoda, ale tego nie widzę) i 
ten człowiek ma stare ciało i wszystko stare i nie widziałaś go, kiedy był młody, nic 
ważnego razem nie przeżyliście, i nagle masz go kochać i w razie czego pielęgnować. Jak
długo trzeba kogoś znać, żeby przestał być obcy? Wystarczy rok? Nie! Nie wystarczy.
 

„Straszna z ciebie asekurantka”. Owszem, tak działają moje komórki mózgowe. 

Boję się chorób, patologii i cudzych wad. Boję się fizjologii faceta, z którym nie 
spędziłam co najmniej dekady życia. I lubię świeżą gazetę, pięknie złożoną i niepomiętą. 
Ten ostatni argument najwyraźniej trafił do Strofy, bo milknie na dobre.
 

Na dziś się poddaję, do nikogo nie piszę i nie sprawdzam długiej listy panów, dla 

których jestem już w wieku trolejbusowym. Zaglądam jeszcze tylko do skrzynki 
mejlowej, bo, niestety, nasi uczestnicy mają zagwarantowaną możliwość pisania do nas 
po szkoleniu i należy im czym prędzej odpowiedzieć. Uważam, że to nadopiekuńczość, 
ale nic na to nie poradzę. Regulamin. W skrzynce znajduję tylko jedną wiadomość: „Czy 
chcesz się pobawić w kotka i myszkę?” – bez podpisu, nadawca: Arkadia. To imię mojej 
innej kotki.
 

Ten ktoś wie, że miałam trzy kotki, i zna ich imiona. Była Malwina, jest Arkadia, 

została jeszcze Ofelia. To jakiś koszmar. Niby nic strasznego, ale czuję się tak, jakby ktoś
mnie osaczał. Pojawia się nawet w moich snach, już od pierwszej nocy tutaj, kiedy 
jeszcze nie wiedziałam o jego istnieniu. Czyżby nimi sterował? Albo wyszedł z nich? 
Sama powołałam go do życia? To niedorzeczny pomysł, choćby dlatego, że zawsze 
śniłam bardzo intensywnie, ale w tej chwili nie umiem tego inaczej wytłumaczyć. 
Chciałabym, żeby przyśniła mi się jego twarz. Twarz anonimowego prześladowcy.
 

Przeglądam apteczkę w poszukiwaniu tabletek nasennych, kiedyś brałam je przez 

jakiś czas – może coś zostało. Są. Spróbuję się wyspać przed jutrzejszym szkoleniem, bo 
inaczej nie dam rady.
 

Kolejne dni mijają spokojnie. Moja grupa w sobotę była bardziej zmęczona niż ja 

i znacznie mniej energiczna niż poprzedniego dnia. Zmiana metody okazała się bardzo 
skuteczna. Tak bardzo, że w niedzielę wyraźnie tęsknili za ogniskiem domowym i 
poprosili, żeby nie robić przerw i skończyć nieco wcześniej. I zaczęło mi nawet 
doskwierać, że przestali pytać. Trudno mnie zadowolić…

 

Docieram do domu wcześniej, niż planowałam, i postanawiam wyjechać na trzy 

dni na Mazury do Weroniki. Zaprasza mnie od dwóch miesięcy. Muszę tylko uprzedzić 
Janusza albo chociaż Michała. Chyba nie będzie kłopotu, bo następne szkolenie mam 
dopiero w piątek. Przygotuję je u Weroniki, przed kominkiem, w którym trzaska ogień. 
Zresztą będę pod telefonem – w końcu to tylko dwie i pół godziny drogi.
 

Michał zapewnia, że mogę jechać, ale pod warunkiem, że w razie czego od razu 

wrócę.
 

– I odbieraj mejle, mam nadzieję, że będziesz miała dostęp do internetu.

 

– Jasne. Wrócę w czwartek po południu. Dzięki. Czy muszę dzwonić do Janusza?

 

– Nie, nie trzeba. Baw się dobrze. Aha, nie znalazłem tej firmy ani Malwiny 

Myszoł. I niestety, to bardzo dziwna sprawa, znów z tej Fisany ktoś zadzwonił, tym 
razem mężczyzna, i ochrzanił Isię, że się nie zgłosiłaś. Nie wiem, o co chodzi, a ty?
 

– Ja też nie, naprawdę nie rozumiem – zapewniam go i czuję, że ręce mi się 

trzęsą, a głos zaczyna drżeć.
 

A zatem płeć mojego wroga nie jest wiadoma. Albo mam dwóch wrogów różnej 

płci. Z jednym może bym sobie jeszcze dała radę, ale z dwoma…
 

Szybko dzwonię do Weroniki, która wydaje okrzyk radości: jakie to przyjemne, 

kiedy ktoś cieszy się na spotkanie z tobą. Ja też się cieszę, bardzo się za nią stęskniłam, 
za tą szaloną dziewczyną, która zamieszkała na Mazurach, gdzie latem urządza 
minikolonie dla miejscowych dzieci, jesienią chodzi na grzyby i robi dziwne przetwory z 
własnych owoców, zimą czyta tony książek, na wiosnę zakłada ogród, a tak w ogóle to 
tłumaczy z angielskiego różne czytadła. Ona żyje jak człowiek, miała odwagę rzucić 
pracę, której nie lubiła, sprzedać mieszkanie i wynieść się na wieś. A ja się boję 
cokolwiek zmienić. To nie takie proste – kocham wieś, lecz boję się lasu, boję się 
ciemności, i musiałabym w całym domu zainstalować kraty i system alarmowy. To bez 
sensu: mieszkać w drewnianej chałupie z kratami w oknach. I co z tego? To byłyby 
piękne, artystyczne kraty, a na parapecie postawiłabym pelargonie. Nie, pelargonie 
odpadają, Jolka by mnie za nie zamordowała po tym, jak kazałam jej zabrać dracenę.
 

Pakuję tylko kilka ciuchów, parę książek dla Weroniki, paczkę zielonej herbaty. 

Dzwonię do mamy i Laury, żeby uprzedzić, że wyjeżdżam na kilka dni, a potem do Jolki,
która zatrzymuje mnie na dłuższą chwilę.
 

– Mania, tylko minutkę: jestem zdruzgotana.

 

– Joluś, możemy w czwartek?

 

– Czy coś się stało?

 

– Nie, tylko miałam ciężkie szkolenie, ktoś chce się pobawić ze mną w kotka i 

myszkę, a potem być może zamordować, nikt mnie nie kocha i śniło mi się, że twój 
kolejny facet okazał się draniem…
 

– Skąd wiesz? Ty masz prorocze sny, już dawno ci mówiłam, że mogłabyś śnić na

zamówienie albo zostać wróżką. Mania, na tym się zarabia kupę forsy. Kupisz sobie 
szklaną kulę, odpowiednio urządzisz mieszkanie, wiesz: kotary w gwiazdy, przyćmione 
światło, czarny zielonooki kot, i będziesz ludziom przepowiadać…
 

– Cudowny pomysł. Jak Frau Frida z opowiadania Marqueza. Pamiętasz?

 

– Jasne! Nic nie robiła, tylko śniła na zamówienie i dzięki temu zdobyła wielki 

majątek i kupiła sobie dom w Porto. – Natychmiast postanawiam zamienić wyspę z 
palmami i chałupę na Mazurach na dom w Porto z widokiem na ocean. – Ale marnie 
skończyła, nie wyśniła własnej śmierci w jakiejś katastrofie.

 

– Aha, tego nie pamiętam. A co z tym twoim facetem z internetu?

 

– Nie, Karol nie był z internetu, poznałam go po bożemu, normalnie.

 

– Niemożliwe. I co?

 

– Miałaś rację, zwykły drań. Podsłuchałam, że ma żonę albo kochankę w 

Niemczech. Albo i żonę, i kochankę. Nie wiem dokładnie, bo nie znam niemieckiego.
 

– No to skąd wiesz, z kim rozmawiał i o czym mówił?

 

– Nie wiem, ale sama rozumiesz, przyciszony głos, zakłopotana mina i takie tam. 

Nie jestem głupia.
 

– Pewnie, że nie. Naprawdę mi przykro. Wiesz, nie mogę cię teraz pocieszać, bo 

wyjeżdżam na trzy dni do Weroniki. Odezwę się po powrocie, dobrze?
 

– Zazdroszczę ci, też bym chętnie wyjechała.

 

– Nic z tego, ty musisz chodzić do szkoły.

 

Mam jeszcze chwilę, żeby odwiedzić Amore. Julian „nie lubi kłamstwa, głupoty, 

braku poczucia humoru i odrobiny luksusu wokół siebie”. Piękne zdanie. Wciąż tylko ja 
w tym gronie mam wady. Reszta portalczyków nadal opływa w cudowne zalety – 
gdzieście się podziewali do tej pory, panowie? Ja za chwilę zwariuję. Nikt nie pisze, że 
bywa niewierny, nielojalny, leniwy. A przecież ludzie po prostu tacy są. A przynajmniej 
bywają. Nie mówię tego z pretensją, stwierdzam fakty. Czy ktoś da mi szansę? Jeśli 
pojawi się tam jeden wesoły, inteligentny, niedotknięty „trolejbusowym defektem” facet, 
obiecuję tego nie zmarnować.
 

Czytam list pana Jacka do „wszelkich” pań: „Dzięki za zainteresowanie moją 

osobą i odpowiedzi na uśmiech. Jak każdy na tym portalu poszukuję szczęścia na dalsze 
dni życia. Po przysłaniu listu podaję zdjęcia celem dalszej kontynuacji. Wszystkim 
miłym paniom przesyłam życzenia spełnienia najskrytszych marzeń i urzeczywistnienia 
postawionych przed samym sobą zadań i oczekiwań. Oby wszystko to, co niesie 
szczęście i radość, niech do Ciebie dotrze i wywoła radość na twym licu”. Moje lico 
oblewa rumieniec. Ostatni raz wstydziłam się tak, kiedy przed Pałacem Kultury pękła mi 
gumka w spódnicy, która miękko i lekko jak woal opadła na bruk, odsłaniając moje 
wdzięki. Dostałam też dwa uśmiechy i jeden list z koszmarnymi błędami 
ortograficznymi. Staram się nie uprzedzać, w końcu facet może mieć dysgrafię. Wielu 
słynnych twórców pisało z błędami, sama znam parę osób o wybujałym intelekcie, które 
słowo życie piszą przez „rz”. Zresztą życie być może na to zasługuje. Ale treść też nie 
zachęca. Świat naprawdę podąża ku zagładzie – faceci dzisiaj, nawet ci w moim wieku, 
najwyraźniej chcą być podrywani i adorowani. Siedzą w fotelach i czekają, aż ktoś się 
wokół nich zakręci. W życiu!!! Niech sczeznę i niech nie ujrzę faceta do końca swoich 
dni, ale mizdrzyć się nie będę. Jedno jest pewne: portalczyk matrymonialny jest wyzuty z
poczucia humoru i kipi lękiem przed odrzuceniem. Nikt nie chce dowcipkować: 
wyłącznie ciężka jak ołów, szara jak beton powaga i buzia w ciup. A poza tym słoneczka,
serduszka, kwiatuszki. I śmiertelna nuda.
 

„Ale po co się tak pieklisz? – dziwi się Strofa. – Jak myślisz, ile punktów dałby ci

ten no, ten pisarz, co tak leci na baby i daje im punkty?” Po pierwsze nie myl autora z 
fikcyjnym bohaterem, bo nie po to w mękach studiowałyśmy razem polonistykę, a po 
drugie „ten no” nie leci na baby, tylko na młode, ładne dziewczyny, i nie dałby mi ani 
jednego punktu, nawet gdybym stała przy bankomacie ze złotą kartą i wywrzaskiwała 
cyfry swojego PIN-u, bo w ogóle by mnie nie zauważył.
 

Dochodzę do smętnego wniosku, że misja Amore polega na tym, aby kiedyś, po 

latach, tuż przed śmiercią, cudem trafić na „kogoś odpowiedniego”. Czyli: osobno się 
zestarzeć, lecz razem umrzeć.
 

Jeszcze skrzynka pocztowa i w drogę. Tylko jedna wiadomość. Malwina 

najwyraźniej ma upodobanie do kocio-mysich metafor:
 

Uciekaj, myszko, do dziury

 

bo ciebie złapie kot bury,

 

a jak cię złapie kot bury,

 

to cię obedrze ze skóry.

 

Czyli już zrezygnował z zabawy, chce mnie podręczyć, a potem zamordować. 

Pamiętam ten wierszyk z przedszkola i swoje przerażenie obrazem myszki obdartej ze 
skóry – ten widok prześladował mnie przez wiele miesięcy, nie mogłam spać. A teraz ja 
mam nią być. To się jeszcze zobaczy: nieoczekiwanie czuję przypływ gniewnej energii, 
niezgodę na to, żeby ktoś mnie prześladował. Dopadnę cię, zanim się do mnie zbliżysz, i 
gorzko pożałujesz, myślę, zaciskając usta. Mimo wszystko boję się, ale to normalne, 
większość ludzi czuje lęk przed nieznanym. „Uciekaj, myszko” – zgoda, ucieknę na kilka
dni. Mam nadzieję, że kot się o tym nie dowie.
 

 Rozdział drugi

 

U Weroniki jest cudownie – żadnych rozmów o problemach, zapominam o pracy, 

o wrogu, o kredycie, a nawet o matce i Laurze. Chyba beze mnie nie zginą, chociaż wciąż
sobie wmawiam, że to nieuchronne i powinnam być w stałym pogotowiu, tak na wszelki 
wypadek. Bzdura. Świetnie sobie radzą i potrafią o siebie zadbać.
 

Spacerowałyśmy z Weroniką po jesiennym lesie wokół jeziora, które też już 

przybrało barwy jesieni, a kiedyśmy wracały, znalazłam dwa prawdziwki, co mnie 
zdumiało, bo grzyby się przede mną chowają. – Nie lubią mnie – zapewniam Weronikę, 
która puka się w czoło: grzyby lubią wszystkich, ale kiedy zbierasz je, musisz myśleć o 
nich, a nie o innych sprawach. Jeśli głowę masz zajętą kłopotami, zmysł wzroku przestaje
działać, znaczy się patrzysz, lecz nie widzisz, nawet jeśli grzyb pcha ci się w ręce i błaga:
weź mnie. Ma rację, zawsze chodzę po lesie, nie widząc lasu, „zbieram” grzyby, 
układając w głowie plan szkolenia albo zamartwiając się czymś. Tym razem było inaczej,
i proszę – dwa dorodne prawdziwki.
 

– Przepraszam, że o to pytam – zwracam się do Weroniki wieczorem przy 

obieraniu stosu grzybów – dlaczego wciąż jesteś sama? Trudno mi to zrozumieć, ale nie 
musisz wyjaśniać.
 

Weronika parska śmiechem.

 

– Nigdy mnie o to nie pytałaś. Dlaczego akurat teraz?

 

– Wiesz, zerwałam jakiś czas temu z Marcinem, a może on ze mną, sama nie 

wiem, przeprowadziłam się, Jolka i Baśka bez przerwy romansują. Po prostu 
zastanawiam się, czy wolę być sama, czy chcę jeszcze kogoś poznać. Lubię samotność, 
ale czasem czegoś mi brakuje. Tylko nie wiem czego, może wcale nie chodzi o 
mężczyznę. Jestem prawie pewna, że nie, ale tylko „prawie”, a jak wiadomo „prawie robi
różnicę”.
 

– Kiedy Bartek zginął, długo nie mogłam się pozbierać. Bez przerwy do niego 

mówiłam, konsultowałam z nim każdą decyzję. Zadawałam mu pytania, a on mi 
odpowiadał z zaświatów. Wtedy zrozumiałam, na czym polega życie pozagrobowe: 
wcale nie na zmartwychwstaniu i życiu wiecznym, ale na tym, że ktoś na zawsze z tobą 
zostaje. Mówi do ciebie, uśmiecha się do ciebie, doradza ci i cię chroni. Wiem, że to 
trudno zrozumieć, bo świat żywych i umarłych dzieli przepaść. Ale nie musi tak być. Ja 
nikogo nie potrzebuję, chcę tylko Bartka i mam go – jest ze mną zawsze i wszędzie. Ze 
spokojem wysłuchuję życzliwych, którzy przekonują mnie, że już czas, było, minęło, 
trzeba się otrząsnąć i zacząć od nowa. Mają dobre intencje, nie gniewam się o to, ale, 
wiesz, ludzie nie wszystko rozumieją. Zwłaszcza jeśli coś odbiega od stereotypu, czyli, 
ich zdaniem – od normy. Co rusz kogoś mi tutaj przywożą w nadziei, że serce mi drgnie. 
Ale mnie nie doskwiera samotność, przecież istnieje coś takiego jak dozgonna miłość. A 
jeśli ci się przydarzyła, to jej energia nigdy się nie wyczerpuje. Siedzimy sobie tutaj, 
obieramy grzyby, a ja czuję, że Bartek jest z nami, idę do lasu, a on idzie obok i wiem, że
nic złego nie może mnie spotkać. Ja się nigdy nie boję. Dzięki niemu.
 

Milknie, chyba trochę zmieszana. Ja też się nie odzywam, trudno coś powiedzieć 

po takim wyznaniu. I przyznaję, trochę jej zazdroszczę tej nadzwyczajnej miłości, którą 
przeżyła, takiej naprawdę „dopóki śmierć nas nie rozłączy”. Nie mam pojęcia, jak to jest, 
że ktoś cię otacza opieką, dba o ciebie, jest wobec ciebie zwyczajnie lojalny, ciekawi go 
twoja praca. Marcela moja praca drażniła, kiedy miałam zapalenie płuc, wyjechał na 

narty, zostawiając mnie z małymi dziećmi, a kiedy trzeba była ratować Laurę, okazało 
się, że ona jest tylko moją córką.
 

„Oj, oj, znów zaczynasz – a było tak fajnie – mówi zezłoszczona Strofa – daj mi 

trochę odpocząć na łonie przyrody”. Dam, ale za chwilę, bo nie mogę się już zatrzymać. 
To piękne, co Weronika mówi, ale jej słowa potwierdzają ogrom mojej klęski. Chce mi 
się płakać. A może weszłam na ten portal i tak długo rozstawałam się z Marcinem, bo 
chciałabym przeżyć coś podobnego. Prawdziwą, pełną czułości miłość.
 

– Dzięki, że mi o tym powiedziałaś. Trochę ci zazdroszczę, bo ja nie znam 

takiego uczucia. Chyba w ogóle nie znam miłości. Może ze dwie młodzieńcze, kiedy 
człowiek strasznie się miota i nic jeszcze nie rozumie.
 

Nie umiem jej tego wyjaśnić, bo, jak mówi moja mama, ludzie zdrowi nie 

zrozumieją chorych, a szczęśliwi nieszczęśliwych. Czuję jednak, że Weronika wie, o co 
chodzi.
 

– Uważam, że powinnaś być otwarta na jakiś związek. Bo jeśli masz wątpliwości,

to znaczy, że jeszcze nie wykluczyłaś go ze swojego życia. Chyba. Ale najważniejsze, 
żeby wiedzieć, czego tak naprawdę się chce. No, po prostu, jakie są twoje marzenia, 
potrzeby. To niby oczywiste, ale rzadko zastanawiamy się nad tym. Nasze marzenia 
kończą się bardzo wcześnie, tak jak intuicja, której w pewnej chwili przestajemy słuchać,
więc zdezorientowana zaczyna szwankować, bo nie czuje się potrzebna. Czy wiesz, że 
intuicję trzeba trenować?
 

– Nie. – Patrzę na Weronikę ze szczerym zdziwieniem. – Żartujesz, prawda?

 

– Ani trochę. Bartek mnie tego nauczył. On uważał, że bez intuicji nie powinno 

się chodzić po górach. A przecież życie też przypomina wspinaczkę.
 

– Moje na pewno – ciężko wzdycham, na co Weronika zaczyna się śmiać.

 

– Każde, moja kochana Maniu, każde, tylko że jedni wchodzą na Gubałówkę, a 

inni na K2.
 

– Ja na K2 – wzdycham ponownie, sięgając po kolejnego prawdziwka.

 

– Jeśli jeszcze raz westchniesz, każę ci jutro zaopiekować się trójką dzieci 

sąsiadki, wydoić jej krowę, narąbać drewna i nakarmić inwentarz – grozi Weronika, a jej 
słowom wtóruje złośliwy chichot Strofy: chyba się zaprzyjaźniły.
 

– Nie! Już wolę swoje K2. Zresztą jutro wyjeżdżam.

 

To był fantastyczny pomysł, żeby pojechać do Weroniki. Mój instynkt 

samozachowawczy i intuicja jeszcze działają: przecież to one podszepnęły mi, że trzeba 
uciec, poszukać gdzieś dobrej energii, odetchnąć („Ale ty ciągle wzdychałaś, a to nie to 
samo!” A ty jesteś coraz bardziej bezczelna) i przestać się bać. Posłuchałam.
 

Po śmierci Bartka spędziłam z Weroniką wiele dni i nocy. Robiłam jej zakupy, 

próbowałam ją namówić do jedzenia, chodziłyśmy na spacery. I milczałyśmy, prawie 
cały czas milczałyśmy, może dlatego wolała być ze mną niż ze swoją mamą – nie 
pocieszałam jej, nie zapewniałam, że na Bartku świat się nie kończy. Bardzo jej 
współczułam, ale to raczej mnie należałoby współczuć. Ona straciła coś najważniejszego,
ale przynajmniej to miała, i, jak się okazuje, w pewnym sensie nadal ma, a moje życie 
wówczas było straszliwie ubogie, zredukowane do walki z dnia na dzień.
 

– Przestań się bać – powiedziała Weronika, kiedy się żegnałyśmy, nic nie wiedząc

o moim wrogu, czyli strach mam już wypisany na czole. A kiedy wsiadłam do 
samochodu, dodała: – Dziękuję ci, że byłaś wtedy ze mną.
 

Wracam już całkiem spokojna, można powiedzieć, że nawet szczęśliwa. I wiozę 

słoiki z malinami, sok z pomidorów, który nie tuczy, konfiturę ze śliwek bez cukru i 
pachnące prawdziwki, ususzone przez Weronikę na piecu. Cały samochód pachnie 
świętami.
 

Docieram do domu wczesnym popołudniem. Wypoczęta, spokojna. Jest zimno, 

cieszę się, że za chwilę wejdę do mieszkania, w którym zaczęli grzać jeszcze przed moim
wyjazdem. To zalety nowoczesnych osiedli: kiedy temperatura spada poniżej 17 stopni, 
włączają ogrzewanie. Jadąc windą, znów przypominam sobie o sąsiadach, którzy się 
obrazili. To już obsesja. Może powinnam teraz do nich zapukać, przeprosić, chociaż nie 
wiem za co, i w końcu wypić z nimi kawę. I powoli wracają też myśli o wrogu. To 
naprawdę okropnie denerwujące, że w języku, w którym są rodzaje gramatyczne, 
niektóre słowa mają tylko męską formę. A przecież wiele wskazuje na to, że mam wroga 
kobietę. Tę wróg.
 

Przez kilka chwil walczę z zamkiem, nie mogę go otworzyć. W końcu naciskam 

klamkę. Drzwi są otwarte. Czyżby Laura na mnie czekała? – przemyka mi przez głowę 
radosna myśl. Kiedy wchodzę do salonu z uśmiechem na twarzy, pośrodku dębowego 
secesyjnego stołu, który w amoku wylicytowałam na Allegro, natychmiast dostrzegam 
ogromny bukiet róż. Niestety paskudnych i gnijących, ze zwisającą smętnie na 
sznureczku ozdobną kopertką. Stojąc nieruchomo w korytarzu, wpatrzona w bukiet, 
wołam z nadzieją: „Lauro, jesteś tu?”. Ale nikt się nie odzywa. Nie ma jej. I w następnej 
chwili już wiem: to róże od wroga, był tutaj, przecież ani Laura, ani Jolka, które mają 
klucze, nie przyniosłyby mi, w dodatku pod moją nieobecność, zwiędłych kwiatów. Nie 
mylę się:
 

Strzeż się, Ofelio, strzeż się, luba siostro;

 

I stój w odwodzie twej skłonności, z dala

 

Od niebezpieczeństw i napaści pokus.

 

Ofelia. A zatem wszystkie trzy kocice mam już z głowy. Czuję się tak, jakby ktoś 

pod moją nieobecność zamieszkał u mnie i teraz gdzieś się ukrywał. Strach ustępuje 
miejsca absolutnemu przerażeniu. Ostatni raz czułam się tak, kiedy mój ojciec dostał 
zawału i karetka pogotowia zabierała go nieprzytomnego do szpitala. Z walącym sercem 
rozglądam się wokoło, wychodzę na balkon, zaglądam do łazienki, do szaf, pod łóżko. 
Najwyraźniej przyszedł tylko po to, żeby zostawić kwiaty i liścik. A nie mówiłam, że 
kobiety wcale nie lubią, żeby je obsypywać kwiatami? Co mam zrobić? Zadzwonić na 
policję, bo ktoś przysyła mi głupie rymowanki i cytaty z Szekspira, wie, jak nazywały się
moje koty i przyniósł mi kwiaty? Policjant, któremu to powiem, zamknie mnie w areszcie
albo wezwie karetkę. Mój wróg jest sprytny, wie, że gdyby narobił mi w mieszkaniu 
bałaganu, coś zdemolował, to już byłby czyn karalny i natychmiast mogłabym się 
zwrócić do policji. A tak może bezkarnie nękać mnie dalej. Bo prawo nie zabrania 
podsyłać komuś wierszyków ani kwiatów. Nikt mi nie uwierzy, że to róże od wroga, 
który ma klucz do mojego mieszkania.
 

Ale co on zamierza? Czy chce mnie tylko straszyć? I pewnego dnia przestanie? 

Czy też ma poważniejsze zamiary? Siedzę bezradna, a energia, którą naładowałam się na 
Mazurach, błyskawicznie ze mnie uchodzi. Trzeba wymienić zamek – natychmiast. Od 
tego zacznę, a potem zastanowię się, co dalej. Może Jolka coś poradzi. Ale dziś i tak 
niewiele wskóram. Nie, dlaczego? Przecież policja powinna chronić i wspierać 
obywateli. Przecież płacę podatki. Muszą się tym zająć. Ktoś obcy wszedł do mojego 
mieszkania – to przestępstwo.

 

– Halo!

 

– Proszę czekać. Proszę czekać. Proszę czekać…

 

– Ale ile mam czekać, ile? Ja nie mam czasu, rozumiecie?

 

– Komisariat policji, słucham – słyszę wreszcie w słuchawce kobiecy głos.

 

– Tu Maria Dudek. Proszę pani, ktoś pod moją nieobecność wszedł do mojego 

mieszkania i zostawił mi kwiaty, ale zgniłe.
 

– Dlaczego zgniłe? – pyta policjantka.

 

– Nie wiem. Dokucza mi już od wielu dni. Straszy i pisze wierszyki.

 

– A nie mogą państwo załatwić tego między sobą?

 

– Nie, bo ja go nie znam.

 

– A nie może się pani dowiedzieć, kto to?

 

– No właśnie po to dzwonię, żeby policja to ustaliła.

 

– Mamy ustalić, kto pani daje kwiaty?

 

– Ale on wszedł do mojego mieszkania pod moją nieobecność. Ma klucz.

 

– No to nie trzeba było mu dawać klucza, skoro pani nie lubi dostawać kwiatów.

 

– Nie dawałam. Nikomu prócz mamy, córki i Jolki nie dałam klucza.

 

– Czyli dała pani. Naprawdę nie rozumiem, o co chodzi.

 

Czuję się bezsilna, nie potrafię jej wytłumaczyć, dlaczego powinni zająć się moją 

sprawą. Podejmuję jeszcze jedną próbę, ale kiedy w odpowiedzi słyszę w słuchawce 
wycedzoną znużonym głosem radę pani sierżant, żebym sprawy prywatne spróbowała 
załatwić sama, poddaję się i już tylko oświadczam:
 

– Wie pani co, chyba przestanę płacić podatki. Bo po co? Przez ponad 

dwadzieścia pięć lat łożę na służbę zdrowia, a potem muszę czekać miesiąc na operację 
wyrostka robaczkowego.
 

– Ale to nie nasza branża. Proszę zadzwonić do Narodowego Funduszu Zdrowia. 

Przepraszam, ale mam tutaj trzy pobicia, dziesięć kradzieży i jedno zabójstwo. Chętnie 
zajęłabym się zgniłymi kwiatami, ale sama pani rozumie.
 

– Jasne, jak mnie zabiją, wtedy zajmiecie się moim martwym ciałem.

 

– Czy ktoś grozi, że panią zabije?

 

– Nie. Tylko chce mnie obedrzeć ze skóry.

 

– No to do widzenia.

 

Czekając na ślusarza, który obiecał przyjechać możliwie najszybciej i z możliwie 

najprostszym do założenia zamkiem, żeby nie masakrować drzwi, sprawdzam 
wiadomości. Na szczęście z pracy nikt się nie odezwał, a MAO, Malwina-Arkadia-
Ofelia, też milczy. Pewnie pozwala mi w spokoju nacieszyć się różami i cytatem z 
Hamleta, a poza tym, wiedząc, że oczekiwanie bywa większą katorgą niż spełnienie, 
chce, żeby mój lęk narastał i żebym nie mogła zasnąć: wiadomo, właśnie nocą, w 
ciemnościach, strach ma największe oczy. A za kilka dni znów zacznie, bo wciągnęła ją ta
„zabawa”. To pewne, że mnie zna, ale za co się mści? Przecież nie dokucza mi bez 
powodu. Gdybym była piękną i młodą gwiazdą filmową, wchodziłby w grę stalking. A 
tak – nic z tego nie rozumiem, nie widzę żadnego motywu.
 

Kiedy ślusarz montuje zamek, wchodzę na portal, ale już tylko po to, żeby się z 

niego wypisać. Koniec z głupotami. Miałam wprawdzie jeszcze trochę wytrwać, ale 
przestało mnie to bawić, a poza tym rozmowy z Weroniką uświadomiły mi, że nie tędy 
droga. Że może nie należy się zamykać, ale nie trzeba też otwierać się na oścież, 
zwłaszcza jeśli robi się to bez przekonania i ma się mnóstwo zastrzeżeń, oporów i 

złośliwych uwag pod adresem poczciwych portalowiczów. To nie ich wina, że mnie 
drażnią, tylko moja. A teraz wejdę tam po raz ostatni. Lista nowych pięciu panów. Kilka 
wiadomości. W tym samym duchu co poprzednie. Powtarza się formułka „twardo stąpam
po ziemi” i „jestem zwykłym facetem”, widocznie „zwykłość” tak jak „normalność” to 
jakaś nadzwyczajna cnota. I jest jeszcze wiadomość: uśmiechnięta buźka od kogoś o 
pseudonimie „Ofelia”. I, co gorsza, widzę, że mam wysłanych mnóstwo serduszek, 
chociaż tego nie robiłam.
 

Wie o mnie absolutnie wszystko, nawet to, że jestem na portalu Amore, a to już 

wyższa szkoła jazdy, bo przecież nie ma tam mojego zdjęcia ani prawdziwego imienia i 
nazwiska. I zna hasło! Wspomniałam o portalu tylko Jolce i Laurze, ale nawet one nie 
wiedzą, że chodzi o Amore. Muszę się stąd wypisać. Natychmiast! Nie chcę już wiedzieć,
kto na mnie czeka i jaki ma profil. Ale nie tak łatwo opuścić na zawsze Amore. Okazuje 
się to tak skomplikowane, że walczę z tym jeszcze długo po odejściu ślusarza. W końcu 
udaje mi się wysłać do nich list, żeby mnie skasowali, usunęli, zlikwidowali, ale nie mam
pewności, czy to wystarczy. Próbuję uważnie przeczytać tasiemcowy regulamin, ale jest 
tak zawile sformułowany, że akurat do tej najważniejszej informacji w żaden sposób nie 
mogę dotrzeć. Zaczynam się bać, że to pułapka, że wszystko jest tak zorganizowane, 
żeby tkwić w klatce Amore po wieczne czasy. Mam nadzieję, że oni śledzą nekrologi w 
gazetach i przynajmniej po mojej śmierci usuną mnie, bo już nie będą mogli czerpać ze 
mnie żadnych zysków. Teraz też nie będą, bo nie mam zamiaru korzystać z ich usług, ale 
doczytuję w regulaminie, że jeśli się nie wypiszę, to automatycznie przedłużą mi 
abonament, za który muszę zapłacić. To chyba niemożliwe, to brzmi jak szantaż! Moja 
wyobraźnia zaczyna pracować – to chyba jakaś mafia, zaraz zagrożą, że rozgłoszą na 
cały świat, że siedzę na portalu matrymonialnym, a ja ze wstydu zacznę ich opłacać. Nic 
z tego – wyznam wszystkim całą prawdę, zanim jakiś gangster zadzwoni do mnie z 
propozycją nie do odrzucenia. Wreszcie otrząsam się z tych niedorzecznych myśli. Nie 
mogę pozwolić, żeby moja chora wyobraźnia dostała skrzydeł. I tak mam dość powodów 
do zmartwień. Po półgodzinie otrzymuję wiadomość od administratora, że mogę 
zrezygnować, kiedy skończy się mój miesięczny abonament. Uff, trochę mi ulżyło, a 
więc uczestnik tego zbiorowego szaleństwa może zrezygnować, chociaż to skandal, że 
nie wtedy, kiedy ma na to ochotę. W każdym razie więcej tam nie wejdę. Niech mnie 
sami wypiszą. Żegnajcie, panowie. Żegnaj, moja miłości – przed moimi oczyma pojawia 
się na chwilę Demis Russos w długiej szamerowanej złotem szacie – może już nigdy nie 
spadniesz na mnie jak grom z jasnego nieba…
 

Tym lepiej, bo kiedy na mnie spadasz, to zawsze źle się kończy.

 

Paradoksalnie, czuję się całkiem bezpiecznie, bo chociaż mój wróg nadal istnieje i

gdzieś na mnie czyha, po założeniu nowego zamka mam wrażenie, jakbym się od niego 
odseparowała. Przedtem chodziło jedynie o głupie wierszyki, telefon z nieistniejącej 
firmy, teraz już o obecność w mojej intymnej, zabezpieczonej hasłem przestrzeni. Niech 
sobie dalej rymuje, niech się podszywa pod szefowe fikcyjnych firm, niech mnie straszy, 
ale wara mu od mojego domu, gdzie właśnie rozpoczęłam nowe życie. Nie pozwolę, żeby
ktokolwiek je zburzył, nawet jeśli już niewiele mnie czeka.
 

Po szkoleniu, które poszło nad podziw dobrze, pewnie dlatego, że miałam 

sympatyczną grupę i nie czułam zniecierpliwienia ani tym bardziej złości, mam jeszcze 
wystarczająco dużo energii, żeby od razu przystąpić do dalszego rozpakowywania 
książek i ustawić je na półce zgodnie z systemem, który lubię i stosuję od lat: poezja 

polska, proza polska, literatura obca, dyskurs, słowniki, encyklopedie, albumy, książki 
dla dzieci itd. Wydaje się, że to logiczne, a jednak niedawno u znajomych widziałam 
książki ustawione według wzrostu, jak ustawia się zawodników drużyny sportowej. 
Można też ustawiać je alfabetycznie albo według kolorów. Albo jak popadnie – tak 
właśnie za rok będzie wyglądał mój księgozbiór.
 

Odkrywam, że pakowanie książek, chociaż trwa dużo krócej, nie jest ani trochę 

tak przyjemne jak ich rozpakowywanie. Nie rozumiem, dlaczego nie miałam na to 
ochoty, przecież to sama rozkosz. Biorę do ręki kolejne tomy – niemal z każdym mam 
związane jakieś wspomnienia, opowiadają moją historię. Niektóre od razu stawiam na 
półce, bo z niczym mi się nie kojarzą, a w dodatku nie przeczytałam ich i nigdy nie 
przeczytam, inne długo trzymam w ręce i wspominam, a nawet się wzruszam. Czasy 
licealne – Baczyński, Wojaczek, Jasnorzewska. Wojaczka dostałam od Sławka, z którym 
w czwartej klasie chodziłam, jak to się wtedy mówiło. Był znacznie bardziej wyrobiony 
literacko niż ja i podsuwał mi różne lektury. Wybierał się na polonistykę, więc ja też, bez 
namysłu, złożyłam tam papiery. On w ostatniej chwili się wycofał i postanowił zdawać 
na psychologię, a ja już zostałam. Jest dzisiaj znanym psychologiem – robi karierę, 
opracował podobno jakąś skuteczną metodę leczenia jąkania się. Najwyraźniej podjął 
słuszną decyzję z tą psychologią, a ja mu w tym pomogłam, bo tuż przed maturą 
zaczęłam się z kimś spotykać. Kiedy się o tym dowiedział, zerwał ze mną, co trwało dwie
minuty, i żeby ode mnie uciec, dosłownie w ostatniej chwili przeniósł dokumenty na 
psychologię. A ja, niestety, dostałam się na polonistykę, na której potem męczyłam się 
przez cztery lata, a Strofa razem ze mną. Patrzę na Wojaczka i mam pretensję do Sławka, 
że nie dał nam szansy. Przecież nie przestałam go wtedy kochać, tylko potrzebowałam 
jakichś nowych emocji, zmiany, zresztą do dziś nie wiem, czego potrzebowałam i 
dlaczego zaczęłam romansować – niewinnie i bardzo krótko – z tym, tym… no właśnie, 
nawet nie pamiętam jego imienia. Jackiem? Jankiem? Julkiem? A Sławek odszedł w siną 
dal. Powinnam była wtedy przeprosić, wyjaśnić, w każdym razie zrobić coś, ale uniosłam
się honorem. Dzisiaj, mimo żalu, widzę, że miał rację. Chciał poważnego, uczciwego 
związku, a ja miałam jeszcze pstro w głowie, jak wtedy większość z nas, i nie myślałam 
o przyszłości ani zakładaniu rodziny. Z tego, co wiem, Sławek ma trójkę udanych dzieci i
fantastyczną żonę, też psycholożkę. Jednym słowem, zrobiłam mu przysługę. Wojaczek z
dedykacją „Dla Marysi, z miłością, od Sławka” wędruje na półkę. Kamienne tablice 
Żukrowskiego, których nie cierpię, ale nie mogę ich wyrzucić, bo to prezent od Marcela, 
jedyna książka, jaką od niego dostałam. Niech sobie stoi, aż kiedyś rozprawią się z nią 
moi spadkobiercy. Niemal cały Kraszewski, nie do ruszenia, bo to z kolei spadek po 
dziadkach, którzy go uwielbiali. Gombrowicz – nie kojarzy mi się z nikim, ale może 
kilka osób kojarzy go ze mną. Norwid – jego Fortepian Chopina, ku uciesze całej klasy, 
musiałam deklamować na jakiejś akademii ku czci, trochę mnie poniosło, co 
przypłaciłam rozstrojem nerwowym i dłuższą nieobecnością w szkole. Właściwie to 
miałam zamiar porzucić naukę i pójść do pracy, ale koleżanki i koledzy ulitowali się nade
mną: czwartego dnia moich wagarów przyszli i zapewnili, że już się naśmiali i proszą, 
żebym wróciła, bo nudzą się beze mnie. A ja dałam się ubłagać, bo szczerze mówiąc, 
wolałam chodzić do szkoły, niż stemplować dokumenty w jakimś urzędzie. Postawiłam 
im tylko jeden warunek: że nie wolno w mojej obecności wypowiadać słowa „fortepian” 
ani nazwisk Chopin i Norwid. Obiecali. Od tej pory nie cierpię Norwida, chociaż jest 
Bogu ducha winny i naprawdę na to nie zasługuje. Mickiewicz – jego też skutecznie 

obrzydzili nam w liceum, i też na to nie zasługiwał. Nad Niemnem, Noce i dnie – lubiłam.
Chłopi, do których miałam tylko jedno zastrzeżenie: należałoby ich skrócić o jedną 
trzecią.
 

Ale po chwili zaczynają się też przykre wspomnienia, bo na pierwszym roku 

studiów pojawił się w moim życiu niejaki Jakub, który uwielbiał mroczną literaturę i sam
też był mroczny. Ale poza tym bardzo inteligentny, wręcz błyskotliwy, i bardzo 
przystojny. Nie mogłam mu się oprzeć i – szczerze mówiąc – nawet nie próbowałam. 
Romans trwał kilka miesięcy. Zerwałam, kiedy okazało się, że Jakub jest nie tylko 
chorobliwie zazdrosny, lecz bywa też agresywny. Nie mogłam znieść jego wybuchów 
złości, więc odeszłam, a właściwie uciekłam: pewnego wieczoru, kiedy wściekał się o 
jakąś błahostkę, po prostu chwyciłam plecak i bez słowa wybiegłam z jego mieszkania. 
Jeszcze jakiś czas dzwonił, nachodził mnie, a potem znikł. Po kilku miesiącach 
dowiedziałam się, że jest w szpitalu psychiatrycznym. Odwiedziłam go raz, ale nie chciał
ze mną rozmawiać. Mam po nim Kuśniewicza, którego właśnie trzymam w ręce, Kafkę, 
który jeszcze spoczywa w którymś z pudeł, i wiersze Wyspiańskiego – pewnie podarował
mi je dlatego, że pisarz miał chorobę weneryczną, która często prowadzi do zaburzeń 
psychicznych. Nie wiem, co się dzieje z Jakubem. Zadzwonił raz, już po moim ślubie, i 
była to strasznie przykra rozmowa, wpędził mnie w poczucie winy, a ja uznałam, że ma 
uzasadnione żale, bo jednak nie interesowałam się jego losem po tym, jak nasze drogi się 
rozeszły. W końcu musiałam przerwać rozmowę, miałam już małego Kacpra, który 
zaczął płakać, domagając się swojej porcji mleka. Powiedziałam: „Kuba, przepraszam za 
wszystko, nie miałam złych intencji, niestety muszę kończyć, bo dziecko jest głodne”. 
Zamilkł zdziwiony, dopiero w tym momencie uświadomiłam sobie: przecież on nie wie, 
że wyszłam tymczasem za mąż i urodziłam dziecko. „Przepraszam, już się zmywam”. To 
był nasz ostatni kontakt. Nie mam sentymentu do tego związku, ale mimo wszystko był 
ważny.
 

Dochodzi jedenasta, muszę przerwać wędrówkę po książkach i przeszłości, jutro 

będę kontynuować, mam nadzieję, że nadal z przyjemnością, chociaż niektóre 
wspomnienia, jak widać, są przykre.
 

Wróg zamilkł – może działa na Amore, ale ja już tam nie zaglądam. Kończę z 

książkami przy pomocy Jolki, która znalazła klucz i wpadła, żeby mi go oddać. Nie 
obywa się bez dalszych wzruszeń. Odkrywam na przykład, że na osiemnaste urodziny 
dostałam od mamy książkę Maria Stuart, bardzo krwawą i bardzo pouczającą lekturę. 
Przeczytałam ją wtedy w jeden wieczór, ale chyba po łebkach, bo nie powstrzymała mnie
przed wiązaniem się z nieodpowiednim mężczyzną. Ciekawe, co oprócz genów – nigdy 
nie uwierzę w to, że ich siła jest decydująca – tak bardzo mnie do niego ciągnęło: nie był 
przystojny ani bogaty, ani nawet sympatyczny, nie mieliśmy podobnych zainteresowań i 
od początku nie za dobrze mnie traktował. I szybko odkryłam jego skłonność do zdrady. 
Kiedy zgłębię tę zagadkę, zgłębię też tajemnicę życia, przynajmniej własnego. Ale po co 
mi tajemnica życia w ogóle, wystarczy, jeśli zrozumiem, co kieruje moim. Ciekawe, jak 
bardzo chcę udziału w nim jakiejś tajemniczej siły. Ale naprawdę nie bez powodu: nie 
sposób zrozumieć, dlaczego ktoś nieprzymuszany do tego marnuje życie sobie i innym. 
Zwłaszcza że to życie trwa okropnie krótko i nie można go powtórzyć. Nie mamy czasu 
na głupie eksperymenty i głupie nadzieje. Przecież to wszystko jest w literaturze, choćby 
u Szekspira, którego na półce ustawia mi Jolka, jak z rękawa sypiąc cytatami.
 

– A ty którą sztukę Szekspira lubisz najbardziej? – pyta, tuląc do piersi Makbeta.

 

– Ja go w ogóle nie lubię. Może przez profesora Jurczyńskiego, podpadłam mu, 

już nie pamiętam z jakiego powodu, i znęcał się nade mną na egzaminie przez dwie 
godziny. A w końcu postawił mi gałę. Żeby zdać poprawkowy, musiałam wszystko 
przeczytać od deski do deski, skupiając się na detalach. To była męka. Czy pamiętasz na 
przykład, z jakich kwiatów Ofelia wiła wianek?
 

– Jasne że pamiętam. Każdy powinien to wiedzieć. Z pokrzyw, stokrotek, jaskrów

i podłużnych kwiatów, czekaj… chyba purpurowych albo karmazynowych, którym 
prości pasterze szpetną dają nazwę, a zaś dziewice w skromności je zowią palcami 
zmarłych.
 

– Czy ty nie chciałabyś zostać suflerką? – pytam i po raz setny nie mogę nadziwić

się jej pamięci.
 

– W budce jest za mało miejsca, nie zmieściłabym się. A poza tym, wiesz o tym, 

cierpię na klaustrofobię.
 

– Czyli jednak masz jakąś fobię. A właściwie dlaczego ten Jurczyński tak mnie 

tępił, pamiętasz może?
 

– Jasne, że tak. Na wykładach dawałaś mu do zrozumienia, że jest nudziarzem. 

Wierciłaś się, ziewałaś. Spóźniałaś się. Albo – co gorsza – demonstracyjnie wychodziłaś 
przed końcem.
 

– No tak. Ale nie robiłam tego celowo, naprawdę trudno było u niego wysiedzieć.

 

– A wiesz, że on tutaj mieszka? Zapomniałam ci powiedzieć, że spotkałam go, 

kiedy byłam u ciebie z fachowcem od rolet. Zmienił się, wygląda jak zmurszały grzyb, 
ale go poznałam.
 

– Nie wygłupiaj się. Chryste, wyobraź sobie, że wpadamy na siebie w śmietniku, 

a on pyta: „Jaką suknię miała na sobie Ofelia w chwili śmierci?”.
 

– Z tego, co pamiętam, Szekspir nie opisał jej sukni. W razie czego powiedz mu, 

że była w bikini, bo chciała się wykąpać.
 

– Czyli mam w pobliżu jeszcze jednego wroga. Miejmy nadzieję, że mnie nie 

pozna, kiedy się na niego natknę.
 

– Nie łudź się. Jak ktoś kogoś znienawidzi, to pamięta go do końca życia – mówi 

Jolka ze śmiechem. – Ja pamiętam nawet Jaśka z przedszkola, który złośliwie wylał na 
mnie zupę. Nie cierpię go do dzisiaj i nigdy nie przestałam myśleć o zemście.
 

– Coś ty, przecież minęło prawie pół wieku – udaję, że jej wierzę.

 

– No właśnie. Kiedy się kogoś serdecznie nie cierpi, upływ czasu podsyca chęć 

zemsty, która w końcu niemal cię rozsadza, i wychodzisz na żer: szukasz obiektu swojej 
nienawiści i się mścisz.
 

– Biedny Jasiek, mam nadzieję, że go nie dopadniesz.

 

– Dopadnę, dopadnę. Uczę jego dzieci.

 

– Chyba nie myślisz poważnie – mówię z przestrachem, ale już prawdziwym.

 

– Z tobą naprawdę jest źle, skoro odebrało ci nie tylko rozum, ale nawet poczucie 

humoru.
 

Rzeczywiście, marnie z nim w ostatnim czasie. Staram się jak mogę, ale co rusz 

spotyka mnie jakaś przykrość. Teraz na przykład wieść, że gdzieś w pobliżu mieszka 
Jurczyński. Mam nadzieję, że już dokonał zemsty, stawiając mi dwóję i tym samym 
marnując całe wakacje. Wiem, że Jolka żartowała, ale w moim stanie nawet niewinny 
żart może stać się gwoździem do trumny albo wieczkiem urny. Proszę, zaczynam już 
nawet myśleć o śmierci. Nic z tego, moi wrogowie, niebawem zacznę działać.

 

– Daj mi klucz, bo potem zapomnisz – zmieniam temat.

 

– A, tak, jasne. Leżał sobie w szufladzie, tylko w innej. Wiesz, ja coraz częściej 

patrzę i nie widzę. Ty też masz coś takiego? – pyta.
 

– Owszem, teraz na przykład pod sufitem fruwają dwa mole zbożowe, a ich nie 

widzę. Potem pójdę sobie do sypialni i też nie zobaczę moli, które doskonale się u mnie 
czują.
 

– Wiesz, podobno są jakieś plastry, które coś tam wydzielają, wabiąc owady.

 

– Przestań, to działa jak lep na muchy, nigdy nie dopuszczę do tego, żeby jakiś 

owad zdychał w mękach przez kilka godzin.
 

– Nie to nie. Mieszkaj sobie z molami i prusakami.

 

– Prusaków jeszcze nie mam. A co do klucza, to właściwie nie jest mi już 

potrzebny. Musiałam zmienić zamek.
 

– Dlaczego?

 

Wprawdzie miałam zataić przed Jolką historię z bukietem róż, ale nie 

wytrzymałam. Potrzebuję, żeby jakaś bratnia dusza towarzyszyła mi w tej „przygodzie”, 
coś doradziła.
 

– Słuchaj – mówi zmartwiona. – Naprawdę trzeba coś zrobić. Teraz muszę lecieć. 

Ale zastanowię się i zadzwonię do ciebie. Może Karol będzie miał jakiś pomysł. 
Rozumiem, że nie dojrzałaś jeszcze do tego, żeby pójść na policję.
 

Opowiadam jej o rozmowie z panią sierżant i zapewniam, że policja nie zajmie 

się taką sprawą. Przyznaje mi rację i przypomina o niewpuszczaniu do domu nikogo 
obcego i o zamykaniu drzwi na klucz.
 

Kiedy wychodzi, nagle uświadamiam sobie, że wspomniała o Karolu.

 

– Zaraz, przecież mówiłaś, że okazał się draniem. Ma żonę i kochankę.

 

– Nie, wszystko się wyjaśniło. Ma krewnych w Niemczech. Niepotrzebnie mnie 

poniosło.
 

Od powrotu z Mazur zmieniłam trochę styl życia. Chodzę na spacery. Mniej palę. 

Staram się być bardziej tolerancyjna wobec uczestników szkoleń i przychodzi mi to bez 
trudu. Ilekroć czuję zniecierpliwienie, nie dopuszczam do tego, żeby narastało, 
przypominając sobie spokojny, kojący głos Weroniki i jej opinię w kwestii pracy: „Mnie 
się wydaje, że jeśli ktoś, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, ma pracę i nieźle zarabia, to 
powinien ją szanować. A tak ją traktując, tylko się szarpiesz, sobie robisz krzywdę”. W 
pierwszej chwili nawet mnie trochę zeźliła tym swoim programowym „pozytywnym 
myśleniem”, ale zaraz sobie uświadomiłam, że to nie jest u niej wyuczone, ona naprawdę
tak uważa i bez trudu stosuje tę zasadę w życiu. To chyba jej cecha wrodzona. Niektórzy 
ludzie mają talent do życia i Weronika na pewno do nich należy. Pomyślałam też, że 
łatwo jej mówić, mieszka sobie w raju, niczym się nie denerwuje, ale Strofa natychmiast 
przywołała mnie do porządku.
 

„Nikt ci nie broni zamieszkać na wsi”.

 

Na szczęście jest już całkiem chłodno, więc sąsiedzi mają zamknięte okna – 

starzy ludzie podobno łatwo marzną, chociaż moja zwariowana matka prawie przez cały 
rok ma otwarte okna – i stojąc na balkonie, już nie słyszę głosów z ich mieszkania. 
Zresztą może kłócą się sporadycznie i akurat miałam pecha, oni też, że aż dwa razy 
stałam się mimowolnym świadkiem ich rodzinnych nieporozumień. Moje drzewo z 
gniazdem gubi liście i widok z okna robi się mało ciekawy: dopiero teraz spostrzegam, że
blok naprzeciwko jest tak blisko, że widać wnętrza mieszkań, a zatem ich lokatorzy 

widzą również mnie, zwłaszcza ci na piątym i szóstym piętrze, co oznacza, że aż do 
wiosny, dopóki przyroda nie odrodzi się, będę mieszkać za opuszczonymi roletami. 
Naprzeciwko ktoś stoi na balkonie i tak jak ja pali papierosa. Nasze spojrzenia spotykają 
się, oboje szybko gasimy papierosy i wracamy do swoich mieszkań. Jeszcze tylko mejle i
do łóżka. Wróg milczy. Może zabrakło mu fantazji. Ale nie ma obawy, odezwie się, to 
pewne. Zostawi nowy wierszyk za wycieraczką albo w dziurce od klucza, ewentualnie w 
kasetce, albo zadzwoni do biura, albo znów przyśle list. Albo… no właśnie, mam 
przeczucie, że teraz chce mnie dopaść inaczej, pokazać, że nie mam żadnej drogi 
ucieczki. Kto może tak dużo o mnie wiedzieć? Kto mnie śledzi? Muszę przestać się 
łudzić, że nie mam wrogów i że to jakaś pomyłka, która w końcu się wyjaśni.
 

Fantastyczna jesień, obłędnie kolorowe parki i październikowe słońce, z którego 

staram się korzystać, bo przecież miało być trochę zdrowiej, trochę inaczej. Po 
skróconym niedzielnym szkoleniu wędruję przez Łazienki, które roją się od wiewiórek 
biegających po alejkach i podchodzących do wyciągniętych dłoni spacerowiczów. Dzieci 
piszczą z radości, dorośli trzymają w rękach torebki pełne orzechów laskowych. Nie 
byłam tu od lat, bo właściwie nie przepadam za miejscami niedzielnych spacerów. 
Wydają mi się okropnie nudne. Teraz jednak chcę być wśród ludzi. Tylko że – niestety – 
zamiast się odprężyć cały czas ich obserwuję i co rusz widzę w tłumie kogoś 
podejrzanego. Wciąż mam wrażenie, że i mnie ktoś obserwuje – a to stojąca nad stawem 
kobieta w bordowym płaszczu, do której podpływają kaczki, a to jakaś trzymająca się za 
ręce para, która, to pewne, wpatruje się we mnie intensywnie, to znów jakieś dziecko 
jadące na hulajnodze boczną alejką, które pokazuje mi język. Muszę stąd czym prędzej 
wyjść, jeszcze trochę i popadnę w obłęd: wszędzie widzę wroga.
 

Docieram do samochodu, już z daleka wpatrując się w wycieraczki, czy 

przypadkiem nie zobaczę tam jakiejś koperty. Nic. To dobry znak. Jeśli rzeczywiście 
chciał mnie postraszyć, jeśli zadanie wykonał, a teraz odpuści, to nigdy nie dowiem się, 
kim był i czego chciał. Taki scenariusz bardzo mi odpowiada. Trudno, nie zaspokoję 
ciekawości, ale moje życie wróci do normy: będę spokojnie pracować, spotykać się z 
przyjaciółmi i niebawem zacznę wyprawiać przyjęcia i niedzielne obiady dla Laury i 
mamy.
 

W dziurce od klucza – nic, w skrzynce mejlowej – nic. Na Amore nie wchodzę. 

Moja noga więcej tam nie postanie.
 

Lubię niedziele, bo w poniedziałki rzadko mam szkolenia. Mogę spokojnie 

poczytać, szykować się do drugiej połowy tygodnia, która na ogół jest piekielna. 
Niebawem ruszą szkolenia Miecha. Mam wobec niego dług wdzięczności – muszę je 
poprowadzić perfekcyjnie. Poświęcę na przygotowania wszystkie poniedziałki i wtorki 
następnych tygodni. Całe szczęście, że Malwina Myszoł nie istnieje, bo doszłyby mi 
szkolenia ze sprzedaży, których nie cierpię. Mogła jednak podać telefon jakiejś cukierni 
albo wesołego miasteczka zamiast zakładu pogrzebowego.
 

Zaczęły się ciemności. Wstajemy w ciemnościach i w ciemnościach wracamy z 

pracy. Zapowiadają pierwszy śnieg, o czym z radością mówi chyba tylko moja wnuczka 
Gosia. Wieczorami przed snem czasem do mnie dzwoni i za każdym razem zaczyna od 
radosnej wieści: Wies, będzie śnieg. To takie białe, cym się mozna bić. Ciekawe, że 
wymawia „ś” i „ć”, a ma kłopoty z „sz” i „ż”. Może trzeba iść do logopedy? Zaraz, 
dziecko ma przecież rodziców, a ja sobie obiecałam, że przestanę być nadopiekuńcza i 
wszystkim doradzać.

 

Odbyłam na ten temat rozmowę z Jolką, która od lat bezskutecznie sztorcuje mnie

za tę moją skłonność. Powiedziałam, że przestanę. A właściwie, że się postaram. Czyli 
jest jakiś postęp, bo najczęściej albo milczę, albo się obruszam.
 

Trzeba przyznać, że Jolka dość trafnie opisała moją nadopiekuńczość. 

Układałyśmy książki, a potem biedziłyśmy się nad wiadomościami od wroga, szukając, 
na próżno, jakiegoś punktu zaczepienia. Nie było w nich żadnych konkretów. Po prostu 
głupie rymowanki, epitety albo cytaty z ukrytą groźbą, że spotka mnie kara. Za co – nie 
wiadomo. A potem Jolka ni stąd, ni zowąd naskoczyła na mnie.
 

– Wiesz, ty, jak słyszysz, że ktoś ma kłopoty, natychmiast oferujesz pomoc, 

chociaż nikt cię o to nie prosi. Ludzie wcale tego nie potrzebują, czasem chcą się tylko 
wygadać, pożalić.
 

– Jolka, zlituj się, jaki to ma związek z moim wrogiem?

 

– Nie wiem, ale ma.

 

– Chyba cię pogięło, jak mówi dzisiejsza młodzież.

 

– Już tak nie mówi, wiem, bo pracuję z młodzieżą.

 

– A jak się teraz mówi?

 

– Nie powiem, bo mi to przez usta nie przejdzie. Zwróć uwagę, że nawet menele 

garną się do ciebie. Bo wabisz ich wzrokiem, który mówi: „Chodź, chodź, poczęstuję cię 
papierosem, nie – dam ci całą paczkę papierosów i kupię pół litra”. Ty rozpuszczasz 
nawet swoich szefów, nie wiem, czy teraz też, ale w wydawnictwie na pewno tak było. W
dodatku nękasz Laurę i matkę.
 

– No teraz to naprawdę przesadzasz.

 

– Owszem, ale spójrz, kiedy o tym mówię, zawsze używasz słowa „przesadzasz”. 

A ja przesadzam tylko w formie, nie w treści. Mama też kilka razy ci powiedziała, żebyś 
przestała do niej wydzwaniać i wciąż wypytywać, czy jej czegoś nie potrzeba i jak się 
czuje. Ona doskonale sobie radzi. I potrafi zrobić zakupy. A jak było z hydraulikiem? 
Trzeba mieć naprawdę kuku na muniu, żeby oszustowi, którego dobrze się nie zna, co ja 
mówię: którego w ogóle się nie zna, pożyczać pieniądze. I co? Minęły dwa lata, a twoje 
pieniądze odpłynęły w siną dal. Razem z Durczykiem, który w dodatku nie potrafi nawet 
porządnie naprawić kranu. Za to doskonale wie, jak wykorzystywać finansowo głupie, 
samotne kobiety.
 

Milczę jak grób, bo tutaj akurat ma absolutną rację. Już nawet ukryłam przed nią 

dramatyczne opowieści, którymi mnie raczył, żebym tylko przestała mu grozić sądem.
 

Mina coraz bardziej mi rzednie, a do oczu napływają łzy. Jolka, nie wiedząc, że to

łzy wściekłości, nieco łagodnieje.
 

– Zrozum, tak nie wolno, ty robisz z siebie ofiarę. I tak strasznie się boisz, że ktoś

się obrazi albo nie będzie cię lubił, że ciągle uprawiasz jakąś karkołomną gimnastykę. A 
jak komuś odmówisz, to gnębi cię to przez lata.
 

– Masz rację, trochę, ale skończmy z tym. Lepiej doradź mi, co przygotować na 

parapetówkę.
 

– Wydaje mi się, że jednak pilniejszą sprawą jest twój wróg. Karol też uważa, że 

policja na razie nie zajmie się nim, bo właściwie nic się nie stało. W żadnym wierszyku 
nie ma groźby wprost, że coś złego ci zrobi.
 

– Jasne, co najwyżej obedrze ze skóry.

 

– Na razie tylko cię nęka i to w dość nietypowy sposób. Może nawet z 

wdziękiem.

 

– Tak, z wdziękiem słonia w składzie porcelany.

 

– Przyznaj, że tam nic nie ma. Jak komuś opowiesz tę historię, to nie zrozumie, 

dlaczego to takie okropne. I nie uwierzy, że kwiatów nie dostałaś od kogoś bliskiego. 
Uważam, że trzeba zatrudnić prywatnego detektywa. Jest ktoś. To kobieta. Chodziła z 
nami do szkoły.
 

Miałam jednak nadzieję, że Jolka powie, żeby się nie przejmować i jeszcze 

poczekać, tymczasem ona uważa, że należy przystąpić do działania. Więc znów 
zaczynam się bać i chcąc zagadać strach, zaczynam też paplać:
 

– A czy to nie mógłby być jakiś facet w moim wieku, inteligentny i wesoły, który 

lubi puszyste kobiety? I nie cierpi młodych, zgrabnych dziewczyn. No, bez przesady, ale 
powiedzmy – nie robią na nim wrażenia. Aha, wolałabym też, żeby nie oglądał telewizji 
i…
 

– Mańka, zamknij się, przecież ty jesteś niebezpieczna, zwłaszcza dla siebie. Nie 

mam przystojnego Rutkowskiego, jak chcesz, to się do niego zgłoś, ale odradzam, bo 
zrobi z tego ogólnopolską aferę i pokażą cię w telewizji, a ty nie jesteś zbyt fotogeniczna.
Natomiast mam bardzo fajną babkę, która prowadzi agencję detektywistyczną i sprawia 
wrażenie bystrej i rozsądnej. Podobno jest skuteczna. No to jak?
 

– Mówisz, że chodziła z nami do szkoły?

 

– Nie możesz jej pamiętać, bo była w młodszej klasie, zresztą już wszystkie 

kobiety są od nas młodsze. Z moją siostrą. Nadal się spotykają, więc czasami wpadamy 
na siebie.
 

– No dobrze, wiem, że policja mi nie pomoże, bo to wszystko strasznie śmiesznie,

znaczy niepoważnie wygląda, a oni nie zajmują się drobiazgami, tylko morderstwami i 
malwersacjami. Mimo wszystko wolę to, co mnie spotyka, niż aferę z agentem Tomkiem.
Wyobrażasz sobie, co by było, gdyby to mnie taki agent Tomek…
 

– Daruj sobie, po pierwsze, nawet gdyby był bystry jak potok górski, nie 

znalazłby powodu, żeby cię uwodzić, po drugie, gdyby jakimś cudem dostał takie 
zadanie służbowe, wolałby wylecieć z roboty, niż cię uwodzić.
 

– Nigdy w to nie uwierzę. Nie ma lepszej roboty, niż za pieniądze uwodzić 

kobiety.
 

– Urodziwe, moja Marysiu, urodziwe…

 

– Fakt. O tym nie pomyślałam. Czyli pozostaje mi agentka.

 

– Nie agentka. Ona jest detektywem czy – jeśli wolisz – detektywką. Niestety, nie

ma na to jeszcze w polszczyźnie określenia, ale zapewniam cię, że za pięć lat ta forma 
będzie już w powszechnym użyciu.
 

– Tak jak kominiarka.

 

– Przecież jest.

 

– Ślusarka.

 

– Też jest.

 

– Kowalka.

 

– Już nawet nie ma kowali.

 

– Pilotka.

 

– Jest.

 

– Aktówka.

 

– Jest.

 

– Chirurżka…

 

– Przeciwko chirurżce będę głośno protestować, są jednak granice, których nie 

wolno przekraczać. Masz dość?
 

– Tak.

 

– No to podaję ci jej numer. Same już się umówicie, dobrze? Zapisuję ci na 

karteczce.
 

– Od razu wpiszę do telefonu, bo mam talent do gubienia karteczek. Zrobię tak: 

jeszcze poczekam, a jeśli znów coś się zdarzy, wtedy do niej zadzwonię.
 

– Zrób, jak chcesz.

 

Ale nic się nie dzieje. Dwie, trzy nowe rymowanki znoszę bez większych emocji. 

Potwierdza się: mój wróg porymuje sobie, porymuje i w końcu mu się znudzi. Nawet 
zaczynam trochę uzależniać się od niego, mam skłonność do nałogów. Tak, jestem 
pewna, nie ma się czego bać… Nadal jednak przeraża mnie, że był w moim mieszkaniu, i
wciąż zachowuję czujność: rozglądam się na ulicy, idąc do samochodu, wpatruję się w 
wycieraczki, a kiedy otwieram pocztę, serce wali mi jak młotem. Moje życie zmieniło 
się, planowałam, że się zmieni, ale nie tak. Nie tak! Planowałam, że na lepsze.
 

Jutro pierwsze szkolenie w firmie Miecha, z którym jestem w miłym kontakcie. 

Ustalamy szczegóły, nadal dostosowujemy zajęcia do potrzeb jego pracowników. Przy 
okazji spotkań zawsze sobie trochę gawędzimy. Okazuje się, że Miech całkiem nieźle zna
się na literaturze i jest na bieżąco w sprawach sztuki. Chodzi do teatru i chciałby 
prowadzić własne małe wydawnictwo, ale nie ma na to kasy. I chyba jest dobrym ojcem. 
Chyba, bo niewiele mówił o swoich synach, ale zorientowałam się, że pilnie śledzi ich 
studenckie poczynania i kiedy o nich wspomina, robi to z przyjemnością.
 

Dzięki temu, że szkolenia mają odbywać się w dni powszednie, będę miała wolne

weekendy i wreszcie wyprawię parapetówę, której wciąż ktoś się domaga. Jolka 
poradziła, żebym zamówiła firmę cateringową. Podobno wszystko przywożą na 
eleganckich srebrnych (brrr!) tacach i półmiskach. Nawet zastawę stołową dają. A na 
drugi dzień zabierają całe szkło. Brudne! To kuszący pomysł, ale szkoda mi pieniędzy. 
Jednak utrzymuję się z pracy własnych rąk, więc nie mam ochoty szastać forsą. W końcu 
decyduję się na wariant mieszany: trochę cateringu, trochę sama. Poproszę Laurę o 
pomoc. Przyjedzie i będziemy sobie pichcić i rozmawiać. Dawno jej nie widziałam.
 

Szkolenie dla pracowników Miecha bardzo, bardzo udane, ale nie chwal dnia 

przed zachodem słońca, czyli przed obejrzeniem ankiet. Dziesięć kobiet i wszystkie 
bystre, wesołe, sympatyczne, tak że spokojnie mogłyśmy pogadać również o innych 
problemach, nie tylko o tych związanych ze szkoleniem. No, może jednej nie udało mi 
się polubić, najwyraźniej miała jakiś kłopot ze sobą, bo przez cały czas milczała, ani razu
się nie uśmiechnęła i patrzyła na mnie niezbyt przyjaźnie. Ale może tylko mi się 
wydawało. Po szkoleniu Miech zaprosił mnie do siebie na kawę i jeszcze chwilę 
pogadaliśmy o kolejnych grupach.
 

– Pan codziennie w pracy do szóstej?

 

– Niestety, najczęściej do ósmej. Czasem również w weekendy.

 

– To niewiele ma pan czasu dla rodziny i na rozrywki – komentuję ni w pięć, ni w

dziesięć, bo przecież to jego prywatna sprawa.
 

– Owszem, ale synowie są już dorośli. Kiedy skończą studia, na pewno to rzucę.

 

Zazdroszczę mu, ale nie mówię tego na głos. Wiem, że do samej emerytury będę 

prowadzić szkolenia, jeśli mnie przedtem nie wyleją, bo jednak, co tu ukrywać, jestem w 
firmie najstarsza i coraz rzadziej mam uczestników w swoim wieku. Bywa, że krępują się

przejść ze mną na ty, co zawsze proponujemy. Takie jest zalecenie.
 

– Dziękuję za kawę.

 

– Może gdzieś panią podwieźć? – pyta Miech.

 

– Nie, dziękuję, przyjechałam samochodem. Do widzenia.

 

Nie mogę się już doczekać Laury. Kiedy mieszkałyśmy razem, bez przerwy się 

żarłyśmy. Szczerze mówiąc, chwilami byłam u granic wytrzymałości, ona pewnie też. To 
Jolka – miewa czasem mądre pomysły – poradziła mi, żebym, jeśli zależy mi na dobrych 
relacjach z córką, czym prędzej, dopóki mam pieniądze, zakręciła się wokół mieszkania 
dla niej. I była to fantastyczna rada, bo po pierwsze, kiedy Laura się wyprowadziła, obie 
poczułyśmy ulgę i natychmiast za sobą zatęskniłyśmy, a po drugie, pół roku później 
mieszkania podrożały o ponad sto procent i mogłabym jej kupić co najwyżej piwniczną 
izbę. Wprawdzie mam do spłacenia kredyt, ale wolę harować od rana do wieczora, niż 
kłócić się z własną córką, widzieć jej obrażone miny, mieć wszędzie bałagan i popełniać 
kolejne błędy wychowawcze, chociaż już dawno wyczerpałam ich limit. Naprawdę, 
cudownie jest mieszkać samej, nie mogę się tym nacieszyć po latach chaosu, jaki 
wszyscy produkowaliśmy na co dzień.
 

Po raz kolejny powtarzam sobie, że nie ma w moim życiu miejsca dla faceta, i nie

mogę pojąć, że weszłam na Amore. Na tę myśl robi mi się słabo.
 

Przed przyjściem Laury, żeby dać jej dobry przykład, wysprzątałam mieszkanie. 

Wygląda znacznie lepiej, mimo że od czasu do czasu tu i ówdzie pojawiają się mole, z 
którymi bezskutecznie walczę. Nie rozumiem, wszystkie ubrania przejrzałam ze trzy 
razy, poupychałam po szafach krzaczki bagna, bo Weronika twierdzi, że to 
najskuteczniejsze, a poza tym – i to na pewno jest prawda – nie śmierdzi jak naftalina. 
Nie znoszę zapachu naftaliny, którym za chwilę wypełnią się wnętrza autobusów. Nadal 
nie mam peruki ani futra i nie trzymam w kuchni niczego, czym żywią się mole. Ale kto 
wie, może to jakieś mutanty, które żrą, co popadnie. Do poczty dziś nie zaglądam, żeby 
nie psuć sobie humoru przed przyjściem córki. I jutro też nie zajrzę. Jak zabawa, to 
zabawa. Odwiedzą mnie przyjaciele, niech nie widzą mojej skwaszonej czy zmartwionej 
miny.
 

Laura jest wesoła i miło sobie gawędzimy o wszystkim, głównie o jej pracy. 

Szczerze mówiąc, nie bardzo rozumiem, jak można lubić zajmowanie się starymi ludźmi 
w tak zwanym domu spokojnej starości, ale tym bardziej to szanuję. Ciekawe, że akurat 
moja córka zdecydowała się na coś takiego. Sądziłam, że bardziej interesuje ją moda i 
kosmetyki. I widziałam ją raczej w jakiejś korporacji, gdzie spędza się czas od rana do 
nocy i chodzi w strojach biurowych. Zaskoczyła mnie, pozytywnie. Mimo wszystko 
wolałabym, żeby po spełnieniu swojej misji przekazała pałeczkę jakiemuś innemu 
zapaleńcowi z głową pełną ideałów, a sama zajęła się… No właśnie – czym? Nie wiem.
 

Chowamy, co się da – pieczony schab, pstrąga w galarecie, zupę z groszku – do 

lodówki, a reszta wędruje na balkon. Wypalam tam papierosa, zerkając na balkon 
sąsiadów. Nadal czuję się nieswojo, że tak nam się nie ułożyło. I mam zamiar coś z tym 
zrobić, ale wciąż odkładam to na później. Ponieważ jednak jestem gorącą zwolenniczką 
zasady „nie odkładaj na jutro tego, co możesz zrobić pojutrze”, czuję, że nieprędko to 
nastąpi.
 

– Mamo – mówi Laura, kiedy trochę zmarznięta wracam do środka. – Wiesz, 

chciałabym… – milknie.
 

– No, mów. Co byś chciała?

 

– Może byś tak rzuciła palenie, co? Martwię się o ciebie.

 

Zalewa mnie rumieniec wstydu, ale zarazem wzruszenia. Nigdy nie sądziłam, że 

ktoś może się o mnie martwić. To zawsze było moje zajęcie. Ale nie chcę, żeby moja 
córka martwiła się o mnie, lepiej zarezerwować to sobie na starość, kiedy być może – 
oby nie! – okaże się to konieczne.
 

– Wiem, że muszę… Ale nie wiem jak. Myśl o rzuceniu palenia tak bardzo mnie 

przeraża, że natychmiast zaczynam palić jeszcze więcej. Ale rzucę, jeszcze chwilka.
 

– Mam nadzieję. Słuchaj, czy… – znów chce o coś spytać i znów milknie.

 

– O co chodzi? Pytaj.

 

– Czy ty masz wrogów?

 

Nie wierzę własnym uszom. Szklanka z sokiem porzeczkowym, którą podnosiłam

do ust, nieruchomieje w powietrzu. Wpatruję się w jego rubinową barwę i czuję, że moja 
twarz przybiera podobny kolor. Laura patrzy na mnie czujnie. Chyba nie sądziła, że jej 
pytanie zrobi na mnie tak piorunujące wrażenie. Dobrze, że je zadała, zanim łyknęłam 
soku, bo na pewno bym się zakrztusiła.
 

– Ale dlaczego? Dlaczego o to pytasz?

 

– Bo… Bo… Może to nic takiego i niepotrzebnie ci o tym mówię, ale dostałam 

list, właściwie trudno nazwać to listem, bo w kopercie była kartka z tylko jednym 
zdaniem, niepodpisanym. Ale dziwnym, bardzo. Pomyślałam, że powinnaś o tym 
wiedzieć.
 

– Przyniosłaś ją?

 

Laura sięga do plecaka, wyciąga z niego złożoną białą kopertę, którą, nie patrząc 

na mnie, podaje mi bez słowa. Jedno zdanie: „Twoja matka to zdzira”. A zatem ten ktoś 
dotarł do mojej córki, potem dotrze do mojej matki, do syna, do wnuczki, do wszystkich. 
I ich też będzie nękać. Nie mogę dopuścić do tego, żeby wciągnął w tę koszmarną grę 
również moją rodzinę.
 

– Mamo…

 

Laura patrzy na mnie z niepokojem, zapomniałam, że jest tutaj. Muszę się 

pozbierać.
 

– Słuchaj – mówię z udawaną wesołością. – Owszem, wydaje się, że mam 

jakiegoś wroga, bo od kiedy zamieszkałam tutaj, zaczęłam dostawać dziwne listy, to 
znaczy jakieś głupie wierszyki, wiadomości za wycieraczką, mejle. Ale to nie wydaje się 
groźne. Po prostu ktoś chce mi dokuczyć. Tylko nie wiem dlaczego.
 

– I ty tak spokojnie o tym mówisz? Trzeba coś zrobić. Skąd wiesz, że nie ma 

zamiaru cię skrzywdzić?
 

– Nie wiem. Czuję, że nie chce. Ale czuję też, że… – boję się powiedzieć to na 

głos – że mnie szczerze nienawidzi.
 

– Nie bagatelizuj tego.

 

Ma rację, przecież nikt dla samej rozrywki nie zadawałby sobie tyle trudu co on. 

Ta gra wymaga dużego zaangażowania. Milczę.
 

– No dobrze, na wszelki wypadek zostawiam ci tę kopertę. Chodźmy spać, bo 

jutro od rana mam dyżur.
 

– Jak to, idziesz w sobotę do pracy i mimo to przyjechałaś mi pomóc?

 

– Widzisz, nie jestem taka najgorsza.

 

– Nie wygłupiaj się, jesteś najlepsza. Ale wieczorem przyjdziesz, prawda?

 

– Zobaczy się.

 

Jednak nie przyjdzie, może i lepiej, bo to oznacza, że ma jakieś życie 

towarzyskie, co mnie cieszy, ponieważ zawsze była samotnicą. Niech nie spędza czasu ze
staruchami.
 

Miło widzieć wszystkich w komplecie, w dobrych nastrojach, roześmianych i 

zdrowych – co w naszym wieku nie jest już takie oczywiste. Moje mieszkanie pęka w 
szwach – jednak w poprzednim łatwiej było urządzić przyjęcie. Najpierw wszyscy 
siadaliśmy przy ogromnym stole, a po kolacji towarzystwo rozłaziło się po kątach i 
odbywały się zajęcia w podgrupach. Jedni gadali o literaturze, inni o sztuce, inni o 
dzieciach albo najnowszych odkryciach naukowych. I ciekawe – nikt o pieniądzach. Za 
to ich kocham, że nie gadają o gadżetach ani o kasie.
 

Staram się odpędzić myśli o wrogu, co nie do końca się udaje, bo tym razem 

dopadł mnie z nieoczekiwanej strony. Kiedy na chwilę zamyślam się, natychmiast czuję 
na sobie badawczy wzrok Jolki, który zdaje się pytać: „Czy stało się coś nowego?”. A 
mój wzrok, chcąc nie chcąc, odpowiada: „Tak, stało się coś nowego”. Jolka przyszła z 
Karolem. Sympatyczny, ale nie ktoś, z kim od razu czujesz się dobrze, swojsko. Musimy 
przełamać lody. Powinnam z nim trochę porozmawiać, bo jest nowy w naszym 
towarzystwie, ale nie mam do tego głowy. Zresztą koleżeństwo stanęło na wysokości 
zadania i co rusz ktoś wciąga go do swojej wesołej i rozgadanej podgrupy, więc mogę z 
Jolką zamienić kilka zdań.
 

– Coś nowego? – pyta przy kuchni, kiedy podgrzewam w piekarniku schab i 

kartofelki z rozmarynem.
 

– Tak. Przysłał list z pogróżkami do Laury. Rozumiesz, wciąga w to moją córkę.

 

– No to nie ma już na co czekać.

 

– Najbardziej mnie intryguje, skąd on to wszystko wie. Skąd znał adres mojej 

córki, mój adres, skąd miał klucz. Mam wrażenie, że jest bardzo, bardzo blisko. Że 
obserwuje mnie nawet, kiedy jestem w łazience. Czasem boję się tam wejść.
 

– O czym tak szepczecie? – woła Baśka, która jest już chyba zawiana. – 

Rozmawiacie o wrogu?
 

Boże, tylko nie to, ona gotowa zaraz ogłosić tę sprawę całemu towarzystwu, a ja 

naprawdę nie mam na to ochoty. Wystarczy mi Jolka.
 

– Nie, nie, wszystko już się wyjaśniło – zapewniam ją. – Dołącz do towarzystwa, 

Basiu. Albo nam pomóż. Czy umiesz pokroić schab?
 

Przez chwilę wydaje się, że Baśka została spacyfikowana. Chwyta nóż i już ma 

zamiar przystąpić do zadania, które jej powierzyłam, kiedy nagle nieruchomieje i pyta:
 

– A kto to był i o co mu chodziło?

 

– Basiu, teraz krój, jutro wszystko ci opowiem – obiecuję wściekła na nią i na 

siebie, że w ogóle dowiedziała się o tej historii.
 

– Ale ja chcę wiedzieć dziś – mówi stanowczo, odkładając nóż.

 

– No to powiem ci jeszcze dziś, ale potem.

 

– Ale ja chcę wiedzieć teraz. Słuchajcie, czy wiecie… – woła Baśka, odwracając 

się do koleżeństwa.
 

Ale Jolka nie pozwala jej dokończyć zdania, którego dalszy ciąg był do 

przewidzenia.
 

– Jeżeli natychmiast się nie zamkniesz – syczy jej do ucha – położymy cię spać i 

zamkniemy drzwi na klucz.
 

Baśka robi obrażoną minę, ale na szczęście milknie. Trzymam ją mocno za łokieć 

i niemal rozkazującym tonem mówię:
 

– Wszystko ci wyjaśnię, a teraz krój albo opowiedz koleżeństwu o swoim 

wypadzie do Budapesztu – radzę – na pewno się ucieszą.
 

– No tak, zapomniałam! – wykrzykuje Baśka z entuzjazmem i wymachując 

nożem, ogłasza:
 

– Uwaga, uwaga, byłam z Antkiem w Budapeszcie. Czy chcecie posłuchać?

 

Nie wiem, czy chcą, ale zewsząd rozlegają się zapewnienia, że tak, niech opowie. 

Baśka rozanielona siada na kanapie i zaczyna:
 

– Piękne miasto, cudownie położone. Wychodzisz nad Dunaj po peszteńskiej 

stronie, a tam istne Tatry.
 

– Gdzie? – pyta Andrzej. – Gdzie są takie góry jak nasze Tatry?

 

– No, w Budzie są.

 

– Chyba pagórki.

 

– Ale wyglądają jak góry. Z jednej z nich zrzucili jakiegoś biskupa. Gelert się 

nazywał, tak samo jak ta góra. Spuścili go do Dunaju w beczce nabijanej gwoździami i 
się zabił albo utopił.
 

– Na jedno wychodzi – słyszę czyjś komentarz.

 

– I dzięki temu został świętym – obwieszcza Baśka, która słynie z tego, że nigdy 

się nie zraża ani nie obraża.
 

– Słuchajcie, czy zawsze trzeba jakoś osobliwie umrzeć, żeby zostać świętym? – 

pyta Jarek i sam sobie odpowiada: – Chyba tak. Najlepiej śmiercią męczeńską.
 

– A tylu Żydów zginęło śmiercią męczeńską i jakoś żaden nie został świętym – 

komentuje Iwona.
 

– Może trzeba zginąć z własnej woli, znaczy się sprowokować śmierć – 

zastanawia się Baśka. – I chyba być katolikiem. Ale nie sądzę, żeby ten biskup z własnej 
nieprzymuszonej woli wszedł do beczki. Musieli go do niej wepchnąć. Mam opowiadać?
 

– Taaak! – wołają chórem.

 

– Na placu, którego nazwy nie pamiętam, zresztą żaden normalny człowiek nie 

potrafi jej wymówić, stoi pomnik jakiegoś wielkiego poety, niestety, zapaskudzony przez 
gołębie, no więc na tym placu jest fantastyczna kawiarnia o nazwie Gerbaud. 
Kryształowe żyrandole, piękne tapety, wytworny kibel i klimat monarchii.
 

– Jakiej monarchii?

 

– No przecież austro-węgierskiej. Byli jednym państwem, a w tym państwie były 

też inne państwa, które nie były państwami.
 

– Dobrze, mów już lepiej o tej kawiarni – radzi Jarek.

 

– Podają tam fantastyczne kolorowe drinki, torty i lody. I jest jeszcze New York.

 

– Ale to chyba gdzie indziej, w Stanach – wygłupiam się, bo przecież wiem, nie 

pamiętam skąd, że w Budapeszcie jest taka kawiarnia, strasznie pretensjonalna.
 

– Nie, w Budapeszcie – zapewnia Baśka, która najwyraźniej dostała głupawki. – 

Gdzie kiedyś zbierali się słynni poeci. Wszyscy strasznie pili, palili, ćpali, chodzili do 
burdeli i umierali na potworne choroby. Jeden na raka mózgu, podobno napisał o tym 
książkę. Drugi na raka dziąseł, trzeci na raka krtani. Wiecie, to od papierosów. – 
Zawiesza głos i patrzy na mnie wymownie, a ponieważ milczę, kontynuuje: – Czwarty na
syfilis. – To od częstego i nieodpowiedzialnego zmieniania partnerek, mruczę pod nosem.
– Piąty na alkoholizm, zresztą takich było więcej, szósty na schizofrenię, siódmy rzucił 
się z mostu do Dunaju, ósmy był narkomanem i się zastrzelił…

 

– Zmyślasz – przerywa jej Iza, pewnie w obawie, że dojdzie do trzydziestki.

 

– Ani trochę. Dlaczego tak uważasz?

 

– Bo w żadnym kraju nie ma tylu poetów.

 

– Ale tam jest tylu – mówi Baśka uroczyście – a przynajmniej było. I sami 

wybitni. Tylko, rozumiesz, z tego języka nie da się nic przetłumaczyć. Pomarli biedacy 
na te wszystkie choroby, a komu nie udało się zachorować, popełniał samobójstwo, i 
świat o nich nie usłyszał.
 

– Widzę, że mój przewodnik na nic się nie przydał, bo miałaś własny, a właściwie

to własnego – mówię ze śmiechem.
 

– To wszystko wierutna prawda. Pojedź, zobacz, posłuchaj, a sama się 

przekonasz. A poza tym podobno, podobno… – mówi Baśka z filuternym uśmiechem i 
milknie, a wszyscy wstrzymują oddech – podobno… – zapada głucha cisza – Węgrzy są 
najlepszymi kochankami na świecie – ogłasza zdumiewającą wieść i szybko dodaje: – 
Przynajmniej tak sami o sobie twierdzą. Ale nie wiem, bo nigdy nie miałam żadnego 
Węgra. Któraś z was miała? – kończy zuchwałym pytaniem, które, rzecz jasna, zostaje 
bez odpowiedzi, zwłaszcza że wszyscy mężowie świdrują wzrokiem swoje żony.
 

– To chyba przesada, skoro są tacy chorowici – bąkam pod nosem.

 

– Nie, chorują tylko poeci, a przecież żadna rozsądna kobieta nie idzie do łóżka z 

poetą. Zapomniałam, a właściwie nie zdążyłam wymienić melancholii. Na to też 
chorowali. Ich kochanki i żony były dziwne… Jedna była śliczna i młoda, a wyszła za 
chorego na syfilis alkoholika, bo był wieszczem.
 

– Faceci mają lepiej – rzuca Jolka. – Napiszą kilka wierszy i już wszystkie na nich

lecą. Oczywiście wszystkie nierozsądne.
 

Męska część towarzystwa najwyraźniej rozważa, czyby nie poświęcić się pisaniu 

poezji.
 

– A kuchnia węgierska, mówię wam, marzenie. Można tam jeść wszystko to, 

czego sobie odmawiacie na co dzień. Można, a nawet trzeba, bo nic innego nie ma.
 

– Widać, że kuchnia węgierska przypadła ci do serca – mówi Aśka, która nigdy 

się nie odchudza.
 

– Wiem, wiem, trochę utyłam – nie zraża się Baśka, bezbłędnie odczytując jej 

pozornie niewinny komentarz. – Tam rzeczywiście nie sposób nie utyć. W każdej 
„lekkiej” potrawie są ukryte skwareczki, smalec i śmietana trzydziestka.
 

Na koniec Baśka proponuje wspólny wypad do knajpy Transylwania, rozlegają 

się brawa. Szczerze mówiąc, jej prelekcja była ciekawa, bo o parlamencie, zamku i 
bazylice Świętego Stefana można przeczytać wszędzie, a o tym, co opowiedziała Baśka –
nie.
 

O dwunastej zamykam drzwi za ostatnimi gośćmi, czyli Jolką i Karolem, padam 

na kanapę i mam wrażenie, że już się z niej nie podniosę. Patrzę na sterty brudnych 
naczyń na blacie kuchennym, na stole, na parapecie, półkach – niestety, to cena życia 
towarzyskiego. Ale sądząc po śmiechach i radosnych minach, przyjęcie się udało. 
Trudno, niedzielne przedpołudnie mam już zajęte sprzątaniem.
 

W końcu podnoszę się jak stuletnia staruszka i wlokę do łazienki, żeby umyć 

zęby, prysznic wykluczony. Mimo że myśl o wrogu cały czas mi się kołacze po głowie, 
zasypiam natychmiast kamiennym snem i nic mi się nie śni. A jednak organizm ludzki 
umie się w razie konieczności bronić.
 

Budzę się w całkiem dobrym nastroju, wyspana, bez bólu głowy, co pewnie 

zawdzięczam temu, że starałam się ograniczać wino albo byłam w bezwiednym 
kontakcie telepatycznym ze szwagrem, który na odległość wziął na siebie mojego kaca. 
Ciekawe, jak się czuje Baśka. Muszę coś wymyślić i do niej zadzwonić. Powiem, że 
sprawa już się wyjaśniła – że to taka dziwna gra, a jej nowi uczestnicy dowiadują się 
dopiero po jakimś czasie, że w niej uczestniczą. No i właśnie się o tym dowiedziałam, ale
musi zachować to w tajemnicy, bo w przeciwnym razie zostanę zdyskwalifikowana. 
Baśka pewnie spyta, co można wygrać. Powiem, że nie wiadomo, ale coś cennego. Rada 
z siebie przeciągam się przed wstaniem i w nogach łóżka stopą wyczuwam coś 
miękkiego, jakieś futerko. Przecież nie mam kotów, a poza tym koty mają inne futro – 
przechodzi mi przez głowę. Zrywam się i podnoszę kołdrę. Kobiety na taki widok 
najczęściej wydają z siebie przeraźliwy pisk, a ja wówczas najczęściej kamienieję, nie 
mogę się ruszyć i dopiero po jakimś czasie ogarnia mnie wielka słabość, a moje biedne 
serce pika jak zwariowane. Na prześcieradle leży mysz. Pewnie martwa, skoro się nie 
rusza. Cofam się przerażona, a w końcu wybiegam z sypialni, z trudem łapiąc powietrze i
czując skurcze żołądka, które nie wróżą niczego dobrego, więc po drodze do kuchni 
zaliczam jeszcze łazienkę.
 

Po kwadransie nerwowego chodzenia i gorączkowego myślenia dzwonię do Jolki.

 

– Czyś ty oszalała, wiesz, która jest godzina? – mówi Jolka zaspanym głosem.

 

– Dziewiąta – odpowiadam, patrząc na zegarek.

 

– No właśnie, ale jest niedziela. A ja codziennie wstaję o szóstej. A poza tym 

jestem przejedzona i mam kaca. Zadzwoń za dwie godziny, dobrze?
 

– Jolka, nie odkładaj słuchawki – wołam rozpaczliwie.

 

– Cholera, nie ma to jak przyjaźń.

 

– Słuchaj, mam już nie tylko mole. Ja mam również… – milknę, bo boję się jej o 

tym powiedzieć.
 

– Mów, skoro już mnie obudziłaś.

 

– Ja mam mysz – mówię ze zdziwieniem. Teraz już obie milczymy. Jest zaspana, 

może do niej nie dotarło. – Mam mysz – powtarzam, teraz już z rezygnacją.
 

– Słyszałam.

 

– I co ty na to?

 

– No to kicha, jak mówią menele w mojej okolicy. A gdzie ją masz?

 

– W łóżku.

 

– Nie zgrywaj się. Myszy mieszkają w norach albo… No nie wiem gdzie, ale na 

pewno nie w ludzkich łóżkach. Spytaj Baśki, ona jest biologiem.
 

– Przestań, Baśka nie może się o tym dowiedzieć.

 

– Racja, po wczorajszym występie lepiej nic jej nie mówić. Jeszcze raz powiedz, 

co z tą myszą, bo nie rozumiem.
 

– No, obudziłam się i stopą, wiesz, że rano lubię się przeciągać, dziś widocznie 

przeciągnęłam się bardziej niż zwykle, i stopą dotknęłam czegoś futerkowego. 
Podniosłam kołdrę, a tam leży mysz.
 

– Jak leży, to pewnie martwa, bo nie sądzę, żeby sobie smacznie spała.

 

– Ja też tak pomyślałam, ale boję się wejść i sprawdzić. Już i tak się porzygałam. 

Najgorsze, że, no wiesz, w tych wierszykach było o myszach.
 

– Słusznie. Czyli ciąg dalszy?

 

– Jestem pewna. Czy mogłabyś do mnie przyjechać? Sama tam nie wejdę.

 

– Boże, dlaczego ja się z tobą przyjaźnię? Żegnaj, leniwa niedzielo. Daj mi 

godzinę.
 

– Jadąc, zastanawiałam się nad motywem myszy w literaturze – mówi Jolka z 

przekąsem, kiedy otwieram jej drzwi. – Chyba zadam swoim uczniom takie 
wypracowanie do napisania.
 

– A co wymyśliłaś? Jakie książki? – dopytuję się, żeby opóźnić chwilę naszego 

wejścia do sypialni.
 

– Ludzie i myszy, Dżuma…

 

– Tam są szczury…

 

– Postanowiłam zaliczyć je do tej samej kategorii co myszy. Myszy w Królu 

Learze, ktoś tam się nimi żywił, a w Hamlecie pułapka na myszy symbolizowała pułapkę 
na zło, a mysz diabła. I setki bajek. Ale ty mnie tu nie zagaduj, tylko pokaż swoją mysz.
 

– Nie jest moja.

 

– Teraz jest twoja, spałaś z nią w jednym łóżku.

 

– Chyba raczej ona ze mną.

 

Jolka to dzielna osoba, ale do czasu. W progu sypialni zatrzymuje się i dalej 

zaczyna się już skradać, idzie na palcach, ja za nią, też na palcach, ostrożnie, powolutku. 
Stajemy obok łóżka, daje mi znak, żebym podniosła kołdrę, która jak na złość 
powleczona jest w poszwę w kotki: to pościel Laury, nie chciała jej zabrać, a szkoda mi 
było ją wyrzucić. Kręcę głową, że nie mogę. Jolka robi groźną minę i rozkazująco 
wskazuje palcem kołdrę. Nie mam wyjścia. Podnoszę ją. Naszym oczom ukazuje się 
szarobura mysz z oczami, ogonem, pazurkami. Jolka pochyla się ostrożnie, potem trochę 
bardziej, a wreszcie zaczyna się śmiać.
 

– Przecież to sztuczna mysz. Zabawka – mówi, chwytając moją mysz za ogonek. 

– No tak, ale skąd się tutaj wzięła?
 

– Właśnie.

 

Patrzymy na siebie z niedowierzaniem i zgrozą. Obie z pewnością myślimy o tym

samym: o historiach z ubecką legitymacją, którą gospodarz przyjęcia znajduje w swoim 
mieszkaniu po wyjściu gości. Jolka najwyraźniej nie przyjmuje do wiadomości tego 
scenariusza, bo pyta:
 

– Od kiedy możesz ją tam mieć? Bo nie wierzę, że od wczoraj.

 

Zastanawiam się dłuższą chwilę. Szczerze mówiąc, nie mam ochoty się 

przyznawać, że od kiedy mam sypialnię tylko do własnej dyspozycji, czyli od wielu lat, 
nie ścielę rano łóżka, tylko tak troszkę uklepuję pościel, żeby nie była całkiem 
rozgrzebana.
 

– Najwyżej od dwóch tygodni. Wprawdzie, jak wiesz, zmieniam pościel co 

tydzień – zaczynam się tłumaczyć – ale tym razem mi się nie chciało. Miałam zamiar 
zrobić to dzisiaj.
 

– I domyślam się, że nie ścielesz starannie łóżka ani nie wietrzysz pościeli, no 

wiesz, jak nasze matki, w otwartym oknie.
 

Milczę.

 

– Czyli w ogóle go nie ścielesz ani tym bardziej nie wietrzysz, więc mysz 

rzeczywiście może spać z tobą już od dwóch tygodni.
 

– Owszem, od dwóch tygodni.

 

Łapiemy się kurczowo tego pomysłu i już go nie wypuszczamy z rąk. Myśl, że 

moim prześladowcą mógłby być ktoś z przyjaciół, jest zbyt straszliwa, żeby ją brać pod 
uwagę, ale, niestety, nie chce mi się też wierzyć, że przez dwa tygodnie spałam z myszą i 

jej nie odkryłam.
 

– A teraz, moja droga, naprawdę już czas, żebyś zadzwoniła do Anki. Nawet nie z 

powodu tej myszy, którą będziesz mogła podarować swojej wnuczce do zabawy, ale z 
powodu córki. To był sygnał, że nieprędko, jeśli w ogóle, wróg da ci spokój. Płonne 
nadzieje. Wracam do domu, żeby się jeszcze przespać – patrzy na mnie z wyrzutem – a 
wieczorem chcę wiedzieć, co z nią ustaliłaś.
 

– Z kim? – pytam.

 

– Z detektywką Anną Parduc – mówi dobitnie Jolka, zmieniając spojrzenie z 

pełnego wyrzutu na mordercze. – Wychodzę. Przyjemnego sprzątania – dodaje, rzucając 
okiem na bajzel w kuchni. – Wybacz, że nie pomogę. I zmień pościel, żeby nie cuchnęła 
myszami.
 

– No to pa, dzięki – mówię potulnie, bo widzę, że skończyły się żarty, a zaczęły 

się schody, bardzo strome, po których, być może, długo będę musiała się wspinać. Nie 
szkodzi, może przynajmniej schudnę. Podobno w czasie wspinaczki traci się mnóstwo 
kalorii. Tak przynajmniej twierdził Bartek, mąż Weroniki, który chodził po górach.
 

A potem cały dzień odkładam telefon do Anny Parduc na później. Sprzątam 

dokładniej, niż planowałam, przygotowuję się do szkolenia solidniej, niż trzeba. Co rusz 
biorę do ręki telefon i rzeczywiście dzwonię, ale za każdym razem do kogo innego, a do 
mamy nawet trzy razy. W końcu zirytowana pyta:
 

– Słuchaj, czy ty się nudzisz? Dzwonisz trzeci raz i pytasz o to samo. Myślisz, że 

ja mam czas na rozmowy? Niczego mi nie trzeba, czuję się doskonale, w mieszkaniu 
grzeją, wnuki dzwoniły, a poza tym w ogóle się nie nudzę – odpowiada hurtem na 
pytania, które jej zadawałam na raty.
 

– No to świetnie, uspokoiłaś mnie – odpowiadam nieznośnej staruszce, w której 

nie ma za grosz wdzięczności, chociaż tak się o nią troszczę. Nie ma pojęcia, jakie 
wredne bywają dzieci, kiedy rodzice są starzy i chorzy.
 

Oczywiście wiem, że tak naprawdę się nie złości, to jej taktyka, żeby nie sprawiać

mi kłopotu i przekonać mnie, że doskonale sobie radzi, więc powinnam zająć się 
własnymi sprawami.
 

Potem dzwonili do mnie moi imprezowicze, żeby podziękować i zapewnić, że 

było fantastycznie. Może był wśród nich ten, kto podrzucił mi mysz? Nie, przysięgam 
sobie, że nigdy więcej o tym nie pomyślę. Odezwała się także Baśka, chociaż po swoich 
występach pod wpływem kilku kieliszków wina na ogół milczy całymi dniami.
 

– Czy ja coś przeskrobałam? – pyta cicho.

 

– Nie, skądże znowu, ale proszę cię nie mów nikomu o grze, w której uczestniczę,

bo to tajemnica – odpowiadam półszeptem.
 

– O jakiej grze?

 

– Mówiłam ci, chyba zapomniałaś – kłamię. – Wiesz, jesteś jedyną osobą na 

świecie, której po trzech kieliszkach wina urywa się film – dogryzam jej, chociaż Baśka 
jest tak poczciwa, że nie zasługuje na to.
 

– Po jakich trzech kieliszkach! Wypiłam tylko dwa.

 

Ręce mi opadają. Może powinna przerzucić się na wódkę?

 

– Basiu, w porządku, tylko na razie nic nie mów. Potem ci wszystko wyjaśnię.

 

– Dobrze, przepraszam cię. I wiesz, mam sposób na twoje owady. Bardzo 

skuteczny. Przyślę ci mejlem, bo to trochę skomplikowane. Na pewno byś nie 
zapamiętała. Metoda ekologiczna.

 

– Słuchaj, a masz też coś na myszy? – pytam i w tym samym momencie gryzę się 

w język, bo po pierwsze, nie chcę, żeby Baśka wiedziała o myszy, a po drugie, przecież 
mysz jest sztuczna.
 

– Masz myszy? – pyta przerażona.

 

– Nie, nie, tylko u mamy chyba są.

 

– Pomyślę.

 

– Dzięki.

 

W końcu nie ma rady, dzwonię do Anny Parduc. Pokrótce wyjaśniam, o co mi 

chodzi, jąkam się i dukam – chociaż skończyłam polonistykę, nie potrafię opowiedzieć 
prostej historii, składającej się z kilku faktów. Słucha cierpliwie, a wreszcie umawiamy 
się na koniec tygodnia, bo tak się składa, że teraz jest we Wrocławiu, a potem wyjeżdża 
do Gdyni. Prosi, żebym przygotowała wszystkie wiadomości i wydrukowała mejle od 
wroga, żebym opisała całą historię możliwie szczegółowo, z datami, i sporządziła listę 
wszystkich bliskich mi osób, zwłaszcza tych, na które pada choć cień podejrzenia.
 

– Wszystkich, rozumie pani, nawet z przeszłości, jeśli stało się coś szczególnego 

w związku z daną osobą.
 

– Również z czasów przedszkolnych? – pytam, przypominając sobie, że Jolka 

chce się mścić na Jaśku, który ją oblał zupą, kiedy byli w starszakach.
 

– Bez przesady – odpowiada – tylko z lat dorosłych, ale jeśli w czasach liceum 

był ktoś, komu pani zalazła za skórę, jego też proszę uwzględnić.
 

– Przepraszam, a czy mogę spytać o koszty?

 

– Spotkanie wstępne za darmo, a jeśli pani się zdecyduje, przedstawię kosztorys.

 

Szczerze mówiąc, nie pomyślałam o tym wcześniej, ale to musi być kosztowna 

impreza. Przecież szukanie takiego wroga jest jak szukanie igły w stogu siana albo 
obrączki w piasku na plaży. Wiem coś o tym, bo Marcel kiedyś nad Bałtykiem zgubił 
swoją („Aha, zgubił – kpi Strofa. – Zdjął ją, bo się zapatrzył na jakąś laskę”.) i na 
czworakach szukaliśmy jej pięć godzin w dziesięć osób. Bezskutecznie. Potem sobie 
wmawiałam, że to przyniosło nam pecha, ale pecha mieliśmy od początku. No więc – 
koszty. Czy mnie na to stać?
 

Znów spokój. Cisza na morzu, żadnych myszy ani wierszyków. U Laury też. Nie 

mam jednak odwagi odwoływać spotkania z Anną Parduc. Szkolenia z pracownikami 
Miecha idą fantastycznie. I byłam z nim na kolacji. Chciałam odmówić, ale uznałam, że 
nie powinnam, bo to kolacja służbowa. Michał na pewno by mnie zrugał, na koniec 
dodając swoje rytualne: „Czy ty wiesz, że mam żonę i małe dziecko?”. Kolacja była 
fantastyczna i wypiliśmy do niej butelkę wina, więc oboje musieliśmy zostawić 
samochody pod restauracją o wdzięcznej nazwie Stonoga. Ale warto było się spotkać, bo 
nie tylko udało nam się wprowadzić kilka zmian do kolejnych szkoleń, ale także 
porozmawiać na inne tematy. W pewnym momencie zdumiona jego oczytaniem i wiedzą 
spytałam, co studiował.
 

– Nie zgadniesz – bo tymczasem przeszliśmy na ty. – Filozofię.

 

– Aha, czyli wszystko jasne. Tylko filozofowie mają tak otwarte i wszechstronne 

umysły i znają się na wszystkim.
 

– Bez przesady. Znam też bardzo głupich filozofów. I nigdy nie byłem orłem. 

Ciągnąłem na trójczynach. A egzamin z logiki zdawałem trzy razy. Do dziś mi się śni.
 

– Ale nie żałujesz tych studiów.

 

– Nie, mimo wszystko. Były ciekawe, a od kolegów z innych wydziałów nieraz 

słyszałem, że konają z nudów.
 

– Tak, wiem coś o tym. Ja też umierałam, na przykład na zajęciach z języka 

starocerkiewnosłowiańskiego. Nie mogłam też znieść wielu wykładów. A przez Szekspira
miałam zmarnowane wakacje i go znienawidziłam.
 

– Musiałaś zdawać jakiś egzamin we wrześniu?

 

– Tak, w dodatku pod koniec września. Profesor mnie nie lubił, ale Jolka, moja 

przyjaciółka, uważa, że miał ku temu powody. Mniejsza z tym. W każdym razie nie pytał 
o sens, lecz o detale. Rozumiesz – o de-ta-le. Czyli na przykład o to, kto jak był ubrany. A
w dodatku ten profesor mieszka teraz gdzieś obok mnie, chyba w sąsiedniej klatce. Na 
myśl o tym, że kiedyś natknę się na niego, a przecież wcześniej czy później musi to 
nastąpić, ciarki mi chodzą po plecach.
 

Miech był wyraźnie rozbawiony moimi opowieściami. Trudno uwierzyć, że 

wydawał mi się sztywniakiem. Potem on z kolei opowiedział kilka anegdot ze studium 
wojskowego, potem ja z zajęć z ekonomii politycznej socjalizmu i ze szkoleń. W końcu 
zerknęłam na zegarek.
 

– Niemożliwe, już dziesiąta, a ja jutro mam spotkanie z twoją grupą.

 

– No tak, trzeba iść, ja też zapomniałem o pracy. Pocieszę cię, że jutrzejsza grupa 

będzie wyjątkowa, sama się przekonasz. Więcej nie powiem, niech to będzie 
niespodzianka, mam nadzieję, że miła.
 

– No dobrze, więc nie pytam, tak czy inaczej, muszę być wyspana i punktualna, z 

czym, jak miałeś okazję się przekonać, miewam kłopoty.
 

– Nie przypominaj już o tym. Zresztą ja cierpliwie czekałem i przynajmniej 

mogłem spokojnie przeczytać gazetę. To twoi współpracownicy panikowali i bez przerwy
próbowali mnie od niej oderwać.
 

– Mówili, że jesteś zdenerwowany. – Nie powinnam tego mówić.

 

– Nic podobnego. Często przypisujemy własne uczucia innym.

 

Kiedy wyszliśmy z restauracji, ulice były już prawie puste. Ponieważ jechaliśmy 

w przeciwnych kierunkach – on na Żoliborz, ja na Mokotów, zamówiliśmy dwie 
taksówki. Szczerze mówiąc, chętnie posiedziałabym z nim jeszcze godzinkę, co oznacza, 
że mam się trzymać od niego z daleka. Tylko tego brakowało, żebym się znów uwikłała 
w romans z żonatym facetem. Ciekawe, że do tej pory ani razu nie wspomniał o żonie. 
Kiedy ludzie spędzają ze sobą trzy godziny, mówią również o swoich mężach i żonach. A
on ani słowa.
 

Umówiłam się z Miechem, że jego pracownicy nie będą mi wysyłać mejli po 

szkoleniach, tylko wszelkie wątpliwości wyjaśnimy na kolejnym spotkaniu. Dzięki temu 
mogę nie odbierać poczty i nie myśleć bezustannie o wrogu. Zajrzę do skrzynki dopiero 
w piątek. Żeby do poniedziałku zdążyć przetrawić kolejne wierszyki i obelgi typu 
„suczydło”, „wredny babsztyl”, i dotrwać do następnego piątku.
 

Miech miał rację – to szkolenie było miłą niespodzianką. Jeszcze nigdy takiego 

nie prowadziłam. Jego firma postanowiła zrobić prezent wolontariuszom z różnych 
domów opieki i domów dziecka. Jestem pewna, że to był pomysł Miecha i że udało mu 
się jakoś przekonać dyrektorów. Ale jak, przecież bogaci biznesmeni na ogół niechętnie 
wydają pieniądze? Byłam naprawdę wzruszona. W pewnej chwili zamknęłam swój 
podręcznik do szkolenia. Nie był mi potrzebny. Omawialiśmy trudne sytuacje, które 
często są udziałem wolontariuszy, a czasem pozwalałam im po prostu na rozmaite 
refleksje związane z ich pracą. Uczyli się od siebie nawzajem i uczyli mnie. Byłam 

jedynie dyskretnym moderatorem. Czasem zadawałam pytania, zachęcałam ich do 
rzucania pomysłów na rozwiązanie problemów, z którymi sobie nie radzą. Jedna z 
wolontariuszek, po sześćdziesiątce, była wręcz kopalnią wiedzy, jakiej nie sposób znaleźć
w podręcznikach. I kilkoro młodych, zaledwie dwudziestoparolatków, nauczyło się od 
niej więcej niż podczas kilku miesięcy pracy. Ciekawe, jak nienachalnie przekazywała 
swoje doświadczenie, jak ostrożnie wypowiadała się na temat różnych sytuacji ze starymi
ludźmi albo chorymi w hospicjach, jak podkreślała, że trzeba zrozumieć osobę, której 
pomagamy, w przeciwnym razie możemy jej zaszkodzić. Podawała przykłady. Umiała 
odpowiedzieć prawie na każde pytanie, ale swoje odpowiedzi kończyła jednak pełnym 
wątpliwości: „Ale nie muszę mieć racji”. Albo: „Za każdym razem jest inaczej”.
 

– Czasem ktoś nie chce, żeby mu pomagać, wystarczy, że się przy nim w 

milczeniu posiedzi. I zdarzają się tacy, którzy mają o wszystko pretensję, zrzędzą, 
złoszczą się. Ale ci ludzie często już nie są sobą. Bardzo ważne jest, że inaczej się 
starzejemy. Mnie się wydaje, że ci najbardziej nieznośni są też najbiedniejsi, najbardziej 
samotni, bo mają w sobie najwięcej lęku i niezgody na swoją sytuację. I często nie lubią 
nie tylko swojej rodziny, ale również siebie. A ich też nikt nie lubi.
 

Pożegnaliśmy się serdecznie, z żalem, że to koniec, bo każdy miał jeszcze coś do 

powiedzenia, chciał o coś zapytać. Z tego wszystkiego zapomniałam im rozdać ankiet. 
Szczerze mówiąc – nie zapomniałam. Wydawało mi się niestosowne, żeby oceniali tak 
wyjątkowe spotkanie, które zresztą poprowadzili sami. Potem jeszcze wpadłam na chwilę
do Miecha.
 

– No i co? – spytał, zanim zdążyłam zamknąć drzwi. – Miałem rację?

 

– Oj, tak. Ale skąd wiedziałeś, że ja umiem poprowadzić takie spotkanie, przecież

ja nigdy…
 

– Wiedziałem.

 

– Wiesz, wciąż nie mogę ochłonąć, to było coś nadzwyczajnego. Gdybyś mnie 

teraz spytał o to, czy lubię swoją pracę, nie miałabym kłopotu z odpowiedzią. Dzisiaj 
naprawdę ją lubię.
 

– Cieszę się. To był eksperyment. Spytałem kilku wolontariuszy, czy mają ochotę 

na takie spotkanie. Nie byłem pewny, bo przecież oni też uczestniczą w jakichś 
szkoleniach. Ale wszyscy bardzo się ucieszyli, podobał im się ten pomysł. Według mnie 
firmy farmaceutyczne, które przecież zarabiają na starości i chorobach, powinny czasem 
dać coś ludziom, którzy ich lekarstwa kupują. Teraz gromadzę następną grupę, z którą 
spotkasz się za dwa tygodnie. Aha, zapomniałem ci powiedzieć, że nie musisz im dawać 
ankiet do wypełniania.
 

– Całe szczęście, bo właśnie tak zrobiłam, chociaż nie byłam pewna, czy się na to 

zgodzisz.
 

– Ale jutro już klasyczne szkolenie z ankietami, dobrze?

 

– Tak, jasne. To ja lecę, bo muszę teraz przemyśleć swoje jałowe życie. Wiesz, 

nigdy nie byłam wolontariuszką, przy nich czułam się gorsza.
 

– Przestań, nie wszyscy muszą to robić i nie wszyscy się do tego nadają. 

Większość z nas, niestety, się nie nadaje. Na przykład ja.
 

– Ale coś ważnego jednak zrobiłeś, zebrałeś tych ludzi, namówiłeś swoich 

szefów, żeby zapłacili. Podle się czuję, żerując na wolontariuszach. To tak, jakbym 
zaciągnęła dług.
 

– No to kiedyś go spłacisz. Nie marudź, tylko leć do domu.

 

Lecę do domu jak na skrzydłach. Może jednak uda mi się rozpocząć to nowe 

życie, może dzisiejszy dzień jest zwiastunem czegoś nowego, innego. Może mnie 
zainspiruje. W każdym razie postanawiam o tym pomyśleć, trzeba coś zrobić, ale na razie
nie mam pojęcia co. Jedno jest pewne – myśl o konieczności spłacania kredytu, 
wspierania mamy i Laury nie może mnie wiecznie paraliżować. Skoro nie sposób 
naprawić błędów młodości, to może chociaż jakoś rozsądnie wypełnię swoją starość, 
żeby na łożu śmierci Strofa wreszcie mogła mnie za coś pochwalić. Ale po co myśleć o 
śmierci? Po takim szkoleniu jednak trudno o niej nie myśleć. Wciąż mówiliśmy o 
śmierci. Boże, spraw, żebym nie była dokuczliwą staruszką, której nikt nie cierpi i która 
wszystkim dokoła zatruwa życie. Niemal słyszę, jak Bóg mi odpowiada: „Dajże mi 
spokój”. Tak, wiem, wstyd o coś takiego prosić Boga. Ludzie proszą o pokój na świecie, 
o zażegnanie klęsk żywiołowych, a ja o taką błahostkę.
 

Laura zostawiła dwa esemesy, żebym się odezwała. Od czasu, kiedy dostała od 

mojego wroga list, staram się do niej codziennie dzwonić, na wszelki wypadek.
 

– Cześć, mała, wszystko porządku?

 

– Nie, dostałam kolejny list…

 

Boże, dorwę go i zabiję! Niech dręczy mnie, ale Laurę niech zostawi w spokoju.

 

– Co napisał?

 

– Lepiej nie wychodź po zmierzchu.

 

To już nie epitety pod moim adresem ani idiotyczne rymowanki, to groźba 

skierowana do niej.
 

– A jak ja mam nie wychodzić po zmierzchu, skoro jest jesień, a mam dwa psy?

 

– No właśnie. To niemożliwe. Słuchaj, zrobię coś z tym. Przyrzekam. A na razie 

poproś jakąś sąsiadkę, żeby ci towarzyszyła. Kogoś, kto też ma psa. Żebyś nie chodziła 
sama. Albo przeprowadź się na kilka dni do mnie.
 

– Nie ma mowy.

 

– No to umów się z jakąś sąsiadką, dobrze? Naprawdę mi przykro, nie wiem, co 

się dzieje.
 

– A może byś tak trochę pogrzebała w swojej przeszłości – mówi ze złością, 

chociaż wiem, że nie jest zła, po prostu się boi.
 

Dzwonię do Anny Parduc, żeby się upewnić, czy nasze niedzielne spotkanie jest 

aktualne.
 

– Jak najbardziej. Czy coś nowego?

 

– Tak, moja córka dostała list, tym razem z pogróżkami. Jak na razie nie 

sprawdzam skrzynek, bo mam cały czas szkolenia i nie mogę sobie pozwolić na bezsenne
noce ani zdenerwowanie.
 

– Ale przed niedzielą proszę to zrobić i wszystko wydrukować. I niech pani nie 

zapomni o tej liście.
 

– Tak, pamiętam. Zrobię ją w sobotę.

 

– Powinnam mieć też listę nazwisk pani sąsiadów, ale to chyba niemożliwe. Zdaje

się, że pani mieszka tu od niedawna.
 

– Od miesiąca. Znam tylko sąsiada, który mieszka obok. To znaczy nie znam go, 

kilka razy rozmawialiśmy, to wszystko.
 

– W porządku, sama to załatwię.

 

– Dziękuję. A więc do niedzieli.

 

W piątek sprawdzam w końcu skrzynki. W pocztowej są rachunki, własnoręcznie 

wykonana widokówka od Weroniki (jaka ona jest staroświecka, całkiem jak 
Szymborska), listy z banku, w mejlowej wiadomość od wroga. Najwyraźniej znudziło mu
się rymowanie i szukanie adekwatnych wierszyków, bo tym razem ogranicza się do 
jednego pytania: „Jak się ma córeczka?”. Jasne, że nie najlepiej, draniu, skoro ją 
straszysz. Ale nawet gdybym zrobiła coś okropnego, nikt nie ma prawa mścić się za to na
moim dziecku.
 

Dzwonię do Jolki, żeby pomogła mi przygotować listę dla Anny Parduc.

 

– Może do mnie przyjedziesz? Skoro mi naraiłaś detektywkę, to teraz pomóż mi 

zrobić listę wszystkich ludzi, których znam.
 

– Nie wygłupiaj się, byłaby dłuższa niż książka telefoniczna. Chyba coś źle 

zrozumiałaś.
 

– Powiedziała: rodziny, przyjaciół, obecnych i dawnych znajomych, którzy 

wydają się ważni albo podejrzani.
 

– No to chyba rzeczywiście przyjadę, bo nie uporasz się z tym do końca świata. 

Białe czy czerwone?
 

– Może tym razem białe?

 

– Pa, jadę.

 

Siedzimy przy stole nad kartką i zapisujemy każde nazwisko, jakie nam 

przychodzi do głowy. Na razie z przeszłości. Najpierw te, które kojarzą się pozytywnie, 
potem te, które nie wywołują miłych wspomnień.
 

– Słuchaj, to nie ma sensu – mówi Jolka, sięgając po kolejną kartkę. Trzeba 

zapisywać tylko te naprawdę znaczące. Po co ci na przykład Agata Kot? Poznałyśmy ją 
chyba na wakacjach i przez jakiś czas, nie więcej niż rok, spotykałyśmy się na różnych 
imprezach. A potem znikła z naszego życia.
 

– Tak, ale wpisałam ją, bo ma na nazwisko Kot, a to mi się kojarzy z myszą.

 

Jolka otwiera szeroko oczy i patrzy na mnie z… powiedzmy, że z podziwem.

 

– Dobrze, najwyżej wykreślimy. Są jeszcze jakieś koty albo myszy?

 

– Owszem: Jacek Myszkowski, Ewa Mysik, Iza Kocik…

 

– I był jeszcze Wojtek Myszko. Pamiętasz, poznałyśmy go w Stodole na jakimś 

koncercie. Strasznie się do nas przylepił i rzeczywiście wyglądał jak mysz w okularach.
 

– Tak, piszę Wojtek Myszko.

 

Długo biedzimy się nad listą historyczną, czyli nazwiskami z przeszłości. W 

sumie jest ich trzydzieści – mam nadzieję, że Anna Parduc będzie wiedziała, które od 
razu odrzucić. Wpisałam też mojego profesora – jak wszyscy, to wszyscy. Wredny był, 
ale jestem pewna, że nawet mnie nie pamięta. I Kubę. I kilka dziewczyn, które kochały 
się w moich chłopakach, i kilka takich, w których chłopakach kochałam się ja.
 

– Wiesz – komentuje Jolka tę grupkę nazwisk – byłaś okropnie kochliwa.

 

– To były tylko przelotne znajomości. Czasem wystarczyło pójść z kimś do kina, 

żeby wiedzieć, że nie chce się z nim więcej spotykać. Szukałam tego naj-naj-.
 

– No to ci się udało.

 

A teraz lista druga, ważniejsza, z którą mam wielki kłopot, bo przecież to 

świństwo wpisywać na nią dobrych niezawodnych przyjaciół i rodzinę. Ale Anna Parduc 
wyraźnie powiedziała: wszystkie bliskie osoby. Po dwóch godzinach obie listy są 
gotowe. Najwięcej kłopotów miałyśmy z tym, czy wpisać Jolkę.
 

– Uważam, że mnie tutaj nie musisz umieszczać.

 

– Ale przecież ty jesteś mi bardzo bliska.

 

– Ale poza podejrzeniem.

 

– Kto wie, kto wie, Jasiek z przedszkola też nie podejrzewa, że się mścisz na jego 

dzieciach.
 

– Przestań, stawiam im same piątki.

 

– A pamiętasz, jaka byłaś wściekła, kiedy bez ciebie pojechałam nad morze?

 

– Pamiętam, no to wpisz mnie, bo do dziś mam ochotę udusić cię za to.

 

– Co jeszcze?

 

– Wszystkie dowody rzeczowe. Gdzie twoja mysz?

 

– Boże, wyrzuciłam ją.

 

– No to pięknie, główny dowód rzeczowy przepadł.

 

– Ale zaraz, dopiero przedwczoraj, a jeszcze nie byłam w śmietniku, bo nie 

miałam czasu. Nie po to kupuję wielkie worki, żeby latać tam co trzy godziny.
 

Rzucam się do kubła, niestety już pełnego i dość lepkiego, bo trafiły tam również 

obierki warzyw, zawartość kubełka z łazienki, brudna szmata do podłogi, która kilka dni 
leżała wilgotna i zaczęła cuchnąć.
 

– Jest! Tutaj nic nie ginie, co najwyżej zmienia miejsce pobytu.

 

– Wiesz, ja tę scenę widziałam już setki razy. Jak na klęczkach pochylasz się nad 

kubłem pełnym obrzydliwych śmieci i grzebiesz w nim w poszukiwaniu czegoś ważnego.
 

– Przesadzasz. Owszem, raz wyrzuciłam antybiotyki, które miałam zażywać przez

dziesięć dni, jeden raz receptę…
 

– Niestety, pamiętam też kilka ważnych dokumentów, aparat ortodontyczny 

twojej córki, sztuczną szczękę, chyba górną, twojej mamy, kluczyki od…
 

– Dość, niech ci będzie, że setki razy. Mysz jest, a to najważniejsze. A teraz 

drukuję listy.
 

– Czego tu nie ma, i wiersze dla dzieci, i La Fontaine, i Krasicki, i Szekspir – 

mówi z zachwytem Jolka. – O, tego wierszyka nie znam, a właściwie znam go, ale nie 
pamiętam skąd. Tyleś się natrudziła, aby z ziemi, patyków i liści zbudować norkę, a teraz 
wszystko legło w gruzach i nie masz gdzie się schronić. Słuchaj, on nie jest głupi, to 
fragment wiersza Burnsa Do myszy. W każdym razie jest oczytany w mysiej literaturze. 
Ale Burns, Burns, ktoś z naszych znajomych bardzo go lubił. Znał jego wiersze na 
pamięć. Po angielsku.
 

– Nie ktoś, tylko Kuba. I znał nie tylko Burnsa, ale też Keatsa i w ogóle mnóstwo 

wierszy. Czy ty coś sugerujesz? To śmieszne, przecież większość naszych znajomych 
studiowała jakąś filologię. Co w tym dziwnego, że czytali wiersze. W tamtych czasach to 
było oczywiste. To dzisiaj możesz nie czytać, a i tak ci zaliczą.
 

– Ja niczego nie sugeruję, podzieliłam się tylko cenną refleksją, która mi przyszła 

do głowy. A ty zrób z tym, co chcesz. Albo raczej nic nie rób. Niech już Anka się tym 
zajmie. I proszę, umyj tę mysz.
 

Zamykam za Jolką drzwi. Po kilku minutach wraca.

 

– Cofnęłam się z dołu, bo o czymś sobie przypomniałam. Pamiętasz, Baśka miała 

chłopaka na biologii, który robił jakieś doświadczenia na myszach. Zresztą Baśka też 
musiała.
 

– Zlituj się, bo oszaleję. Nie chcę tego słuchać!

 

– Ja nic nie mówię, ale przypomnij sobie. Miał ciężkie poczucie humoru i Baśka 

rzuciła go, bo po kolejnej myszy w domu, tym razem żywej, uznała, że dłużej tego nie 
wytrzyma. Spakowała się i wyszła bez pożegnania jak ty od Kuby.

 

– I co z tego?

 

– A to, że ten chłopak mówił potem, że to twoja wina. Że to ty zbuntowałaś 

Baśkę.
 

– Przecież to nieprawda. Nie obchodziło mnie, z kim Baśka chodzi.

 

– Prawda czy nie, on tak uważał. Radzę ci wpisać go na listę, obok Baśki. Był 

naprawdę dziwny. Czy pamiętasz, czym się zajmował?
 

– Nie pamiętam nawet jego twarzy.

 

– Otóż temat jego pracy dyplomowej brzmiał: „Mutacje negatywne dominujące w

pętlach regulacyjnych bakteriofaga lambda i operonu laktozowego”.
 

– Tak – odzywam się wreszcie po dłuższej chwili pełnego grozy milczenia. – Nie 

mógł być normalny. Ale ty też nie jesteś.
 

To niesamowite: kiedy człowiek przyjrzy się swojej przeszłości, odkrywa w niej 

mnóstwo wrogów, no może to przesada, że wrogów, ale – powiedzmy – osób, które nie 
były mu życzliwe albo o coś się obraziły. Komu jednak dopiekłam tak bardzo, że mnie do
dziś nienawidzi, nadal nie mam pojęcia.
 

Sobotę staram się spędzić tak, jakby nic się nie działo. Jadę do Laury, potem 

zabieram mamę do parku. Chodzi z laską, ale całkiem sprawnie. Chyba jej jeszcze nie 
potrzebuje, ale czuje się z nią pewniej.
 

– Och – wzdycha mama, wystawiając twarz do jesiennego słońca – jakie ty miałaś

powodzenie u chłopców. Kiedy byłaś w liceum, ciągle do nas przychodzili jacyś 
młodzieńcy. Ja to najbardziej lubiłam Jarka, ale on chyba był już z twoich studiów.
 

– Jakiego Jarka? Nigdy nie miałam takiego chłopaka.

 

– Miałaś, miałaś. Pamiętam go. Nie mogłam zrozumieć, że go nie chcesz. Czasem

przychodził pod twoją nieobecność i gawędziliśmy sobie w kuchni. Był naprawdę 
przystojny, dobrze wychowany i to od niego nauczyłam się parzyć dobrą herbatę. 
Właściwie to czemu go nie chciałaś?
 

Tak, mama ma dobrą pamięć, Jarek – trzeba go wpisać na listę. Zerwałam z nim z 

dnia na dzień, bo paskudnie sobie ze mnie zażartował w towarzystwie, które w dodatku 
słabo znałam. Pamiętam, jak oczy wszystkich skierowały się na mnie, a niektórzy zaczęli 
się śmiać, chociaż to, co Jarek powiedział, było raczej przykre. Kiedy mnie odprowadził 
do domu, powiedziałam na ulicy przed drzwiami: „To nasze ostatnie spotkanie. Nigdy 
więcej do mnie nie przychodź i nie dzwoń”. Był zdumiony, chociaż wiedział, o co 
chodzi. „Przepraszam cię, nie chciałem tego powiedzieć”. „Ale powiedziałeś. A jak 
powiedziałeś raz, to powiesz też drugi raz i następny. Nie chcę być z kimś, kto mnie 
obraża w towarzystwie swoich przyjaciół”, wyjaśniłam. Ale była w tym doza 
nieuczciwości, bo tak naprawdę już od jakiegoś czasu szukałam pretekstu, żeby z nim 
zerwać. Już po miesiącu miałam go dość: wciąż opowiadał o swojej dziewczynie, która 
go rzuciła, i mówił, że śmierdzę jak popielniczka. Może miał rację, ale wobec tego dałam
mu szansę, żeby sobie znalazł kogoś, kto pachnie konwaliami. I znalazł. Wielu 
chłopaków, z którymi mi nie wyszło, dobrze na tym wyszło.
 

– Odpowiesz mi? – słyszę głos mamy.

 

– A jakie było pytanie?

 

– Nieważne, chyba nie powinnam pytać.

 

Chyba nie powinna. W każdym razie za późno na pytania o facetów z przeszłości,

których ledwie pamiętam. Ale może powinnam sobie wszystkich przypomnieć, skoro 
dzisiaj któryś z nich mnie nienawidzi. Nie wiem, skąd ten pomysł, ale zaczynam sądzić, 

że to jeden z nich. Chociaż żaden nie był wredny ani złośliwy. Za radą Jolki postanawiam
zostawić to Annie Parduc. A ja zrobię sobie miły wieczór. Pójdę do kina, a potem 
poczytam. Może wreszcie swoje wiersze, które leżą nietknięte na nocnej szafce – boję się
do nich zajrzeć, bo takie spotkanie po ponad dwudziestu pięciu latach może być przykre, 
a co gorsza śmieszne.
 

Czytam je cały wieczór. No cóż, zdaje się, że świat uwolnił się od jednej 

grafomanki. Dlaczego ktoś chciał je wydać, dziwię się po przeczytaniu kolejnego, w 
którym dość łzawo pastwię się nad jakimś nieudanym związkiem. Prawdziwym, 
wyobrażonym? Nie wiem. Znęcam się też nad przyrodą i detalami z życia codziennego. 
Od czasu do czasu tu i ówdzie pojawia się cień ironii, co mnie cieszy, bo przecież zawsze
byłam wesołą dziewczyną, ale tak zwane liryczne ja w moich wierszach jest najczęściej 
śmiertelnie poważne. Widocznie uważałam, że tak powinno się pisać. Najdziwniejsze jest
to, że dzisiaj, kiedy mam za sobą tak wiele porażek, uważam inaczej. Że bez ironii i 
śmiechu nie da się żyć normalnie. Pod koniec książki trafiam na wiersz, który daje mi do 
myślenia – nie, nie dlatego, że jest lepszy czy gorszy niż pozostałe, ale ze względu na 
obecny kontekst, w który się wpisuje:
 

Szary brzask na twojej twarzy przechodzi w decrescendo,

 

Śpisz. Niebo w mysim kolorze wisi w oknie zmęczone,

 

Nie śpię. Gdzieś skrobie mysz. Chyba sprawię ci kota.

 

No tak, Kuba miał myszy. I rzeczywiście chciałam mu podarować kota, ale 

rozstaliśmy się, zanim zdążyłam to zrobić. Bałam się u niego zostawać na noc, bo myszy 
grasowały po całym mieszkaniu, wypełniając je przerażającymi piskami i skrobaniem. 
Bałam się zasnąć. Ale Kubie nie przeszkadzały, nawet je dokarmiał. W ogóle miał lepszy 
kontakt ze zwierzętami niż z ludźmi. Tak jak Marcel.
 

Zamykam książkę i postanawiam, że stłamszę w zarodku myśl o jakimkolwiek 

pisaniu. Wszyscy wtedy pisaliśmy, prawie każdy miał potrzebę przelewania na papier 
swoich emocji, jednak tylko dwie, może trzy osoby rzeczywiście poświęciły się 
pisarstwu i wydały kilka książek. Nie było wielkich talentów na naszym roku. Ale z 
pewnością Jolka do nich należała, tylko nie zrobiła użytku ze swoich zdolności. Krótko 
mówiąc, zmarnowała się. Nigdy nie zrozumiem, dlaczego zamiast pisać, zostać 
dziennikarką albo w najgorszym razie zatrudnić się w jakimś wydawnictwie, wolała 
pójść do szkoły. Twierdziła, że czuje powołanie i nic na to nie poradzi. Zrozumiałabym, 
że chce wstąpić do klasztoru, bo to jest jej powołanie, ale do szkoły!? W której tkwi od 
skończenia studiów i nadal wygląda na zadowoloną. Czyta dziesiątki wypracowań i 
każde rzetelnie komentuje. Gada co roku o średniowieczu, odrodzeniu, romantyzmie. I 
nie ma dość. Kiedy ją o to pytam, zapewnia, że co roku inaczej o tym mówi i inni są 
uczniowie. A jednak uważam, że zmarnowała talent. I nie ma na swoim koncie nawet 
podręcznika. Musi jakiś napisać. Będę ją o to dręczyć. Na razie to ona mnie dręczy, co 
chwila dzwoni i dopowiada kolejne nazwiska do listy. W pewnym momencie mówię 
stanowczo:
 

– Jolka, skoro tak późno przypominasz sobie o niej, to znaczy, że nie jest istotna. 

Daj już spokój. Twoja pamięć jest twoim przekleństwem. W ogóle nie wierzę, że te 
wszystkie osoby kiedykolwiek chodziły po świecie. Kto to jest Natalia Kociel? Kto to 
jest Jerzy Jaskułka?
 

– Tak, był taki i nawet pamiętam, że jego nazwisko pisało się przez u zwykłe, z 

czym miał wieczne kłopoty, bo nikt nie chciał tego przyjąć do wiadomości. A oprócz 

Jaskułki byli również Orzeł i Wróbel. Mówiliśmy o nich ptasia trójca.
 

I tak bez końca. Co pół godziny przypomina sobie kogoś, o kim opowiada jak o 

bohaterze powieści. Anna Parduc powinna zatrudnić Jolkę w swojej agencji. Podsunę jej 
ten pomysł, kiedy już rozwikła zagadkę i będę mogła odetchnąć z ulgą.
 

Tymczasem jednak sprawy nabierają rozpędu i podążają w złym kierunku, bo 

punkt ciężkości coraz bardziej przenosi się na Laurę.
 

– Mamo – dzwoni o siódmej rano, przed wyjściem do pracy – ja zwariuję. Co się 

dzieje? Dostałam jakieś twoje zdjęcie z facetem w restauracji. Nie ma w tym nic złego, 
że chodzisz po restauracjach, ale co to za facet, może jakiś gangster? Czy robisz coś w tej
sprawie?
 

– Tak – odpowiadam zdruzgotana.

 

– Co?

 

– Wynajęłam detektywkę.

 

– Kogo?

 

– Kobietę detektywa.

 

– A nie lepszy byłby detektyw?

 

– Nie bądź mizoginistką. Kobiety dzisiaj… – właśnie miałam zamiar zrobić 

wykład o tym, że kobiety zaczynają wyprzedzać mężczyzn we wszystkich dziedzinach 
(no może nie są górnikami, ale tylko dlatego, że nie chcą), ale przerywa mi.
 

– Przestań, nie chcę tego słuchać, nie mam zaufania do detektywki, ale rób jak 

chcesz, tylko skutecznie, bo boję się wyjść z psami, a za chwilę przestanę chodzić do 
pracy, bo niedługo zapanują wieczne ciemności.
 

Cieszę się, że mimo wszystko dopisuje jej poczucie humoru, bo bez tego ani rusz,

ale wiem, że się boi. Ja też.
 

 Rozdział trzeci

 

Anna Parduc zjawia się punktualnie o siódmej, jakby stała pod drzwiami ze 

stoperem w dłoni i palcem na dzwonku. Spodziewałam się kobiety w sportowym ubraniu,
szczupłej, umięśnionej, trochę męskiej, tymczasem mam przed sobą pulchną i bardzo 
kobiecą, z fryzurą, na jaką nie stać mnie nawet w sylwestra, w pantoflach na obcasach i 
wdzięcznej letniej sukience w kwiaty, chociaż jest już listopad. Przypominam ją sobie. 
Chodziła do klasy z francuskim, jedynej żeńskiej klasy w naszym liceum, o której, w 
zależności od sytuacji, mówiono albo wersal, albo harem. Współczułyśmy im. Dziś na 
pewno bym im zazdrościła. Domyśla się, że jestem zdziwiona jej wyglądem, więc, od 
razu przechodząc ze mną na ty, pyta ze śmiechem:
 

– Co, spodziewałaś się jakiejś Angeliny Jolie w skórzanych spodniach?

 

– No, nie aż tak, ale rzeczywiście inaczej wyobrażałam sobie detektywkę.

 

Anka natychmiast przystępuje do działania. Wyjmując duży czarny notes, 

uprzedza, że pierwszy etap będzie dosyć nużący, bo zada mi dziesiątki, może nawet setki 
pytań. I prosi, żebym niczego nie ukrywała, bo musi złapać jakąś nić, po której podąży 
do kłębka. A może nawet kilka nici, ponieważ w takich sprawach rzadko od razu wpada 
się na właściwy trop.
 

– A końce nici na ogół tkwią w historiach, o których wolimy nie pamiętać. 

Powroty do nich bywają bolesne. Nic na to nie poradzę, ale jakiś pozornie nieistotny 
drobiazg często prowadzi do odkrycia dramatycznej prawdy, na przykład tajemnicy 
rodzinnej – mówi, zawieszając na chwilę głos i patrząc mi prosto w oczy. – 
Przypuszczalnie chodzi o kogoś, kogo znasz i z kim coś cię łączy. – Wielkie mi odkrycie!
– Najpierw opowiedz dokładnie, co i od kiedy się dzieje.
 

Ponieważ już wcześniej zrekonstruowałam i zanotowałam w punktach cały 

przebieg wydarzeń, poczynając od karteczki w dziurce od klucza przez bukiet róż i 
myszkę, a kończąc na groźbach i zdjęciu, które dostała Laura, bez większego trudu 
relacjonuję jej historię mojego lęku, ze szczegółami, jak prosiła, a ona pracowicie notuje.
 

– To wszystko – kończę, rada, że poszło mi tak sprawnie.

 

– A teraz poproszę o listę osób.

 

Wręczam jej obie listy, które sporządziłam z Jolką. Patrzy na mnie z 

niedowierzaniem.
 

– Przecież mówiłam, że najważniejszych, a to chyba rejestr wszystkich ludzi, 

jakich kiedykolwiek poznałaś.
 

– Nie. Jedna zawiera najważniejsze i podejrzane osoby z przeszłości, druga 

dotyczy teraźniejszości.
 

– No to sprawy komplikują się już na wstępie. Nie spodziewałam się takiego 

tłumu. Wobec tego zacznijmy od tych, których choć odrobinę mogłabyś podejrzewać.
 

– Chodzi ci o moich wrogów? Każdy czasem wkurzy się o coś, ale ja nie mam 

wrogów.
 

– Wszyscy mają. Co najwyżej o tym nie wiedzą. Nie masz pojęcia, z jak błahych 

powodów ludzie gotowi są do popełnienia zbrodni. A niektórzy w końcu je popełniają.
 

– Zbrodnie? Co masz na myśli?

 

Widząc strach na mojej twarzy, próbuje osłabić siłę rażenia tej makabrycznej 

refleksji.
 

– No, może nie od razu zbrodnie, ale, powiedzmy, większe i mniejsze akty 

zemsty. Zacznij od osób, które za tobą nie przepadają i mogą mieć powód, żeby źle ci 
życzyć.
 

– Naprawdę nie widzę nikogo takiego, ale Jolka twierdzi, że na przykład nasz 

profesor z polonistyki, którego spotkała tutaj, ma powody, żeby mnie nie cierpieć.
 

Snuję tę idiotyczną opowieść z czasów studiów i, kątem oka, ku mojemu 

ubolewaniu, dostrzegam, że Anka wykreśla go z listy. A potem kolejnych dziesięć osób. 
W końcu zniechęcona prosi, żebym przeszła do Kuby.
 

Opowiadam o nim, wspominam też o myszach w jego mieszkaniu, które 

przyczyniły się do naszego rozstania. Wiedział, że panicznie się ich boję. Obok nazwiska 
Kuby ląduje plus. Po chwili otrzymują go także Marcel i obie jego kobiety zwane przeze 
mnie konkubinami, następnie Marcin i żona Marcina (to Anka dopisała ją do listy, bo 
przecież miałam uwzględnić tylko znane mi osoby), Jolka i Baśka, ich partnerzy, kilku 
przyjaciół.
 

– O reszcie opowiedz na razie w dużym skrócie, po dwa, trzy zdania, skupiając 

się na jakichś przykrych wspomnieniach. Krótko mówiąc, spróbuj źle mówić o ludziach. 
Najbardziej interesują mnie ich wady. Taka praca. W razie czego poproszę też o zalety.
 

Tak więc bezkarnie i bez większego poczucia winy, bo przecież dla dobra sprawy,

zaczynam plotkować na temat swoich znajomych i przyjaciół, co wcale nie jest takie 
łatwe, jak się kogoś lubi. Jest jednak pouczające – okazuje się, że wcale nie są tacy 
pozytywni. Coraz bardziej się rozkręcam, a Anka ozdabia listę rozmaitymi znaczkami i 
cały czas notuje, czasem używając czerwonego flamastra, a ma też zielony i niebieski. W 
końcu docieram do Tomka, mojego szwagra, na którym mam zamiar poużywać sobie 
trochę, bo doskonale się do tego nadaje. Ale czuję, że przeholowałam, i trochę 
przestraszona tym, że plotkowanie zaczyna sprawiać mi przyjemność, szybko 
wymieniam kilka jego zalet.
 

– Ale kiedy do niego przyjeżdżam, pozwala mi spać w swojej spiżarni, gdzie 

pachnie chlebem, i bierze na siebie nasze kace.
 

To pewnie dla Anki mało ważna informacja, ale pyta z zaciekawieniem:

 

– Co robi?

 

– Trudno w to uwierzyć, ale kiedy towarzystwo pije, tylko on na drugi dzień ma 

kaca, chociaż jest abstynentem. Mnie to bardzo odpowiada. On jest takim naszym 
portretem Doriana Graya albo kotem z opowiastki Mrożka.
 

– Wolałabym, żebyś się streszczała – mówi Anka, nie podzielając mojego 

zachwytu dla tej nadzwyczajnej zdolności mego wielkodusznego szwagra, którego nasze 
wiejskie imprezy kiedyś wykończą. – Czy to prawdziwy szwagier, czy ksywka?
 

– Najprawdziwszy na świecie. Mój przyjaciel.

 

– A brata kocha?

 

– Kocha.

 

– A nie miał pretensji, że wasze małżeństwo się rozpadło?

 

– Na pewno nie, sam był wtedy zajęty rozwalaniem własnego małżeństwa, a poza

tym on nigdy niczego nie potrafi utrzymać w tajemnicy, to u nich genetyczne. Jeśli 
chcesz, żeby coś szybko rozeszło się po całym kraju, powiedz to jednemu z nich. Marcel 
załatwi Warszawę, a Tomek – prowincję. Gdyby to on był moim prześladowcą, już 
dawno by mi o tym opowiedział ze szczegółami i jeszcze uprzedzałby w przeddzień, co 
właśnie knuje.
 

– Trochę niedorozwinięty? – pyta ostrożnie Anka.

 

– Coś ty! Superinteligentny facet.

 

– Ja chyba nie dam rady! Wszyscy, o których mówisz, wydają się jacyś pokręceni.

Może spróbuj o nich opowiadać jakoś inaczej, bo mam ochotę całą tę menażerię zamknąć
w więzieniu albo w domu wariatów. Rzeczowo, moja droga, i bez fantazji.
 

– Dobra, obiecuję.

 

– Mieszkasz tu od miesiąca, tak?

 

– Na stałe od pierwszego października, ale już wcześniej tu bywałam. 

Przeprowadzałam się na raty. A poza tym było malowanie, zakładanie rolet, przewożenie 
mebli.
 

– A więc zatrudniałaś fachowców.

 

– Oprócz malarza i faceta od rolet jeszcze dwóch mięśniaków, którzy wnosili 

meble, hydraulik, elektryk.
 

– Masz na nich namiary?

 

– Tak, a na roletowca ma Jolka, bo ona z nim tutaj była.

 

– Poprzedni właściciel?

 

– Nie znam go. Widzieliśmy się raptem trzy razy. Młody człowiek, około 

trzydziestki. Informatyk. Ożenił się i postanowili kupić dom pod Warszawą, mieli coś na 
oku, więc było im pilno, tak jak i mnie. Szybko się dogadaliśmy.
 

– Powiedz wszystko, co o nich wiesz, detalicznie. Jak się zachowywał, co mówił 

– prosi Anka i szybko przypomina: – I bez fantazji.
 

Opowiadam, opowiadam, rzeczywiście już nawet głupstwa, na przykład, że na 

podpisanie aktu notarialnego przyszedł w czerwonym krawacie. W końcu, kiedy 
informuję, że taki młody, a już łysieje, i właśnie mam zamiar złapać wiatr w żagle, Anka 
mi przerywa.
 

– A ona?

 

– Widziałam ją tylko raz, kiedy do nich przyszłam. Po dziesięciu minutach się 

zmyła. Nie pamiętam nawet, jak wygląda.
 

– Ile par kluczy dostałaś?

 

– Trudno mówić o parach, bo w drzwiach był tylko jeden zamek. Dostałam cztery

klucze. Kiedy znalazłam zgniłe róże, zadzwoniłam do niego, sugerując, a nawet 
wmawiając mu, że ktoś ma klucz do tego mieszkania. Przestraszył się i zapewnił, że 
oddał mi wszystkie. A poza tym zdziwił się, że go podejrzewam o jakieś kwiaty dla 
siebie. Pewnie pomyślał, że jestem nimfomanką, bo urażony oświadczył, że nie daje 
kwiatów nawet żonie i matce, a co dopiero…
 

– …a co dopiero co?

 

– Nie wiem, nie dokończył zdania, ale jestem pewna, że chciał powiedzieć: 

„obcym babom” albo coś w tym rodzaju.
 

– Kto miał klucze?

 

– Jolka, jak mówiłam, i moja córka Laura. Wiesz, jestem samotna, jakbym, nie 

daj Boże, zemdlała, wolałabym, żeby rodzina nie musiała wyważać drzwi. Ale zmieniłam
już zamek. A właściwie dodałam drugi. Mam teraz dwa, co jest denerwujące, bo gubię się
w tej kolekcji.
 

– Niepotrzebne możesz wyrzucić.

 

– Nigdy nie wyrzucam kluczy, to przynosi pecha. Mam też klucze od mieszkania 

Laury, mamy, cioci Róży, Jolki. Poprzyczepiałam do nich karteczki z imionami.
 

Anka notuje coś przy Jolce. Jak na razie najwięcej notatek jest obok imienia mojej

przyjaciółki. Powiem jej o tym, na pewno się ucieszy, że jest podejrzaną numer jeden. 
Stawia też plusik przy Laurze, co nie spotyka się z moją aprobatą.
 

– Słuchaj, moja córka chyba jednak…

 

– Nie stawiam plusów przy podejrzanych, tylko przy osobach, z którymi 

powinnam porozmawiać – wyjaśnia. – Sąsiedzi?
 

– Znam tylko Koszał… Eugeniusza Dzięcioła, który mieszka obok. Chciał się 

zaprzyjaźnić, ale po kilku dniach się obraził, bo nie przyjęłam zaproszenia na kawę. Jego 
żona piecze szarlotkę. Czasem się kłócą, słyszałam.
 

Anka dalej zasypuje mnie pytaniami: „Kto cię do tej pory odwiedził?” 

(wymieniam towarzystwo parapetówkowe), „Czy ostatnio miałaś z kimś konflikt?” 
(Jasne, że nie.), „Jak znalazłaś mieszkanie?” (Przez internet.), „Czy masz w domu cenne 
rzeczy?” (Niestety, nie.) – bez przerwy notuje i stawia te swoje plusy, minusy, znaki 
zapytania, wykrzykniki. Mam już dość, ale niebawem okazuje się, że najgorsze dopiero 
przede mną.
 

– A teraz Laura. Stan rodzinny, co robi, znajomi, jak wam się układa itp.

 

– Mieszka sama. Nie znam jej towarzystwa. Jest skryta. Pracuje w domu starców 

– odpowiadam rzeczowo, podchwytując styl Anki, po czym dodaję z dumą: – Układa 
nam się dobrze.
 

– Związki?

 

– Kilku nieciekawych chłopaków w przeszłości, ale o szczegóły musisz wypytać 

ją sama. Jest mi niezręcznie mówić o jej życiu osobistym. Same dupki.
 

Anka podnosi głowę i zadaje dziwne pytanie, które nie ma nic do rzeczy:

 

– Nie lubisz mężczyzn?

 

– Uwielbiam mężczyzn. Nie lubię dupków. I to samo odnosi się do kobiet. Ale tak

się składa, że znam więcej dupków niż… no, dupkiń. To nie przypadek, że nie ma 
żeńskiej formy słowa „dupek”. Ani słowa „wróg”. Zauważyłaś to?
 

Parska śmiechem.

 

– Opowiedz coś jeszcze o córce. Coś… charakterystycznego. Sama nie wiem… O

czym powinnam wiedzieć? Czy miała na przykład jakieś kłopoty, dziwne towarzystwo?
 

Tego nie przewidziałam. Że po którymś pytaniu Anki będę musiała opowiedzieć o

sprawach, które już na zawsze pogrzebały w głębokim dole cząstkę mnie. I cząstkę mojej
córki. I wcale nie mam ochoty dokonywać ekshumacji tych cząstek.
 

– Nie wiem, czy to ważne… – ociągam się z odpowiedzią.

 

– Skoro się wahasz, to znaczy, że bardzo ważne – mówi Anka, patrząc na mnie 

wzrokiem, który zapewnia: nie odpuszczę.
 

– Laura… Laura była narkomanką.

 

Zapada cisza. Długopis Anki zawisa nieruchomo w powietrzu. Ta informacja 

musiała na niej zrobić wrażenie, bo siedzi jak sparaliżowana. Nie wie, co powiedzieć.
 

– Domyślam się, że nie znasz jej towarzystwa z tamtych lat – odzywa się 

wreszcie.
 

– Nie bardzo. Przelotnie kilka osób. Na przykład jednego chłopaka, z którym ją 

kilka razy widziałam, ale on już nie żyje.
 

– Jak z tego wyszła?

 

– Nie wiem, czy zdołam ci o tym dzisiaj opowiedzieć, bo to długa historia.

 

– Spróbuj.

 

– Wobec tego pozwól, że napiję się wina. Masz ochotę?

 

– Mam, ale przyjechałam samochodem, więc nie mogę. Ale ty się napij.

 

– Kiedy Laura była w trzeciej klasie liceum, nasze małżeństwo przeszło w 

drastyczne stadium totalnej demolki. Nikt sobie z tym nie radził: ani my, ani tym bardziej
nasze dzieci. Może Laura dałaby radę, gdyby miała coś, czego mogłaby się uchwycić. 
Nie wiem: jakąś pasję, fajnego chłopaka albo mądrą przyjaciółkę, albo gdyby chociaż 
lubiła szkołę. Ale ona była zwykłą nastolatką. Bardzo emocjonalną i bez dystansu wobec 
siebie i świata. I bezbronną. Podejrzewam, że zaczęła brać, żeby uciec od tego i może 
zwrócić na siebie uwagę. Ale my byliśmy zajęci własną draką. Nie zauważyłam tego. 
Widziałam, że coś jest nie tak, ale, uwierz mi, na początku trudno zorientować się, o co 
chodzi. A poza tym… Poza tym chyba jest tak, że wtedy włącza się jakiś mechanizm 
samooszukiwania się. A ja akurat rozsypywałam się po wielu latach żołnierskiej 
dyscypliny i lepienia naszego życia, tak że nadawałam się jedynie do wariatkowa. Kiedy 
sobie uświadomiłam, co się dzieje, nie zwlekałam już ani chwili. Znaczy się z decyzją o 
rozstaniu z Marcelem. A on, też nie zwlekając, z dnia na dzień się wyprowadził. Jakby 
tylko na to czekał. „Jak chcesz – powiedział. – Już mnie nie ma”. Wiedział, co robi: jego 
znajomi mu współczuli i mieli mi za złe, że biedaka pozbawiłam domu. Od tej pory 
wpadał tylko, żeby zabrać swoje rzeczy. Ale kiedy mówiłam mu o Laurze, nie chciał 
słuchać. Gotów był wyłożyć kasę na jej leczenie, żeby go tylko zostawić w spokoju. 
Laura coraz rzadziej nocowała w domu. Szukałam jej. Chodziłam albo jeździłam po 
mieście w nadziei, że ją gdzieś zobaczę. Wypytywałam koleżanki, ale one już dawno 
straciły z nią kontakt. Czasem się pojawiała, wychudzona, ze spuchniętą twarzą, z lękiem
w oczach… Słuchaj, nie mogę dalej o tym opowiadać. Myślałam, że to już nieważne, ale 
nie. Nigdy o tym nie mówię. Nie rozmawiam o tym nawet z Jolką i Weroniką, chociaż to 
przyjaciółki.
 

Jestem bliska łez. Anka podaje mi chusteczkę, którą przyjmuję z wdzięcznością, i 

czeka, aż się uspokoję. Nie pogania mnie, chociaż dochodzi dziesiąta. W końcu, widząc, 
że się całkiem rozkleiłam, proponuje:
 

– Wobec tego napisz mi o tym i wyślij mejlem. Od jutra zaczynam działać i będę 

miała jeszcze wiele pytań.
 

Kładzie na stole całą paczkę chusteczek i wkłada do torby notatnik. Myszkę 

jedynie ogląda, komentując, że pochodzi ze sklepu zoologicznego.
 

– Przypomnij mi, kiedy ją znalazłaś?

 

– W niedzielę po parapetówie. Rozmawiałyśmy o tym z Jolką, bo przeraziła nas 

myśl, że ktoś wśród nas jest ubekiem…
 

– Jakim ubekiem? Przecież to stare dzieje.

 

– No, nie tak dosłownie. Przeraziło nas, że to może być ktoś z przyjaciół. Ale ja tę

mysz mogłam mieć w łóżku już wcześniej, na przykład od dnia, kiedy dostałam róże. 
Czyli od…
 

– Mam to zapisane. I już naprawdę na koniec: czy w razie czego zrobisz listę 

uczestników swoich szkoleń z ostatniego półrocza?
 

– Nie, to byłoby kilkaset osób.

 

– A listę uczestników, których źle wspominasz?

 

– Nie wiem, w każdym razie spróbuję.

 

– I zrób też listę współpracowników. Jutro napiszę ci, jakie przewiduję koszty. 

Oczywiście na początek.
 

– Dzięki. Jedź ostrożnie, podobno jest ślisko.

 

Ta rozmowa rozłożyła mnie na łopatki, nie sądziłam, że nawet po tylu latach nie 

potrafię spokojnie mówić o Laurze. A pewnie czeka mnie jeszcze, też niełatwa, opowieść 
o Kacprze, który pewnego dnia spakował się w jedną torbę i znikł bez pożegnania, 
zostawiając jedynie kartkę z informacją, że wyjeżdża za granicę. Odezwał się dopiero po 
kilku tygodniach, z Berlina. I nie był to miły list. Przeciwnie: pełen żalu i oskarżeń. Co 
miałam mu odpowiedzieć? Napisałam: Mam nadzieję, że kiedyś mi wybaczysz i że nie 
pozwolisz na to, aby głupi rodzice zmarnowali Ci życie. Zrób z niego lepszy użytek niż 
my. Dziś już nie uważam, że byłam okropną matką, ale wtedy składałam się z samego 
poczucia winy. Po jakimś czasie nawiązaliśmy kontakt. Wymieniamy listy, dzwonimy do 
siebie, lecz między nami jest mur. Jakbyśmy nie byli rodziną. Może już na zawsze. 
Najważniejsze jednak, że mu się tam ułożyło. Radzi sobie. Czasami myślę, że nie 
zasłużyłam na taką nagrodę od losu, że w ogóle na nic dobrego nie zasłużyłam, więc 
kiedy coś takiego się dzieje, natychmiast staję się podejrzliwa. Zasłużyłam natomiast na 
wroga. I mam go – dziwne, że karząca ręka sprawiedliwości objawiła się tak późno. Ta 
pompatyczna refleksja jest już ostatnią tego dnia – zasypiam.
 

Miech znów proponuje kolację, ale wykręcam się, nie chcąc narażać Laury na 

kolejne przykrości. Na tym zdjęciu nie było nic kompromitującego, ale sugeruje ono: 
patrz, twoja matka z jakimś fagasem, i staje się dowodem winy. Dopóki Anka nie 
znajdzie mojego wroga, wolę go nie prowokować. W weekend piszę list, o który prosiła. 
Zaczynam od chwili, kiedy skończyłam. Wiem, że Anka nie lubi, kiedy się nad czymś 
rozwodzę, ale nie umiem ograniczyć się do nagich faktów, opowiedzieć o Laurze w 
trzech zdaniach, bez wzruszeń, zwłaszcza że wciąż drzemie we mnie niespełniona 
pisarka.
 

„Pewnego dnia przyszła, mizerna, brudna, zgarbiona. Nie miałam nawet siły 

podnieść się od stołu w kuchni, gdzie spędzałam czasem całe noce, bezczynnie, myśląc o 
swoich dzieciach. Marcel bardzo szybko zamieszkał z inną kobietą, znacznie ode mnie 
młodszą. Chciałam, żeby odszedł, ale mimo wszystko to był cios. Wiedziałam, że od tej 
pory już nie mogę liczyć na jego pomoc. Niestety, kobiety, które wiążą się z dzieciatymi 
mężczyznami, często zachowują się tak, jakby tych dzieci nie było, jakby straciły prawo 
do ojca, który coraz bardziej się oddala, zwłaszcza kiedy są z nimi kłopoty. Gdzieś w 
Biblii jest mowa o tym, że udany syn jest synem ojca, nieudany – synem matki. Coś w 
tym jest. Wpadłam w panikę, że sama nie dam rady ratować Laury. Przychodziła na kilka
godzin, na jedną noc, nie chciała rozmawiać, a o świcie, albo kiedy byłam w pracy, 
znikała z jakimś cennym przedmiotem. Nigdy nie zamykałam drzwi na klucz, co, jak 
wiesz, zdarza mi się do dziś. Zapominam je zamknąć, jakby ze strachu, że Laura wróci i 
nie będzie mogła dostać się do domu. Pewnego razu wróciła nad ranem, spojrzała na 
mnie i szepnęła: „Zrób coś”. Nic więcej, ale to mi wystarczyło. Otrząsnęłam się, 
poczułam przypływ energii, widocznie potrzebowałam jakiegoś bodźca, który wyrwie 
mnie z odrętwienia. Każdy doświadczony terapeuta powie ci, że to był błąd, bo 
narkomanowi należy pozwolić stoczyć się na dno, żeby potem, kiedy na tym dnie będzie 
już konał, podać mu rękę. I że tylko wtedy jest szansa, że ją przyjmie i przestanie ćpać. 
Może to prawda, ja tak nie umiałam. I nie sądzę, że zrobiłam błąd, bo wiesz, czekanie, aż
ktoś upadnie, to zarazem czekanie na taką degradację człowieka, że być może już na 
zawsze straci szansę na normalne życie. Po dwóch tygodniach poszukiwań Jolka znalazła
ośrodek dla narkomanów na południu Polski. Pojechałam tam, porozmawiałam z ludźmi, 
którzy go prowadzą, i uwierzyłam, że potrafią pomóc Laurze. Zwabili ją tam podstępem, 

nie chcę o tym opowiadać. To był jeden z najstraszniejszych dni w moim życiu. Nie 
umiałam spojrzeć jej w oczy, kiedy stała tam zgnębiona i upokorzona. Dostała wybór: 
może zostać u nich albo pójść, dokąd chce, ale od tej pory drzwi do domu będą dla niej 
zamknięte. Musiałam to potwierdzić. Została na cały rok. A teraz kończy studia. I ma się 
dobrze. To tyle o Laurze. Jeśli chcesz, żebym o czymś jeszcze napisała, daj znać. To było 
najtrudniejsze, o innych sprawach opowiem już na żywo”.
 

Czy myślę o przeszłości? Tak, myślę o niej codziennie. I codziennie, kiedy się 

budzę, najpierw witam moje dzieci: „Cześć, Lauro, cześć, Kacprze. Życzę wam miłego 
dnia”. A kiedy zasypiam, mówię w myślach: „Dobranoc, Kacprze, dobranoc, Lauro, 
życzę wam miłych snów”. I tak już będzie do końca mojego życia.
 

Po półgodzinie dostaję od Anki list:

 

„Dzięki. O Laurze wystarczy. Uprzedź ją, że zadzwonię i że już znam tę historię. 

Wpadnę do Ciebie w piątek. Nie martw się, najbardziej mozolny jest ten wstępny etap. A 
potem już z górki. Co do kosztów…”
 

Koszty nie są małe, ale dam radę, zwłaszcza jeśli Anka nie będzie musiała nigdzie

wyjeżdżać, nikogo zatrudniać do jakiegoś śledzenia (nie wiem, czy to legalne) ani 
kupować od nikogo informacji. Jolka miała dobry pomysł, nie czuję się już taka 
bezradna. Ktoś zajął się moimi sprawami, które mnie przerosły. Nie mam siły dzisiaj do 
niej dzwonić, ale piszę: „Jolka, dzięki, Anka już działa. Mam nadzieję, że raz-dwa da 
sobie radę z głupolem, który mi dokucza. Pa, M.”. Po chwili: „A nie mówiłam! Raz-dwa 
to pewnie się nie da, bo co nagle, to po diable. W tym tygodniu nie licz na mnie, bo 
mamy z Karolem bogate plany: kino, wystawa, wycieczka do Sandomierza. Jeśli chcesz, 
możesz do nas dołączyć. J.”. „Nie dołączę, ale dzięki, M.”.
 

I jeszcze telefon do Laury. Nie będzie zadowolona, ale nic na to nie poradzę.

 

– Chyba oszalałaś, robisz sobie wrogów, rozrabiasz, spotykasz się z bandytami, a 

potem ja jakiejś obcej babie mam opowiadać o swoim życiu!
 

– Nie musisz, ale obawiam się, że powinnaś. Jeśli chcesz, powiem jej, że się nie 

zgadzasz, ale wiedz, że tu nie chodzi o wścibstwo. Zrozum, ktoś nam grozi. Nie mogę na 
to pozwolić. I podejrzewam, że wolałabyś bez lęku wychodzić po zmierzchu. – Jestem 
wkurzona coraz bardziej i nie mam zamiaru jej komentarza na mój temat zostawić bez 
komentarza: – I zapamiętaj sobie, nie spotykam się z bandytami i nie rozrabiam – 
zapewniam ją, ale tego ostatniego wcale nie jestem pewna: czasem robimy coś złego i 
udajemy, że nic się nie stało.
 

– Zastanowię się – mówi ze złością, a ja wiem, że kiedy tak mówi, to dobry znak. 

– A właściwie to już się zastanowiłam. Spotkam się z nią, ale tylko jeden raz.
 

– Dzięki, wobec tego zadzwoni do ciebie.

 

– Dobrej nocy – mówi, a właściwie burczy Laura.

 

– Dobranoc, Lauro, dobranoc, Kacprze. Miłych snów – mówię na głos, gasząc 

lampkę.
 

Po szkoleniu cichcem przemykam obok gabinetu Miecha. Niestety, tym razem 

bez powodzenia. Otwiera drzwi, jakby czatował pod nimi i wiedział, że sunę tamtędy na 
palcach.
 

– Proszę, wejdź na chwilę.

 

Nie mam wyboru. Wchodzę i chcąc uprzedzić jego ewentualne pytania, 

natychmiast zaczynam paplać:
 

– Wszystko świetnie idzie. Oni są naprawdę fantastyczni i wydaje się, że 

korzystają z tych spotkań. Dzisiaj, na przykład…
 

– Słuchaj, wiem, że idzie wam dobrze, i nie miałem zamiaru pytać o szkolenie. 

Chciałem tylko wypić z tobą kawę. I spytać, jak się masz.
 

– No, mam się dobrze – odpowiadam zdziwiona. – Ale dlaczego pytasz?

 

– Bo… Przepraszam, nie wiem, jak ci o tym powiedzieć.

 

– Zwyczajnie. W moim życiu dzieje się tyle dziwnych rzeczy, że bez trudu zniosę 

jeszcze jedną.
 

– Dostałem parę dni temu nasze zdjęcie z restauracji z paskudnym komentarzem. 

– Staram się nad sobą panować i to się generalnie udaje, prócz jednej rzeczy: zalewam się
rubinowym rumieńcem, jak zawsze, kiedy się denerwuję lub wstydzę. – Nasze zdjęcie z 
kieliszkami i komentarz: „Ciekawe, co na to twoja żona”.
 

Podchodzę do skórzanej kanapy i padam na nią bez wdzięku, jak kłoda. 

Odkładam na bok ciężką teczkę z materiałami szkoleniowymi i śliczną torebkę retro z 
pomarańczowej skóry, prezent od cioci Róży. Dopiero w tej chwili uświadamiam sobie, 
że pasuje do walizki, która mi się śniła, jakby stanowiły komplet.
 

– Dobrze, wobec tego poproszę o kawę. – Mogłam wprawdzie wyjść, ale co się 

odwlecze, to nie uciecze. Skoro Miech został wciągnięty w tę aferę, to lepiej od razu 
wszystko mu wyjaśnić. – Jest ktoś, kto od chwili, kiedy zamieszkałam w nowym miejscu,
prześladuje mnie. Przysyła listy z obelgami, a od jakiegoś czasu grozi również mojej 
córce. Dostałam mysz, sztuczną, nie przejmuj się, i zgniłe kwiaty. Nie rozumiem, o co 
chodzi, ale wynajęłam detektywkę. I ona już się tym zajęła.
 

– Przepraszam, nie wiedziałem, że masz kłopoty, pomyślałem, że to na przykład 

twój mąż cię śledzi i z zazdrości, nie wiedząc, że to kolacja służbowa, no może 
półsłużbowa, stara się mnie odstraszyć… Ale jeśli idzie o mnie, to się nie przejmuj, 
jestem wdowcem, więc szantaż nie wchodzi w grę.
 

– Uff, dzięki Bogu. To znaczy, przepraszam, przykro mi, bo pewnie trudno żyć 

samotnie, chociaż też bardzo fajnie, znaczy… Przepraszam! Chcę tylko powiedzieć, że 
byłoby mi przykro, gdybyś miał przeze mnie kłopoty.
 

– Nie będę miał, więc mnie już nie unikaj. Lubię z tobą rozmawiać, a jeśli ty też, 

to sobie czasem pogadajmy.
 

Uśmiecham się i czuję ulgę. Nie dlatego, że Miech nie ma żony, bo naprawdę nie 

szykuję na niego żadnego zamachu. Po prostu jest miły, inteligentny. I nawet jeśli na 
początku zerknęłam na jego obrączkę – ciekawe, dlaczego ją nosi – to zrobiłam to 
bezwiednie, bez intencji.
 

– Dzięki. Trochę mi ulżyło. Mam naprawdę niedobre dni. Muszę relacjonować 

Ance, czyli mojej detektywce, całe swoje życie, a zwłaszcza te jego wątki, o których 
wolałabym zapomnieć. A moja córka też dostała zdjęcie z restauracji, dlatego zaczęłam 
cię unikać.
 

– Rozumiem. Gdybyś potrzebowała pomocy, daj znać. Nie śmiej się, mówię 

poważnie. A teraz zmykaj do domu, bo dochodzi siódma. O ile mnie pamięć nie myli, 
jutro spotykasz się z…
 

– Tak, z wolontariuszami! Cudownie. Nigdy nie zdołam odwdzięczyć ci się za 

nich.
 

– To ty mnie natchnęłaś do tego pomysłu.

 

– Nie pamiętam, ale wierzę na słowo. Dobranoc, już mnie nie ma.

 

Dokuczaj mi, wrogu, ile chcesz, nic mnie to nie obchodzi, myślę w drodze do 

domu, na wszelki wypadek wesoło podśpiewując: niech wie, że się go nie boję. Ale 
siebie nie potrafię o tym przekonać – boję się. Jak cholera.
 

Kolejne sesje z Anką. Do śledztwa trzeba mieć końskie zdrowie. Na szczęście 

historię Laury mam już za sobą. Szkoda, że musiałam ją opowiadać w takich 
okolicznościach, ale gdyby nie „takie” okoliczności, nigdy bym o Laurze nie mówiła. 
Przy tej okazji po raz kolejny przekonałam się o tym, że nie da się opowiedzieć swojego 
życia, a nawet tygodnia z tego życia – ani jeśli jest fantastyczne, ani tym bardziej jeśli 
straciło sens: kiedy czas płynie, a jednak stoi w miejscu, jest świat, ale zupełnie 
odrealniony, kiedy prawdziwe są tylko detale, drzwi, łóżko, okno, zegar z opalizującymi 
w ciemności pomarańczowymi cyframi. Czuję jednak, że Anka to wszystko rozumie.
 

– Co nowego? – pyta już w drzwiach, znów w letniej sukience, umalowana i 

pięknie ufryzowana.
 

– Ciąg dalszy. Zna adres mojej nowej skrzynki mejlowej, którą kazałaś mi 

założyć.
 

– Prześlij mi listę osób, które poinformowałaś o nowym adresie.

 

– Jak to? Zawiadomiłam wszystkich z książki adresowej.

 

– Niedobrze, powinnam cię uprzedzić, żebyś wzięła pod uwagę tylko około 

dwudziestu. Zmarnowana szansa. Trudno. Moja wina. Znów wierszyk?
 

– Nie. Jakaś błahostka w jego stylu. – Nie mam ochoty zdradzać treści 

wiadomości, bo Anka dowie się o moim portalu matrymonialnym i umrę ze wstydu. 
Czyli jednak znów chcę coś ukryć, a miałam tego nie robić.
 

– Możesz mi go przeczytać i wydrukować? – pyta, trochę zdziwiona moim 

ociąganiem się. – Nie wiem, czy zauważyłaś, ale kolekcjonuję twoje listy nie dlatego, że 
uwielbiam czytać cudzą korespondencję.
 

– Myszko, dawno nie byłaś na Amore, a tam czeka zatrzęsienie cudownych panów.

 

– O co chodzi?

 

– Nie powiem, bo spalę się ze wstydu.

 

– Owszem, powiesz, a potem, jeśli chcesz, zamknij się już na zawsze w czterech 

ścianach swojego wstydu.
 

Kiedy relacjonuję krótką historię swojej kariery na portalu, Anka nie robi żadnych

min, nie śmieje się ani nie dziwi, tylko kąciki ust drżą jej niebezpiecznie. A niech się 
śmieje, skoro nie zna maksymy „Nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.
 

– Prosiłam cię, niczego przede mną nie ukrywaj. Twój wróg z czymś się zdradzi, 

może w jakimś liście. Skoro już zdecydowałaś się na moje usługi, to chciałabym, 
żebyśmy współpracowały. To Amore całkowicie zmienia postać rzeczy. On jest bliżej, niż
sądziłam. Jakby mieszkał w twojej głowie.
 

Anka ma rację – tak się właśnie czuję: jakbym nosiła w głowie swojego 

prześladowcę, jakbym sama nim była.
 

– Nie miałam zamiaru tego ukrywać, o tyle rzeczy pytałaś, że w końcu o tym 

zapomniałam. Naprawdę.
 

– No to już nie zapominaj. Musisz wejść na to Amore i przeczytać wszystkie 

nowe wiadomości.
 

– Nie, błagam, tylko nie to! Dam ci hasło i zrób to za mnie. Przysięgam, nigdy 

więcej o nic cię nie poproszę, opiszę całe swoje życie od narodzin aż do śmierci. Zdradzę
najskrytsze tajemnice. Opowiem ze szczegółami o kochankach. Zapłacę dodatkowe 
honorarium – ciekawe, z czego? – ale nie wejdę tam!

 

– Dobrze, podaj mi hasło – mówi Anka z rozbawieniem. – A kto wiedział, że 

jesteś na tym portalu?
 

– Moja córka, która doradzała mi inny, jakiś dla seniorów, bezczelna, i Jolka, ale 

nie mówiłam jej, że to Amore.
 

– A teraz szybko o rodzicach – mówi, dodając swoje ulubione pytanie: – Czy 

powinnam coś wiedzieć?
 

– Moim zdaniem nie. Ojciec nie żyje od dwudziestu pięciu lat. Matka zwyczajna. 

Większość jej znajomych pomarła, facetów zero – wiem, że mam odpowiadać szybko, 
precyzyjnie, bez gadulstwa, ale też bez bagatelizowania szczegółów, które „mogą okazać 
się ważne”.
 

– Współpracownicy.

 

Opowiadam o kilku redaktorach z wydawnictwa, a potem o Michale, Ewce, Isi, 

Januszu. O innych trenerach, z którymi spotykam się jedynie w przelocie albo na 
zebraniach.
 

Anka stawia plusik przy Ewce. Chyba udało mi się zasygnalizować, że za mną nie

przepada i lubi, jak mi się coś nie udaje. Zasługuje na ten plusik.
 

– Ale my się słabo znamy, i tylko z pracy – zapewniam z niewinną miną.

 

– Już ci mówiłam, do czego służą mi znaczki. Szefowie od szkoleń w firmach?

 

– Najczęściej ma z nimi do czynienia Michał. Ja unikam ich jak ognia, bo bywają 

trudni, marudni i przemądrzali. Michał lepiej sobie z nimi radzi. Do wyjątków należy 
Miech, z którym, jak wiesz, byłam nawet w restauracji. I czasem rozmawiamy po 
szkoleniach. Parzy dobrą kawę, ma taki niesamowity ekspres, który…
 

Nie rozumiem, dlaczego Anka zawsze przerywa mi, kiedy akurat mam coś 

ciekawego do powiedzenia.
 

– Czy zrobił coś albo powiedział, co wzbudziło twój niepokój albo zdziwienie?

 

– Nie przypominam sobie.

 

Pytania Anki sprawiają, że wszyscy wydają mi się podejrzani, łącznie z moją 

matką. Mam wrażenie, że każdy człowiek nosi w sobie mnóstwo mrocznych tajemnic i 
jest zdolny do zbrodni. Czuję zniechęcenie. Anka, zresztą nie po raz pierwszy, jakby 
czytała w moich myślach, wyjaśnia:
 

– Zrozum, chirurg nie może operować, odczuwając emocje, a ja nie mogę 

prowadzić śledztwa, kierując się uprzedzeniami albo wiarą w czyjąś niewinność. – 
Ciekawe, że ludzie lubują się w porównaniach z chirurgiem w roli głównej, może po 
aferze z nieszczęsnym doktorem G. przestaną. – Dla mnie każdy jest podejrzany, a 
zarazem niewinny. Tu nie chodzi o zdradę, kiedy bierzesz aparat fotograficzny i 
dyktafon, po czym ruszasz w miasto za czyjąś żoną czy mężem i w pięć minut wiesz, co 
jest grane. Ktoś wam grozi, może skończy na straszeniu, a może nie.
 

– Masz rację, ale trudno przestawić się na taki tryb myślenia. Staram się.

 

– No to staraj się bardziej. A teraz twoja parapetówa. Trochę więcej o 

imprezowiczach.
 

Opowiadam o każdym z nich: co robią, jakie mają charaktery, wady (to bardzo 

ważne) i zalety (Anka ich nie potrzebuje).
 

– Oprócz Karola, jednego męża i dwóch żon to przyjaciele z liceum albo ze 

studiów. W sumie szesnaście osób. Tylko ja i Baśka bez pary. Ja na stałe i już na zawsze, 
Baśka tylko na ten wieczór, bo jej Węgier, jak go nazywam, gdzieś wyjechał.
 

– Znasz go?

 

– Jeszcze nie. Wybieramy się razem do restauracji.

 

– I twoje związki z ostatnich lat.

 

Wzdycham głośniej, niżbym chciała. Nabieram głęboko powietrza i milknę.

 

– Wolisz o tym napisać?

 

– Nie. Słowo pisane zostaje na zawsze. Gdzieś w eterze. Nie chcę, żeby cała 

Polska znała moje sekrety. Był tylko jeden. Marcin. Trwało ze trzy lata, nie licząc 
ostatniego roku, kiedy spotkaliśmy się tylko cztery, pięć razy.
 

– Gdzie pracuje?

 

– W kilku miejscach. W Lublinie w jakimś wydawnictwie. W Warszawie w 

redakcji kwartalnika socjologicznego, gdzie się poznaliśmy. Poproszono mnie, żebym 
napisała coś o szkoleniach jako zjawisku socjologicznym. W mojej firmie, kiedy coś 
trzeba napisać, zawsze mnie w to wrabiają, bo przedtem pracowałam w wydawnictwie i 
uważają, że wobec tego umiem pisać. On redagował ten tekst. I tak to się zaczęło.
 

– Kto zerwał i dlaczego?

 

– Nie umiem odpowiedzieć na to pytanie. Chyba oboje albo samo wygasło. Ale 

obyło się bez pretensji, choć nie bez przykrych chwil.
 

– Marcin ma żonę.

 

– Tak, ale mówił, że są w separacji – usprawiedliwiam się zawstydzona. – 

Dopiero po jakimś czasie okazało się, że my inaczej rozumiemy słowo „separacja”.
 

– Czyli?

 

– Byłam przekonana, że mieszkają osobno. Po kilku miesiącach okazało się, że 

razem, chociaż w osobnych pokojach, ale jednak. Wtedy zaczęło się między nami psuć. 
Nie wiedziałam, co mam myśleć. Czułam się oszukana, że ukrył to przede mną. Był 
zdziwiony: przecież o to nie pytałam, tylko z góry założyłam, że separacja oznacza 
osobne mieszkania i tak dalej. Od tej pory to już właściwie historia rozstań i powrotów, a 
w tym roku jedynie rozstań. Widzieliśmy się tylko kilka razy.
 

– Kiedy ostatni raz?

 

– W lipcu. Był upał, piliśmy na balkonie szampana prosto z lodówki. Trochę za 

zimnego i rozchorowałam się na gardło. Tak, na początku lipca, to był urodzinowy 
szampan. Marcin kończył pięćdziesiątkę. Czy nie uważasz, że faceci spod znaku Raka 
są…
 

Anka przerywa mi, chociaż miałam jeszcze dużo do powiedzenia i o tym naszym 

spotkaniu, i o charakterach mężczyzn spod znaku Raka.
 

– Mówiłaś, że wydzwaniała do ciebie. Co mówiła?

 

– Nie mówiła, tylko krzyczała. To były wściekłe monologi z groźbami.

 

– Czyli jednak masz wroga. A co było w jej esemesach?

 

– To samo. Mówiąc wprost: żebym się… odczepiła od jej męża. Mimo to nie 

udało się nam zerwać z dnia na dzień. To on przeciągał. A potem ja. I się zagubiłam. 
Chyba chciał się rozwieść, ale nie miał odwagi. Zresztą nie oczekiwałam tego, nie 
wyobrażam sobie życia z kimś pod jednym dachem. Właściwie do dziś nie wiem, o co 
chodziło w jego małżeństwie. Na pewno było marne, ale czy… aktywne, że się tak 
wyrażę, tego nie wiem. I czasem miałam wrażenie, że tam dzieje się coś dziwnego, 
tajemniczego.
 

– Gdzie ona pracuje?

 

– Uczy matematyki w liceum. Ale nie wiem w którym.

 

Anka ciężko wzdycha i zakreśla Marcina i jego żonę czerwonym flamastrem. 

Mam nadzieję, że nie wciągnie jej w to i nie doprowadzi do jakiejś niebotycznej 
awantury. Wreszcie zamknęliśmy tę furtkę o obluzowanych zawiasach.
 

– Jakieś dzieci?

 

– Syn jest ekonomistą i robi karierę w Londynie. Zdolny chłopak.

 

– Kiedy wyjechał?

 

– Dwa, dwa i pół roku temu. Córka skończyła, albo właśnie kończy, romanistykę. 

Wyszła za warszawiaka, ślub był na wiosnę. Moim zdaniem ona też, jak mój syn, chciała 
wyrwać się czym prędzej z domu.
 

– Twój syn?

 

– Tak. Kacper mieszka w Berlinie. Ożenił się tam i ma córeczkę.

 

– Jeszcze do tego wrócimy. Jutro jadę do ośrodka, gdzie leczyła się twoja córka, 

żeby porozmawiać z jej terapeutą.
 

– O czym?

 

– Powiem ci po powrocie, jeśli to się okaże konieczne. Chciałabym, żebyś 

zaprosiła Dzięciołów na kawę. Mogłabym wtedy przypadkiem wpaść i posiedzieć z 
wami. I dowiedz się, w której klatce mieszka ten profesor, co cię dręczył Szekspirem.
 

– Po co? Naprawdę chciałabym, żeby to był on, bo przynajmniej mogłabym go 

wsadzić do więzienia za zmarnowane wakacje, ale to nie ma sensu.
 

– Wiem, ale nie mogę niczego bagatelizować. Rzucę na niego okiem i 

natychmiast się zorientuję, czy jest choćby nikłe prawdopodobieństwo, że maczał w tym 
palce. Kilka wiadomości zawierało cytaty z Szekspira. A profesor był specem od niego. 
Czy tak?
 

– Nie tylko, znał się na wszystkim, taki typ. Skąd wiesz, że to cytaty z Szekspira?

 

– Wrzuciłam wszystkie wiadomości w Google. Aha, i poproszę o namiary na pana

Mirka, byłego właściciela.
 

– Pójdziesz do niego?

 

– Jeszcze nie wiem.

 

– Słuchaj, czy ja mogę wyjechać na weekend do Weroniki? Jestem wyczerpana. 

Wrócę w poniedziałek.
 

– Możesz, ale odbieraj telefony. I bądź w kontakcie z Laurą. Ja też do niej 

zadzwonię, chyba się zakolegowałyśmy.
 

– Coś ty? Zakolegowałaś się z tym jeżozwierzem?

 

– Bardzo ładna, miła i rozsądna dziewczyna.

 

Nie wierzę własnym uszom, bo Laura naprawdę jest często najeżona, zwłaszcza 

wobec obcych. Kiedy Anka stoi pod drzwiami windy, pytam ją:
 

– Czy ty masz dzieci?

 

– Tak, mam syna – odpowiada, wchodząc do windy i trzymając rękę na 

fotokomórce w drzwiach, żeby się nie zamknęły, po czym dodaje: – I miałam córkę. Nie 
żyje. Była narkomanką.
 

Zostaję sama w ciemnej klatce schodowej. Długo nie mogę dojść do siebie. 

Zawsze mi się wydawało, że wszyscy wokół mnie są szczęśliwi, mają udane życie, udane
dzieci, które o niczym innym nie marzą, tylko żeby robić doktoraty i też mieć udane 
życie i udane dzieci. Wiem, dlaczego się zakolegowały. Ona chyba rozumie Laurę lepiej 
niż ja.
 

Gnam do Weroniki, która czeka na mnie z ekologiczną, wegetariańską kolacją. 

Kto ją odwiedza, niech nie liczy na kotlety. Będzie za to mógł się zajadać pysznym 

chlebem na zakwasie, warzywami prosto z ogródka i prawdziwym twarogiem. Docieram 
ledwie żywa, chociaż na szosie ruch był nie większy niż zwykle. Weronika, słysząc 
samochód, wychodzi przed dom. I jak w bajce zbiegają się zwierzaki: psy i koty, nawet 
jakieś kury z sąsiedztwa. Wydaje mi się, że gdzieś zabeczała koza.
 

– Masz kozę? – pytam, gramoląc się z auta.

 

– Ano mam – odpowiada ze śmiechem, biorąc mnie w swoje ciepłe objęcia. – 

Znalazłam ją w lesie, przywiązaną do drzewa.
 

– To ludzie wyrzucają nawet kozy?

 

– Owszem. Kozy są strasznie żarłoczne.

 

– Czuję, że tu się pali w kominku.

 

– Jasne, że tak. I gotuje się zupę z soczewicy. I parzy zioła na uspokojenie.

 

– Co takiego? Ja nie znoszę ziół.

 

– Nie szkodzi, tym razem wypijesz. Kiedy dzwoniłaś, słyszałam, że masz 

znękany głos, i doszłam do wniosku, że dobrze ci zrobią.
 

– Ale mnie już przeszło – zapewniam bez większego przekonania, bo przecież 

nawet kiedy wydaję się całkiem spokojna, napięcie mnie nie opuszcza ani za dnia, ani w 
nocy.
 

– Dobrze, wypiję, ale tylko jeden kubek.

 

Siedzimy w ciepłej kuchni, zioła najwyraźniej zaczynają działać, bo czuję, jak złe

myśli i niepokój wyparowują ze mnie i uchodzą przez komin mazurskiej chaty. Trzy koty
z trzech kątów wpatrują się w nas, mrużąc ślepia, a ich wzrok jest bardzo wymowny: 
„Och, wy, ludzie, wiecznie gdzieś gnacie, wiecznie ściągacie na siebie kłopoty, a życie 
jest takie fajne”. Mają rację, życie jest całkiem fajne i proste, to my je komplikujemy. 
Niestety, wypowiadam tę odkrywczą prawdę na głos i Weronika zaczyna się śmiać.
 

– Jasne, że tak, ale lepiej idź już do łóżka, bo mam zamiar obudzić cię o świcie i 

zabrać na długi spacer. Jestem pewna, że po mojej miksturze zaśniesz bez trudu.
 

– A co w niej jest? – pytam z niepokojem.

 

– To tajemnica.

 

– Nieładnie, że nie chcesz dzielić się z ludźmi swoją wiedzą i doświadczeniem, ja 

to robię od rana do wieczora.
 

– Ale za pieniądze.

 

– Powiedz, zapłacę ci.

 

– Nie ma mowy, ale dostaniesz cały słój do domu.

 

Co za rozkosz. Leżę w pościeli pachnącej świeżym powietrzem. W nogach łóżka 

mam Gacka, czyli jedynego kota, który lubi spać z obcymi. Weronika pozwala swoim 
kotom pakować się do łóżka, pod warunkiem że będą leżały w nogach. Ona ma jakiś dar. 
Jak można skłonić kota do czegokolwiek? Mnie nigdy się to nie udało. Moje wylegiwały 
się gdzie popadło, najczęściej w szafach albo na poduszkach. Może wzięłabym kota, 
zastanawiam się, minęły już dwa lata. Nie ma mowy. Gdybym miała jakieś zwierzę, nie 
mogłabym na przykład ot, tak sobie przyjechać do Weroniki. Jakie to szczęście, że mój 
wróg jest daleko. W tej chwili śmieszy mnie, że na szosie wciąż miałam wrażenie, że 
ktoś za mną jedzie. To się nazywa idée fixe, bo za każdym razem ten ktoś mnie 
wyprzedzał i za każdym razem było to inne auto. W końcu powiedziałam sobie na głos, 
żeby to usłyszeć: – Przestań, na drodze zawsze ktoś jedzie przed nami i za nami, a na 
autostradzie nawet obok nas. – Na wszelki wypadek jednak, ilekroć z tyłu nadjeżdżał 
samochód, zwalniałam, żeby mnie wyprzedził. I tak aż do lasu, do którego bałam się 

wjechać, a w końcu zacisnęłam ręce na kierownicy i ruszyłam szybciej, niż powinno się 
jechać po piaszczystej drodze. – To się musi skończyć. To się musi skończyć – 
powtarzałam i miałam ochotę zamknąć oczy, ale w ten sposób zamiast u Weroniki, 
wylądowałabym na drzewie.
 

W prostokącie okna widzę ciemne kształty drzew oblanych poświatą księżyca. 

Słyszę odgłosy wiejskiej nocy. I mruczenie Gacka, który wzrokiem zachęca, żebym już 
spała. Jego ślepia świecą jak dwa diamenty, rozbłyskują i gasną. – Powiedz, kto to jest? –
pytam Gacka, który zaczyna nieprzytomnie mruczeć. Zapadając w sen, słyszę z bardzo 
daleka: „To bardzo proste. Pomyśl”.
 

Weronika przegnała mnie po jesiennym lesie, jestem zmęczona i głodna co 

najmniej tak jak jej pies, Czarek, który bez przerwy myśli o jedzeniu i wiecznie wpatruje 
się w lodówkę albo w stół. Wprawdzie nie żebrze namolnie, ale trudno znieść jego 
błagalne miny.
 

– Tylko bez dokarmiania – uprzedza Weronika, widząc, że wymieniamy 

porozumiewawcze spojrzenia. – Widzisz, jak on wygląda.
 

– Ale ja przecież nic…

 

– Jeszcze nic, ale łapki już ci latają, żeby dać mu coś pod stołem.

 

Strasznie jest przenikliwa, bo rzeczywiście właśnie chciałam podzielić się z nim 

kawałkiem chleba z pierwszorzędnym pachnącym masłem.
 

– Jak ty możesz znieść ten wzrok?

 

– Przywykłam. Nikt tak jak psy nie potrafi wzbudzać litości. A Czaruś pod tym 

względem jest mistrzem. To wybitny aktor, istny Łomnicki. Łatwo się nabrać, mimo że 
jest grubasem. – Przy słowie „grubas” Czaruś zawstydzony spuszcza łeb i wlecze się do 
kąta. – A teraz nastąpi spektakl pod tytułem „Nikt mnie nie kocha”.
 

Czaruś kładzie się z ciężkim westchnieniem i wpatruje w podłogę. To naprawdę 

rozdzierająca scena.
 

– Masz serce z kamienia.

 

– Wiem. Ale wiem też, że nie jest głodny. I tak dostaje większą michę niż Józia, 

która podchodzi do jedzenia, jakby najpierw chciała się upewnić, że nie jest zatrute. A 
potem wybiera tylko to, co lubi, czyli mięsko. Muszę wszystko drobniutko kroić, żeby 
zjadała też trochę warzyw i makaronu.
 

– Weroniko, dlaczego ty nie napiszesz książki o swoim życiu na wsi?

 

– A kto ci powiedział, że nie piszę?

 

– Naprawdę? Jakąś powieść?

 

– Nie – wybucha śmiechem – to właściwie jest, że się tak wyrażę, półfikcja. 

Trochę dziennik, trochę pamiętnik, trochę zmyślenie. Zaczęłam pisać po śmierci Bartka. 
Najpierw dlatego, że to mi pomagało, a potem już z nawyku. Utrwalałam wszystko co 
popadnie, wiedząc, że kiedyś zapomnę nasze wspólne chwile, może nawet jego twarz. 
Ktoś mi powiedział, że nawet twarz ukochanej osoby z czasem zaciera się w pamięci. 
Więc zapisywałam jego słowa, śmiech, ulubione powiedzenia, jego wyrazy twarzy. 
Wszystko, co mi przyszło do głowy. Od tamtej pory nie było już dnia bez pisania. Mam 
dziesięć grubych brulionów.
 

– Dawno nie słyszałam słowa „brulion”. Powinnaś to wydać.

 

– Po pierwsze, piszę dla siebie i nie wiem, czy to ma jakąś wartość literacką. Po 

drugie, nie sądzę, żeby w czasach kryzysu ktoś chciał wydawać coś takiego. Po trzecie, 
musiałabym wszystko przepisać i zredagować, co jest ponad moje siły. Po czwarte i 

najważniejsze, zbyt dużo tam rzeczywistych osób i zdarzeń. Ale pomyślę o tym. A teraz 
obieraj warzywa, gaduło, bo będziemy gotować obiad.
 

U Weroniki lubię nawet obieranie warzyw i gotowanie. Wprawdzie nie zagania 

mnie do mycia statków (ona tak to nazywa – w dobie zmywarek!), ale nie miałabym nic 
przeciwko temu. Wszystkie niewdzięczne czynności nabierają u niej jakiegoś 
magicznego sensu. Jakby były czymś więcej niż tylko codzienną koniecznością. Tutaj 
nawet robienie na drutach może się wydawać czymś nadzwyczajnym. Szybko biorę 
obieraczkę i porzucam te myśli w obawie, że znów zatęsknię za wsią i w końcu popełnię 
jakieś głupstwo.
 

„A czemu by nie? – szepcze Strofa, której też się tutaj podoba. – Matkę możesz 

zabrać do siebie. Córka jest dorosła, a jak zatęskni, to przyjedzie”. A jeśli nie zatęskni? 
„Tym lepiej, bo to będzie oznaczało, że jest zajęta swoim życiem”. W tej samej chwili 
jednak uświadamiam sobie, że trzeba wybierać szambo, wprawdzie nie własnymi rękami,
ale jednak; że ogrzewanie takiego domu to bardzo skomplikowana sprawa; że jak na wsi 
jest ciemno, to oko wykol; że czasem wyłączają prąd; a wreszcie pytam z ironią: I co ja 
bym tutaj robiła? Jak bym zarabiała na życie? „Jasne, lepiej uważać na marzenia, bo 
mogą się spełnić”.
 

– Zamknij się – mówię zezłoszczona.

 

– Ale ja przecież nic nie mówię – słyszę głos Weroniki.

 

– Och, przepraszam, to nie do ciebie.

 

– Często tak ze sobą rozmawiasz?

 

– To było widać?

 

– Aha. Ja też to robię. A jak on się nazywa?

 

– Kto? – podnoszę zdziwiony wzrok znad marchewki.

 

– No, twój wewnętrzny głos – mówi Weronika, jakby to było oczywiste, z kim 

rozmawiam.
 

– Strofa.

 

– A mój Pikuś.

 

– Co takiego!? – Wybucham śmiechem, którego przez dłuższą chwilę nie mogę 

opanować. – Dlaczego Pikuś?
 

– Kiedy z Bartkiem planowaliśmy coś i marudziłam, że nie, bo to, bo tamto, że 

nie potrafię, nie uda się i tak dalej, patrzył na mnie, mrużąc oczy, a w końcu mówił: „To 
dla ciebie pikuś”. I najczęściej miał rację, chodziło mu tylko o to, żebym spróbowała. I 
próbowałam. Kiedy zabrakło Bartka, sama ze sobą zaczęłam prowadzić takie rozmowy. I 
mówię: „Przecież to dla ciebie pikuś”. Ale nigdy nie mówię do Pikusia „Zamknij się”. Bo
gdyby się rzeczywiście zamknął, byłabym w kłopocie. Nie umiałabym podejmować 
decyzji. Zresztą ja mam to we krwi, taki żydowski pojedynek, bo moi przodkowie na 
pewno mieli zwyczaj prowadzić tego rodzaju monologi i dialogi. Wiesz: „z jednej strony 
to, z drugiej strony tamto”.
 

– Przyrzekam, że już nigdy nie zbesztam Strofy. Właściwie to ja z nią nie 

rozmawiam, tylko ciągle się kłócimy. Ale do kłótni potrzeba dwóch osób, więc to nie 
tylko moja wina. Jej też.
 

– No to przestań, może ona też przestanie. Daj jej przykład, jak prowadzić 

kulturalną rozmowę – proponuje Weronika, chichocząc. – A czy do swojej córki też 
mówisz „Zamknij się”?
 

– Nie, ale czasem mam ochotę, jak wygaduje głupoty.

 

– No dobra, mów do swojej Strofy, jak chcesz, ale gdybyś chciała to zmienić, 

powiem ci, że to dla ciebie pikuś.
 

Nie musi mnie do tego zachęcać. Już postanowiłam, że przestanę się kłócić. 

Strofa jest mi teraz potrzebna jak nigdy. Potrzebuję doradcy na co dzień.
 

Siedzimy w ciepłej izbie (to też słowo Weroniki), sączymy wino, które 

przywiozłam. To znaczy ona sączy, bo, jak zwykle, wypije tylko jeden kieliszek, a resztę, 
jak zwykle, wyżłopię ja – nie można nazwać tego sączeniem.
 

– Jak ty to robisz, że potrafisz skończyć na jednym kieliszku?

 

– Nic nie robię, po prostu alkohol mi nie służy. Po śmierci Bartka Jolka poradziła,

żebym zawsze miała na podorędziu butelkę wina albo czegoś mocniejszego. I chyba ze 
dwa razy nawet się zawiałam. Jolka zapewniała, że to pomaga, ale ja tylko rozklejałam 
się jeszcze bardziej i kręciło mi się w głowie. Nie wiem, na czym to polega. W czasach 
liceum większość z nas próbowała palenia, ale tylko niektórzy popadli w nałóg. 
Pamiętasz, paliłam trawkę, ale potem przestałam z dnia na dzień, bez trudu.
 

– Myślisz, że to przez geny?

 

– Skąd mogę wiedzieć? Przestań, jestem filolożką klasyczną, nie specjalistką od 

nałogów. Ale tak na chłopski rozum, przecież każdy wie, że są nałogi i co uzależnia, a 
mimo to nałogowców nie ubywa, tylko przybywa. Czyli nasz mózg ma jakiś talent do 
oszukiwania nas. Podoba mu się ten stan, nawet jeśli reszta ciała czuje się koszmarnie, 
powiedzmy ma kaca i tak dalej, i prosi nas „Napij się” – to jest ten sam Pikuś czy Strofa. 
I może wtedy rzeczywiście należałoby mu powiedzieć: „Zamknij się”. Pamiętasz 
Cudaczka Wyśmiewaczka?
 

– Jasne, moja ulubiona książka z lat dziecięcych. Bałam się, żeby nie zagnieździł 

się w moich włosach. Ze strachu omal nie stałam się perfekcjonistką. A potem okazało 
się, że nie ma Mikołaja, szybko przestałam wierzyć w krasnoludki, w Cudaczka, a w 
końcu nawet w Boga.
 

– Nie wierzysz?

 

– Chyba jestem agnostyczką. Ale wiem, to taki wykręt. A ty?

 

– Nie wierzę. Czymś innym zastępuję potrzebę mistyki. A właściwie nie czymś 

innym, bo też mistyką, tylko inną.
 

– Ale w co wobec tego wierzysz?

 

– Nie gniewaj się, uważam, że to głupie pytanie. Bo co to właściwie oznacza? 

Czy mam coś zamiast Boga? A dlaczego muszę mieć? Dlaczego nie mogę fajnie żyć, nie 
wierząc w nic. Tylko po prostu coś lubić. Las, przyjaciół, książki, zwierzęta. Czy wierzę 
w jakąś potęgę? Owszem, na przykład w potęgę żywiołu. Widziałam kiedyś pożar. 
Zresztą góry, które tak bardzo zmieniły moje życie, też są żywiołem. I wiesz… Wierzę 
też w potęgę zła. – To ostatnie zdanie Weronika wypowiada jakoś dziwnie, zdławionym 
głosem i jakby mając na myśli coś konkretnego. – Szatan zawsze wiernie nam 
towarzyszy i zawsze możemy liczyć na to, że wyciągnie do nas pomocną dłoń. Bardzo 
łatwo zawrzeć pakt z diabłem, a z Bogiem właściwie się nie da.
 

– Nie posądzałam cię o pesymizm.

 

– To nie pesymizm. Ale dajmy temu spokój. Prochu nie wymyślimy, Ameryki nie 

odkryjemy. Inni zrobili to za nas. Chodźmy lepiej na spacer.
 

Wędrujemy przez las, który szykuje się do zimowego snu i wygląda dość smutno,

bo dzień jest pochmurny.
 

– Po co rozmawiać o Bogu – przyznaję Weronice rację – o dobru i złu, o 

przemijaniu, skoro nic z tego nie wynika? Bo co my na dobrą sprawę wiemy o Bogu, 
chociaż mądrzy ludzie zajmują się nim od zarania dziejów? Wciąż tylko tyle, że albo jest,
albo go nie ma. Mniej niż człowiek pierwotny, który nie wątpił w istnienie swojego 
bóstwa.
 

– Ja się tym nie zajmuję. Przestałam, bo miałam dość kłótni tych wszystkich 

bogów. Bogowie wciąż się żrą. Przepraszam, ja nie znoszę takich rozmów. Lepiej popatrz
tam.
 

Na polanie stoją dwie sarny i od czasu do czasu, podnosząc niespokojnie głowy, 

ogryzają z kory młode drzewo. Po chwili spoglądają w naszą stronę i umykają w zarośla.
 

W tym momencie słyszę dźwięk telefonu. Niestety, swojego, nie Weroniki, a to 

oznacza, że albo ktoś z pracy, albo Anka. Owszem, ona.
 

– Wracam z Paliczek i muszę coś wiedzieć. Czy znałaś niejakiego Piotra Perta?

 

– Tak – potwierdzam, odchodząc na bok, żeby Weronika nie słyszała naszej 

rozmowy. – Leczył się razem z Laurą. Chyba coś między nimi było, w każdym razie 
podkochiwał się w niej. Podobno namawiał ją, żeby przerwała leczenie, na szczęście bez 
skutku. Jakieś pół roku po tym, jak Laura trafiła do ośrodka, okradł mnie. Zginęło sporo 
rzeczy. Platynowe łyżeczki do kawy, które dostaliśmy w prezencie ślubnym. Klasery ze 
znaczkami Marcela, o co zrobił mi karczemną awanturę. Zgłosiłam kradzież na policję i 
okazało się, że to właśnie ten Piotr, znał adres pewnie od Laury. Zapewniał, że chciał 
tylko pożyczyć trochę pieniędzy, ale nie zastał mnie. A drzwi akurat zostawiłam otwarte. 
Nacisnął klamkę i wszedł. Złapali go, ale skradzionych przedmiotów nie odzyskałam. 
Zresztą nie byłam do nich przywiązana.
 

– Jego rodzice prosili, żebyś wycofała oskarżenie. Obiecali zapłacić za skradzione

rzeczy. Tak?
 

– Skąd wiesz?

 

– Powiedzieli mi w ośrodku.

 

– Jasne, głupio pytam. Nie zgodziłam się. Zresztą za radą terapeutów. Szczerze 

mówiąc, nie wiedziałam, co robić, żeby chłopakowi nie zaszkodzić.
 

– Czy może pamiętasz, gdzie ci ludzie mieszkają, bo w Paliczkach wiedzą tylko 

tyle, że w Lublinie. A telefony mają nieaktualne.
 

– Podejrzewasz jego rodziców?

 

– Na razie nie. Aha, chłopak wyszedł dwa miesiące temu.

 

– Boże!

 

– Znasz ich adres?

 

– Nie znam.

 

– Trudno. Jakoś ich znajdę. No to baw się dobrze.

 

– Anka, czy ty myślisz, że ja wtedy postąpiłam słusznie?

 

– Chyba tak, bo chłopak miał do wyboru leczenie albo więzienie. Wybrał 

leczenie, ale po miesiącu zrezygnował. Miał szansę. Ale nie wiem, naprawdę… Nie da 
się tego zweryfikować. Zresztą on siedział za poważniejsze sprawy.
 

– Dzięki, jutro wracam.

 

Weronika wpatruje się we mnie, ale o nic nie pyta. Wyznaje zasadę, że jeśli ktoś 

zechce jej opowiedzieć o swoich sprawach, to opowie. Ale to nie zawsze się sprawdza. 
Gdyby mnie teraz spytała, pewnie bym się jej zwierzyła, a tak mówię jedynie:
 

– Nic takiego, dawne sprawy. – Nie chcę mącić spokoju w tym raju Weroniki.

 

– Ty pewnie myślisz, że to miejsce jest doskonałe i nieskalane. Nic z tego. 

Mnóstwo tu biedy, przemocy, alkoholików. Miesiąc temu jeden z nich umarł. Sąsiadka 
została z trójką dzieci, które na dobrą sprawę nie mają szansy na normalne życie.
 

Weronika nie mówi o tym, ale jestem pewna, że jakoś im pomaga. I pewnie nie 

tylko im. Przychodzą mi na myśl moi wolontariusze. Oni przynajmniej mają poczucie, że
robią coś wyjątkowego, towarzysząc swoim staruszkom albo chorym w ostatnich latach 
czy miesiącach ich życia. A tutaj – trudno wykonać jakąś sensowną pracę.
 

Po powrocie do domu już nie myślę, że wieś Weroniki jest wyspą niezakłóconej 

szczęśliwości i że na co dzień życie tam jest mniej brutalne niż w dużym mieście. W 
mojej dzielnicy wprawdzie nie widać nędzy, ale gdyby zajrzeć do wielu okolicznych 
kamienic, okazałoby się, że jest. Wiem, że to przelotna refleksja, bo chociaż nie jestem 
niewrażliwa, mam – jak zresztą większość ludzi – mocno rozbudowany instynkt 
samozachowawczy, który nazywa się po prostu wygodnictwem. To tak jak z jedzeniem 
mięsa – uważamy, że to nie fair zjadać zwierzęta, których się samemu nie upolowało, a 
jednocześnie wsuwamy kotleciki i szyneczkę. Współczujemy pokrzywdzonym, ale nie 
spieszymy im z pomocą. Ja swoje sumienie uspokajam niewielkimi datkami na konta 
rozmaitych fundacji. Dobre i to. Może zresztą coś kiedyś zrobię, ale najpierw muszę się 
rozprawić z wrogiem, który, wraz z przekroczeniem przeze mnie granicy Warszawy, 
rozsiadł się w moim samochodzie i już mnie nie opuszcza.
 

Otwieram pocztę i zastanawiam się, dlaczego pisze tak nieregularnie. Czasem 

dostaję od niego dwa listy jednego dnia, po czym na wiele dni zapada milczenie. Nie 
rozumiem. Muszę spytać Ankę. Dzwonię od razu, bo i tak miałam się zgłosić po 
powrocie.
 

– To oczywiste. On korzysta z kawiarenek internetowych. Nie dzwoni do ciebie, 

bo numer łatwo sprawdzić. A jeśli dzwoni, jak ta Elwira…
 

– Malwina…

 

– Tak, Malwina, to możesz być pewna, że z budki telefonicznej. Dziwi mnie 

jednak, że był tylko jeden taki telefon.
 

– Nie, były dwa. Za drugim razem dzwonił mężczyzna.

 

– Znów nie wiem czegoś – wzdycha Anka, ale mnie nie sztorcuje – co zmienia 

postać rzeczy. Właśnie weryfikuję listę. Dopisuję i wykreślam. Na szczęście głównie 
wykreślam. Mam już adres Pertów. Znała go jedna z pacjentek, która tymczasem wyszła 
za mąż, ma dziecko, ale kiedy się leczyła, kilka razy była u Piotra Perta w Lublinie. 
Wiesz, w tym ośrodku panowała taka zasada, że oni podróżują parami. I żeby nikt w 
czasie leczenia nie zostawał sam. Jeśli jednemu coś strzeliło do głowy, ten drugi miał za 
zadanie skutecznie mu to z głowy wybić, czyli go wesprzeć. Oni chyba nawet planowali 
pobrać się po zakończeniu leczenia. Ale Piotr poszedł do więzienia, a ona kogoś poznała i
wyszła za mąż. Zaraz, zaczekaj… ona się nazywa… jest: Beata Kozicka. Mieszka w 
Krakowie.
 

– Ja znam skądś to nazwisko.

 

– No to spróbuj sobie przypomnieć skąd.

 

– Spróbuję.

 

– Laura ją zna, ale nie miały kontaktu od czasów ośrodka. Zresztą już kończyła 

leczenie, kiedy tamta zaczynała. Nie przyjaźniły się.
 

– Laura z nikim się tam nie zaprzyjaźniła. Do dziś nie utrzymuje z nimi kontaktu. 

Narkomani są specyficzni, właściwie na całe życie pozostają narkomanami, a ona chciała
wrócić do całkowitej normalności. Tylko od czasu do czasu dzwoni do terapeutów, którzy

ją o to prosili. Zresztą robi to z własnej woli. Powiedzieli, że jeśli zechce, to w każdej 
chwili dostanie u nich pracę. Ale ona woli zajmować się staruszkami. Jak moi 
wolontariusze.
 

– Jacy twoi wolontariusze? Nic o nich nie mówiłaś. Mam nadzieję, że na naszą 

listę nie trafi już żadne nazwisko. Ja cię proszę. Już i tak poważnie się zastanawiam, czy 
nie ograniczyć się do śledzenia niewiernych mężów i żon.
 

– Nigdy w to nie uwierzę.

 

– Pewnie, że nie. – Anka się śmieje. – Zwłaszcza że większość niewiernych ma 

powody ku temu, żeby być z wiernością na bakier, i wcale ich nie potępiam. To jest 
przygnębiające. Ale, cóż, głównie z tego żyję. Nie ma co kręcić nosem. To i tak lepsze 
niż siedzieć przy biurku i wypełniać jakieś rubryki. No więc jacy wolontariusze?
 

– Nie, nie martw się, miałam dwa szkolenia z wolontariuszami, opłacone przez 

firmę Miecha. Mówię o nich „moi wolontariusze”, bo są fantastyczni.
 

– No to kamień spadł mi z serca. Z naszej listy wolałabym już tylko wykreślać. 

Śpij dobrze. I pamiętaj o tej Kozickiej.
 

Odbębniam szkolenia, jedno pod drugim, zrobiło się nudnawo, jak zawsze, kiedy 

zbyt długo prowadzi się te same zajęcia i przestaje się dziać cokolwiek nowego. Kolejni 
uczestnicy nie chcą się zbytnio angażować, a ja nie mam zamiaru ich porywać. 
Potrzebują porcji wiedzy w pigułce, ani tej wiedzy nie negują, ani się nią nie zachwycają.
Po prostu przyjęli do wiadomości, że to obowiązkowe zajęcia, i uczestniczą w nich bez 
entuzjazmu. Taka sytuacja mnie też odpowiada. Bo rozmawiamy rzeczowo, nie dzielimy 
włosa na czworo, a kiedy ktoś się wykazuje nadmierną gorliwością, reszta grupy 
natychmiast go usadza, żeby dał spokój, bo to nie jest szkolenie z ratowania życia.
 

Wieczorami gadam z Laurą. Zbliżyłyśmy się w trakcie tej afery. Właściwie nigdy 

nie rozmawiałyśmy o jej chorobie i leczeniu. Żadna z nas nie miała odwagi ani ochoty 
poruszać tego tematu. Może powinnam była spytać, może ona czekała na to, jak ja na 
pytanie Weroniki. Chyba jednak bałam się jakiegoś ofuknięcia typu: „To moja sprawa” 
albo: „Wolałabym, żebyś się w to nie wtrącała”, więc czekałam, aż sama o tym opowie. 
Teraz wiem, że nie ma sensu do tego wracać.
 

– Wiesz, ja cię przepraszam – mówi do telefonu pewnego wieczoru. – Od razu 

założyłam, że to ty mnie wrobiłaś w tego wroga. Że coś narozrabiałaś, bo czasem, musisz
to przyznać, masz jakieś odlotowe pomysły. Ale przecież może być odwrotnie. 
Niewykluczone, że to przeze mnie: w końcu miałam wokół siebie sporo nieciekawych 
osób, zresztą sama do nich należałam. Niektórzy… – Milknie, ale ja nie spieszę jej z 
pomocą. – Niektórzy byli zwykłymi bandziorami. – Serce mi się ściska na myśl o tym, 
przez co przeszła. – Wiesz, Ania powiedziała, że według niej Piotrek nie ma z tym nic 
wspólnego. Ulżyło mi, bo to był, jest, bardzo dobry chłopak.
 

– Ja też się cieszę i życzę mu powodzenia.

 

Tak, cieszę się, bo nie chciałam, żeby znów wpadł w tarapaty i żeby jego rodzice 

pomarli ze zgryzoty. Ja też kiedyś umierałam ze zgryzoty i przeżywałam koszmar. Dzień 
po dniu, noc po nocy. A rodzice Piotra na dodatek zaliczyli jego więzienie, za co jednak 
zawsze będę się czuć trochę winna. Okazało się, że nie mają już do mnie żalu, bo 
wprawdzie ich syn ledwo przetrwał więzienie, ale przynajmniej żyje, a nawet zaczął już 
snuć plany na przyszłość.
 

– Prosili, żebyś się na nich nie gniewała za tamtą wizytę. Ale byli w rozpaczy – 

informuje mnie Anka z Lublina.

 

– A ten Piotrek? Laura mówi, że to nie on.

 

– Tak. Smutny widok. Na razie jest strasznie zagubiony. Uważam, że nie ma nic 

wspólnego z twoją sprawą. Do tego, żeby kogoś tak dręczyć, trzeba dużo energii, sprytu i
nienawiści. A w nim tego nie ma. I nie przyjeżdża do Warszawy. A jego rodzice wydają 
się bardzo poczciwi. Wiesz, taki staroświecki gatunek ludzi, którzy zbierają torebki po 
mrożonkach i drewniane szpulki. Co nie znaczy, że mogę ich całkiem wykluczyć. 
Zwłaszcza że ojciec Piotra ma siostrę w Warszawie. Był u niej w dniu, kiedy dostałaś 
kwiaty.
 

– No tak, ale nie mógł znać mojego nowego adresu ani nie mógł mieć klucza.

 

– Aha, dobrze, że o tym wspominasz: z ręką na sercu przysięgnij, że wtedy 

wyjeżdżając, na pewno zamknęłaś drzwi.
 

Milczę. Szczerze mówiąc, nie brałam takiej możliwości pod uwagę, a powinnam.

 

– Nie przysięgnę.

 

– No właśnie. A swoją drogą, kto jeszcze wie, że dość często nie zamykasz drzwi?

 

– Przecież już zamykam. Wracam z dołu po pięć razy i sprawdzam, czy 

zamknęłam. Raz nawet musiałam wrócić…
 

– Wobec tego, że zdarzało ci się nie zamykać…

 

– Nie wiem, sporo osób. Nie pamiętam, co komu mówiłam, kiedy Laura brała. 

Moim zdaniem wszyscy wiedzą, bo to stało się już anegdotą.
 

– Bardzo mi pomogłaś, dzięki.

 

Czwartkowy wieczór postanawiam spędzić z mamą. Może jednak zatęskniła za 

mną, bo po ostatniej rozmowie telefonicznej poczułam się urażona i na jakiś czas 
zamilkłam. A ona w szampańskim humorze, dosłownie, bo na stole widzę otwartą butelkę
szampana. A przy stole pana Mietka, kolegę ojca z pracy, który roześmiany zrywa się i 
woła:
 

– Całuję rączki, Maryniu, jakże ty ślicznie wyglądasz. I w dodatku coraz 

młodziej.
 

– Ależ – udaję, że nie rozumiem tych grzecznościowych grepsów – panie Mietku, 

przecież od ostatniego naszego spotkania jestem starsza o pięć lat.
 

– Niemożliwe, niemożliwe. A piękna Helenka też jakby odmłodniała.

 

Z tym wypada się zgodzić, bo moja osiemdziesięcioletnia matka promienieje, 

policzki ma zaróżowione i się uśmiecha. Koniec świata. A na stole piętrzą się książki, 
które pewnie streszczała panu Mietkowi.
 

– Wiesz, kochanie, pan Mietek wybiera się do… Dokąd, Mieciu, ty się wybierasz,

bo zapomniałam?
 

– Wybieram się do Peru – odpowiada pan Miecio, wskazując palcem na okno, 

jakby miał zamiar przez nie wyfrunąć.
 

Baranieję. Co się tutaj dzieje, na litość boską? Czy oni powariowali? Widząc moją

nieszczęśliwą minę, pan Mietek lituje się nade mną.
 

– Marysiu, nie, to tylko dawne marzenia. Opowiadałem Helence, jak przed laty 

wybierałem się do Peru, gdzie osiedlił się mój szkolny kolega. Ale nic z tego nie wyszło, 
moja droga. Bo żona mnie nie puściła. Bała się, że spotkam tam jakąś ognistą Mulatkę i 
już nie wrócę. – Zastanawiam się, czy w Peru są Mulaci. – Kochała mnie. To pewne. No i
zamiast do Peru pojechaliśmy razem do Ciechocinka. I nie żałuję, bo spędziliśmy tam 
niezapomniane dwa tygodnie. Spacerowaliśmy sobie pod tężniami, kąpaliśmy się w 
solance. Pięknie było. A teraz wybieram się do Nałęczowa.

 

– A szampan z jakiej okazji?

 

– Dzisiaj ósma rocznica śmierci mojej Jadzi. I nie chciałem być sam – mówi pan 

Mietek ze skruchą. – Starzy jesteśmy. Znaczy się ja, bo przecież nie Helenka – Helenka 
się śmieje – i uznałem, że wdowy i wdowcy powinni trzymać się razem. Kto wie, może 
nawet założę stosowny klub. Nie wiem tylko, jak go nazwać. Może wpadniesz na jakiś 
stosowny pomysł. – „Stosowny” to ulubione słowo pana Mietka. – A może kieliszek 
szampana?
 

– Nie, dziękuję, przyjechałam samochodem. I tylko na chwilę. Przywiozłam 

zakupy. I już mnie nie ma – odpowiadam, oburzona, że opijają rocznicę śmierci pani 
Jadzi.
 

Skandal, myślę, zbiegając po schodach, już nawet do matki nie powinno się 

wpadać bez uprzedzenia, bo można natknąć się na adoratora. Na szczęście w porę 
odkrywam, że jestem zazdrosna, i tłamszę to niegodziwe uczucie. Ale czy oni czegoś nie 
knują? Nie za późno? A jaka mama była roześmiana, jaka wesoła. I wypili całą butelkę 
szampana. Już mam zamiar zgorszyć się po raz kolejny, kiedy przychodzi mi na myśl, że 
też bym chciała móc w jej wieku pić szampana. No i co takiego? Pan Mietek jeszcze 
dziarski, zdrowy, wesoły, dowcipny, szarmancki. Niech mama się z nim spotyka i 
streszcza mu książki – przekonuję siebie, ale z mizernym skutkiem.
 

Mama dzwoni późnym wieczorem, już po wyjściu pana Mietka. Nadal jest w 

świetnym humorze. Ani śladu skruchy.
 

– Ale dlaczego tak szybko uciekłaś? Prawda, że Miecio wciąż uroczy?

 

– Prawda – odpowiadam lakonicznie.

 

– Co ci jest? Nie cieszysz się, że mam przyjaciół?

 

– Cieszę się, mamo, ale wiesz, że tobie nie wolno pić.

 

– A kto tak powiedział?

 

– To się rozumie samo przez się.

 

– Dziecko, jestem od ciebie trochę starsza, i wierz mi, wolno mi pić i robić 

wszystko, na co mam ochotę, chociaż już na niewiele mam ochotę, ale jeśli mam, to…
 

– Proszę cię. Alkohol szkodzi na trzustkę, na nerki, na wątrobę… – Mam zamiar 

wymienić wszystkie organy wewnętrzne niezbędne do życia, a na koniec nawet urodę, 
ale „piękna Helenka” przerywa mi stanowczo:
 

– Marysiu, czy ty nie mogłabyś martwić się o swoje organy, bo moje działają 

całkiem dobrze i mam wrażenie, że wypiłam w swoim długim życiu mniej alkoholu, niż 
ty wypijasz w ciągu roku, nie mówiąc już o wypalonych papierosach. A zresztą po tym, 
jak mi zabili w powstaniu, i pamiętaj, mówię to przez duże „P”, brata i ojca, 
postanowiłam, że nigdy, ale to przenigdy nie będę się przejmować głupstwami, a organy 
to głupstwo. I wiesz, jakoś mi się udało. Nie obchodziły mnie nawet twoje stopnie w 
szkole, bylebyś miała trójki i przechodziła z klasy do klasy.
 

– No właśnie, nie interesowałaś się moją nauką…

 

– Nie pleć. Podsuwałam ci książki i chodziłam z tobą do teatru. Cóż więcej rodzic

może zrobić dla dziecka? Nic, kochanie, zupełnie nic, bo ono i tak zrobi, co zechce. Tak 
jak ty. To znaczy spotka palanta, jak to zwykłaś określać, chociaż nie pochwalam takiego 
słownictwa, bo język jest duszą człowieka, i co?
 

– I wyjdzie za niego.

 

– No właśnie. A ja wyszłam za twojego ojca, bardzo przyzwoitego człowieka, 

który o nas dbał, nie pił, nie palił… no, palić to jednak palił, ale…

 

– …czytał książki, miał poczucie humoru i romansował z tą… no…

 

– Z Irenką…

 

– No właśnie.

 

– Po pierwsze, nie romansował, tylko był z nią kilka razy na spacerze, a ja nigdy 

nie dociekałam, co tam robili, bo akurat była zima i współczułam im, że muszą marznąć. 
Po drugie, o czym nie wiesz, ale czas, żebyś się dowiedziała, bo jesteś już duża, to był 
tylko rewanż…
 

– Mamo, nie rób mi tego, błagam!

 

– Niestety, kochanie, lepiej usiądź i bądź dzielna, miałam romans, mniejsza o 

szczegóły, z tak zwanym bożyszczem dam, czyli… O nie, dżentelmeni nie zdradzają 
nazwisk. Krótko mówiąc, miałam romans, przelotny zresztą, który bardzo ożywił nasze 
małżeństwo. Twój ojciec szalał. No, nie jakoś przesadnie, nie miał pistoletu ani szabli, ale
szalał w wielkim stylu. A potem zabrał mnie do Budapesztu na wycieczkę. – Co z tym 
Budapesztem? Czy wszyscy faceci zabierają tam swoje ukochane? – I przeżyliśmy drugi 
miesiąc miodowy. A jak wszystko wróciło do normy, to zaczął chodzić z Irenką na 
spacery, z czym szybko się rozprawiłam.
 

Ponieważ wymownie zamilkła, pytam z obawą:

 

– Ale jak?

 

– Zwyczajnie. Poszłam do niej i spytałam, czy woli swojego męża, czy mojego. 

Bo jeśli mojego, to niech mi odda swojego Wacława i będziemy kwita. Nie muszę ci 
mówić, że wolała swojego. Obaj byli już niemłodzi, no, mniej więcej w twoim wieku…
 

– Dzięki.

 

– Nie ma za co. I szczerze mówiąc, różnili się tylko tym, że tamten miał swoje 

wady, a twój ojciec swoje. Irenka uznała, że znane wady są jednak lepsze niż nieznane.
 

– Czy ty jej wymieniłaś wady ojca?

 

– Skądże znowu, to byłaby nielojalność. A poza tym twój ojciec, tak naprawdę, 

miał tylko jedną wadę. Spytałam ją, na wszelki wypadek, gdyby jednak wybrała Janka, 
czy Wacław kolekcjonuje znaczki, po czym dodałam, że pytam o to, bo mój mąż całą 
pensję wydaje na znaczki, więc często pod koniec miesiąca głodujemy.
 

– Mamo, my nigdy nie głodowaliśmy! – wołam z oburzeniem. – To szkalowanie 

pamięci taty.
 

– Przesadzam tylko trochę. Nie głodowaliśmy, bo ilekroć twój ojciec wpadł na 

trop jakiegoś znaczka i kupował go za całą swoją pensję plus oszczędności, plus 
pożyczki, pomagała nam ciocia Róża. I to była ta jedyna wada twojego ojca, a Wacław 
miał ich całe mnóstwo.
 

– Chryste, dlaczego mówisz mi o tym dopiero teraz?

 

– A do czego wcześniej przydałaby ci się ta wiedza?

 

– A teraz do czego mi się przyda?

 

– Żebyś zrozumiała, że nic nie jest takie, na jakie wygląda, i że każdy człowiek 

jest zagadką. A w gruncie rzeczy tylko po to, żebyś zajęła się ważniejszymi sprawami niż
moje organy.
 

– Nie widzę w tym żadnej logiki, ale postaram się – zapewniam wstrząśnięta tą 

rozmową, po czym już w myślach dodaję: Jeśli własna matka, którą się zna od 
pięćdziesięciu lat, okazuje się taką zagadką, to co z innymi ludźmi, którzy wydają się 
zagadkowi? Mój wróg na pewno jest wielką zagadką. Co tkwi w człowieku, który zadaje 
sobie tyle trudu, żeby dręczyć kogoś dzień po dniu. Dlaczego po prostu nie zabije mnie 

od razu? Mam ochotę powiedzieć mamie o nim: tajemnica za tajemnicę. Nie, nie wolno 
martwić starych matek. Niech sobie popija szampana z panem Mietkiem. A swoją drogą, 
skąd on się u niej wziął po tylu, chyba pięciu, latach?
 

Zima. Mrozy są jeszcze niewielkie, za to śniegu mnóstwo. Kupiłam sanki z 

nadzieją, że jednak wnuczka przyjedzie na święta. Na razie tylko z nadzieją, bo nie mam 
jeszcze wieści od Kacpra. Stoję na balkonie, zasypanym śniegiem po kostki, i palę 
papierosa. Mój sąsiad z naprzeciwka macha do mnie, a ja mu odmachuję. Spotykamy się 
tak kilka razy w tygodniu, czasem codziennie, ale jest zbyt ciemno, żeby posyłać sobie 
uśmiechy. Właściwie to nawet nie wiem, jak wygląda, jest raczej szczupły i chyba ma 
poczucie humoru, skoro zareagował, kiedy ze dwa tygodnie temu pierwszy raz do niego 
zamachałam.
 

Anka powoli posuwa się naprzód, co oznacza, że stopniowo kurczy się lista 

podejrzanych. Ciekawe, co by powiedzieli moi przyjaciele, wiedząc, że padł na nich cień 
podejrzenia o nękanie. Mam nadzieję, że to nigdy nie wyjdzie na jaw. Drukuję dla Anki 
kolejne listy, które mnie już nudzą. Myszki i przyroda znikły. Pojawiły się natomiast 
kiczowate refleksje o wymowie uniwersalnej. Anka nie potrafi znaleźć żadnego punktu 
zaczepienia.
 

– Nie może powiedzieć, o co chodzi, żebyś nie dowiedziała się, kim jest – 

tłumaczy Anka, kiedy po raz kolejny pytam ją o ten koniec nici, o którym wspomniała 
pierwszego dnia. – Na razie najbardziej zastanawia mnie dwukrotnie pojawiające się 
słowo „cierpienie”.
 

– Co masz na myśli?

 

– Listy z… – zagląda do notatek – z dwudziestego piątego i trzydziestego 

października. W jednym jest napisane: „cierp, tak jak ja”, w drugim cytat z Mickiewicza, 
który zna każdy licealista: „Kto nie zaznał cierpienia na ziemi, ten…”.
 

– Ale to bez sensu, ja zaznałam.

 

– Według twojego wroga za mało. Ale nie wiem, co szykuje i czy w ogóle coś 

szykuje. Czasem skłaniam się ku twojej opinii, że chce cię tylko postraszyć. Czasem 
jednak…
 

– Co?

 

– Myślę, że czeka na jakąś datę. Wiele razy pisał, że coś nastąpi, że już 

niebawem. Więc jednak chce coś zrobić, a straszenie to tylko preludium. Czy w twoim 
życiu przydarzyło się coś ważnego o tej porze roku: w listopadzie albo grudniu?
 

– Nie pamiętam. Trzeba zapytać Jolki, ona ma dobrą pamięć. Czy nie uważasz, że

moja córka powinna mieć jakąś ochronę?
 

– Konsultowałam to ze znajomym policjantem. Nie ma szansy. Ale nie martw się, 

wysłałam tam swojego asystenta, który czuwa w pobliżu, kiedy Laura wychodzi z psami. 
To bystry chłopak. Poradzi sobie w razie czego.
 

– W razie czego? Czy coś się stało?

 

– Tak. Laura nie chciała ci mówić, zadzwoniła od razu do mnie. Ktoś stał pod 

domem i obserwował jej okna.
 

– Dlaczego on nęka moją córkę? O mnie mu chodzi czy o nią?

 

– Wydaje się, że o was obie, dlatego tak bardzo pasował mi ten Piotr i jego 

rodzice. Ale to nie są oni, mam już absolutną pewność.
 

– Skąd?

 

– Nie mogę powiedzieć. Musi ci wystarczyć, że wpadłam do nich jeszcze raz, bo 

obiecałam coś panu Pertowi…
 

– Co?

 

– Że odwiedzę ich po spotkaniu z Piotrem i powiem, jak według mnie mogą mu 

pomóc. I po tej wizycie już wiedziałam, że to nie oni.
 

– Ale skąd? Jesteś jasnowidzem?

 

Patrzy na mnie z politowaniem i kręci głową.

 

– Z ich rozmów pod moją nieobecność – wymowne spojrzenie – wynika, że nie 

mają o niczym pojęcia.
 

– Aaa, rozumiem.

 

– Ale zachowaj tę informację dla siebie. Ani oni, ani Piotr. To nie ulega 

wątpliwości. On wychodzi rano do pracy, wraca do swojej kawalerki pod wieczór i już jej
nie opuszcza. Nie ma telefonu komórkowego. Ani internetu.
 

– To niemożliwe. Takich ludzi nie ma już nawet w Afryce.

 

– Ale w Polsce są. Możesz mi wierzyć. A poza tym musiałby mieć wspólnika w 

Warszawie. Wszystkie przesyłki pocztowe są nadane w Warszawie. Listy mejlowe 
wysłano z warszawskich kawiarenek internetowych. On chyba nawet nie potrafi 
obsługiwać komputera. Ostatni raz miał z nim do czynienia w szkole podstawowej. I ani 
razu od wyjścia z więzienia nie opuścił Lublina. Wykreśliłam ich z listy.
 

– No to klops – mówię, chociaż zarazem czuję ulgę.

 

– Chyba nie sądziłaś, że mając setkę znajomych, szybko dowiesz się, kto cię 

nęka?
 

– Właśnie tak sądziłam. Że masz na to swoje sposoby.

 

– Czy przypomniałaś sobie o tej Kozickiej?

 

– Nie. Może mi się tylko wydawało, że znam to nazwisko. Nie mogę go z nikim 

skojarzyć.
 

– Trudno. A teraz przygotuj się na opowieści o Marcelu. Zostawiam ci listę pytań 

na jego temat, żebyś się nad nimi zastanowiła. Nie ukrywam, że szczególnie zależy mi na
informacjach o jego znajomościach z kobietami, że się tak wyrażę.
 

– Ale ja nic o nich nie wiem.

 

– Powiesz tyle, ile wiesz, a wiesz więcej, niż ci się wydaje. I muszę się z nim 

spotkać.
 

– Z kim?

 

– Z twoim mężem.

 

– Moim byłym mężem.

 

– Niech ci będzie, z twoim byłym mężem i jego obecną żoną.

 

– On nie ma żony, to jego partnerka, czyli konkubina.

 

– Mylisz się. Są małżeństwem.

 

– Chryste, czy ja zawsze o wszystkim muszę dowiadywać się ostatnia? Od kiedy?

 

– Od pół roku. Dlaczego tak reagujesz? Czy to ważne?

 

– Nie, ale spędziłam z tym człowiekiem ponad dwadzieścia lat, więc powinnam 

wiedzieć. Laura wiedziała?
 

– Tak.

 

Odbieram to jako zdradę. Moja własna córka mnie zdradza. To potworne. I 

trzyma sztamę z ojcem przeciwko mnie. Dlaczego?
 

– Chcesz wiedzieć dlaczego?

 

– To niepojęte. Nie chcę.

 

– Jak nie, to nie.

 

– Chcę.

 

– Ona uważa, że to sprawiłoby ci przykrość.

 

– Wszyscy powariowali. Skończmy na dzisiaj. Czy masz jeszcze dla mnie jakieś 

zadania?
 

– Tak, napisz parę słów o niejakim Durczyku.

 

– On nie jest wart jednego złamanego słowa. – Nagle ogarnia mnie złość. – 

Słuchaj, czy mnie stać na takie kosztowne śledztwo? Wyjeżdżasz, wynajmujesz 
asystentów, zakładasz podsłuchy, wszystko się przeciąga.
 

– Rozłożę ci na raty.

 

– Dzięki, tak czy siak, wezmę dodatkowe szkolenia, które mnie już na pewno 

zabiją.
 

– Co cię nie zabije…

 

– Błagam, nie kończ, nienawidzę tego powiedzenia.

 

To prawda, nienawidzę, bo używają go już nawet politycy, przemawiając z 

ambony. A poza tym to nieprawda. Czy moje przejścia mnie wzmocniły? Ani trochę. 
Owszem, byłam zdeterminowana, działałam, podjęłam trudne decyzje, ale jestem słaba 
jak źdźbło trawy, które ugina się nawet bez podmuchu wiatru. Człowieka wzmacnia to, 
co dobre, a nie dramaty.
 

Jestem straszliwie znużona, tak bardzo, że przestałabym się przejmować 

wrogiem, gdyby nie Laura. Boję się tylko o nią. Może jednak zamieszka ze mną na jakiś 
czas. Jutro z nią porozmawiam. Nie tylko o tym, w ogóle przyda się nam rozmowa. 
Dlaczego nie powiedziała mi o ślubie Marcela? Wydaje się jej, że wciąż jest dla mnie 
ważny? Chyba przesadziła. Ostatni papieros. Po chwili na balkonie naprzeciwko też się 
zapala ogieniek. Jakby sąsiad tylko czekał, aż się pojawię. Jest całkiem ciemno, widać 
tylko żar papierosów – on zamachał swoim, a ja swoim. Jest coraz zimniej, więc nasze 
spotkania będą trwały coraz krócej. A może nawet uda nam się rzucić palenie. Ciekawe, 
czy on też to planuje.
 

W sobotni wieczór, zamiast się gdzieś rozerwać, opowiadam Ance o Marcelu i 

jego kobietach, „że się tak wyrażę”.
 

– Opowiedz tylko o tych, które szczególnie zalazły ci za skórę.

 

– Wszystkie zalazły mi za skórę, bo zdrada ma to do siebie, że załazi za skórę.

 

– Powiedziałam: szczególnie – mówi Anka z naciskiem na drugie słowo. – Czyli 

że nieco bardziej stanowczo zaznaczyły swoją obecność w twoim życiu.
 

– Tak, była taka jedna, miała na imię Monika. Masz ją na liście. Marcel, jak 

zwykle, próbował ukryć romans i jak zwykle włożył w to zbyt mało wysiłku. Po jakimś 
czasie zaczęła bez żenady dzwonić, jakby się w ogóle mną nie przejmowała. 
Przychodziła nawet pod jego nieobecność. Marcel się przestraszył, że ona zbyt poważnie 
to traktuje, i starał się od niej uwolnić. Bez skutku. W końcu postanowiłam zrobić z tym 
porządek i zadzwoniłam do jej męża.
 

– Skąd wiedziałaś, że ma męża?

 

– Byli u nas razem. Baśka ich kiedyś do nas przyprowadziła. Myślę, że ta Monika

od początku uwodziła Marcela. Wiesz, naprawdę tego nie rozumiem, on się podobał 
kobietom. Zwłaszcza wtedy – ale to akurat rozumiem – kiedy zaczął zarabiać duże 
pieniądze.
 

– Co z tym mężem?

 

– Zadzwoniłam do niego i grzecznie poprosiłam, żeby z nią porozmawiał, bo nie 

ręczę za siebie. Najwyraźniej nie chciała tracić obu i znikła z naszego życia.
 

Okropne jest takie wypytywanie. Wszystko, co udało mi się zapomnieć, a 

przynajmniej usunąć w głębokie zakamarki pamięci, muszę teraz odgrzebywać. 
Niewykluczone, że to wtedy nasze małżeństwo ostatecznie legło w gruzach, a z tych ruin 
nie dało się już niczego zbudować, może jedynie szopę na bezużyteczne graty. Zresztą 
nie próbowaliśmy. Po tym wszystkim może z tydzień Marcel był trochę skruszony, raz 
nawet odkurzył mieszkanie i ciągle pytał, czy się napiję herbaty, a potem wszystko 
wróciło do normy. Nie chciałam robić żadnych manifestacji przed dziećmi, więc nie 
wyprowadziłam się z naszej wspólnej sypialni, ale od tej pory już nie spaliśmy ze sobą, 
tylko obok siebie. Zresztą od dawna starałam się kłaść albo dużo wcześniej, kiedy on 
akurat oglądał jakiś szpiegowski film, albo kiedy już spał. Podsłuchiwałam pod 
drzwiami, bo wiesz, to można poznać po oddechu albo…
 

– Czy później miałaś z nią jeszcze do czynienia?

 

– Tak. Jeden raz. Na pewnym przyjęciu biznesowym. Akurat zaczęłam pracować 

w Edukatorze i czasem musiałam w czymś takim uczestniczyć. Nie znosiłam tych 
spotkań. Rozmawiałam z właścicielem firmy handlującej sokami, a on pokazał mi ją z 
daleka, mówiąc, że będziemy współpracowały, bo to pani Monika kieruje działem 
szkoleń w jego firmie. Nogi się pode mną ugięły. Chciałam stamtąd czmychnąć, 
przeprosiłam i ruszyłam do wyjścia, ale Janusz, mój szef, zauważył to i kazał mi wracać. 
„Nie waż się, on zamówił u nas serię szkoleń. Jeśli chcesz u mnie pracować, musisz 
przywyknąć do takich spotkań i rozmów”. Zostałam. Później w biurze wyjaśniłam mu 
oględnie, o co chodzi, i zlecił te szkolenia innemu trenerowi. Zostałam tam, starając się 
ukryć przed Moniką, ale to było niemożliwe. W pewnym momencie podeszła do mnie z 
radosnym uśmiechem na twarzy, smukła, sporo młodsza, atrakcyjna, pewna siebie, a 
wiesz, ja już wtedy zaczęłam tyć. Chyba zajadałam kłopoty. Kacprowi groziło, że nie 
przejdzie do następnej klasy, i zorientowałam się, że popija. Krótko mówiąc, wyglądałam
przy niej jak jej matka. – Ciężko wzdycham. Anka mi nie przerywa, chociaż na pewno 
wolałaby, żebym się streszczała. – W dodatku poszło mi oczko w rajstopach, o czym nie 
omieszkała mnie poinformować. Podeszła i powiedziała: „Witaj, myszko, masz…” – 
milknę przerażona, Anka przestaje notować, patrzymy na siebie, ona szeroko otwierając 
oczy, ja z otwartymi ustami, skamieniałe, jakbyśmy się bawiły w nieruchomą niemowę – 
„…masz śliczne oczko na łydce” – kończę szeptem i bardzo powoli, nadal wpatrzona w 
Ankę i nadal bez ruchu.
 

Mija chwila grobowej ciszy, w której słychać nawet trzepot skrzydełek wołka 

zbożowego, fruwającego wesoło nad naszymi głowami. W końcu zrywam się i wołam z 
entuzjazmem:
 

– To ona, aresztuj ją i wsadź do więzienia. Powiedziała: „myszko”!

 

– Dlaczego tak powiedziała?

 

– Mój mąż był draniem, ale miał czasem miłe

 odruchy. Na początku naszej znajomości i w pierwszych latach małżeństwa czasem 
mówił do mnie „myszko”, zresztą przypominałam myszkę: chuda, w okularach.
 

– Myszy nie noszą okularów – wyrywa się Ance. – Przepraszam, ja pod twoim 

wpływem głupieję.
 

– Dzięki. Potem przestał i przerzucił się na „poetkę”, a pod koniec to już zwracał 

się do mnie bezosobowo, unikał nawet wypowiadania mojego imienia. Musiał jej 

powiedzieć o tej myszce. Wiesz, ludzie czasem zwierzają się sobie z tajemnic 
małżeńskich.
 

– Ale to żadna tajemnica – oponuje Anka. – Ludzie jawnie używają takich 

zdrobnień: myszko, misiaczku, kotku…
 

– …ptaszku, kruszynko, króliczku…

 

– …żabko, basku…

 

– Tego jeszcze nie słyszałam.

 

– A, nieważne… – Anka macha ręką i się rumieni.

 

– Powiedz.

 

– Mój mąż mówił do mnie grubasku, bo byłam bardzo chuda. I po jakimś czasie 

zrobił się z tego „basek”. Dziś już bardzo adekwatne.
 

– Ładnie.

 

Siedzimy zamyślone, ja wspominam myszkę, a ona baska. Najwyraźniej już tak 

do niej nie mówi. Nie mam odwagi o to zapytać, ale sama zaspokaja moją ciekawość:
 

– Rozwiedliśmy się po śmierci córki. Nie, nie odszedł, to była wspólna decyzja. 

Uznaliśmy, że skoro nie umieliśmy uratować naszego dziecka, to nasze małżeństwo jest 
porażką. A poza tym zaczęliśmy się nawzajem obwiniać. Nagle odkryłam, on zresztą też, 
że nic nas już nie łączy i że nie mamy ochoty być razem. Wyprowadziłam się do 
kawalerki po mojej babci. Niedawno drugi raz wyszłam za mąż. No, na dzisiaj wystarczy.
Muszę sprawdzić ten trop.
 

– Ale były jeszcze inne kobiety. Nie chcesz posłuchać? – pytam rozczarowana, bo

nagle mam jej ochotę opowiedzieć o wszystkich romansach Marcela: o Karolinie, o 
Tamarze, Zuzannie, Natalii, Krysi, chociaż to bez sensu, bo naprawdę nic o nich nie 
wiem: żadnej nie poznałam, bo Marcel mi ich nie przedstawił.
 

– Chętnie, ale za kilka dni. I jeszcze jedno: co wiesz o mężu Moniki?

 

– Widziałam go tylko raz. Bardzo przystojny, dużo przystojniejszy od Marcela, 

który…
 

– I pewnie nie wiesz, gdzie ona mieszka.

 

– Nie, zapytaj Marcela. Musiał ją odwozić do domu. Chociaż… On nigdy nie był 

dżentelmenem, wiele razy po nocy wracałam sama do domu, raz nawet w ciąży. Nie, 
zaraz, chyba dwa razy, a może nawet…
 

– Maniu, wystarczy.

 

No to koniec z moim wrogiem. A jednak kobieta. Gdybym chciała jej dopiec, 

zażądałabym horrendalnego odszkodowania za straty moralne, ale będę wielkoduszna – 
wystarczy, że raz na zawsze zniknie z mojego życia. Dlaczego to robi? Przecież to ona 
mnie skrzywdziła, nie ja ją. Musi mieć coś z głową. Mam nadzieję, że Anka szybko się z 
tym upora. Wypijemy sobie szampana, jak mama z Mietkiem, i po sprawie. Z tej radości 
gnam na papierosa. Z pogrążonego w ciemnościach balkonu macham żarem do palacza 
naprzeciwko. Kiedy rzucę palenie, stracę kogoś bliskiego, przemyka mi przez głowę. 
Jednak palenie zbliża ludzi.
 

Jutro szkolenie z kolejną grupą Miecha, który znów zaprosił mnie na kolację i 

tym razem nie odmówiłam. „Skończ pół godziny wcześniej – namawiał mnie – nikt się 
nie dowie, a to zdolna grupa, w mig się uczy”. „Nie ma mowy – odpowiedziałam – nigdy
nie skracam szkoleń, co najwyżej je przeciągam”. „No dobrze, ale błagam, skończ 
chociaż punktualnie”.
 

„Och, jak przyjemnie, kołysać się wśród fal” – nucę sobie piosenkę, którą mama 

śpiewała, kiedy była w dobrym humorze. Ciekawe, czy również wtedy, kiedy 
romansowała. A jednak rodzice nie powinni swoim dzieciom, nawet dorosłym, zdradzać 
takich tajemnic. Ale szczerze mówiąc, zaimponowała mi. Nigdy bym jej nie posądzała o 
jakieś romanse. Jest mi lekko na duszy, mogę już bez obawy wchodzić do skrzynki 
mejlowej i spotykać się z Miechem w restauracji. Czy on mnie przypadkiem nie 
podrywa? Trzeba uważać, to przecież kontakt służbowy. Janusz jest na takie sprawy 
bardzo wyczulony. Kiedy przyjmował mnie do pracy, uprzedził: „I żadnych biurowych 
romansów, to chyba oczywiste”. Spojrzałam na niego zdumiona. Zmieszał się, bo to 
jednak dziwnie zabrzmiało, i szybko wyjaśnił: „Wspominam o tym, bo coś takiego, 
niestety, niedawno się u nas zdarzyło i wyniknęło z tego mnóstwo komplikacji. A 
właściwie to afera na czternaście fajerek. Czyli żadnych romansów”. „Czy ja wyglądam 
na kogoś, kto wdaje się w romanse?” – spytałam urażona, poprawiając okulary, które 
widocznie miały potwierdzić moją wiarygodność osoby opornej na romanse. Przyjrzał mi
się i odparł: „Niestety, tak”. Polubiłam go wtedy.
 

Restauracja nie ma tak gustownego wystroju jak poprzednia, ale krewetki są 

fantastyczne, a wino hiszpańskie – wręcz bajeczne. Miech wesół jak nigdy. Sypie 
anegdotami. Trzeba przyznać, że ma dar opowiadania i poczucie humoru. Dwie cechy 
bardzo wysoko przeze mnie cenione. Nie sposób się przy nim nudzić. Ale to przecież nic 
nie znaczy, o Marcelu też wszystkie kobiety mówiły, że nie można się przy nim nudzić. I 
też umiał opowiadać i był dowcipny. Wprawdzie głównie w towarzystwie i tylko do 
czasu, kiedy się nie upił, bo w domu najczęściej oglądał telewizję. Miech chyba pije 
umiarkowanie. Chociaż zamówił już drugą butelkę wina.
 

– A może byśmy razem założyli wydawnictwo? – rzuca w pewnej chwili. – 

Przecież masz jakieś doświadczenie z książkami. Znasz się na literaturze. I nie 
przepadasz, zdaje się, za swoją pracą.
 

– Chyba żartujesz – odpowiadam zdziwiona. – To nie takie proste. Wydrukować 

książkę może dzisiaj każdy, ale sprzedać ją potrafi niewielu.
 

– Myśląc w ten sposób, człowiek upupia się na całe życie. Może trzeba podjąć 

ryzyko.
 

– Żeby podjąć ryzyko, trzeba mieć kasę. I powiedzieć sobie: nic nie szkodzi, 

najwyżej stracę, a i tak jeszcze mi zostanie.
 

– Ja też mam za mało, szczerze mówiąc, a jeśli będę gromadził finanse w tym 

tempie, nigdy nie zrealizuję swojego pomysłu. Potrzebny mi wspólnik. I ty wydajesz się 
do tego idealna. Na początek potrzebujemy nie więcej niż sto tysięcy. Trzeba wydać 
jeden bestseller, a potem już się rozkręci.
 

– Ale skąd wziąć takiego Harry’ego Pottera?

 

– To proste. Trzeba u kogoś zamówić książkę, a właściwie serię książek, włożyć 

pieniądze w reklamę, zanim ukaże się pierwszy tom. I różnymi metodami podsycać 
apetyt czytelników. A potem jechać już na opinii bestsellerowego wydawnictwa. Kiedy 
zainteresowanie książkami opadnie, znów urządzić taki spektakl.
 

– Ale ja myślałam, że tobie chodzi o ambitną literaturę.

 

– Owszem, ale żeby wydawać ambitną, musisz też wydawać mniej ambitną. Poza 

tym ja się nie znam na poezji, a ty tak. Można by, po jakimś czasie, rzecz jasna, 
uruchomić również serię poetycką.
 

– Skąd wiesz, że znam się na poezji? – pytam i poważnieję, bo zbyt wiele miałam 

z nią ostatnio do czynienia, i to w przykrych okolicznościach.

 

– Nie wiem – odpowiada zmieszany – tylko się domyślam. Przecież skończyłaś 

polonistykę.
 

Nagle mam ochotę zakończyć ten wieczór. Przestaje mi się podobać ta rozmowa i 

to, że Miech jest najwyraźniej zawiany.
 

– Dobrze, pomyślę o tym – kłamię, uśmiechając się, bo nie chcę go dotknąć. – 

Późno już, muszę wracać, bo jutro znów mam wolontariuszy, a to niełatwe spotkania, 
chociaż bardzo przyjemne.
 

– Masz rację, trzeba wracać – mówi zawiedziony, a uśmiech znika z jego twarzy. 

– Trochę dałem się ponieść wyobraźni. Ale nie przejmuj się tym, co powiedziałem, to 
tylko mrzonki, choć czasem wydaje mi się, że możliwe do zrealizowania.
 

– Zazdroszczę ci, ja już nie mam mrzonek ani nawet marzeń. Chcę spłacić kredyt,

dotrwać do emerytury i odłożyć trochę pieniędzy, żeby w razie czego mieć na lekarzy. 
Tymczasem cieszę się, że nieźle zarabiam i radzę sobie na co dzień.
 

– No to wpadnij jutro na kawę. I nie gniewaj się, bo mam wrażenie, że trochę się 

przestraszyłaś.
 

– Ależ nie – znów kłamię. – To piękne, że masz marzenia.

 

Jolka od wielu dni milczy jak zaklęta. To do niej niepodobne. Dzwonię i pytam:

 

– Co tak milczysz?

 

– To jednak prawda, że każdy człowiek umiera w samotności – odpowiada 

potwornie zakatarzonym, rzężącym głosem. – I nawet w ostatnich chwilach jego życia 
nikt nie okaże mu odrobiny czułości.
 

– Chora jesteś?

 

– Sama jesteś chora.

 

– Chciałam spytać, no, czy się przeziębiłaś – bełkoczę, zalana falą wyrzutów 

sumienia.
 

– Gorzej, jestem pierwszą ofiarą grypy, która właśnie do nas dotarła ze wschodu, i

postanowiła zacząć ode mnie. Wybacz, jeśli bredzę, ale mam pięćdziesiąt stopni gorączki 
i bolą mnie nawet cebulki włosów.
 

– Przepraszam, nie wiedziałam.

 

– Bo wiecznie jesteś zajęta tylko sobą. Tym razem wybaczam ci, bo wiem, że też 

ci niewesoło. Zanim zemdleję z wysiłku, prowadząc z tobą rozmowę, powiedz, co 
nowego.
 

– Chyba już po kłopotach. Wiesz, kto to jest?

 

– Skąd mam wiedzieć?

 

– Rzeczywiście. Pamiętasz romans Marcela z niejaką Moniką? To ona. Nie mam 

pojęcia, dlaczego po tylu latach postanowiła poznęcać się nade mną, ale Anka na pewno 
dowie się tego. Jestem ci za nią bardzo wdzięczna. To profesjonalistka.
 

– Co za ulga, może wreszcie wybierzemy się gdzieś razem i będzie można z tobą 

normalnie porozmawiać. Czyli o czymś innym niż twój wróg.
 

– No wiesz, mnie się wydaje, że jak na to wszystko, co się działo, zachowuję się 

całkiem normalnie.
 

– To prawda – przyznaje Jolka, kichając.

 

– Masz leki?

 

– Mam, mam, Karol się spisał. Codziennie przychodzi, gotuje mi i sprząta. Ale, 

niestety, przewiduję, że za chwilę to ja będę musiała się sprawdzić, a wiesz, jak nie 
znoszę opiekować się chorymi facetami. Jurek ledwie kichnął, a już kładł się do łóżka i 

jęczał, że coś go bierze.
 

– Pamiętam, a ty wtedy dodawałaś: „Mam nadzieję, że to szlag”.

 

– Przestań, mówiłam to szeptem i tylko do siebie.

 

– Myślisz, że nie słyszał?

 

– Dzisiaj mam nadzieję, że słyszał.

 

Śmiech osoby chorej na grypę brzmi okropnie, więc szybko mówię:

 

– Słuchaj, nie chcę się zarazić, więc kończę, a jak się wykurujesz, to daj znać. 

Wybierzemy się gdzieś. A w przyszłym roku zaszczep się na grypę.
 

– Zaszczepiłam się – słyszę w słuchawce odgłos przypominający warczenie 

wściekłego psa, więc rzucam z obrzydzeniem słuchawkę.
 

To czarny czwartek. Zbyt wcześnie zabrzmiały zwycięskie fanfary. Jestem 

załamana. Anka twierdzi, że to na pewno nie Monika. Rozmawiała z nią i wierzy w jej 
opowieść, chociaż podkreśla, jak zwykle, że nigdy nie można mieć stuprocentowej 
pewności.
 

– Nie pogrążaj mnie, Anka. Czyli wracamy do punktu wyjścia?

 

– No, niezupełnie, przecież mamy podejrzanych pod dostatkiem.

 

– A co ci powiedziała ta cała Monika?

 

– To nie na telefon, wpadnę jutro. Zapewniam, że mocno się zdziwisz.

 

Niech Anka nie wabi mnie żadnymi niespodziankami. Mam ich dość. Chcę tylko 

jednego – żeby w moim życiu zapanowała całkowita nuda. Myślałam, że to koniec. 
Wszystko do siebie pasowało jak ulał, przecież powiedziała „myszko”! A ja mimo zimy 
zaczęłam się odradzać, wypuszczać młode, wesołe listki.
 

Zaglądam do kalendarza, żeby sprawdzić, co mnie czeka w najbliższych dniach 

oprócz szkoleń, i mój wzrok pada na wpis: „Urodziny Artura”. Jak mogłam zapomnieć? 
Mogłam, mogłam – zawsze zapominam, dlatego już w styczniu zapisuję ważne daty w 
kalendarzu, ale potem zapominam do niego zajrzeć i składam ludziom życzenia po 
tygodniu. Jedni się obrażają, inni nie. Nie wszyscy wierzą w to, że nie pamiętam nawet o 
własnych urodzinach.
 

– Halo, halo, czy to zacny solenizant? Witaj. Życzę ci zdrowia, radości, miłości, 

sukcesów, słońca i własnej winnicy. Niestety, nie mam dla ciebie prezentu.
 

– Dzięki, że pamiętałaś. Jestem naprawdę wzruszony. A co u ciebie? Chyba już w 

nowym mieszkaniu. Co ci się…
 

– Artur, błagam, nie pytaj, co mi się śniło. Same koszmary: wróg, który po kilku 

dniach przeniósł się z moich snów do realu, i wredni przyjaciele.
 

Mocno trzymałam się do tej pory, ale nagle nerwy mi puszczają i zaczynam 

ryczeć.
 

– Maniu, coś ty, nie płacz, proszę. – Artur łatwo się wzrusza, nie powinnam się 

rozklejać, zwłaszcza że dziś są jego urodziny, w dodatku okrągłe: czterdzieste. – Wiesz, 
siedzimy sobie z Pawłem, popijamy szampana prosto z piwniczki, zaraz, co my pijemy? 
Tak, tak… Nicolas Feuillatte Grand Reserve Brut Champagne, oglądamy Rejs i… 
przyjedź do nas, mam jeszcze co najmniej pięć butelek, a poza tym piwnicę pełną 
cudownych francuskich win, które przywiozłem jesienią.
 

– Daj spokój, zepsułabym wam cały wieczór, nawet Rejs mnie dzisiaj nie 

rozśmieszy.
 

– Nie szkodzi. A pamiętasz, jak kiedyś przyszedłem do ciebie i przez pół nocy 

jęczałem, a ty nie wiedziałaś, jak mnie pocieszyć, więc zrobiłaś mi jajecznicę na boczku i

poiłaś jakimś podłym cabernetem.
 

– Nie, to była paskudna węgierska kadarka – chlipię.

 

– I całe szczęście, bo szybciej się upiłem. A później jeszcze zjadłem całą 

bombonierkę, którą kupiłaś dla mamy – przypomina mi z zapałem Artur, więc zanim 
dojdzie do tego, że jeszcze później wszystko zwrócił i zaległ na kanapie, skąd nie ruszył 
się przez piętnaście godzin, rzucam do słuchawki: – To ja jadę. Wyjdziecie po mnie na 
przystanek?
 

– Jasne! Paweł, Mania do nas jedzie, robimy kolację i wkładamy krawaty – woła 

Artur do Pawła. – No to daj znać pięć minut wcześniej, wyjdziemy po ciebie, bo wiesz, 
kogoś tutaj ostatnio pobili.
 

Wcale nie jestem pewna, czy Paweł się ucieszy, bo jest trochę o Artura zazdrosny.

Tak na wszelki wypadek, z wielkiej miłości, ale bez powodu, bo przecież nie jestem 
żadną konkurencją: dyskwalifikują mnie nie tylko płeć i wiek, lecz – niestety – także 
wygląd, zwłaszcza dzisiaj. Na pewno lepiej bym się prezentowała w masce 
przeciwgazowej albo w kapeluszu pszczelarza. Ocieram łzy, pudruję nos, chwytam 
płaszcz i biegnę do autobusu.
 

Mieszkają na zadupiu, ale za to w przyjemnym wygodnym domu z ogródkiem i 

piwniczką pełną win, do której od razu schodzimy, żeby znaleźć trunek, który, jak mówi 
Artur, najlepiej zadziała na chandrę i łzy.
 

– Patrz: Château Bel-Air Pomerol – mówi z nabożeństwem – a to Drouhin 

Charmes-Chambertin Grand Cru z dwa tysiące ósmego roku, specjalnie dla ciebie.
 

– A mówiłeś, że na siedemdziesiąte urodziny twojej mamy – rzuca Paweł z 

przekąsem.
 

– Owszem, ale mam go więcej.

 

W piwniczce jest chłodno, ale przytulnie i cicho. Lubię jej zapach – to zapach 

tradycji, spokoju, umiaru, wieczności. Pod ścianami na stojakach, które Artur 
odziedziczył po ojcu, a ten z kolei po swoim ojcu, przedwojennym sommelierze, leżą 
dziesiątki, nie – setki, butelek z winem, głównie francuskim, ale są też wina hiszpańskie, 
włoskie, a od jakiegoś czasu także węgierskie, być może z sentymentu dla tamtej podłej 
kadarki. Przysiadam na dębowej beczce, znów ocieram łzy, tym razem łzy wzruszenia, 
które popłynęły mi z oczu, kiedy Pawełek, taktownie, wymienił cenę wina wybranego dla
mnie przez Artura, i unoszę kieliszek do ust. Nawet ja czuję różnicę między winem, które
piję na co dzień, a tym, którego nazwy, niestety, nie pamiętam.
 

– Zostańmy tutaj, co? – proszę Artura, bo czuję, że świat zewnętrzny nie ma 

pojęcia o istnieniu tego miejsca, więc mnie tutaj nie znajdzie.
 

– To wy siedźcie sobie w piwnicy, a ja zrobię kolację – mówi Paweł i wbiega po 

schodach na górę.
 

– Dzięki! – woła za nim Artur. – Maniu, co z tobą, przecież ty nigdy nie płaczesz.

 

Opowiadam, co się dzieje, znów chlipiąc – widocznie muszę wylać łzy uzbierane 

w ostatnich tygodniach. Słucha uważnie. Pijemy to nieprzyzwoicie drogie wino, na które 
na pewno nie zasługuję, i użalam się nad swoim losem.
 

– Może znajdziesz mi jakiegoś fajnego heteroseksualnego geja. Znasz kogoś?

 

– Nie, ale znam kilku biseksualistów.

 

– Nie, nie chcę, żeby facet mnie zdradzał i z kobietami, i z mężczyznami. Marcel 

zdradzał mnie tylko z kobietami i to było wystarczająco okropne.
 

– No to klops. A co z Marcinem?

 

– E, koniec pieśni.

 

Jestem wdzięczna Arturowi, że daruje sobie komentarze w stylu Jolki: „i całe 

szczęście” albo „najwyższy czas”.
 

– Otworzysz następne? Może być tańsze, wystarczy za sto złotych – zapewniam 

bezczelnie, bo sama zaopatruję się w Biedronce. Artur zdejmuje ze stojaka kolejną 
butelkę wina. – Kto mnie tak dręczy?
 

– To kobieta – mówi z przekonaniem. – Wyczuwam w tej metodzie młodą 

kobietę. Zdesperowaną, smutną i zakochaną.
 

– We mnie? Niemożliwe. Co one we mnie widzą? A zresztą, mówisz tak, bo jesteś

gejem.
 

– Nieprawda, po prostu mam wyjątkową intuicję.

 

– Kobieta, mówisz. Kobieta… Daj spokój, tylko faceci mają tyle czasu, żeby tak 

bardzo angażować się w jakieś bezsensowne przedsięwzięcia.
 

– Chcesz powiedzieć, że zemsta nie ma sensu? Otóż niektórym ludziom dostarcza

ona takiej rozkoszy, że nic nie może się z nią równać.
 

– Skąd wiesz.

 

– Z literatury.

 

– Masz rację, hrabia Monte Christo, Konrad Wallenrod, Hamlet, Zorro, Jurand ze 

Spychowa, ksiądz Robak, Fredro, no, popatrz, sami faceci.
 

– Ale działali inną metodą, żadne tam wierszyki, liściki, pierdułki.

 

– Czy nie uważasz, że w życiu sens ma tylko śmierć?

 

W tym momencie Paweł zagląda do piwniczki i patrzy na mnie z politowaniem, a 

może ze współczuciem, już sama nie wiem.
 

– Nie złość się – proszę go na wszelki wypadek, bo boję się, że zacznie zrzędzić.

 

– Nie złoszczę się, tylko nie mogę znieść, kiedy ktoś jest nieszczęśliwy – 

odpowiada. – A w dodatku płacze i mówi o śmierci. Kolacja gotowa.
 

– Już idziemy – mówi Artur, zdejmując ze stojaka dwie butelki wina.

 

– Dasz radę? – pyta Paweł, widząc, jak nieporadnie próbuję zsunąć się z beczki, 

która, niestety, jest sporo wyższa niż standardowe krzesło.
 

Mam ochotę go ofuknąć, ale zmieniam zdanie i proponuję:

 

– A może zjemy tutaj, bo jak się teraz zabiję, wszyscy moi wrogowie umrą z 

rozkoszy, że sama zemściłam się na sobie. Zresztą, jak wiadomo, im trudniej z czegoś 
spaść, tym śmieszniej się spada. Kto to powiedział?
 

– Friedmann i Kofta – informuje Paweł i dodaje: – Niestety, ja nie cierpię zapachu

stęchlizny, a jeszcze bardziej rozmów o życiu.
 

– Ale my o życiu już sobie opowiedzieliśmy, teraz jesteśmy na etapie śmierci, 

właśnie opisuję Arturowi swoją urnę.
 

– A może jednak spróbujcie wdrapać się na górę.

 

– Dobrze, za chwilę – zapewniam go, po czym znów zaczynam marudzić, 

analizując swoje lekkomyślne życie.
 

Artur słucha tak, jak zalecają moje podręczniki.

 

– No i co? – Paweł po kwadransie znów woła ze szczytu schodów. – Czy jesteście

już na etapie wędrówki dusz i życia pozagrobowego?
 

– Nie, teraz przerzuciliśmy się na życie prenatalne. Opowiadam Arturowi, jak 

pochopnie zaszłam w ciążę, a właściwie w dwie – wyjaśniam i znów usiłuję zsunąć się z 
beczki, która na pewno jest wyższa niż wtedy, kiedy na niej siadałam.

 

Paweł obserwuje moje poczynania, w końcu zaniepokojony pyta:

 

– Pomóc ci?

 

– Z przyjemnością – odpowiadam bez sensu, i szybko dodaję: – oczywiście moją, 

nie twoją.
 

Paweł wydaje z siebie przeciągły jęk, Artur się śmieje, a ja znów zaczynam 

płakać. I wszystko jest na swoim miejscu.
 

Ostatnia rzecz, jaką pamiętam z tego wieczoru, to błagalna prośba:

 

– Obiecajcie mi, że jak będziecie brać ślub, zostanę waszym świadkiem, 

zwłaszcza że zafundujecie mi wtedy fajną wycieczkę zagraniczną.
 

Docieram do domu w południe, z potwornym kacem. Nawet najdroższe 

francuskie wina nie chronią przed bólem głowy. Po co wydawać pieniądze! Wypijam 
dzbanek wody z cytryną i kładę się do łóżka. „Kobieta, zdesperowana, smutna i 
zakochana”, dudnią mi w skroniach słowa Artura. Muszę o tym powiedzieć Ance. 
Niestety, chyba zbyt wcześnie zwabiam ją w myślach, bo ledwie przykładam głowę do 
poduszki, dzwoni i mówi, że będzie za kilka minut.
 

– Co ci się stało? – pyta.

 

– Nic.

 

– Okropnie wyglądasz.

 

– Jakbyś wypiła dwie butelki wina, zalewając się przy tym łzami, wyglądałabyś 

tak samo.
 

– Może zadzwoń do swojego szwagra, a nuż przez telefon też zadziała.

 

– Tak, spróbuję.

 

Anka, nie przejmuje się moim opłakanym stanem i zaczyna od złych wieści.

 

– Ktoś wczoraj szedł za Laurą, kiedy spacerowała z psami. Nie wiem, czego 

chciał, ale ją wystraszył. Miał na głowie kaptur.
 

– Trudno się dziwić, jest zima – mówię z rezygnacją.

 

– Mój asystent go spłoszył. Kiedy zauważył, co się święci, podbiegł do nich, ale 

tamten uciekł, wsiadł do samochodu zaparkowanego sto metrów dalej i odjechał.
 

– Mnie jest już wszystko jedno. Nie mam siły – mówię.

 

– Nie możesz tak. Musisz ze mną współpracować – przypomina mi Anka nie po 

raz pierwszy.
 

– Staram się, ale, jak widać, bez skutku. Co z tą Moniką?

 

– Zdziwisz się.

 

– Nie zdziwię się. Mam kaca, a na kacu człowiek nie dziwi się, tylko jest 

zalękniony.
 

– Jej wcale nie chodziło o Marcela.

 

– Tak? A o kogo? Chyba nie o Kacpra, on był wtedy chłopcem i nigdy nie miał 

skłonności do starszych od siebie kobiet.
 

– Jej chodziło o ciebie.

 

Podrywam głowę, którą coraz częściej trzymam opuszczoną, żeby nie patrzeć na 

nieprzyjazny świat i nie widzieć wroga w każdej napotkanej osobie, i bezmyślnie 
wpatruję się w Ankę.
 

– O ciebie. Ona zakochała się w tobie. Wysyłała ci rozmaite sygnały, wypytywała 

Marcela. Pewnie dlatego wiedziała o tej myszce. Ale ty się nie domyśliłaś. On zresztą też 
nie. Była wściekła, że zadzwoniłaś do jej męża, kiedy ona, zakochana w tobie, walczyła 
właśnie ze swoją orientacją seksualną, znaczy się przestała walczyć, bo ulokowała w 

tobie swoje uczucia, uważając, że spotkała odpowiednią kobietę, ale nie miała odwagi ci 
tego wyznać. Współczuła ci i nie mogła zrozumieć, dlaczego z nim jesteś: ty, taka 
fantastyczna kobieta, z takim dupkiem – relacjonuje Anka z większym niż zwykle 
zaangażowaniem.
 

– Powiedziała, że fantastyczna?

 

– Aha.

 

Całe szczęście, że mam kaca i słowa Anki docierają do mnie z oddali, w 

zwolnionym tempie. Kiedy milknie, nadal je analizuję, przekonana, że coś źle 
zrozumiałam albo śnię. Anka też się nie odzywa, siedzi zadumana i wzdycha, rysując na 
kartce esy-floresy, co kompletnie do niej nie pasuje.
 

– O czym myślisz? – pytam w końcu.

 

– O tym samym co ty: że fajnie byłoby mieć żonę.

 

– Szkoda, że się nie zorientowałam, bo może stworzyłybyśmy szczęśliwy związek

i moje dzieci miałyby dwie troskliwe matki. I mogłybyśmy pojechać za granicę, żeby 
wziąć ślub. Jest wolna?
 

– Nie wiem. Szybko opowiadaj o innych kobietach, a potem o swoich 

mężczyznach. Mnie też już męczy, że to tyle trwa. Wciąż mam wrażenie, że albo o czymś
ważnym zapominasz, albo trzeba iść innym tropem, ale, niestety, musimy najpierw 
wyeliminować te prawdopodobne, lecz fałszywe.
 

– Było tych kobiet trochę, ale romanse Marcela trwały dość krótko i o większości 

nie miałam pojęcia. Dowiadywałam się o nich po latach. Byłam tak zapracowana, że nie 
miałam czasu zajmować się bzdurami. Zapamiętałam głównie Monikę, jak widać nie bez 
powodu. Resztę znałam tylko z imion. Naprawdę.
 

– A po waszym rozstaniu?

 

– Chyba nie sądzisz, że wiem coś o romansach Marcela z tego okresu. To już nie 

moja sprawa, tylko jego konkubin.
 

– Ale mnie chodzi właśnie o konkubiny. Coś chyba o nich wiesz, zwłaszcza że 

Laura bywała u ojca.
 

– Tak, ale nie mówiła o tych wizytach. Tej pierwszej, Ewy, Laura nie lubiła, 

zresztą z wzajemnością. Trudno się dziwić, miała żal do ojca, że tak szybko po odejściu 
zamieszkał z inną kobietą, w dodatku niewiele starszą od niej. A poza tym uważała, że 
ona poluje na jego pieniądze. Laura rzadko tam chodziła, a kiedy już całkiem wpadła w 
narkotyki, to głównie po to, żeby wyciągnąć od ojca pieniądze albo coś mu wynieść z 
domu. Ze dwa razy zadzwonił, że coś mu zginęło i że podejrzewa Laurę. Miał do mnie 
pretensję i powiedział, żebym koniecznie coś z tym zrobiła, bo on nie zgadza się na to, 
żeby jego córka kradła. Ich związek trwał półtora roku. Nie znam szczegółów, ale ktoś mi
mówił, że z dnia na dzień kazał się Ewie wyprowadzić.
 

– Czy ona uważała, że to przez Laurę albo przez ciebie?

 

– Nie wiem, może. Laura się nie zmartwiła, to pewne. Niestety, w tym czasie 

miałyśmy słaby kontakt, coraz częściej znikała z domu. Nie rozmawiałyśmy. 
Przychodziła tylko po to, żeby się wyspać. – Nagle przeżywam chwilę olśnienia.– 
Słuchaj, już wiem, skąd znam nazwisko Kozicka! Ta Ewa miała siostrę, Beatę Kozicką, 
chyba przyrodnią, bo nosiły inne nazwiska. Laura kiedyś wymieniła to nazwisko. Ale 
czemu tobie o tym nie powiedziała?
 

– A pytałyśmy ją o Beatę Kozicką? Chyba jednak nie ma takiej zasady, że należy 

mówić o czymś na wyrost. Nie wiedziała, że to ważne. Obecna.

 

– Co obecna?

 

– Konkubina, jak to nazywasz.

 

– Żona – poprawiam Ankę. – Sylwia. Nic o niej nie wiem. Widziałyśmy się dwa 

razy na ślubach dzieci wspólnych znajomych. Marcel przedstawił nas sobie, ale nie 
rozmawiałyśmy. Byłam zaproszona na oba wesela, ale nie poszłam. Nie miałam z kim, 
taka sytuacja była dla mnie bardzo krępująca. Czułabym się jak porzucona żona i 
podejrzewałabym wszystkich, że szepczą za moimi plecami: jaka biedna, jaka stara, jaka 
gruba…
 

– Nie miałaś z kim? Przecież spotykałaś się z Marcinem.

 

– Tak, ale on nie chciał uczestniczyć w takich imprezach, a poza tym w weekendy

był u siebie, w Lublinie. Byliśmy kochankami z doskoku. Mnie to coraz bardziej 
odpowiadało, bo skoro nie miałam z niego pożytku w razie imprez czy wyjazdów, to nie 
chciałam też rezygnować z wolności. W przeciwieństwie do Marcela był typem 
samotnika, nie przepadał za życiem towarzyskim. Czasem Artur chodził ze mną na 
przyjęcia, ale akurat pojechał po wino do Francji.
 

– Artur?

 

– Mój przyjaciel gej, to u niego spędziłam dzisiejszą noc. W piwnicy. Na beczce, 

z której nie umiałam zejść…
 

– Dość! – krzyczy Anka. – Naprawdę już dość – dodaje szeptem. – I weź się w 

karby, bo czekają nas trudne dni. Mam zamiar spotkać się z Marcinem. Uprzedź go o 
tym. Lecę. I zrób coś z molami zbożowymi.
 

– I z ubraniowymi… – dodaję.

 

– Ubraniowe też masz? – pyta z obrzydzeniem.

 

– Owszem. Walczę z nimi, ale bez efektu. Musiałam je odziedziczyć po 

poprzednim właścicielu. Już przywykłam, tylko trochę mi wstyd, jak ktoś mnie 
odwiedza, a te towarzyskie cholery wylatują, żeby się przewietrzyć, jak teraz.
 

– Kup przynętę, są jakieś plastry. I pamiętaj, masz się zastanowić, co w 

przeszłości mogło się wydarzyć o tej porze roku. On zapowiada, że niebawem coś się 
stanie. Niech Jolka ci pomoże, to mogłoby nas do niego doprowadzić.
 

– Pomyślę – zapewniam ją, ale ani trochę nie wierzę, że przypomnę sobie jakieś 

ważne daty.
 

 Rozdział czwarty

 

Kiedyś przygotowania do świąt zaczynały się na początku grudnia, aż do tej pory 

człowiek miał spokój i umierał z nudów. Nie to, co teraz: witryny sklepowe i reklamy już
od października straszą, że najwyższy czas pomyśleć o prezentach gwiazdkowych. 
Ludzie dzielą się na tych, co kochają święta, i tych, co ich nie cierpią, i jest też spora 
grupa takich, którym są mniej czy bardziej obojętne, i albo wyjeżdżają, albo urządzają je,
żeby tradycji stało się zadość. W dzieciństwie należałam do tej pierwszej grupy, potem do
trzeciej, po ślubie przeszłam do drugiej, a po rozwodzie wróciłam do trzeciej. Teraz mam 
szansę znów zasilić pierwszą. Podobno na liście wydarzeń, które wywołują największy 
stres, święta zajmują jedną z czołowych pozycji. Chyba dlatego, że przy jednym stole 
często zasiadają ludzie, którzy za sobą, delikatnie mówiąc, nie przepadają. Wiem coś na 
ten temat. Przypomina mi się mój nabzdyczony teść wypowiadający głębokie prawdy o 
życiu, zwłaszcza o życiu kobiet, na którym znał się jak nikt: „Miejsce kobiety jest w 
kuchni, he, he, he”, „Całe zło przez ten feminizm”, „Kobietom poprzewracało się w 
głowach”, „Oj, Marysiu, ile jest noblistek, no ile? Nawet nie warto liczyć”. Przed 
świętami mój mózg rzeczywiście kurczył się i przechodził w stan spoczynku. Wiedział, 
co go czeka: huczne obchody zbliżających się narodzin Jezuska, w których Marcel przez 
dwa tygodnie (taka firma, siaka firma) będzie brał aktywny udział, a na koniec coroczny 
uprzejmy komentarz teścia na temat prezentu, który od nas dostawał (a właściwie ode 
mnie, bo Marcel nigdy nie zajmował się bzdetami): „A na co mi kolejny krawat?”, „Wy 
chyba macie za dużo pieniędzy, że je wyrzucacie na taką drogą whisky, która niczym nie 
różni się od bimbru”, „Pasek, świetnie, mam ich dziesięć”. Każdej kobiecie szczerze 
radzę, żeby przed zamążpójściem przyjrzała się swojemu przyszłemu teściowi, bo a nuż 
w porę się rozmyśli. Mieliśmy tylko jedną normalną rozmowę. Odwiedził mnie jakiś czas
po tym, jak Marcel się wyprowadził, i natychmiast, jakby obawiał się mojej reakcji, 
zapewnił, że o nic mnie nie obwinia – jeszcze tego brakowało, pomyślałam – i bardzo 
żałuje, że tak się stało. „Wiesz, chyba byłem marnym ojcem”, powiedział, kiedy 
parzyłam herbatę. Nie zaprzeczyłam, więc było dla niego oczywiste, że zgadzam się z tą 
opinią. „I marnym mężem” – znów nie zaprzeczyłam. Jego żona nie zdążyła zostać moją 
teściową, bo umarła kilka lat przed naszym ślubem. Prawdopodobnie ze zgryzoty. 
„Władzia nie miała lekkiego życia, oj nie”. I tak przez godzinę biczował się, coraz 
bardziej skruszony, a ja cały czas milczałam. Wreszcie odważyłam się spytać, jaki jest cel
jego wizyty. „Chciałbym, żebyś przekonała Marcela do powrotu. Może wasze 
małżeństwo uda się naprawić. Przecież on cię kocha, Marysiu, tylko nie umie tego 
okazać. Będzie mi brakowało naszych świąt. I w ogóle was. Rodzina powinna trzymać 
się razem. No i Laura potrzebuje ojca” – zanim zdążył się rozkręcić, przypomniałam mu, 
że po pierwsze, dzieci miały ojca wystarczająco długo, żeby zdążył zaspokoić ich 
potrzebę rodzicielskiej troski, a po drugie, że ten ojciec nadal żyje, więc nadal może się 
nią wykazywać. Nie wiem, skąd wzięłam tyle odwagi. Nigdy nie komentowałam jego 
wypowiedzi, nigdy się z nim nie spierałam: uznałam, że zaciskając zęby, można od czasu 
do czasu zdzierżyć niedzielne i świąteczne męki. Ale teraz już nic nie muszę. Już 
żadnych wspólnych świąt, a Laura – jeśli chce – niech odwiedza dziadka. Zresztą robi to, 
bez entuzjazmu, ale robi. Żal mi go, jest bardzo samotny, ale nie potrafię się przemóc. Z 
tego, co wiem, w czasie świąt tuła się po znajomych albo jedzie do siostry na wieś, teraz 
ją pewnie poucza, gdzie jest miejsce kobiety, i opowiada o straszliwym spustoszeniu, 

jakie sieje feminizm. A może przestał, kto wie? W każdym razie obecna żona Marcela na 
pewno nie daje sobie w kaszę dmuchać i gwiżdże na tak zwane kobiece obowiązki – 
oboje wyjeżdżają na święta, a także na weekendy. Kiedy zbliżały się pierwsze święta po 
naszym rozstaniu Marcel jeszcze do mnie zadzwonił z prośbą, żebym zaprosiła ojca na 
Wigilię, ale, zgodnie z prawdą, powiedziałam, że nie urządzam świąt, po czym, chyba 
bez potrzeby, dodałam, że to dorosłe dzieci powinny zadbać o swoich starych rodziców. 
Mama mnie za to ofuknęła: „Mogłaś sobie darować!”.
 

Tymczasem nasze tegoroczne święta zapowiadają się przyjemnie i licznie. Kacper

wreszcie dał znać, że przyjadą. Wigilię spędzą z nami, a resztę świąt u rodziców Kasi pod
Warszawą. Na sylwestra pojadą do Zakopanego, a stamtąd wrócą do Berlina. Niewiele 
tego, ale na początek wystarczy. Postanowili spać u babci, która ma większe mieszkanie. 
Ale mnie się wydaje, że to raczej ze względu na Kasię, która może się czuć niezręcznie. 
Ja też uważam, że to dobre rozwiązanie, bo mama jest osobą nienarzucającą się i 
bezkonfliktową. Sama to zaproponowała, widząc, jak się miotam. I powiedziała, że chyba
ja bardziej – na zapas – boję się swojej synowej niż ona mnie.
 

To już pewne, że znów pognam po prezenty gwiazdkowe w ostatniej chwili, bo 

głowę nadal mam zajętą wrogiem, który nie odpuszcza i chętnie panoszyłby się po moim 
mieszkaniu, zostawiał mi róże i myszki, ale ja po pierwsze, wymieniłam zamek, po 
drugie, zawsze zamykam drzwi, co stało się już moją obsesją. Gdyby Koterski chciał 
nakręcić damską wersję Dnia świra, mógłby mnie spokojnie obsadzić w roli głównej 
albo przynajmniej poprosić o konsultację. W niczym nie ustępuję Adasiowi 
Miauczyńskiemu, a pod pewnymi względami na pewno biję go na głowę.
 

Wychodząc rano na szkolenie, spotykam panią Dzięciołową, która wybiera się 

chyba na zakupy, bo trzyma wózeczek, jakiego używają starsi ludzie, żeby nie dźwigać. 
Najchętniej wycofałabym się do mieszkania, udając, że czegoś zapomniałam, ale 
przypominam sobie, że Anka powierzyła mi trudne i chyba niewykonalne zadanie: mam 
państwa Dzięciołów do siebie zaprosić.
 

– Dzień dobry. O ósmej po zakupy? – Posyłam jej najmilszy i najbardziej 

fałszywy z moich uśmiechów.
 

– Tak – odpowiada spłoszona ze wzrokiem wbitym w posadzkę.

 

Pewnie jej głupio, że mąż tak błaznuje, bo trudno to inaczej nazwać. Trzeba kuć 

żelazo póki gorące, nie tylko ze względu na polecenie Anki: naprawdę doskwiera mi, że 
są na mnie obrażeni. W dodatku z tak błahego powodu.
 

– A może jednak któregoś dnia wypijemy kawę – proponuję niepewnie, co, 

niestety, ma niewiele wspólnego z kuciem gorącego żelaza.
 

Dzięciołowa oblewa się rumieńcem i zaczyna dukać, że są zajęci, mąż ma grypę, 

a w dodatku spodziewają się wizyty wnuczki, która odwiedza ich trzy razy w tygodniu.
 

– Niekoniecznie dzisiaj. Może być za kilka dni, u mnie.

 

– Tak, tak, powtórzę Gieniowi.

 

To zdrobnienie ani trochę nie pasuje do zacietrzewionego Dzięcioła, który ma 

zamiar już do końca świata mnie unikać albo mijać z chłodnym i wyniosłym „dzień 
dobry”.
 

Niepomna instrukcji Anki, karteczkę, która tkwi za wycieraczką samochodu, 

ostentacyjnie drę bez czytania, na wypadek gdyby mój wróg skądś mnie obserwował. 
Wciąż mam uczucie, że mnie śledzi, co podobno w takich sytuacjach jest zupełnie 
normalne. „Tak się czuje każdy, kto ma sekretnego wroga”, twierdzi Anka. Strzępki 

papieru wkładam do kieszeni płaszcza. Najchętniej rzuciłabym je na betonową posadzkę, 
ale skoro oburzam się, kiedy ktoś śmieci albo nie sprząta po swoim psie, sama też nie 
mogę zachowywać się jak barbarzyńca.
 

Nie widzieliśmy się z Miechem od tamtej nieszczęsnej kolacji. Chyba wychodzi z

firmy przed końcem szkolenia. Teraz to on mnie unika. Nasza rozmowa rzeczywiście 
była niefortunna, może mu wstyd albo obraził się, jak Dzięcioł, za to, że bez entuzjazmu 
zareagowałam na jego propozycję. Ale przecież wyjaśniłam dlaczego. Cały czas mam 
niesmak po tym wieczorze. Rozmawialiśmy sobie bezinteresownie, czuliśmy do siebie 
sympatię, a on wyrywa się z takim pomysłem. Właściwie nie znając mnie. I mam 
wykładać kasę na jego wydawnictwo. Wariactwo. Postanawiam nie zamartwiać się 
Miechem, tylko całą swoją wolną energię skupić na tym, żeby do Wigilii uwolnić się od 
MAO, co oznacza, że powinnam mocniej wesprzeć Ankę. Naprawdę nie mam zamiaru 
wchodzić w nowy rok z kłopotami. Ani z papierosami – obiecuję sobie solennie – i na tę 
myśl szybko wychodzę na balkon. Po chwili naprzeciwko pojawia się „mój palacz”. Jak 
zwykle machamy do siebie w ciemnościach. A potem on wykonuje dziwne, chaotyczne 
ruchy papierosem. Po co on tak macha? Wygląda to, jakby oganiał się od osy. W końcu 
domyślam się, że żarem pisze coś w powietrzu drukowanymi literami, które natychmiast 
znikają, więc niełatwo je przeczytać. Mimo wszystko próbuję. Na próżno. Macham 
gwałtownie, dając mu do zrozumienia, że nie zdążyłam. To naprawdę trudne, bo litery 
trzeba pisać odwrotnie, chyba tak, jakby to było ich lustrzane odbicie. W końcu wiem! 
IMIE?, pyta palacz. Odpowiadam: MARIA TY? On: MAKS. Mój papieros gaśnie, więc 
wracam do mieszkania. On chyba się nudzi, skoro tak na mnie czatuje i pojawia się na 
balkonie, ilekroć wychodzę na papierosa. A może mnie śledzi? Ponieważ ostatnio 
zrobiłam się wyjątkowo podejrzliwa, ta hipoteza wydaje mi się całkiem prawdopodobna. 
Czy powinnam Ance powiedzieć o tych spotkaniach na balkonie? E tam, Maks – ładne 
imię – po prostu dużo pali. Tkwię nad szkoleniem, nie mogąc się skupić, kiedy dzwoni 
Michał.
 

– Kłopoty… – rzuca do słuchawki bez żadnego „cześć” albo „witaj”.

 

– Tylko błagam, nie mów, że masz…

 

– Powiem: mam żonę i małe dziecko.

 

– Co znów zrobiłam? – pytam obojętnie, nie odrywając wzroku od ekranu.

 

– Janusz nie dostał ankiet z dwóch szkoleń i zaczął dociekać dlaczego. 

Dowiedział się, że prowadziłaś jakieś warsztaty dla wolontariuszy, i się wściekł.
 

– Ale dlaczego? Były bardzo udane.

 

– Zrozum, my się na tym nie znamy. Powinnaś to z nim skonsultować.

 

– Nie mogłam, Miech mnie zaskoczył, i do głowy mi nie przyszło, że to może 

nam zaszkodzić.
 

– Może, może, chodzi o profesjonalizm. Nie mamy takiego programu, 

podręczników i nie wiemy, tak naprawdę, na czym polega wolontariat. Konkurencja 
może to wykorzystać przeciwko nam.
 

– Wiesz co, mam to w… – milknę, żeby się nie wyrażać. – Jestem zmęczona, 

niewyspana i śmiertelnie znudzona. Trudno, sprzedam wszystko, co mam, na przykład 
kolekcję znaczków mojego ojca, która jest warta z pięćdziesiąt tysięcy, i wyjadę na…
 

Rozmowa przybiera nieoczekiwany obrót, bo Michał przerywa mi i zadaje 

głupawe pytanie:
 

– Jak to? Twój ojciec zbiera znaczki?

 

– Zbierał, bo od dawna nie żyje.

 

– A jak on się nazywał?

 

– Jan.

 

– Ale na nazwisko.

 

– Teleszko.

 

– Ty jesteś z domu Teleszko?

 

– Owszem, Teleszkówna, a dlaczego pytasz?

 

– Dziewczyno, nazwisko twojego ojca wśród filatelistów do dzisiaj jest legendą. 

Wiem, bo kolekcjonuję znaczki. On miał wybrakowanego Belgijczyka.
 

– Belgijczyka? Mówi się Belga. A u nas nigdy nie było żadnego Belga.

 

– Nie, my tak nazywamy ten znaczek, może niepoprawnie, ale nie o to chodzi. 

Jest bardzo cenny, dla jednego z nich podobno kiedyś kogoś zamordowano.
 

– Michał, czy ty sugerujesz, że ktoś może chcieć zamordować mnie albo moją 

matkę z powodu znaczka?
 

– No coś ty! Trochę się podjarałem, przepraszam, ale rzeczywiście jest wart kupę 

forsy. Naprawdę chcesz je sprzedać?
 

– No wiesz, podobno mają sporą wartość, a skoro Janusz chce mnie wywalić z 

roboty, to kto wie.
 

– Od razu wywalić. Jak zwykle, tylko zmyć ci głowę. Bo zawsze coś ci do niej 

strzeli.
 

– Nie mnie, tylko Miechowi. To był jego pomysł, i nie zapominaj, że to on płaci.

 

– Ja cię tylko uprzedzam, bo nie chcę, żebyś czuła się zaskoczona. A swoją drogą,

co to za dziki pomysł z tymi wolontariuszami?
 

– Nie uważam, że dziki, my też moglibyśmy czasem zrobić coś za darmo albo 

chociaż półdarmo. I mam zamiar zaproponować to Januszowi. – W tym momencie 
uświadamiam sobie, że pomysł wcale nie jest absurdalny i wystarczy zręczna 
argumentacja, żeby Janusz go chwycił, więc zapewniam Michała: – Będzie zachwycony.
 

– Boże, kobieto, opamiętaj się, zupełnie jakbyś nie wiedziała, po co człowiek 

prowadzi firmę.
 

– Nie opamiętam się, a poza tym nam, trenerom, też przyda się od czasu do czasu 

przemówić bardziej ludzkim głosem – zapewniam z przekonaniem.
 

– Rób, jak uważasz. Ale tak za darmo? Pokażesz przy okazji te znaczki?

 

– Nie, są u mamy.

 

Ciekawe, Marcel też kolekcjonował znaczki, nie sądziłam, że to nadal tak 

popularne hobby. W dzieciństwie zbieraliśmy znaczki i zapałczane etykietki, fotosy i 
sreberka po czekoladkach. Ale żeby dorośli mężczyźni… Niesłychane! I w dodatku 
Michał mówił o jakimś cennym Belgijczyku. Co to znaczy cenny? I czy mama o tym 
wie? Dzwonię do niej, żeby o to spytać.
 

– Tak, wiem, że są cenne, przecież żyliśmy w biedzie nie dlatego, że twój ojciec 

kolekcjonował znaczki, ale dlatego, że kolekcjonował cenne znaczki. Trzymam je dla 
was na czarną godzinę.
 

– Było już dziesięć czarnych godzin.

 

– Ty chyba nie wiesz, co to znaczy czarna godzina. Czarna godzina, moja droga, 

to… A zresztą, nie musisz tego wiedzieć.
 

– I są bardzo cenne…

 

– Tak. Dopiero przed śmiercią Janka zrozumiałam, że chciał nas w ten sposób 

zabezpieczyć. Kiedy po zawale odzyskał na krótko przytomność, powiedział bardzo 
słabym głosem, Boże, jaka to była straszna chwila, nagle sobie uświadomiłam, że mogę 
go stracić, no więc powiedział: „Nie oddawaj ani nie pokazuj nikomu znaczków. Są 
bardzo cenne. W razie czego zgłoś się do Zbyszka Barcika”. Popłakałam się, bo tyle lat 
wierciłam mu dziurę w brzuchu, a on nie chciał nas zostawić w biedzie. Pierwszy zawał 
miał przed czterdziestką.
 

– I mimo to palił.

 

– Ty też palisz.

 

– Ale nie miałam zawału.

 

– Co to za argument?

 

– I trzymasz je w domu?

 

– A gdzie mam trzymać?

 

No niby tak, gdzie ma je trzymać?

 

– Ale może byś je sprzedała i trochę pożyła, na przykład wyjechała na wycieczkę.

Są pewnie warte z pięćdziesiąt tysięcy.
 

Nie widzimy się, ale mam wrażenie, że patrzy na mnie ze zgrozą, jakby nie mogła

uwierzyć, że jestem jej córką. No tak, może propozycja nie była stosowna. Ktoś, kto w 
dzisiejszych czasach ceruje rajstopy, nie będzie wyrzucać pieniędzy na zagraniczne 
wojaże.
 

– Na wycieczkę to ja się wybieram, ale inną.

 

– Mamo, nie zaczynaj.

 

– A poza tym on trzymał je dla nas, a ja trzymam je dla was. A nuż przydadzą się 

tobie albo dzieciom. Wiesz, dzisiaj traci się pracę z dnia na dzień i jest wielkie 
bezrobocie.
 

– A wiesz, czasem chciałabym stracić pracę z dnia na dzień, bo przynajmniej 

musiałabym się rozejrzeć za inną.
 

– No to jak ją już stracisz, o co najwyraźniej się starasz, daj mi znać. Słuchaj, była

u mnie Laura. Mnie się wydaje, że coś ją gnębi. Mam nadzieję, że trzymasz rękę na 
pulsie.
 

– Tak, tak, drobne kłopoty, nic poważnego.

 

– Ale chyba nie poznała jakiegoś palanta, jak nazywasz mężczyzn szczególnego 

pokroju.
 

– Nie, według mnie już wyrobiła normę i trzyma się od nich z daleka. Nie martw 

się.
 

– Ale gdyby potrzebowała tych znaczków, to można by…

 

– Mamo, dzięki, w razie czego ci powiem. Tymczasem Laura doskonale sobie 

radzi, lubi swoich staruszków, oni ją wręcz uwielbiają, więc się nie wtrącajmy. Przyjdzie 
na to czas.
 

– Tylko żeby nie było za późno.

 

– A dlaczego miałoby być za późno? – pytam zdziwiona. – Na pieniądze nigdy 

nie jest za późno, co najwyżej, przynajmniej w wypadku dzieci, może być za wcześnie.
 

– Co innego miałam na myśli. Tylko się nie złość. – Mam już pewność, że powie 

coś, co mnie strasznie wkurzy. – Bo wiesz, jakiś czas temu… nie mówiłam ci o tym, 
miałaś tyle spraw na głowie. I w ogóle trudno było dogadać się z tobą. Kiedyśmy 
spacerowały po parku, byłaś zamyślona i nie odpowiadałaś na moje pytania. A tamtego 
dnia, to był jedenasty listopada, ktoś ich u mnie szukał.

 

– Nic nie rozumiem. Czego szukał?

 

– Znaczków. Po powrocie do domu zastałam drzwi otwarte, a ja w 

przeciwieństwie do ciebie zamykam drzwi, i w pokoju panował straszny rozgardiasz.
 

– I ty tak spokojnie o tym mówisz?

 

– Przecież nic się nie stało. No więc mieszkanie wyglądało tak jak twoje, kiedy 

czegoś szukasz, a ty często czegoś szukasz, bo wciąż coś ci ginie. W pierwszej chwili 
pomyślałam, że jakiś włamywacz szukał pieniędzy albo kosztowności, ale nie: na stole 
leżała cała moja emerytura – nic dziwnego, myślę, raptem tysiąc złotych – a perły i 
pierścionki od Róży, bo ona zawsze wszystkim dzieliła się ze mną, na toaletce obok 
lustra. Nic nie brakowało. Wezwałam policję, obiecali się tym zająć, a potem Mietka, bo 
to już jedyny żyjący mężczyzna, jakiego znam, żeby mi założył jakiś porządny zamek. 
Aha, muszę ci koniecznie dać klucz. I on od razu wiedział: „Helenko, przecież ktoś 
szukał znaczków Janka”.
 

Słucham jej z rosnącym zdumieniem. Jak to możliwe, że nic mi nie powiedziała? 

Przecież grozi jej niebezpieczeństwo. Dlaczego własna matka i córka ukrywają przede 
mną ważne informacje? Myślałam, że tylko ja to robię, żeby ich nie martwić… Wreszcie 
odzyskuję głos.
 

– Mamo, nie wiadomo, czego ten ktoś szukał, ale wolałabym, żebyś na jakiś czas 

zamieszkała u mnie. Dopóki to się nie wyjaśni.
 

– O, nie ma mowy. Mam teraz solidny zamek i łańcuch, a Mietek codziennie 

dzwoni, nawet po trzy razy, i odwiedza mnie. A znaczki dobrze schowane, nikt ich nie 
znajdzie, nawet ty. Możesz być tego pewna.
 

– Słuchaj, muszę to wszystko przemyśleć, bo jestem oszołomiona. Nic nie 

rozumiem.
 

– Dobrze, ale nie martw się, kochanie. Matka sobie radzi.

 

– Nie, nie martwię się, przecież nie mam żadnego powodu do zmartwień.

 

Czyli wróg uparł się na całą moją rodzinę. Nie sposób tego ogarnąć: ja, potem 

Laura, a teraz mama. Zastanawiam się, czy to dwie osobne sprawy, czy może jedna: czy 
ten, kto z takim uporem straszy mnie od początku października, jest zarazem 
poszukiwaczem znaczków ojca? Ale skąd pewność, że szukał właśnie ich? Na wszelki 
wypadek relacjonuję Ance rozmowę z mamą i proszę, żeby wpisała na listę pana Mietka, 
który z miejsca wydał mi się podejrzany.
 

– Co za rodzina – mamrocze Anka pod nosem. – Na razie nie wiem, co z tym 

zrobić. Te sprawy rzeczywiście mogą mieć związek, ale nie mam pojęcia jaki. Aha, 
jeszcze jedno: kto to jest ciocia Róża? Czy uważasz, że mogę ją wykreślić?
 

– Jasne, przecież nie żyje.

 

– Maniu, ja naprawdę jestem twardą kobietą, trzy razy omal mnie nie zabili, 

uprawiam karate i skułam kajdankami niejednego bandziora, ale ty będziesz pierwszą 
osobą, która mnie wykończy.
 

– A co ja takiego zrobiłam?

 

– Wpisałaś na listę ducha.

 

– Ale ciocia Róża nie jest zwykłym duchem.

 

– Wykreślam ją, a ty mi o niej opowiesz, jak już będzie po wszystkim. A teraz 

pozwól mi działać, bo zaczynam mieć dość tej sprawy.
 

No to się doigrałam, nawet Anka, taka twarda kobieta, straciła do mnie 

cierpliwość. Szkoda, że nie pozwoliła mi opowiedzieć o cioci Róży. Przecież nie bez 

powodu ją wpisałam. Nie jestem głupia. Zresztą Jolka, mimo wątpliwości, też w końcu 
uznała, że ciocia Róża zasłużyła sobie na honorowe członkostwo w klubie podejrzanych, 
bo zanim odeszła tam, gdzie jej miejsce – do raju, ciągle mnie nawiedzała. Najpierw po 
to, żeby przypomnieć, jak w bajkach – „pomnij, coś mi obiecała” – że przyrzekłam 
zabrać do siebie jej kota Lunatyka – imię stąd, że chodził przez sen, widziałam to na 
własne oczy – a potem jej duch straszył mnie za to, że oddałam go w dobre ręce. 
Tłumaczyłam jej: „Ciociu, przecież mnie całymi dniami nie ma w domu, często 
wyjeżdżam, oddałam Lunatyka w najczulsze ręce. Czy ty wiesz, jakie on ma sielskie 
życie u Koseckich? Lepsze niż u ciebie. A poza tym Kosecki jest weterynarzem, 
wprawdzie na emeryturze, ale jednak. Gdybyś ty miała za męża kardiologa, też byś 
jeszcze pożyła. Lunatyk skonałby u mnie z nudów, a może nawet z głodu, bo ja już 
odwykłam od kotów i cały czas pracuję. I musiałby się tułać po różnych domach, kiedy 
wyjeżdżam, więc przestań mnie nachodzić i odpoczywaj w pokoju, bo na to zasłużyłaś”. 
Ona jednak nie posłuchała. Po raz pierwszy w życiu miałam do czynienia z duchem i 
uwierzyłam, że po zmarłych zostaje na ziemi, po której ja oczywiście „mocno stąpam”, 
jakaś aktywna energia. Energia cioci Róży była superaktywna. Raz przestawiła mi 
książki na półce, to znów przewiesiła obrazy: martwą naturę z buciorami zamieniła 
miejscem z mazurskim pejzażem, który dostałam od Weroniki. Chociaż, trzeba przyznać, 
że nie bałam się ani przez chwilę. Ciocia nawet za życia nigdy nikogo nie skrzywdziła, a 
co dopiero po śmierci. W końcu rozproszyła się we wszechświecie. A wtedy zaczęła mnie
straszyć MAO. I niestety, czasem nachodzi mnie niedorzeczna myśl, że to nadal ciocia 
Róża, chociaż trudno uwierzyć, że mogłaby mnie wyzywać od suk i zdzir i układać 
wierszyki. Nie wiadomo jednak, jak po śmierci zmienia się charakter człowieka. Może 
ktoś miły i łagodny staje się nagle agresywny? I na odwrót.
 

Tymczasem Anka zaczyna wypytywać o Weronikę, co wydaje mi się całkowitą 

stratą czasu, ale już nie protestuję, bo wiem, że nic nie wskóram.
 

– Mieszka na Mazurach w drewnianym domu. Latem…

 

– Wiem, wiem, opowiedz, jaka była kiedyś.

 

– Trochę inna, zmieniła się pod wpływem Bartka. To była wielka miłość. 

Przedtem hippisowała, paliła trawkę i słuchała Janis Joplin. Wszystkie zresztą jej 
słuchałyśmy i chciałyśmy wyglądać jak ona. Miałyśmy skołtunione włosy i ćwiczyłyśmy 
chrypkę. Weronika chodziła na wagary, co matce i babci, z którymi mieszkała, spędzało 
sen z powiek, zadawała się z próżniaczym, wesołym towarzystwem, którego strasznie jej 
zazdrościłyśmy, ale nie miałyśmy odwagi do nich dołączyć. To byli sympatyczni ludzie, 
ale bałam się ich. Zresztą o dziewiątej wieczorem ukazywały mi się przed oczyma 
zatroskane twarze moich rodziców, którzy na mnie czekają, i wracałam grzecznie do 
domu. A tamci po nocach grali na gitarach, palili trawkę i nie chodzili do szkoły albo, tak 
jak Weronika, chodzili sporadycznie, żeby na samych trójczynach zdać do następnej 
klasy. Nie wiem, jak ona dostała się na filologię klasyczną. A dlaczego pytasz o 
Weronikę? Ona jest najbardziej pozytywną osobą, jaką znam. Bez wad. Istny ideał.
 

– Jak umarł jej mąż? – pyta, ignorując moje obawy.

 

– Wypadek w Karpatach rumuńskich. Niestety, nie znam szczegółów, urwana lina 

albo czyjaś nieostrożność. Proszę, nie wciągaj w to Weroniki.
 

– O nic jej nie podejrzewam – zapewnia Anka, po czym jednak zaprzecza temu: – 

„Żeby zrozumieć czyn, szukaj motywu”, radzi Ajschylos.
 

– Nie, to Arystoteles. Ajschylos to ten od żółwia.

 

– Aha, może i tak. Tylko sprawdzam. Przecież wiesz, że każdego. Nawet Jolkę.

 

– Naprawdę wolałabym, żeby to była Jolka, chociaż ją kocham. Weronika nie ma 

motywu. Znam ją.
 

– Co ty powiedziałaś? Od żółwia?

 

– No tak, sęp albo orzeł, już nie pamiętam, wypuścił żółwia ze szponów, bo 

myślał, że łysa głowa Ajschylosa to kamień…
 

– Przepraszam cię, właśnie sobie o czymś przypomniałam, muszę to sprawdzić, 

ale wrócimy do tej rozmowy.
 

Nic nie rozumiem i już dawno zaplątałam się w gęstej sieci, którą Anka tka, 

prowadząc śledztwo. Zaczynam się bać najwierniejszych przyjaciół, bo u każdego w 
końcu udaje mi się znaleźć jakiś motyw albo chociaż motywek. Ja też, gdyby mi odbiło, 
mogłabym chcieć się zemścić na kilku osobach: Szekspirze, Sławku, Kubie, Jolce i 
Baśce, a nawet na moich dzieciach, nie mówiąc już o Marcelu. Ale gdyby ten mechanizm
był taki prosty, świat stałby się sceną krwawej rzezi. Odbija komuś, a jak wiadomo 
każdemu się zdarza, i zaczyna nękać albo nawet morduje upatrzoną osobę. Żeby jednak 
dręczyć kogoś tygodniami, jak MAO mnie, potrzeba czegoś więcej niż tylko nagłej żądzy
zemsty – trzeba mieć jakiś defekt psychiczny, czuć przyjemność w osaczaniu ofiary, i 
chyba też nosić w sobie wielkie cierpienie. A mój wróg pisał o cierpieniu i że życzy mi 
tego samego. Czyli konkretnie czego?
 

Po szkoleniu (Miech nadal mnie unika) jadę do mamy, żeby jednak namówić ją na

przeprowadzkę do mnie. Kilka dni pomieszkamy razem, a kiedy sprawa się wyjaśni, 
wróci do domu. Wchodząc na trzecie piętro, sapię jak miech kowalski (z przeproszeniem 
Miecha, który nie pali i nie sapie), a potem staję pod drzwiami, żeby się wysapać. Coś się
na nich bieli, chyba kartka. Zapalam światło i nogi się pode mną uginają: ZNACZKÓW 
TUTAJ NIE MA! Nie po raz pierwszy w ostatnich tygodniach mam wrażenie, że życie 
naprawdę jest snem. Muszę się wreszcie obudzić, zanim ten sen mnie unicestwi. 
Wiedziałam, że moja matka jest trochę stuknięta, w końcu po kimś to mam, ale żeby do 
tego stopnia? Dzwonię do drzwi: raz krótko, dwa razy dłużej. Otwiera roześmiana.
 

– Widziałaś kartkę? Prawda, że fantastyczny pomysł? Nie rozumiem, dlaczego 

wcześniej na to nie wpadłam. Teraz na pewno już się nie odważy.
 

– Mamo, nie dobijaj mnie. Za chwilę cały świat się dowie, że masz cenne znaczki.

A poza tym, jeśli z ich powodu ktoś gotów był włamać się do ciebie, to znaczy, że tak 
łatwo nie odpuści. Czy policja coś ustaliła?
 

– Nie. Powiedzieli, że szansa jest nikła.

 

– A mówiłaś im, czego szukał?

 

– Ależ skąd, nie chciałam, żeby wiedzieli o znaczkach.

 

– Nie, jasne, na pewno nikt się nie dowie, to oczywiste, bo ty umiesz być 

dyskretna, to twoja główna cecha – mówię całkiem spokojnie, choć krew mnie zalewa, 
więc dodaję już podniesionym tonem: – A kartka na drzwiach!?
 

– Nie unoś się, to wiadomość dla złodzieja, nie dla policji.

 

No to rzeczywiście nie ma szansy, myślę, patrząc na nią, tak bezradna, że 

przestaję się odzywać. Pijemy herbatę, streszcza mi jakąś książkę, która ma chyba z 
osiemset stron, więc nieprędko skończy. Nie słucham, tylko cały czas intensywnie myślę 
nad tym, co dalej. Anka zajmuje się MAO, nie zdoła znaleźć filatelisty, jeśli to dwie 
różne osoby. Muszę coś zrobić.
 

– I tak się kończy ta nieprawdopodobna historia – mówi mama. – Samo życie.

 

– Tak, bardzo ciekawa. To ja lecę i proszę, zdejmij kartkę z drzwi.

 

– Zastanowię się.

 

W domu od razu dzwonię do Michała.

 

– Możesz mi poświęcić kilka minut?

 

– Kłopoty ze szkoleniem?

 

– Nie, wszystko w porządku. Tylko mam kilka pytań w związku ze znaczkami. 

Kto może wiedzieć, że mój ojciec miał znaczki? Wiesz, Belgijczyka i jakieś tam.
 

– Wszyscy, kobieto, wszyscy prawdziwi filateliści – wyjaśnia.

 

– A ty jesteś prawdziwym filatelistą?

 

– Ja się w ogóle nie liczę w tej branży. Musiałbym zacząć co najmniej pół wieku 

temu. Albo być bogaczem. A nie jestem – wzdycha – i nigdy nie będę.
 

– Te znaczki są takie cenne?

 

– Nie wiem, co miał twój ojciec, ale na świecie są znaczki warte trzy miliony 

euro.
 

– Na pewno więcej, przecież są miliardy znaczków.

 

– Kretynka. Jeden znaczek jest tyle wart.

 

– Co!? – krzyczę do słuchawki. – Chyba zwariowałeś!

 

– Nie. Sprawdź sobie w internecie.

 

– A ten Belgijczyk, ile może być wart?

 

– Chyba ze sto tysięcy złotych. Nie, na pewno więcej. Było ich w Polsce przed 

wojną całkiem sporo, ale o ile mi wiadomo, został tylko jeden. I miał go twój ojciec.
 

Jestem oszołomiona. Moja matka, która ma tysiąc złotych emerytury i ceruje 

rajstopy, jest w rzeczywistości bajecznie bogata. I pomyśleć, że opłacam jej czynsz, prąd 
i telefon. Nie do wiary!
 

– Michał – mówię drżącym głosem – ale przecież jeśli ktoś ukradnie taki znaczek,

to nie może go potem sprzedać.
 

– Owszem, może. To ryzykowne, ale nie niemożliwe. A poza tym, pewnie tego 

nie zrozumiesz, są filateliści, którym wystarcza świadomość, że mają jakiś wyjątkowy 
znaczek. Codziennie sobie na niego popatrzą i dostają takiej adrenaliny, że wysiada przy 
tym najbardziej ekstremalny sport ekstremalny. A poza tym to świetna lokata kapitału.
 

– Dzięki. Rozumiem. Czy znasz niejakiego Barcika?

 

– No pewnie. Wybitny fachowiec. Ma sklep filatelistyczny na Bielanach. Byłem 

tam raz, co za raj, ale nazwy ulicy nie pamiętam. Będziesz na zebraniu?
 

– Jasne, że będę – odpowiadam, ale nie mam pojęcia, o jakie zebranie chodzi, 

więc jednak dodaję: – A przypomnij mi, kiedy i o której godzinie.
 

– Wiedziałem, że zapomniałaś. W najbliższy poniedziałek o dwunastej.

 

Skąd ojciec miał pieniądze na takie znaczki? Nawet jeśli wydawał na nie całą 

pensję, to przecież nie chodzi o sumy tego rzędu. Sto tysięcy! Wprawdzie ich cena kiedyś
musiała być dużo niższa, ale nie tak bardzo. Jeśli Belgijczyk wart jest dzisiaj sto tysięcy, 
to nie mógł kiedyś kosztować stu złotych. Poza tym ludzie po wojnie byli bardzo biedni, 
a ojciec niewiele zarabiał, był zwykłym inżynierem. Przeszywa mnie straszliwa myśl: 
może był malwersantem? A po chwili druga, równie straszliwa: może kradł znaczki? Tak 
jak próbował to zrobić włamywacz mamy? Jestem gotowa swój ateizm na wszelki 
wypadek pomieszany z agnostycyzmem zamienić na gorliwy katolicyzm, buddyzm, 
judaizm, a nawet na islam, żeby tylko jakiś Bóg wysłuchał moich błagań: „Boże spraw, 
żeby mój ojciec okazał się uczciwym człowiekiem. To znaczy nie, spraw, żeby nie okazał

się nieuczciwy!”. Tak czy siak, nigdy go nie przestanę kochać. Jestem gotowa pójść za 
niego do więzienia albo nawet – z wielkim bólem – oddać znaczki prawowitemu 
właścicielowi. Nie ma rady, muszę oględnie wypytać mamę, skąd ojciec brał pieniądze. 
Ale tak, żeby się nie zorientowała, że mógł być złodziejem. Nie przeżyłaby tego, 
przecież, w przeciwieństwie do mnie wyszła za „bardzo przyzwoitego człowieka”.
 

Tymczasem bez uprzedzenia wpada Anka. Nadal chodzi w kwiecistych sukniach i

nadal ma na głowie loki prosto od fryzjera. Zapewnia, że tylko na chwilę. Przejeżdżała 
obok i postanowiła zadać mi kilka ważnych pytań.
 

– Mogłaś zadzwonić – burczę.

 

– Dzwoniłam, ale ty pewnie masz telefon w jakiejś szufladzie albo go zgubiłaś.

 

– Nigdy nie zgu… – zaczynam i milknę. – Raz tylko wpadł mi do muszli 

klozetowej.
 

– No właśnie. Pomyślałam, że wpadł ci do kibla. Czy twój ojciec dobrze zarabiał?

– Ona naprawdę ma niebywałą intuicję.
 

– Taaak, baaardzo, bardzo dobrze zarabiał – kłamię jak z nut, przestraszona, że 

odkryła mroczną tajemnicę mojego taty. – Oczywiście żyliśmy skromnie, ponieważ 
znaczki były drogie, okropnie drogie, a on nie mógł się powstrzymać, bo prawdziwi 
filateliści…
 

Przerywa mi, jak zwykle, kiedy jej zdaniem zaczynam przynudzać.

 

– Wiem, okropnie drogie, sprawdziłam to. Podobno po śmierci twojego ojca 

dzwonili do mamy z propozycją kupna klaserów, ale odpowiadała, że nie są na sprzedaż. 
W końcu przestali. Miał Belgijczyka z jakimś defektem, jest ich tylko kilka na świecie, w
Polsce chyba jeden, może to właśnie ten jedyny. I jest wart dzisiaj – Anka zawiesza głos, 
wpatrujemy się w siebie w napięciu – dwieście tysięcy złotych.
 

Milczymy przerażone. Ja znów widzę przed sobą wyspę, a Anka, być może, swoje

honorarium. Dwieście tysięcy, a przecież w klaserach są też inne znaczki. Pewnie nie tak 
cenne jak Belgijczyk, ale także cenne. Wymienię samochód, spłacę kredyt, a może, nie 
sprzedając warszawskiego mieszkania, kupię sobie, jak Weronika, mazurską chatę… Nie,
jednak wyspa…
 

Niestety, ta słodka chwila, która z trudem wytrzymuje ciężar moich rozbuchanych

marzeń i planów, trwa bardzo krótko.
 

– Podobno jednak sprzedał go – obwieszcza Anka i widząc moją minę, 

nerwowym gestem podaje mi paczkę chusteczek.
 

– Obejdzie się – burczę na nią. – Płonne nadzieje mam dobrze przetrenowane. 

Czyli na listę wrogów albo przynajmniej osób podejrzanych o włamanie do mieszkania 
mamy należałoby wpisać wszystkich „prawdziwych filatelistów” w Polsce, a może nawet
na świecie.
 

– To właściwie nie było włamanie. Zamek nie nosi najmniejszych śladów 

uszkodzenia.
 

– No to jak się dostał do środka?

 

– Pokaż mi klucz do mieszkania mamy – mówi Anka rozkazującym tonem.

 

Pełna złych przeczuć ruszam do przedpokoju, gdzie w koszyczku na półce 

dębowego secesyjnego wieszaka trzymam klucze zaopatrzone w „identyfikatory”: swoje, 
mamy, Laury, od piwnicy, od skrzynki i kilka innych, chyba niepotrzebnych, których 
jednak boję się wyrzucić, bo nigdy nie wiadomo. Gmeram w koszyczku, szukam, ale 
bezskutecznie.

 

– Nie ma – obwieszczam zdziwiona, odwracając się do Anki.

 

– Tak myślałam.

 

– Czyli podarował mi mysz i róże, a zabrał klucze od mieszkania mamy.

 

– Za wcześnie na takie wnioski.

 

– A teraz: Weronika. Mówiłaś, że jej mąż zginął w górach.

 

– Tak, Bartek się wspinał. Weronika z nim nie jeździła, bo bała się gór, nie 

przekonał jej do nich nawet Pikuś…
 

– Kto to? – pyta, chwytając za długopis.

 

– Jej głos wewnętrzny, który…

 

– Proszę cię, do rzeczy.

 

– A poza tym ona uważała, że facet powinien mieć coś własnego, do czego jego 

żona się nie wtrąca i w czym nie uczestniczy. Nie bardzo rozumiałam, o co jej chodzi, bo 
Marcel miał tylko takie rzeczy i…
 

– O Marcelu innym razem.

 

– Bartek przejął tę pasję po ojcu, który też zginął w górach, chyba w Himalajach. 

Ale Bartek w całkiem niewysokich, bo w Karpatach. Jakiś głupi wypadek, błąd, nie wiem
dokładnie. Byli całą ekipą, w kilka osób.
 

– Sprawdziłam to.

 

– I co? – pytam nie tylko zdziwiona, ale również zniesmaczona, bo wolałabym, 

aby Anka uprzedzała mnie, w życiu którego z moich przyjaciół akurat gmera, żeby mi go 
na zawsze odebrać.
 

– To była sześcioosobowa ekipa. Ktoś przez nieostrożność zrzucił kamień. Ten 

kamień uderzył Bartka w głowę, zabijając go na miejscu.
 

Już rozumiem, dlaczego Anka wybiegła tak nagle, kiedy jej powiedziałam o 

Ajschylosie i żółwiu, i jestem zgorszona, bo to wszystko zaczyna osuwać się w groteskę.
 

– Tak, tak, twój Ajschylos mnie natchnął. Było tam trzech polskich alpinistów, 

dwóch Rumunów oraz jakiś młody Polak z Niemiec, który dołączył do nich w ostatniej 
chwili.
 

– Ale właściwie to o co ci chodzi?

 

– Na razie tylko szukam motywu, więc sprawdzam wszystko i wszystkich, nawet 

ciebie.
 

– Że niby sama siebie prześladuję?

 

– Zdarza się.

 

– I płacę ci za to, żebyś mnie złapała? No dobra, ale co moja sprawa ma 

wspólnego z Bartkiem i Weroniką?
 

– Wybierasz się do niej?

 

– Miałam zamiar, ale wiedząc, że o coś ją podejrzewasz, na pewno nie będę 

umiała spojrzeć jej w oczy. Zrozum, dom Weroniki jest jedynym miejscem, gdzie 
zapominam o kłopotach. A teraz i to przepadnie. Zostanie mi już tylko piwnica Artura, 
więc na pewno wpadnę w alkoholizm albo zabiję się, spadając z beczki.
 

– Gdybym była tak wrażliwa jak moi klienci i badała tylko te tropy, które mi 

wskażą, nigdy bym nie rozwiązała żadnej sprawy. Nikogo jeszcze nie podejrzewam, ale 
wykluczam tylko te osoby, które już sprawdziłam.
 

– I przyszła kolej na Weronikę, tak?

 

– Tak. Ale poza nią jest ich co najmniej dziesięć.

 

– Zdaje się, że po tym wszystkim będę musiała wyemigrować z Polski, bo nie 

zostanie mi tutaj żadna bratnia dusza.
 

– Nie będzie tak źle, wierz mi, umiem zadawać pytania w taki sposób, że 

niektórzy nie mają pojęcia, o co tak naprawdę pytam. I wiele spraw można wyjaśnić na 
drodze dedukcji. Umówiłaś się z Dzięciołami?
 

– Nie. Nie chcą mnie znać.

 

– Musisz do nich zapukać i uśmiechnąć się promiennie, tak żeby nie mogli 

odmówić, a potem zawiadomić mnie, kiedy mam wpaść, żeby przypadkiem natknąć się 
na nich. Jeśli tego nie zrobisz, przerywam śledztwo. Lecę, myśl o kluczu.
 

– No to leć, bo mam dość. Pa.

 

Baśka i Antoni, wreszcie zapamiętałam jego imię!, na mój widok machają z końca

sali w restauracji Transylwania. Lokal jest pełen haftowanych obrusów, makatek i starych
zdjęć przedstawiających wąsatych mężczyzn, kobiety w strojach ludowych, góry i zamki.
Pod jedną ze ścian stoi stara drewniana prasa do wyciskania winogron. Baśka dokonuje 
prezentacji, bo przecież jeszcze się nie znamy z Antonim, i podaje mi kartę.
 

– A gdzie reszta?

 

– Nikt więcej nie przyjdzie – mówi Baśka z goryczą, bo chciała zorganizować 

spotkanie całej grupy, a skończyło się na trzech osobach.
 

– Antoni, chyba będziesz musiał mi wyjaśnić, z czego składają się te potrawy – 

mówię, wpatrując się w kartę dań, która od góry do dołu brzmi zagadkowo. Nie znam ani
jednej, chociaż oprócz nazw węgierskich i rumuńskich pod spodem widnieją też polskie. 
Jedno jest pewne: tylko desery nie zawierają mięsa.
 

– To jest knajpa siedmiogrodzka – wyjaśnia Antoni – chyba wiesz, gdzie jest 

Siedmiogród? – pyta i groźnie na mnie patrzy.
 

– W Rumunii – odpowiadam struchlała.

 

– Tak, ale kiedyś należał do Węgier – nadal patrzy na mnie badawczo.

 

– Przepraszam, nie wiedziałam. Marnie sobie radzę z historią.

 

– Antek, przestań, bo Mania gotowa pomyśleć, że mówisz poważnie. Słuchaj, on 

się tak tylko wygłupia.
 

W oczekiwaniu na potrawy, w których jest to wszystko, o czym Baśka mówiła, 

komentując na parapetówce kuchnię węgierską: słonina, smalec, śmietana, czosnek, 
cebula, papryka, Antoni opowiada o Siedmiogrodzie. Nareszcie rozumiem, co ma 
wspólnego z Węgrami. Zajadając się maleńkimi gołąbkami zawiniętymi w liście 
winogron, a potem siedmiogrodzkim tokaniem, popatruję na fotografie przedstawiające 
Karpaty, które wciąż przyciągają mój wzrok. To tam zginął Bartek, uświadamiam sobie. 
Wiedziałam, że w Karpatach rumuńskich, ale do tej pory wydawały mi się jakimś 
abstrakcyjnym, nierealnym miejscem. A teraz widzę je na starych zdjęciach, dzikie i 
ponure. Cóż że sfotografowane sto lat temu – to te same góry, nie zmieniły się od tej 
pory. Podnoszę widelec do ust, wpatrując się w skalisty szczyt. Właściwie dopiero teraz 
dociera do mnie ta śmierć w wymiarze konkretnym.
 

– Dlaczego tak patrzysz na te zdjęcia? – pyta Baśka, zaniepokojona moim 

milczeniem.
 

– Przepraszam was, nie mogę od nich oderwać oczu, bo przypominają mi o 

śmierci kogoś bliskiego. Pamiętasz, Basiu, tam zginął Bartek, mąż Weroniki. To 
niesamowite, te góry naprawdę istnieją.
 

– Tak – mówi Antek – Karpaty tylko pozornie są bezpieczne. Nie wolno ich 

lekceważyć. Zresztą żadne góry tego nie lubią. Nie wiem, o jakim wypadku mówisz, ale 

byłem akurat w Siedmiogrodzie, kiedy przed laty zginął tam pewien Polak. Ćwiczyli 
przed jakąś poważniejszą wyprawą, to miała być jedynie rozgrzewka, i jeden z nich 
zginął.
 

– Co się stało? – pytam, mając niemal pewność, że Antek mówi o Bartku.

 

– Widziałem się z nimi, kiedy zeszli na dół. Trzech było z Polski, dwóch z 

Rumunii i jeden z Niemiec, młody Polak mieszkający w Berlinie. Był cały czas w szoku, 
siedział z twarzą ukrytą w dłoniach, nie dało się z nim rozmawiać.
 

– Skąd się tam wziąłeś?

 

– Akurat mieszkałem w Klużu. Byłem tam jedynym tłumaczem, który znał 

rumuński i polski. Wezwali mnie, bo trzeba było przesłuchać ekipę. Ale szybko 
zamknięto sprawę. To był nieszczęśliwy wypadek. Żal mi było tego chłopaka. Zdaje się, 
że to on przez nieostrożność zrzucił kamień.
 

– Czy wiesz, jak to się stało? – pytam, usiłując zapanować nad głosem.

 

– Nie. Pomagałem im potem załatwić różne formalności. Przyjechało trzech, a 

wróciło dwóch i jeden w trumnie. Ten młody Polak przeżył straszliwy wstrząs. Kiedy 
wyjeżdżał, powiedział mi, że kończy z górami.
 

– Dajmy temu spokój – mówię ze ściśniętym gardłem. – A jakie macie plany 

świąteczne i sylwestrowe?
 

Reszta wieczoru przebiega już w pogodniejszej atmosferze, przynajmniej dla 

nich. Antek opowiada o swojej pracy, o Budapeszcie, o kulturze węgierskiej i rumuńskiej.
 

– Jak nauczyłeś się tych języków?

 

Baśka piorunuje mnie wzrokiem, bo doskonale wie, że miałam ochotę 

powiedzieć: „tych bezużytecznych języków”. Odpowiadam jej, też wzrokiem, żeby się 
nie obawiała. Może lubię sobie poironizować, ale jednak, kiedy trzeba, trzymam fason.
 

– Moja żona była Węgierką z Siedmiogrodu – wyjaśnia.

 

Milczę, ale mój wzrok dopytuje: rozwiedliście się, umarła?

 

– Rozpadło się. Wiem, że trudno w to uwierzyć, ale jeśli ludzie nie mają 

wspólnego języka do kłótni, to nie ma szansy na trwały związek. Nie umieliśmy się 
kłócić, rozumiecie? A to wielka sztuka. Mój węgierski zawsze wtedy wysiadał i każdy 
spór kończył się na wykrzykiwaniu jakichś pokracznych zdań, z których Judit się śmiała. 
To było groteskowe. Przecież nikt nie lubi być śmieszny podczas kłótni. Trochę żartuję, 
ale tylko trochę. Nie wiem, jak inni sobie z tym radzą, ale dla mnie nieustanne 
funkcjonowanie w obcym języku okazało się zbyt trudne. Po kilku latach myślałem, że 
dostanę rozdwojenia jaźni. Oboje uznaliśmy, że najgorsze przed nami i że lepiej przez to 
nie przechodzić. Tam tęskniłem za Polską, a tutaj tęsknię za Budapesztem i 
Siedmiogrodem. I tak już pewnie zostanie.
 

Na stole ląduje deser: ciasto przypominające nasz kołacz i mocna kawa. Na 

dworze tymczasem zaczął padać śnieg. Jest mróz, więc się nie topi. Przypominam sobie o
zimowych oponach. Zawsze za późno je zmieniam. A w zeszłym roku w ogóle tego nie 
zrobiłam. I opłaciło się, bo pierwszy śnieg spadł dopiero pod koniec lutego.
 

Od kiedy wiem, że znaczki ojca są bardzo cenne, cały czas głowię się nad tym, 

skąd brał pieniądze. Postanowiłam podpytać mamę, ale boję się, żeby nie wyszły z tego 
kłopoty. Jestem gotowa wybaczyć mu, że dopuścił się kradzieży czy malwersacji, ale za 
żadne skarby nie chcę, żeby zostało nadszarpnięte przekonanie matki o nieskazitelnej 
uczciwości jej męża. Wreszcie któregoś dnia pytam niewinnie:
 

– Mamo, czy tata długo zbierał znaczki?

 

– Od zawsze.

 

– Coś ty. Pytam poważnie.

 

– A ja ci poważnie odpowiadam.

 

– Ale przecież dzieci nie mają pieniędzy.

 

– Dzieci nie, ale rodzice tak. Pierwszy klaser dostał od ojca, kiedy miał pięć lat. 

On mu bez przerwy mówił o znaczkach, pewnie nie wiedział, ile nam to przysporzy 
zgryzoty. Prawdziwy kolekcjoner, a twój ojciec był nim, prędzej odmówi sobie jedzenia 
niż kupna jakiegoś znaczka, który zamajaczył mu na horyzoncie. Czasem gotów 
wszystko sprzedać, żeby tylko zdobyć jakiś egzemplarz z defektem. Nigdy nie 
zrozumiem, dlaczego właśnie takie znaczki są najcenniejsze. Widocznie ludzie w ten 
sposób się umówili.
 

– A ile wart jest cenny znaczek? – pytam ostrożnie.

 

– Lepiej, żebyś nie wiedziała, bo dostaniesz zawrotu głowy. Jakiś tam niebieski 

Mauritius podobno kilka milionów, nie wiem tylko, czy złotych, czy dolarów, czy euro. 
Ale w przypadku milionów, to już nie stanowi różnicy. Jak masz sto złotych i dostaniesz 
drugie sto, to i owszem, ale przy milionach absolutnie nie. No bo na co komu milion 
złotych? Pomyśleć, mały papierek wart jest więcej niż auto. Po śmierci ojca ten jego 
znajomy filatelista, Barcik, o którym wspomniał na łożu śmierci, dzwonił do mnie kilka 
razy, proponując kupno klaserów. Ale ja pamiętałam słowa ojca: „Nikomu nie oddawaj 
ani nie pokazuj” i że dopiero w razie czego mam poprosić tego Barcika o pomoc. 
Niestety, nie bardzo wiedziałam, co znaczy to „w razie czego”, więc postanowiłam 
trzymać je dla ciebie.
 

– Czy wiesz, ile są warte?

 

– Nie wyceniałam ich, ale na pewno bardzo dużo. A ich wartość wciąż rośnie.

 

Ona mnie nigdy nie przestanie zadziwiać. Mieszkałyśmy pod jednym dachem ze 

skarbem i jednocześnie klepałyśmy biedę. Gdyby nie korepetycje, których udzielałam w 
czasie studiów, nie miałabym na papierosy.
 

– Wiem, o czym myślisz. Ale chyba ci nie zaszkodziło, prawda? Gdybym je 

sprzedała, na pewno przewróciłoby ci się w głowie. I pewnie wyszłabyś za mąż za 
jeszcze większego…
 

– Daj spokój. Co to ma wspólnego z pieniędzmi?

 

– Nie wiem co, ale ma.

 

– A skąd tata brał pieniądze na znaczki?

 

– Przecież wiesz. Na nic nigdy nie wydawaliśmy. Odkładał każdy grosz. Aż w 

końcu stać go było na jakąś kancerę i biegł ją kupić. Wtedy późno wracał do domu, bo 
bał się spojrzeć mi w oczy. Kiedy znikał na cały dzień, wiedziałam, że powinnam 
zadzwonić do Róży, a ona nazajutrz zjawiała się z zakupami i jakąś sumą pieniędzy w 
kopercie, którą wręczała mi bez słowa. Czasem czułam się tak, jakbym brała łapówki.
 

Wciąż nie wiem, skąd miał pieniądze. Przecież chodzi o znaczki, na które nie stać

żadnego zwykłego śmiertelnika.
 

– Czyli na jeden znaczek musiał oszczędzać całymi latami, tak?

 

– No nie aż tak. Bez przesady. Ale te najcenniejsze otrzymał w spadku po swoim 

ojcu Arnoldzie i dziadku Aleksandrze, który zbierał znaczki już przed pierwszą wojną 
światową. Podobno Aleksander, czyli jego ojciec, kiedyś sprzedał perły żony, żeby kupić 
jakiegoś Belga. Klasery przechodziły z ojca na syna razem z wadą serca. Dobrze, że 
Kacper ustrzegł się i przed jednym, i przed drugim. Ale zapewniam cię, że gdyby twój 

ojciec dłużej pożył, Kacper też wydawałby dzisiaj całą pensję na znaczki i jego rodzina 
przymierałaby głodem. To straszny nałóg.
 

Czuję wielką ulgę: czyli ojciec nie kradł, nie malwersował, po prostu dziedzictwo 

– klaser przechodził z pokolenia na pokolenia. A teraz na dwadzieścia pięć lat utknął u 
mojej matki i dobrze ukryty gdzieś sobie dojrzewa.
 

– Bardzo brakuje mi Róży. Była najlepszym człowiekiem, jakiego znałam, rzecz 

jasna prócz twojego ojca. I też miała słabe serce, ale nie sądziłam, że jest aż tak chora. 
Nigdy się nie skarżyła. Twój dziadek ją też chciał zainteresować filatelistyką, ale, na 
szczęście, nic z tego nie wyszło, bo od kogo pożyczałabym pieniądze? Po śmierci taty 
chciałam podzielić się z nią jego kolekcją, ale powiedziała, że ma swoje i żebym 
trzymała klasery dla ciebie. Stanowczo za wcześnie odeszła. Była dziesięć lat młodsza 
ode mnie. Czy ja przeżyję wszystkich? – pyta mama retorycznie i głęboko wzdycha. – 
Czy ty do niej chodzisz? Trzeba tam od czasu do czasu przewietrzyć i wreszcie załatwić 
sprawy spadkowe. Ona tobie zapisała mieszkanie, co oznacza, że musisz zapłacić 
podatek. Zapewne ogromny podatek.
 

Ja też się zamyślam nad losami swojej rodziny i właśnie mam zamiar westchnąć, 

głęboko i z wielką ulgą, ponieważ wszyscy w niej byli bardzo uczciwi i przyzwoici, gdy 
słyszę dźwięk swojego telefonu.
 

– Czy możemy się teraz spotkać? Wiem, że jest późno, ale to naprawdę pilne – 

słyszę w słuchawce głos Anki.
 

– Tak, jestem u mamy, ale już wychodzę, czyli będę w domu za piętnaście minut.

 

– Czekam na dole, pa.

 

– Lubię czasem z tobą porozmawiać, kiedy nie mówisz o moich organach ani się 

nie denerwujesz, tylko sobie siedzimy i gawędzimy – mówi mama.
 

– Ja też, mamuś. Ja też. Przepraszam, wiem, że czasem jestem nieznośna. 

Postaram się to zmienić. A teraz lecę.
 

– Po co lecieć? Jeszcze sobie coś złamiesz. I proszę, idź do Róży. Nikogo 

biedulka nie miała. Tylko nas. A ty oddałaś jej kota.
 

– W dobre ręce, mamo.

 

Anka stoi pod drzwiami do klatki z dziwnie poważną miną. Przywykłam, że wita 

mnie uśmiechem, tym razem twarz ma zmęczoną i chmurną. Kiedy wchodzimy do 
mieszkania, robię jej kawę, nawet nie pytając, czy się czegoś napije.
 

– Tak, chętnie napiję się kawy – odpowiada na pytanie, którego jej nie zadałam.

 

– Uprzedzam, że niestety… nie mam dobrych wiadomości. Czy ty wiesz, kto był 

jednym z członków ekipy Bartka?
 

– Nie mam pojęcia – odpowiadam, nie do końca zgodnie z prawdą.

 

– Kacper.

 

– Mój syn? – pytam, a właściwie stwierdzam.

 

– Dołączył do nich przypadkiem. Dowiedział się, że szukają szóstego do ekipy, i 

pojechał do Rumunii. Przyjęli go i poszli w te góry, które Bartkowi przyniosły śmierć. To
miała być tylko rozgrzewka przed wyprawą w Himalaje. Do dziś nie wiadomo, jak 
doszło do wypadku. Policja rumuńska przesłuchała ich, ale chyba nawet nie wszczęła 
śledztwa. Wypadki zdarzają się nawet w Pieninach. A tamtejsze Karpaty są podobno 
zdradliwe. Weronika znała tych dwóch polskich alpinistów, to byli ich znajomi. Jeden z 
nich to niejaki Sebastian Kopeć, widziałam się z nim.
 

– Tak, znam go, był przyjacielem i wspólnikiem Bartka. Prowadzili razem firmę 

architektoniczną. Załamał się po tym wypadku, był raz u Weroniki, ale więcej się nie 
widzieli. Nie obwiniała go, ale chyba miała żal, bo oni z Bartkiem od wielu lat razem 
jeździli w góry. Ale dlaczego Weronika nie powiedziała mi, że Kacper był z nimi?
 

– Albo o tym nie wiedziała, albo chciała oszczędzić ci bólu. Nie wiem. 

Odpowiedz mi raczej na pytanie: dlaczego Kacper nic ci nie powiedział?
 

– Mój kontakt z synem jest sporadyczny. A wtedy właściwie w ogóle go nie 

mieliśmy. Zaczął regularnie dzwonić dopiero od roku. Niewiele wiem o jego życiu. 
Przyjeżdżają na święta. Pierwszy raz zobaczę wnuczkę i synową. Czy Sebastian wie, że 
Kacper jest synem przyjaciółki Weroniki?
 

– Nie, ale pamięta, że miał na imię Kacper i był znajomym Bartka. Niestety, 

trzeba porozmawiać z Weroniką.
 

– A właściwie to w jakiej sprawie prowadzisz śledztwo? Do czego zmierzasz? – 

pytam przerażona, bo czuję, co się święci. – Proszę cię, ja jej bezgranicznie ufam. Nie 
chcę, żeby poczuła się oskarżona.
 

– Czy rozmawiałaś z nią o swoich kłopotach?

 

– Nie.

 

– Jesteś niemożliwa. Postaram się załatwić to w białych rękawiczkach, ale nie 

wiem, czy się uda. Bo ja zaczęłam zajmować się tym wypadkiem, kiedy się okazało, że 
MAO dzwoniła właśnie z Mazur. A poza tym Weronika bywa w Warszawie, a ty 
mówiłaś, że nie rusza się ze swojej wsi.
 

– Skąd wiesz?

 

– Od Kopcia. Powiedział, że byli umówieni, ale odwołała to spotkanie, mówiąc, 

że musi szybko wracać do domu na Mazury.
 

– Nie wiedziałam o tym. Nie chciała przyjechać nawet na parapetówkę. Nie 

rozumiem. Może to ja powinnam z nią porozmawiać? – pytam w nadziei, że Anka jednak
zaprotestuje.
 

– Tak byłoby najlepiej. Chociaż nie chcę cię na to narażać. Mnie będzie łatwiej. 

Ale jeszcze nie teraz, dobrze? A tak na marginesie, zajęłam się trochę znaczkami, 
wciągnęło mnie. Filateliści to oszołomy. To niepojęte, że maleńkie kawałki papieru mają 
taką wartość. A największą te, które są wybrakowane.
 

– Pociesz się, ja też tego nie rozumiem. Ale w ogóle mnie to nie martwi, że moja 

matka jest bogata. Nawet bez Belgijczyka warte są kupę forsy.
 

– No właśnie. Czyli znamy motyw, prawda?

 

– Tak, jeśli nie wiadomo, o co chodzi, chodzi o pieniądze.

 

– Albo?

 

– Albo?

 

– O emocje.

 

– A ty na co stawiasz?

 

– I na jedno, i na drugie. Mamy dwa motywy i dwóch sprawców. Temu, kto się 

włamał do mamy, chodzi o pieniądze, a temu, kto cię nęka, chodzi o emocje. To chyba 
zwykły zbieg okoliczności, że obie sprawy dzieją się jednocześnie. Moim zdaniem klucz 
znikł w dniu twojej parapetówy. Zastanów się, kto mógł go zabrać.
 

– Nie mam pojęcia. Nie używam go. Jest, znaczy był, u mnie tylko na wszelki 

wypadek.
 

– Zabrał go któryś z twoich gości. Czyli jednak jakiś ubek. Kto wie o znaczkach?

 

– Jolka, Baśka i Weronika, ale nie znają ich wartości. Czasem sobie żartowałyśmy

z naszych ojców. Wszyscy mieli jakieś hobby, wiesz: ryby, grzyby, majsterkowanie, 
modele do sklejania, takie tam.
 

– Czy ktoś w czasie przyjęcia podchodził do wieszaka z kluczami?

 

– Anka, to jest małe mieszkanie, każdy przynajmniej raz, dwa razy stał w 

przedpokoju. Przepraszam, ale nic nie wymyślę. Trzeba spytać Jolkę. Ona ma 
fotograficzną pamięć, mogłabyś wziąć ją na asystentkę. Chociaż, trzeba przyznać, że 
klucza od mojego mieszkania nie mogła znaleźć.
 

Anka się zamyśla.

 

– Od twojego mieszkania, od twojego mieszkania… – mamrocze pod nosem. W 

końcu mówi: – I jeszcze ciocia Róża.
 

– Ale ty przecież wykreśliłaś ją i zakazałaś mi o niej mówić.

 

– Cofam zakaz. Wprawdzie nie wierzę w duchy, ale rzeczywiście jest w tym coś 

tajemniczego.
 

– W czym?

 

– Jak i kiedy umarła?

 

– W sierpniu tego roku w swoim mieszkaniu na atak serca, tak jak mój 

pradziadek, dziadek i ojciec dwadzieścia pięć lat temu. Była chodzącą dobrocią. Nieraz 
ratowała mi skórę, kiedy wpadłam w tarapaty. Nie miała dzieci i traktowała mnie jak 
własną córkę. Zapisała mi mieszkanie w testamencie. Ostatni raz byłam tam w dniu jej 
śmierci. Powinnam się zająć sprawą spadkową, ale po pierwsze, to wciąż jest zbyt 
świeże, po drugie, niedługo potem musiałam zająć się swoją przeprowadzką. Nie miałam 
czasu.
 

– Powiedziałaś, że ciocia Róża cię nawiedzała – mówi Anka z całkiem poważną 

miną.
 

– Tak. Nie śmiej się, ale wciąż słyszałam jej głos i co noc mi się śniła. A poza tym

przestawiała książki na półce i zamieniała miejscami obrazy. Chowała mi rozmaite 
przedmioty, które potem znajdowałam w przedziwnych miejscach. Na przykład 
szczoteczkę do zębów w bucie. Czułam jej obecność.
 

– Załóżmy, ale ostrzegam, tylko załóżmy, że bliscy rzeczywiście chcą nam coś 

przekazać po śmierci… Gdyby tak było, ale tylko załóżmy, oczywiście… – pierwszy raz 
widzę Ankę naprawdę zmieszaną: próbuje o coś zapytać, ale się asekuruje, i pytanie nie 
chce jej przejść przez usta. W końcu wydusza z siebie: – że do nas wracają, co mogła 
chcieć ci powiedzieć?
 

– Miała do mnie pretensje o Lunatyka. To rzeczywiście było nie w porządku, bo 

obiecałam, że się nim zaopiekuję, ale znalazłam lepsze ręce, odwiedzam go i przynoszę 
mu smakołyki. Wiem, że to zdrada, ale mimo wszystko…
 

– A gdyby nie chodziło o Lunatyka?

 

– To nie wiem. Tylko o to prosiła.

 

– Zapisała ci mieszkanie. Czy coś jeszcze?

 

– A to mało? Nieduże, ale piękne mieszkanko w Śródmieściu. Jestem jej 

bezgranicznie wdzięczna, tylko muszę zapłacić podatek. I podobno też miała jakieś 
znaczki po moim dziadku, a może pradziadku, już się w tym zagubiłam.
 

– Wiesz, chętnie pomogę ci przy tym sprzątaniu u niej. Co ty na to?

 

– Świetnie, ty zajmiesz się łazienką i kuchnią, bo ja tego nie znoszę, a ja resztą.

 

– Nie, ja będę przeglądać dokumenty, a ty zajmiesz się resztą.

 

– Wiedziałam, że weźmiesz sobie najlżejszą i najciekawszą robotę.

 

– Tak, bo po powrocie z Lublina będzie mi się to należało.

 

– Po co tam jedziesz?

 

– Lubię to miasto.

 

– A z Marcinem się widziałaś?

 

– Tak. Masz od niego pozdrowienia. Powiedział, że zadzwoni, bo chce ci wysłać 

jakąś książkę, a nie ma adresu. Miły i przystojny. Niestety, nie ma pojęcia, kto może cię 
nękać. Twierdzi, że może twoje koleżanki, Jolka i Baśka, które zawsze wydawały mu się 
podejrzane i wścibskie. Powiedział, żebym je sprawdziła. Zwłaszcza Jolkę. Mówił, że 
jest nieprzewidywalna i wszystkiego można się po niej spodziewać.
 

– Co za świnia.

 

– Żartowałam.

 

Po chwili Anka zbiega po schodach, zostawiając mnie samą z ciężkim bagażem 

dzisiejszych informacji: że Bartek zginął przez Kacpra, a Weronika mogła się o tym 
dowiedzieć, następnie że prawie na pewno mam dwóch wrogów i że duchy naprawdę 
istnieją. Kiedy Antek mówił o ich wypadku, od razu miałam podejrzenie, że tym 
„młodym Polakiem” z Niemiec jest Kacper. On też chodził po górach. Bartek mógł go 
zaprosić. Podobno mieli ze sobą kontakt. Ani przez chwilę jednak nie łączyłam tego faktu
z Weroniką.
 

Z tego wszystkiego nie zdążyłam Anki poinformować, że udało mi się umówić z 

Dzięciołami. Trudno, zadzwonię jutro. Naprawdę wolałabym nie zostawać z nimi sam na 
sam. Dzięcioł struchlał, widząc mnie w drzwiach z uśmiechem na twarzy, który przedtem
przećwiczyłam przed lustrem. Najpierw się tłumaczył, że mają gościa, więc jest zajęty. 
Kątem oka dostrzegłam, że w pokoju rzeczywiście siedzi jakaś młoda kobieta. Pewnie 
wnuczka. A potem, że żona nie najlepiej się czuje. Najchętniej zatrzasnąłby mi drzwi 
przed nosem, ale zaparłam się i nadal, z debilnym, promiennym uśmiechem, czy może 
raczej grymasem, ponawiałam próbę zaproszenia. „No dobrze – powiedział ponuro, dając
w końcu za wygraną – jutro o siódmej, ale naprawdę tylko na chwilę”. „Tak, oczywiście”
– zapewniłam szczerze, bo naprawdę nie będę ich zatrzymywać.
 

Ciocia Róża siedzi w swoim ulubionym i jedynym fotelu z wielką księgą na 

kolanach i patrzy na mnie ze smutkiem.
 

– Ciociu, wybacz mi wreszcie – proszę ją po raz kolejny.

 

– Dziecko, przestań, w naszej rodzinie nigdy nie było głupich kobiet, nie rujnuj 

tej wielowiekowej tradycji. Zamiast wylegiwać się w raju, wciąż muszę cię nawiedzać, 
żebyś w końcu pojęła, ty idiotko. On jest blisko, bardzo blisko…
 

– Ale kto? Kto? – pytam z przestrachem, niestety, cioci Róży już nie ma.

 

Budzę się z łomotem serca. Wiem, że to tylko sen, który jest wynikiem lęków 

minionych tygodni, a także ostatniej rozmowy z Anką.
 

W drodze do pracy zawiadamiam ją o spotkaniu z Dzięciołami.

 

– Mam dla ciebie jeszcze jedno zadanie. Chciałabym, żebyś odszukała tego 

drugiego alpinistę, kolegę Bartka, może on więcej wie o ich wyprawie. Aha, pocieszę cię,
że twój profil na Amore został już zlikwidowany. I zmartwię: nie dostałaś ani jednej 
interesującej propozycji.
 

– Dzięki Bogu! A więc żaden gangster nie będzie mnie szantażować.

 

– Szantażowali cię?

 

Zanim Anka mnie ochrzani, że znów coś ukrywam, szybko dodaję:

 

– Nie, tylko mieli zamiar. Wiesz, ciocia Róża przyszła do mnie we śnie – mówię 

już bez obaw, bo Anka też zaczęła wierzyć w duchy – i chciała mnie przed kimś ostrzec. 
Myślałam, że nadal chodzi o Lunatyka, ale nie. I powiedziała, że jestem idiotką. – 
Śmiech Anki wydaje mi się nie na miejscu. – Dlaczego nie powie mi wprost, o co jej 
chodzi?
 

– A jak wyglądała i co dokładnie mówiła?

 

Opowiadam jej swój sen. W słuchawce zapada dłuższa chwila milczenia, jakby 

Anka nad czymś się zastanawiała.
 

– Kiedy ostatni raz widziałaś ją żywą?

 

– W dniu śmierci. Byłam u niej. Siedziała w tym samym fotelu, w którym dzisiaj 

mi się śniła. Opowiem ci przy okazji, bo teraz muszę gnać do mojej grupy, nie chcę się 
spóźnić.
 

Ale spóźniłam się. Nie to jest jednak najgorsze. Mam naprawdę kryzys: łapię się 

na tym, że zamiast prowadzić szkolenie, stoję zamyślona. Uczestnicy wpatrują się we 
mnie w napięciu, bo weszłam już z dziesięć minut temu i zamiast ich powitać, milczę jak 
zaklęta. Udaję, że to było zamierzone, taki chwyt.
 

– Tak właśnie czuje się klient, kiedy nie przywitamy go ciepłym uśmiechem – 

mówię, czując do siebie niesmak, bo to zwykła manipulacja. – A zatem witam państwa na
szkoleniu…
 

Przechodzę do rutynowych formułek na temat zasad uczestnictwa w zajęciach, 

przedstawiam im plan, ale myślami cały czas jestem gdzie indziej. Wiem, że przegapiam 
jakąś ważną rzecz, że mam wystarczającą wiedzę, aby namierzyć swojego wroga, ale 
bagatelizuję jakąś informację. Z oddali dociera do mnie czyjś głos. Muszę się opanować. 
Widzę, że cała grupa znów wpatruje się we mnie, tym razem z niechęcią.
 

– Przepraszam, ta kwestia jest tak interesująca, że wymaga zastanowienia – nie 

mam pojęcia, o czym była mowa i czego może dotyczyć moja wypowiedź. – Powtórzmy 
pytanie.
 

Z trudem dotrwałam do piątej. Miech, jak zwykle, nie pojawia się, żeby 

zaproponować mi kawę. A może jest chory? Powinnam do niego zadzwonić.
 

O siódmej Dzięciołowie pukają do moich drzwi. Ona trzyma w ręce jakiś słoik.

 

– To konfitura z malin. Sama robiłam – mówi, wręczając mi go z wymęczonym 

uśmiechem.
 

– Och, dziękuję, uwielbiam maliny. A państwo od dawna tutaj mieszkają?

 

– Od pięciu lat. Sprzedaliśmy duże gospodarstwo z domem i postanowiliśmy 

starość spędzić w komforcie. Bez zajmowania się przeciekającym dachem, paleniem w 
piecu i tak dalej. A pani jak się tutaj mieszka?
 

– Dobrze, dziękuję. Nie narzekam.

 

Dzięcioł cały czas milczy naburmuszony. Chyba umówił się z żoną, że to ona 

weźmie na siebie trud konwersacji z osobą, której on nie cierpi. Tym lepiej. Wydaje się 
milsza od niego.
 

– Starość to niedobry okres w życiu człowieka. Na szczęście mamy wnuczkę 

Zosię, która… – Dzięciołowa milknie spiorunowana wzrokiem męża, tak mi się wydaje, 
który zapewne nie chce, żeby rozmowa stała się zbyt przyjazna. Postanowił odbębnić tę 
wizytę i mieć ją z głowy, ale żebym sobie przypadkiem nie wyobrażała, że mi wybaczył. 
O, nie.
 

Kiedy nie wiem już, o co pytać, a Dzięciołowa po raz kolejny kuli się zgromiona 

spojrzeniem męża, nadchodzi Anka.

 

– Och, przepraszam, nie wiedziałam, że masz gości. Może przyjdę kiedy indziej.

 

– Nie, nie, poznaj państwa Dzięciołów, moich miłych sąsiadów, i usiądź z nami. 

Może masz ochotę na herbatę z malinami? Właśnie dostałam od pani w prezencie.
 

– Jasne, poproszę – mówi Anka, rozsiadając się przy stole i nic sobie nie robiąc z 

grobowej miny Dzięcioła, który ją też najchętniej zabiłby wzrokiem tak jak mnie i swoją 
żonę.
 

Sądziłam, że Anka chce ich dyskretnie wypytać o coś, co pomoże jej w śledztwie,

albo po prostu posłuchać naszej rozmowy, a ona tymczasem z grubej rury:
 

– Cieszę się, że Marysia ma tak wspaniałych sąsiadów, bo grozi jej wielkie 

niebezpieczeństwo.
 

Całą trójką podrywamy głowy znad talerzyków z sernikiem i w milczeniu 

wpatrujemy się w Ankę, która zdaje się tego nie dostrzegać. Kopię ją pod stołem, a ona 
brnie dalej:
 

– Ależ Marysiu, nie kop mnie, uważam, że twoi sąsiedzi powinni o tym wiedzieć, 

nie wolno takich rzeczy ukrywać, a nuż będzie ci potrzebna pomoc. Mieszkasz sama. W 
razie czego wybiegniesz na klatkę i zaczniesz krzyczeć, a wtedy pan na pewno ruszy ci z 
pomocą. Wiecie państwo, ktoś grozi mojej przyjaciółce. Nie wiadomo dlaczego, ale 
policja, która wszczęła śledztwo, podejrzewa, że z rąk tego osobnika ktoś już niestety 
zginął. Marysia może być następna. To naprawdę okropne.
 

Nie wierzę własnym uszom. Co ona wygaduje? Czyżby dostała pomieszania 

zmysłów od sprawy, która ją przerosła? Dzięciołowie wyglądają na przerażonych. Żal mi 
ich. Może nie są zbyt fajni, ale nie ma powodu straszyć biednych staruszków mordercą, 
który czai się gdzieś w pobliżu i im także może zagrażać. Próbuję powstrzymać Ankę, 
mrożę ją wzrokiem, chrząkam, ale ona niczym niezrażona brnie dalej, w dodatku z 
niewinną miną. Nie posądzałam jej o takie okrucieństwo.
 

– Anka, przestań…

 

– Nie, Marysiu, nie przestanę, bo wokół ciebie dzieją się okropne rzeczy i nie 

spocznę, dopóki twój prześladowca, prześladowca całej twojej rodziny, a może nawet 
morderca, nie znajdzie się za kratkami. – W końcu milknie bardzo rada z siebie, 
nakładając sobie kolejny kawałek sernika. – Aha, ale najgorsze, że on ma klucz do 
mieszkania Marysi.
 

Rozdygotany Dzięcioł zrywa się od stołu i oznajmia:

 

– Musimy już iść, naprawdę.

 

– Oj, mam nadzieję, że nie wystraszyłam państwa – mówi Anka z troską w głosie.

– Przepraszam, ale Marysia nikogo tutaj nie zna. I bardzo proszę dać mi znać, gdyby coś, 
nawet drobiazg, wzbudziło państwa niepokój. Oto moja wizytówka.
 

Dzięcioł z wizytówką w drżącej dłoni rusza do drzwi. Dzięciołowa za nim, też 

zdenerwowana. Bezradnie opadam na krzesło i w milczeniu dojadam sernik kupiony w 
cukierni na rogu. Jest bez smaku i cuchnie olejkiem wanilinowym. Anka wsuwa trzeci 
kawałek i podśpiewuje, udając, że nic się nie stało. Wreszcie dochodzę do siebie, 
przynajmniej na tyle, żeby spytać:
 

– Czy naprawdę musiałaś straszyć tych biednych staruszków? A poza tym byłam 

pewna, że ta sprawa to tajemnica.
 

– Tak, tajemnica, o której niektórzy powinni wiedzieć. Nie chciałam cię 

uprzedzać, bo na pewno byś protestowała i dołożyła wszelkich starań, żeby ich nie 
zaprosić. Choćby nieświadomie. Jesteś okropnym tchórzem.

 

– Dzięki. Miło się z tobą pracuje.

 

– A teraz poważnie. Podejrzewam, że oni coś ukrywają, być może widzieli coś 

albo słyszeli, ale boją się o tym powiedzieć. Może ktoś ich zastraszył? Nie wiem. Jeśli 
moje podejrzenia się potwierdzą, to niebawem uchwycę koniec nitki. Cieszysz się?
 

– Bardzo – odpowiadam z ponurą miną, bo cały czas mam przed oczyma 

Dzięciołów, którzy w popłochu uciekają z mojego mieszkania. – Ale może jednak 
zdradziłabyś jakieś szczegóły. Nie sądzisz, że mam prawo wiedzieć, dlaczego 
podejrzewasz wszystkich moich przyjaciół i znajomych, a teraz także sąsiadów, z 
którymi chciałam ułożyć sobie stosunki w nadziei, że po tej wizycie pokochają mnie jak 
własną córkę?
 

– Na razie nic nie rób, po prostu czekaj. I pamiętaj, liczy się każdy drobiazg, 

każdy list, każda wiadomość, nie wolno ci nic przemilczeć ani przegapić. Zrozumiano? I 
miałaś się zastanowić nad tym, co wydarzyło się w listopadzie albo w grudniu. Mów.
 

– Przestań mi rozkazywać.

 

– Bądź tak uprzejma i powiedz.

 

– Jolka wymieniła następujące rocznice: ósmego grudnia umarł mój ojciec, 

dziesiątego grudnia wypadek Bartka, trzynastego ogłoszono stan wojenny, w połowie 
grudnia moja sprawa rozwodowa w sądzie i moje urodziny, dwudziestego Jolka złamała 
nogę.
 

Anka notuje. Nie ma zadowolonej miny.

 

– Rozmawiałam z Ewą Marcela.

 

– To fajnie. Nadal wygląda tak dobrze jak za czasów konkubinatu z moim 

mężem?
 

– Niestety, tak. Szczupła i ładna, ale jakaś smutna. Kozicka to jej nazwisko 

panieńskie, a zatem siostry są prawdziwe, nie przyrodnie. Była zamężna przez rok, a 
potem poznała Marcela. I mam dla ciebie wspaniałą wiadomość: to nie Laura, ale Beata 
ich okradała. Marcel w końcu przyłapał ją na tym i wtedy zerwał z Ewą. Było mu głupio, 
że oskarżył własną córkę. Laura okradała tylko ciebie. Cieszysz się?
 

– Przestań mnie wciąż pytać, czy się cieszę. Cieszę się od rana do wieczora.

 

– Ewa była przekonana, że to Laura wciągnęła Beatę w narkotyki. Ale to 

nieprawda, ta dziewczyna, chociaż młodsza od Laury, już wcześniej zaczęła i była 
bardziej od niej zdemoralizowana. Ewa ją kryła. Dlatego Marcel tak się wściekł. Ale 
nigdy Laury nie przeprosił. Ona ma o to do niego żal. I słusznie.
 

– Podejrzewasz, że to Ewa? – pytam z nadzieją.

 

– Muszę cię zmartwić: jest ładna i zgrabna, a w dodatku niewinna. Już dawno 

zorientowała się, że nie tylko nie ma powodu gnębić Laury, ale nawet powinna być jej 
wdzięczna, bo to dzięki niej Beata wyszła z narkotyków, ma męża, dziecko i normalne 
życie. Ale nie martw się, wciąż jest tłum podejrzanych.
 

– Dobrze byłoby znaleźć coś na obecną żonę Marcela. Nie wiem, dlaczego 

jeszcze się nią nie zajęłaś.
 

– À propos cioci Róży. Kiedy się do niej wybierasz?

 

– Nieprędko. Odziedziczyłam znaczki bez wady serca, więc jeszcze trochę 

pożyję. – Smak zemsty jest słodki, ale moja odpowiedź nie robi na Ance żadnego 
wrażenia. – W sobotę około szóstej.
 

– Przyjadę. A teraz lecę.

 

– Nie musisz tak latać – mamroczę i zamykam za nią drzwi.

 

Obawiam się, że po moich kolejnych ankietach jednak wylecę z pracy. W rubryce 

„Zaangażowanie trenera” dostaję najniższe noty. Czeka mnie wobec tego nie tylko 
spotkanie z Januszem, ale również z Miechem. Na pewno nie zostawi tego bez 
komentarza. Ale się mylę: on najwyraźniej gwiżdże na ankiety. Natomiast Janusz 
rzeczywiście wzywa mnie na dywanik: „Jestem zaniepokojony twoimi ostatnimi 
ankietami i nie tylko. Bardzo proszę, żebyś po piątkowym szkoleniu wpadła do mnie. J.”.
 

No to wpadam. Nie czuję zdenerwowania, w końcu moja matka jest bogata i w 

razie kłopotów na pewno podzieli się swoją fortuną. Janusz, który najczęściej zaczyna od
zmycia głowy – tak jakby nie był właścicielem firmy szkoleniowej i nie miał pojęcia o 
umiejętnościach, których jego trenerzy nauczają – tym razem jest bardzo spokojny i pyta 
z troską:
 

– Czy ty masz jakieś kłopoty? Jeszcze nigdy nie dostałaś tak słabych ocen.

 

– Wiem. Rzeczywiście mam trochę kłopotów i podczas tamtego szkolenia nie 

mogłam się skupić. – Mam ochotę nadmienić, że grupa była wyjątkowo nudna, ale wiem,
że to żaden argument, przynajmniej dla Janusza. – Przykro mi. Dzisiaj było dużo lepiej. 
Ale, skoro już o tym mowa. Wiesz, że miałam dwa spotkania z wolontariuszami.
 

– Tak, o tym też chciałem z tobą pomówić, ale po rozmowie z Miechem 

zrezygnowałem. Zrobimy dla niego wyjątek. Ten jeden jedyny raz, bo nie będziemy 
prowadzili szkoleń, na których się nie znamy.
 

– No właśnie. Janusz, to od kilku lat, a może od zawsze, były moje najlepsze 

szkolenia, chociaż rzeczywiście nie znam się na wolontariacie. Czy ty nie uważasz, że 
powinniśmy trochę zmienić profil?
 

– To znaczy?

 

– Na rynku jest mnóstwo firm szkoleniowych. Prawie wszystkie mają programy 

podobne do naszych. Niczym się nie wyróżniamy. Moim zdaniem najwyższy czas na 
zmiany, trzeba pokazać, że jesteśmy lepsi, wyjątkowi. Nie da się tego zrobić za pomocą 
sztampowych gotowców, z których korzystamy od lat. Niedługo zaczniemy tracić 
klientów, bo konkurencja nie śpi. W ostatnich miesiącach powstały dwie kolejne firmy. 
Mają nowoczesne programy, z Niemiec i z Francji. Za chwilę…
 

– Czy ty uważasz, że ja o tym nie myślę? Wiem, że konkurencja depcze nam po 

piętach i niebawem nas wyprzedzi. Nie ma na to rady. Wszystkie firmy potrzebują 
podobnych szkoleń, więc pozostaje nam jedynie doskonalić te, które mamy. A ty 
przynosisz mi takie ankiety i zajmujesz się wolontariuszami.
 

– Te ankiety oczywiście są kompromitujące i powinieneś obniżyć mi honorarium, 

ale czy nie uważasz, że trenerzy, od lat prowadząc niemal identyczne szkolenia siłą 
rzeczy zaczynają się nudzić i popadają w rutynę? Przydałby się płodozmian. Coś 
odświeżającego. Moim zdaniem przy takiej konkurencji nie przetrwa żadna firma, która 
nie proponuje czegoś wyjątkowego, co przyciągnie klientów. A nawet jeśli przetrwa, to 
tylko na poziomie nędznej wegetacji.
 

– Słuchaj, nie mówię, że nie masz racji, ale niby co możemy zaproponować, 

czego inni nie mają w ofercie? Obsługa klienta, umiejętność sprzedaży, umiejętność 
prezentacji, sztuka tego, sztuka tamtego, skuteczne to, skuteczne tamto itd. To są typowe 
umiejętności niezbędne do prowadzenia firmy. Czy masz jakiś pomysł?
 

– Tak, mam. Uważam, że można zaproponować szkolenia za symboliczną 

złotówkę, które przyciągną płatnych klientów tylko dlatego, że nasza firma wzbudzi ich 
zaufanie pewną postawą etyczną, bezinteresownością. Są instytucje, które nie mają 

pieniędzy na wspieranie i dokształcanie swoich pracowników i ochotników, różne 
fundacje zajmujące się dziećmi, starcami, ludźmi wykluczonymi, narkomanami, 
sierotami. Zróbmy coś dla nich. To nie jest takie trudne. Przecież nie znam się na tym, a 
mimo to zajęcia z wolontariuszami były fantastyczne, czyli mogę się tego nauczyć. Jeśli 
trzeba, zrobię jakieś studia podyplomowe. A warsztaty dla domów dziecka, powiedzmy z 
obsługi komputera. Albo dla kobiet po rozwodzie, które poszukują pracy. – Janusz patrzy 
na mnie z niechęcią, zapomniałam, że się w tym roku rozwiódł. – To tylko pierwsze z 
brzegu pomysły, ale można je dopracować. A poza tym, gdybyśmy się sprawdzili, to 
różne instytucje zaczęłyby zlecać nam takie szkolenia, wiedząc, że robimy je dobrze i 
solidnie i nie jesteśmy pazerni. – W końcu milknę, bo przecież nie przemyślałam tego 
pomysłu.
 

Dopiero teraz dociera do mnie, że Janusz siedzi nieruchomo i naprawdę mnie 

słucha, co rzadko mu się zdarza. Najczęściej gdzieś się spieszy, biegnie, sztorcuje nas, 
wydaje krótkie polecenia, wiecznie jest w tak zwanym niedoczasie. A teraz siedzi i myśli.
Kto wie, może miałam rację, zapowiadając Michałowi, że Janusz będzie zachwycony 
moimi pomysłami. Oczywiście powiedziałam to na wyrost, bo co najwyżej miałam 
nadzieję, że wykaże tu umiarkowane zainteresowanie.
 

– Masz rację, powinniśmy coś zmienić, tak żeby zaskoczyć konkurencję i żeby 

niełatwo było nas podrobić. Na razie nie mów o tym nikomu. Nawet w firmie. Chcę się 
zastanowić. Czy możemy się umówić na przyszły tydzień?
 

– Jasne.

 

Przez całą sobotę notuję pomysły, które jak szalone cisną mi się do głowy, 

rzeczywiście szalona. Obdzwaniam różne placówki z pytaniem, jakie wsparcie 
przydałoby się ich pracownikom i wolontariuszom. Przy okazji okazuje się, że wielu z 
nich nie przechodzi żadnego poważnego przeszkolenia, co najwyżej zaliczają rutynowe 
instruktaże. Wielu rozmówców nie widzi potrzeby żadnych warsztatów, inni uważają, że 
byłyby bardzo przydatne. Już z grubsza wiem, jak powinny wyglądać, kogo można by na 
nie zapraszać. Potem przygotowuję się solidnie do zajęć z grupą Miecha. Ta ostatnia 
wpadka na pewno nie ujdzie mi na sucho. W końcu przestanie się ukrywać przede mną.
 

I rzeczywiście – w środę spotykam go na korytarzu, ale nie jest ani obrażony, ani 

tym bardziej wkurzony, bo już z daleka śmieje się do mnie.
 

– Witaj, wpadniesz na kawę? Byłem na urlopie, przepraszam, zapomniałem cię 

uprzedzić. W listopadzie zawsze wyjeżdżam, bo późną jesienią przeżywam straszny 
kryzys. Drugi raz staram się wyjechać w marcu, a lato spędzam w pracy. Mam nadzieję, 
że wszystko w porządku.
 

Co za ulga, nie obraził się, nie unika mnie, po prostu wyjechał na urlop.

 

– Niezupełnie. Ankiety jednej z grup…

 

– Daj spokój z ankietami. Pewnie już wiesz od Janusza, że odchodzę z pracy. – 

Nic nie wiem. – Udało mi się sprzedać dom na Mazurach, był mi niepotrzebny, nie 
przepadam za tak zwanym łonem natury, i jednak zakładam to wydawnictwo. Na razie 
opracowuję strategię, szukam kontaktów, książek, jakiejś siedziby, niewielkiej, wystarczy
ze trzydzieści metrów, dokształcam się. Gdybyś miała ochotę, moja propozycja jest 
aktualna.
 

– Wspaniale! Dzięki za pamięć, ale ja też mam nowe plany zawodowe. Dzięki 

tobie. Za wcześnie, żeby o tym mówić, nie chcę zapeszać, ale powinno się udać.
 

Uśmiech nie schodzi z twarzy Miecha, cieszy się jak dziecko, ubyło mu parę lat. 

Jest żywym dowodem na to, że należy realizować swoje pragnienia. Kto wie, jeśli z 
mojego projektu nic nie wyjdzie, może do niego dołączę. Nic nie ryzykuję, w końcu to 
jego pieniądze. Kiedy zwierzył się ze swoich marzeń o wydawnictwie, jeszcze nie 
wiedziałam, że moja sytuacja finansowa tak radykalnie się zmieni. Teraz z powodzeniem 
mogłabym zostać jego wspólniczką, ale, jak wiadomo, spółki często źle się kończą. Już 
widziałam, jak z ich powodu rozpadają się wielkie przyjaźnie i w konflikt popadają całe 
rodziny. Marcel i jego dawny przyjaciel do dziś nie podają sobie ręki po tym, jak 
poróżniły ich odmienne poglądy na temat prowadzenia wspólnej firmy. Rozstali się z 
takim hukiem, że echo poszło na całą Warszawę, a nawet Polskę, bo po tygodniu 
zadzwonił do nas znajomy z Bydgoszczy, żeby spytać, czy to prawda.
 

Dawno nie miałam kontaktu z Laurą. Namawiam ją, żeby przyjechała na noc, ale 

nie ma z kim zostawić psów.
 

– No to chociaż pogadajmy chwilę przez telefon.

 

– Coś cię gnębi? – pytam, słysząc, że nie brzmi zbyt dziarsko.

 

– Nie. A właściwie tak. Znów ktoś umarł. To bardzo trudne rozstawać się z 

człowiekiem, z którym spotykałaś się dzień w dzień przez dwa lata i który się do ciebie 
przywiązał. Znasz już całe jego życie, a potem pewnego dnia rano wchodzisz z 
uśmiechem do jego pokoju i na jego łóżku zastajesz goły materac.
 

Tak, to nie jest zwykła praca. Nie można przed powrotem do domu zostawić jej za

progiem. Ci staruszkowie razem z Laurą wchodzą do jej mieszkania. Tutaj nie można 
zobojętnieć. A właściwie można, ale wtedy ta praca traci sens. Laura, mam wrażenie, tak 
bardzo zżywa się ze swoimi podopiecznymi, że nie potrafi zachować dystansu.
 

– Chciałabym cię o coś zapytać w związku z twoją pracą. Jak ty sobie radzisz z 

trudnymi sytuacjami, na przykład właśnie ze śmiercią?
 

– Robię to intuicyjnie. Trochę uczyłam się o tym na studiach. Ale tak naprawdę 

nie radzę sobie. Nie mam z kim o tym porozmawiać. Czasem zamykam się w wucecie i 
płaczę. Czasem nie mogę spać. Ale najgorsze są sytuacje, kiedy nie wiem, jak im pomóc. 
Na przykład tym, których nie lubię, bo są koszmarni. A większość chorych na alzheimera
jest naprawdę nieznośna.
 

Żal mi Laury, a jej słowa utwierdzają mnie w przekonaniu, że mój pomysł jest 

strzałem w dziesiątkę. Szybko zapisuję w notatniku: „chorzy na alzheimera”.
 

– Gdybyś mogła od czasu do czasu z kimś doświadczonym o tym porozmawiać, 

poradzić się, byłoby ci lżej?
 

– Na pewno. Tutaj nikt nie ma na to czasu, jesteśmy bardzo zapracowani. Zresztą 

inni też często są bezradni. A wtedy zdarza się, i to jest okropne, że zaczynają się bronić 
obojętnością. – Laura milknie i szybko zmienia temat: – Ale z innej beczki. 
Rozmawiałam z Anką o Beacie. Ja nie wiedziałam, że to ważne. Nie mówiłam o niej, bo 
miałam przez nią okropną drakę z tatą, który posądzał mnie o kradzieże. Ale to nie byłam
ja, tylko ona. Tylko nie mogłam mu o tym powiedzieć. Ja okradałam tylko ciebie – 
wyjaśnia, a ponieważ brzmi to jakoś absurdalnie, obie zaczynamy się śmiać. – Ale chcę 
ci powiedzieć – dodaje już całkiem poważnie – że kiedyś odkupię ci te rzeczy, jeszcze nie
teraz, bo za mało zarabiam, ale odkupię je, nie te same, podobne. Pamiętam każdą z nich.
Zegarek…
 

– Całe szczęście, że moja rodzina była uboga i nigdy nie miałam biżuterii, bo 

byłabyś teraz w wielkim kłopocie – mówię zdławionym głosem.
 

Życie nauczyło mnie, żeby nie przywiązywać się do przedmiotów. W domu