Nakoniecznikow Stanisław (1898-1944), ps. „Gryf”, „Kiliński”, „Kmicic”,
„Ordon”, „Wujek”, „Stanisław”,„Zan”, mjr sł.st. kaw. WP/płk NSZ,
Komendant Główny NSZ-ONR.
Ur. 27 XII 1898 w Warszawie, syn Bolesława i Marceli z Klukowskich. W 1918, jeszcze jako uczeń
Szkoły Realnej zgłosił się na ochotnika do oddziału kawalerii mjr. Czesława Bystrama. 1 I 1919
otrzymał przydział do 3 pułku ułanów na froncie z bolszewikami, m.in. w składzie Armii gen. J.
Hallera. 5 IX 1920 został poważnie ranny w obie nogi, ale służby wojskowej nie porzucił. 17 IV
1921 otrzymał awans do stopnia ppor. kaw. Następnie ukończył kurs doskonalenia oficerów przy
KOK IX w Brześciu, a 1924 kurs w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Pełnił służbę
w różnych jednostkach WP, m.in. w 2 psk, w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu (jako
instruktor-wychowawca).
1932 został dowódcą szwadronu „Żurno” w Korpusie Ochrony Pogranicza. 1937 ukończył kurs
techniczno-strzelecki i unifikacyjno-doskonalący w Centrum Wyszkolenia w Rembertowie,
następnie objął dowództwo szwadronu KOP „Stołpce”. 1921 awansował do stopnia por., 1932 –
rtm. i 1939 – mjr. Po ostatnim awansie objął stanowisko dowódcy kawalerii dywizyjnej 2 DP Leg.
Kampanię wojenną 1939 przebył w składzie Armii „Łódź”, m.in. w obronie twierdzy Modlin. Po
upadku twierdzy przyłączył się do grupy kawalerii, dowodzonej przez gen. W. Andersa, usiłującej
przebić się do Warszawy. Oddział Nakoniecznikowa został rozbity przez Niemców na przedpolach
Warszawy a on sam dostał się do niewoli, z której zbiegł w X 1939.
Od 1940 w ZWZ był terenowym zastępcą komendanta Podokręgu II (północne Mazowsze), krypt.
„Północ”, równolegle pełnił funkcję inspektora Inspektoratu II. Pod koniec 1942, na skutek zatargu
z nominalnym komendantem Podokręgu ppłk. T. Tabaczyńskim ps. „Kurp”, „Rolka” oraz
komendantem Obszaru Warszawskiego AK gen. A. Skroczyńskim ps. „Łaszcz” przeszedł wraz z
częścią sztabu Podokręgu i większością żołnierzy do tworzących się NSZ. Konflikt dotyczył
działalności kuriera Podokręgu Tadeusza Zielińskiego ps. „Włóczęga”, który okazał się agentem
Gestapo a był obdarzony całkowitym zaufaniem przełożonych w Warszawie. Spowodował on
masowe aresztowania w terenie.
Z rozłamowej części AK oraz działających na terenie Podokręgu innych organizacji
konspiracyjnych (m. in. części NOW, TAP, Organizacji Wojskowej „Wilki” oraz Polskiego Obozu
Narodowo-Syndykalistycznego) utworzono II Okręg NSZ (Mazowsze Północ). W NSZ
Nakoniecznikow przyjął awans do stopnia ppłk. i objął komendę Okręgu II. Wojskowy Sąd
Specjalny Obszaru Warszawskiego AK skazał go na karę śmierci. Sędzia, który wydał wyrok (W.
Sieroszewski) w kilku powojennych relacjach podawał różne wersje zarzutów oraz dat wydania
wyroku. Wyżsi dowódcy AK z tego terenu podkreślali po wojnie, że wyrok został wydany na
podstawie nieprawdziwych zarzutów i nikt w terenie nie zamierzał go wykonać.
6 II 1943 T. Zieliński ps. „Włóczęga” usiłował z inspiracji Gestapo zlikwidować Nakoniecznikowa,
organizując na niego zasadzkę w Gąsiorówku. W zamachu zginął zastępca Nakoniecznikowa, mjr
Wacław Majewski ps. „Wacek” oraz adiutant Nakoniecznikowa, por. Tadeusz Ruciński ps. „Iglica”.
