10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

27 grudnia 2010, 20:45

Autor: Marcin Woźniak
czytano: 8838 razy

Uczestnicy   warsztatów   "W   kierunku   lepszych
zdjęć   -   trudne   warunki   oświetleniowe"
organizowanych   przez   redakcję   SwiatObrazu.pl
zadają  wiele   pytań.   Publikujemy   listę   dziesięciu
tych   najczęściej   zadawanych   wraz   z   krótkimi
odpowiedziami,   które   ułatwiają   ich   rozwiązanie.
Pamiętajmy jednak, że to praktyka czyni mistrza,
a   teoria   -   to   dopiero   wstęp   do   prawdziwego
fotografowania.

1. Kiedy najczęściej napotkamy na trudne warunki oświetleniowe?
Wbrew pozorom mała ilość światła to problem związany nie tylko z fotografowaniem po zmroku czy też
przy braku naturalnego oświetlenia. Również w słoneczny dzień może się zdarzyć, że będziemy walczyć
o poprawną ekspozycję zdjęcia. Idealnym przykładem jest spacer w lesie, gdzie gęste listowie bardzo
skutecznie tamuje światło słońca i utrudnia nam fotografowanie. Niejednokrotnie może się okazać, że
bez statywu nie będziemy w stanie zarejestrować zdjęcia. Kolejny przykład to wnętrza budynków – w
zdecydowanej większości wypadków tam również będziemy mieć kłopoty ze światłem.

Przykłady trudnych warunków oświetleniowych

1/8 s f/11 200 ISO 14 mm

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

1 z 9

2015-08-15 16:31

10 s f/4,0 200 ISO 20 mm

2. Jak poradzić sobie w sytuacji, gdy jest mało światła?
Najprostszą metodą jest użycie statywu, który pozwoli na fotografowanie z długimi czasami ekspozycji.
Kolejnym sposobem jest podniesienie

czułości ISO

, co niestety ma zły wpływ na jakość pliku i skutkuje

pojawieniem się szumów. Trzecia opcja opiera się o wykorzystanie jasnych obiektywów, które dzięki
dużej światłosile są w stanie wyłapać więcej światła, co przekłada się na krótszy czas otwarcia

migawki

Czwarte rozwiązanie to lampa błyskowa, która daje nam możliwość oświetlenia fotografowanej sceny
dodatkowym światłem i również powoduje skrócenie czasu ekspozycji. Każde z tych rozwiązań ma
swoje wady i zalety, które warto poznać zawczasu.

[converttable start="2" end="0" type="vertical"]

Przykład skutków podnoszenia czułości ISO na zdjęciach

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

2 z 9

2015-08-15 16:31

ISO 3200

ISO 12800

[converttable]

3. Dlaczego zdjęcia są rozmazane?
Takie pytanie zadają najczęściej osoby, które próbowały wykonywać zdjęcia bez użycia lampy błyskowej
w sytuacji, gdy światła jest mało. Aby poprawnie naświetlić kadr, aparat wydłuża czas ekspozycji, by
wyłapać odpowiednią ilość światła. Długie czasy naświetlania mają jednak to do siebie, że zdjęcia
wykonane w ten sposób mogą być rozmazane – im dłuższa będzie ekspozycja, tym większe będzie
rozmycie. Aby temu przeciwdziałać, należy korzystać ze statywu, jeżeli fotografujemy statyczną scenę –
np. krajobraz. Można też uzbroić się w dodatkowe oświetlenie – najczęściej w lampę błyskową – lub
podnosić

czułość ISO

, z jaką pracuje aparat. Kolejny sposób to otwarcie

przysłony

, o ile tylko posiadany

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

5 z 9

2015-08-15 16:31

sprzęt na to pozwala, co skutkuje tym, że do aparatu dotrze większa ilość światła. Wszystkie te
techniki pozwolą nam wykonać zdjęcie nieporuszone, a niektóre z nich można ze sobą łączyć –
wszystko zależeć będzie od tego, co ma być tematem fotografii.

4.   Dlaczego   zdjęcia   powstałe   z   użyciem   wbudowanej   lampy   błyskowej   są   płaskie   i
nieatrakcyjne?
Jest to problem wynikający z natury światła błyskowego oraz sposobu umocowania lampy. Palnik lampy
wbudowanej w korpus aparatu jest umieszczony bardzo blisko obiektywu, co skutkuje tym, że światło
biegnie   równolegle   do   osi   obiektywu.   W   efekcie   fotografowane   postacie   lub   obiekty   w   ten   sposób
oświetlone, są na zdjęciu przedstawione płasko. W  przypadku  portretów zdarza się, że pod  brodą i
nosem tworzą się bardzo głębokie cienie o ostrych krawędziach co wygląda nieestetycznie. Można sobie
z tym poradzić, kupując flesz zewnętrzny, który ma palnik usytuowany znacznie wyżej. Aby pozbyć się
twardych   cieni   wystarczy   światło   przepuścić   przez   dyfuzor,   czyli   rozpraszacz.   Dyfuzorem   może   być
specjalnie   przygotowany   do   tego   panel   z   tworzywa   sztucznego,   który   można   mocować   na   palniku
lampy,   ale   czasem   bardzo   dobre   efekty   można   uzyskać,   nakładając   na   flesz   kawałek   chusteczki
higienicznej.   Najlepszym   rozwiązaniem   jest   połączenie   dyfuzora   z   lampą   zewnętrzną.   Warto   więc
przeprowadzić zestaw eksperymentów i porównać efekty.

Lampa błyskowa Nikon Speedlight SB-900 z założonym dyfuzorem

5. Dlaczego zdjęcia z lampą błyskową są zbyt ciemne?
Najczęściej takie problemy pojawią się w sytuacji, gdy próbujemy wykonać zdjęcia wieczorem lub w
ciemnym pomieszczeniu, a obiekt, który chcemy sfotografować, jest od nas oddalony. Niedoświetlenie
fotografii wynikać będzie z tego, że wbudowana w aparat lampa błyskowa jest zbyt słaba, aby wyzwolić
odpowiednio silny impuls światła. Najprostszym wyjściem z sytuacji jest użycie mocnego flesza
zewnętrznego.

6. Co oznaczają parametry obiektywu?
Obiektywy są opisywane dwoma podstawowymi parametrami:

ogniskową

światłosiłą (czyli jasnością)

Posłużmy się przykładem obiektywu: AF-S DX Zoom-Nikkor 18-70mm f/3.5-4.5G IF-ED
Powinien nas zainteresować fragment całej nazwy konkretnego modelu i w tym przypadku będzie to:

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

6 z 9

2015-08-15 16:31

ogniskowa: 18–70 mm
światłosiła: f/3.5–4.5

Oznaczenie zakresu dostępnych ogniskowych w konkretnym modelu – w tym przypadku ogniskową –
możemy płynnie zmieniać w przedziale od 18 do 70 mm. Oznaczenie światłosiły obiektywu, która
zmienia się zależnie od ustawionej ogniskowej w przedziale od f/3,5 do f/4,5, gdzie pierwszy parametr
dotyczy 18 mm, natomiast drugi – 70 mm. Im niższy jest parametr światłosiły, tym wyższej klasy jest
obiektyw, co niestety najczęściej skutkuje tym, że jego cena jest wyższa.
Pozostałe oznaczenia, jakie napotkamy, są najczęściej charakterystyczne dla danego producenta
obiektywu i aby dowiedzieć się, co konkretnie oznaczają, należy zapoznać się z instrukcją sprzętu lub
katalogiem produktów danej marki, gdzie znajdują się odpowiednie informacje.

7. Co to jest jasny obiektyw?
Pod pojęciem jasnego obiektywu najczęściej kryją się obiektywy o światłosile f/2,8 lub większej.
Idealnymi przykładami jasnych obiektywów są stałoogniskowe szkła o ogniskowej 50 mm:

AF-S NIKKOR 50mm f/1.4G

Sigma 50 mm f/1.4 EX DG HSM

Sony 50 mm F1.4

Canon EF 50 mm f/1,4 USM

Po drugiej stronie barykady stoją konstrukcje ciemne (o niskiej światłosile) i do tej grupy należą
obiektywy podstawowe, dodawane do aparatów, tzw. "kity". Przykładem takiego produktu jest AF-S DX
NIKKOR 18-55mm f/3.5-5.6G VR.

8. Dlaczego jaśniejsze obiektywy są lepsze?
W sytuacji gdy światła jest niewiele, jasne obiektywy pozwalają na użycie krótszych czasów otwarcia
migawki. Przykład: fotografujemy obiektywem kitowym, który dla ogniskowej 50 mm posiada
światłosiłę równą f/5,6. Światłomierz aparatu podaje nam, że przy zadanej czułości ISO (np. 200 ISO) i

przysłonie

f/5,6 czas ekspozycji powinien wynieść 1/8 sekundy. Wykonanie nieporuszonego zdjęcia z

taką ogniskową i czasem ekspozycji bez użycia statywu, jest niezwykle trudne. Możemy podnieść
czułość, ale jeżeli zależy nam na wysokiej jakości zdjęcia, nie powinniśmy tego robić. Możemy użyć
jasnego obiektywu, który będzie miał parametry: 50 mm, f/1,4. Maksymalne otwarcie przysłony w tym
przypadku to f/1,4, dzięki czemu do aparatu wpadnie ośmiokrotnie więcej światła, a czas ekspozycji
wyniesie 1/125 sekundy. Wtedy można śmiało fotografować i nie obawiać się rozmazania obrazu.

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

7 z 9

2015-08-15 16:31

9. Jaki obiektyw będzie dobrym zamiennikiem obiektywu "kitowego"?
Na rynku jest wiele obiektywów, które będą w stanie zastąpić podstawowy "kit", jednocześnie oferując
użytkownikowi lepszą jakość optyczną, szerszy zakres ogniskowych lub też światłosiłę.

Do tego grona można zaliczyć:

Canon EF-S 17-55mm f/2.8 IS USM
AF-S DX Zoom-Nikkor 17-55mm f/2.8G IF-ED
smc PENTAX DA 17-70mm F4 AL (IF) SDM
Sony DT 16 - 80 mm F3.5-4,5 ZA Vario-Sonnar T*
Sigma 17-70 mm F2,8-4 DC Macro OS HSM
Tokina AT-X 165 PRO DX
Tamron AF 17-50mm F/2.8 XR Di II VC LD Aspherical (IF)

Tak naprawdę jest to tylko niewielki wycinek tego, co można pozyskać w roli zamiennika obiektywu
"kitowego", a przy wyborze należy się kierować tym, co lubimy i co chcemy fotografować. Jeżeli chcemy
zgłębiać tajniki fotografii makro, to zamiast wymieniać "kita", warto zastanowić się nad obiektywem
specjalizowanym do zdjęć makro.

10. Dlaczego kolory zdjęć nie odpowiadają temu, co widzieliśmy, obserwując fotografowaną
scenę własnymi oczami?
W tym przypadku napotykamy na kłopoty związane z poprawnym ustawieniem balansu bieli. Trzeba
sobie zdawać  sprawę z  tego, że  światło może mieć  różną barwę. Świeczka  będzie dawać  światło o
charakterystycznej,   ciepłej   barwie,   natomiast   nowoczesne   świetlówki   będą   najczęściej   produkować
zimne światło. Fotografując w różnych miejscach, musimy mieć świadomość tego, że w zależności od
barwy   światła   kolory   fotografowanych   obiektów   będą   się   różnić.   Aby   właściwie   zaprezentować   na
zdjęciach   kolory   danej   sceny,   trzeba   się   posłużyć   odpowiednimi   ustawieniami   balansu   bieli,   jakie
oferuje nam nasza lustrzanka. W zależności od tego, w jakim miejscu się znajdujemy, możemy szybko i
łatwo   dobrać   odpowiednią   temperaturę   barwową   i   dostosować   sposób   zapisu   zdjęcia.   Wszystkie
lustrzanki   pozwolą   skorzystać   z   zestawu   predefiniowanych   programów,   do   których   należą:   światło
dzienne,   cień,   światło   żarowe,   zachmurzenie,   światło   jarzeniowe,   światło   błyskowe,   ustawienia
manualne. Korzystając z nich, można doprowadzić do tego, że barwy zdjęcia będą zgodne z naszymi
oczekiwaniami.

Zmiana kolorystyki fotografii w zależności od ustawień balansu bieli

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

8 z 9

2015-08-15 16:31

automatyczny balans bieli

balans bieli: światło dzienne

balans bieli: światło jarzeniowe

balans bieli: światło żarowe

www.swiatobrazu.pl

10 najczęściej zadawanych pytań - trudne warunki oświetleniowe

http://www.swiatobrazu.pl/10-najczesciej-zadawanych-pytan-trudne-w...

9 z 9

2015-08-15 16:31