Przewodnik kajakowy dla początkujących 
kajakarzy

Pojęcia stosowane w przewodniku kajakowym

binduga 

przybrzeżna przestrzeń wodna wydzielona do wiązania i zbijania tratw, ze znajdującymi się 
przy brzegu palami.

buchta 

wklęsły brzeg rzeki 

bystrze 

nagłe przyśpieszenie prądu, powstałe w zwężeniach koryta, na mieliznach szypotach 
i zakrętach rzek

części kajaka 

dziób (część dziobowa), kokpit, rufa - dodatkowy ster i komory wypornościowe

koryto rzeki 

część doliny rzecznej, którą bezpośrednio płynie woda

łacha 

piaszczysta mielizna na rzece o niskim poziomie wody

ławica 

tworzy się w miejscach zgromadzenia rumowiska w środkowej części koryta

łuk 

zmiana kierunku rzeki do 45 stopni

nurt 

najszybciej płynąca warstwa wody

oczerety 

roślinność przybrzeżna jezior

plos 

głęboka, spokojnie płynąca woda

prądowiny 

niesione przez prąd i osadzane na płyciznach gałęzie i pnie drzew

próg 

naturalny lub sztuczny uskok przegradzający poprzecznie koryto

przykosa 

pofalowana wznosząca się powierzchnia, powstaje poza nurtem, gdzie możliwe jest osadzanie 
drobnego piasku, szybko się przemieszcza, a głębokość za nią rośnie

przeszkoda stała 

przeszkoda na stałe grodząca przepływ rzeki wymagająca przenoski kajaka

przemiał 

przegradzający całe koryto rzeki bród

szypoty 

odcinki rzeki z wystającymi z wody kamieniami na całej szerokości, także wystające z wody 
kamienie

szyk 

sposób płynięcia grupy osób: zwarty, ścisły, dowolny

zakręt 

zmiana kierunku rzeki pod kątem 45-135 stopni

zwara 

ślad na powierzchni wody w postaci falującej litery v zwrócony rozwarciem w dół rzeki, 
informujący o przeszkodzie znajdującej się tuż pod powierzchnią wody lub trochę z niej 
wystającej

Sprzęt i wyposażenie kajaka

Na sprzęt pływający składają się nie tylko łodzie i wiosła, ale również sprzęt asekuracyjny 
i ratunkowy. O ile to możliwe starajmy się wybierać najlepszy sprzęt ponieważ niewygodne 
siodełko, wiosło ocierające skórę, czy przeciekający kajak nie uprzyjemnią nam wędrówki. Poza 
tym jest to jeden z warunków bezpiecznego uprawiania turystyki kajakowej.
Kajak - to mały statek pływający, w którym załoga siedzi przodem do kierunku poruszania się 
i korzysta z wioseł o dwóch piórach nie opartych o urządzenie zamocowane do łodzi. Najlepiej 
w naszym przypadku sprawdzi się kajak turystyczny najczęściej spotykany na rzekach nizinnych, 
wykonany z tworzyw sztucznych i odporny na kolizje. Należy sprawdzić czy kadłub kajaka nie 
posiada pęknięć, w ten sposób unikniemy niepotrzebnych przecieków. Następnie sprawdzamy 
niezatapialność naszego kajaka, jeśli nie jest on wyposażony w komory wypornościowe zatonie jak 
Titanic przy każdej drobnej awarii. Komory utrzymują kajak na powierzchni nawet wtedy, gdy jest 
całkowicie wypełniony wodą. Dalej sprawdzamy oparcia i siodełka których uszkodzone krawędzie 
mogą spowodować bolesne zranienia. Sprawdźmy czy nasz kajak ma podnóżek - ułatwi 
to manewrowanie i sterowanie nim. Ostatnim elementem są uchwyty na dziobie i na rufie - 
ułatwiają akcje ratunkowe i przenoszenie kajaka. 
Wiosło - powinno być mocne ale możliwie lekkie. Istotny jest dobór odpowiedniej długości - 
kajakarz powinien objąć krawędź wiosła palcami ręki luźno podniesionej od góry. Wiosło składa się 
z drążka i pióra. Jest ono bardzo ważnym elementem dlatego wybierając powinnyśmy pamiętać aby 
było ono lekkie, i nie utrudniało nam wykonywania manewrów. Najczęściej spotykanymi są wiosła 
z plastikowymi piórami i aluminiowym drążkiem jednak ich wadą jest to, iż brudzą dłonie. Zdarzają 
się też drewniane z metalowymi okuciami na piórach.
Kamizelka asekuracyjna - ważnym uzupełnieniem ubioru kajakarza jest kamizelka asekuracyjna. 
Kiedyś służyły one głównie jako siedzisko, dziś nie krępują już ruchów a w sytuacji awaryjnej 
ratują życie. Powinny jednak spełniać odpowiednie normy: materiał wypornościowy musi posiadać 
atest instytutu medycyny morskiej, zapięcie i odpowiedni krój powinny zapewniać szybkie 
zakładanie i zdejmowanie, oraz uniemożliwiać przekręcanie, solidny materiał odporny na starzenie. 
Przed każdorazowym użyciem należy sprawdzić czy kamizelka nie jest uszkodzona. Pamiętajmy 

że kamizelka asekuracyjna nie jest kamizelką ratunkowa, przeznaczona jest ona dla osób 
umiejących pływać - zmniejsza ryzyko utonięcia. Nie zapominajmy o poduszce do siedzenia. 
Dobrze jest jeśli kajak wyposażony jest w rzutkę ratowniczą.

Technika pływania kajakiem

Pływanie kajakiem nie jest umiejętnością wielce skomplikowaną, w turystyce kajakowej 
w odróżnieniu od sportowego kajakarstwa nie występuje presja czasu. Na podstawowe umiejętności 
turysty kajakarza składają się: wodowanie, wsiadanie i wysiadanie, siedzenie w kajaku, 
wiosłowanie, manewrowanie, przybijanie do brzegu, pokonywanie przeszkód, ratowanie tonącego 
kajaka. Można się tego wszystkiego nauczyć w szkółkach, w klubach, od kolegów i z pomocą 
literatury szkoleniowej. Wiedza taka pozwala na uniknięcie przykrych niespodzianek na szlaku. Nie 
będę więc opisywał technicznie wymienionych zagadnień, pozwolę sobie na przedstawienie 
ogólnych zasad. Wsiadać do kajaka, odbijać i przybijać do brzegu należy zawsze pod prąd. 
W kajakach dwuosobowych sternikiem jest osoba siedząca z tyłu, osoba zajmująca miejsce 
z przodu to szlakowy ostrzegający o zbliżających się przeszkodach. W kajaku siedzimy prosto nie 
garbiąc się, z nogami ugiętymi - starajmy się utrzymywać taką pozycję przez cały czas. Wisło 
należy trzymać tak aby po podniesieniu jego bezpośrednio nad głowę przedramiona tworzyły 
z ramionami kąt prosty. Nie trzymajmy się kurczowo wiosła, szybko się zmęczymy a po dwóch 
dniach będziemy narzekali na odciski. Wiosłowanie polega na zagarnięciu wody całym piórem 
a następnie odepchnięciu jej za siebie. Z reguły też nie naśladujmy łososia i spływajmy z prądem 
będzie łatwiej - chyba że sytuacja wymusza inne zachowanie. Kierunek płynięcia można zmienić: 
silniej wiosłując po jednej stronie kajaka i słabiej po drugiej, wiosłując wyłącznie po jednej stronie 
kajaka, kontrując czyli zanurzając wiosło jak najbliżej rufy i pchając do przodu po stronie w którą 
zamierzamy skręcić. pamiętajmy że wytraca to prędkość, i ostatni sposób gdy sternik kontruje 
a szlakowy jednocześnie wiosłuje po stronie przeciwnej - stosuje się go wtedy gdy chcemy szybko 
wykonać skręt. Gdy chcemy zahamować lub wytracić prędkość wiosłujemy wstecz. Pozostała nam 
jeszcze najłatwiejsze czyli pokonywanie przeszkód. Na rzece możemy spotkać wszystko począwszy 
od głazów, resztek budowli, drzew i konarów po wiry i bystrza. Nie starajmy się za wszelką cenę 
sprawdzać faktycznej wytrzymałości kajaka, omińmy te przeszkody jeżeli jest to możliwe. 
W przypadku gdy prąd ściągą kajak na widoczną przeszkodę starajmy się nie taranować jej 
dziobem tylko odwrócić kajak bokiem i odepchnąć się wiosłem lub ręką. Jeśli drzewa znajdują 
nisko należy położyć się w kajaku trzymając wiosło w poziomie i uważać aby nie zgubić czapki. 
Mielizny zdradzają się zmarszczoną i pluskającą wodą, należy uważać na te kamieniste i w razie 
potrzeby należy sprawdzić grunt, wyskoczyć i zepchnąć kajak. Jeśli pień jest częściowo zanurzony 
w wodzie i leży na całej długości koryta nie zostaje nam nic innego jak przenieść kajak lądem. 
Omijajmy także wiry i uważajmy na przepusty aby nie zaklinować się w nich bokiem - wtedy 
wszystko będzie w porządku. 

Ekwipunek

Wyposażenie osobiste

Ubranie: są to do rzeczy niezbędnych by przetrwać długie godziny spędzone w bezruchu na 
biwaku, oraz czas spędzony w kajaku. Składać się na nie może: ciepły sweter, kostium kąpielowy, 
skarpety, para butów, klapki, nakrycie głowy, bielizna, spodnie, polar i przeciwdeszczowa kurtka 
lub sztormiak.
Śpiwór: mały, wyposażony w zamek błyskawiczny o owalnym kształcie, spakowany 
w wodoodporny worek, najlepiej jeśli jest wykonany z materiału szybkoschnącego - np.: stilon.
Plecak: wybieramy model bez stelaża, wzmocniony z podwójnymi ściegami, naszytymi 

wzmocnieniami, o pojemności od 40 - 60 litrów.
Przybory do jedzenia: komplet sztućców - niezbędnik wykonany ze stali nierdzewnej, menażka - 
ze stali szlachetnej, kubek 
Okulary i krem ochronny: kilkanaście godzin na słońcu może sprawić, że doznamy oparzeń 
a nawet udaru słonecznego, należy więc zaopatrzyć się w krem z filtrem UV - najlepiej 
wodoodporny, co najmniej jedną parę okularów zabezpieczoną sznureczkiem przed zgubieniem 
i bezbarwny sztyfcik do ust.
Żelazna porcja żywności: jest to sensowne rozwiązanie na wypadek opóźnienia spowodowanego 
nieoczekiwanym pogorszeniem pogody, wypadkiem lub innymi sytuacjami. Powinna ona być 
gotowe do spożycia bez gotowania, liofilizowana i odpowiednia do dłuższego przygotowania.
Latarka: nie zawsze uda się rozbić całe obozowisko przed zapadnięciem zmroku. Należy zatem 
zaopatrzyć się w latarkę z kompletem zapasowych baterii i żarówką. Najlepiej jeśli jest ona 
wodoszczelna gdyż będzie niezawodna podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. 
Żarówki czołowe doskonale sprawdzają się na biwaku, gdyż umożliwiają wykonywanie wszelakich 
czynności obiema rękoma. 
Nóż: przydatny w przypadku udzielania pierwszej pomocy, przyrządzania jedzenia, naprawy 
sprzętu. Ostrze powinno być wykonane ze stali nierdzewnej. Zawsze przymocowany cienką linką 
do paska lub ubrania zabezpieczony w ten sposób przed zgubieniem lub zatopieniem. Nieźle 
zadanie spełnia scyzoryk wielofunkcyjny z kilkoma ostrzami.
Linka: 15 - 20 metrów linki zawsze ułatwi życie. Może ona służyć jako cumka w miejscach gdzie 
nie można wyciągnąć kajaków, suszarka gdy przemokniemy i jest niezawodna przy rozbijaniu 
namiotu.
Aparat fotograficzny: zwykły najprostszy aparat automatyczny wystarczy aby utrwalić 
wspomnienia z życia obozowego jednak krajobrazy najlepiej utrwali niezawodny Zenit 
czy Praktica. Uważajmy żeby nie zatonął.
Dokumenty: pieniądze - karta kredytowa w lesie nie zda egzaminu, dowód osobisty, potrzebne 
zezwolenia, legitymacje ze zniżkami, ewentualnie paszport - wszystko zapakowane szczelnie 
w wodoodporne woreczki.

Wyposażenie wspólne

Namiot: dwuosobowy w kształcie kopuły, z przedsionkiem szybko się rozkłada, nie zajmuje dużo 
miejsca w plecaku, zapewniając wygodny wypoczynek oraz miejsce do gotowania 
i przechowywania bagaży i żywności. Musi być wykonany z mocnego i impregnowanego 
materiału, zaopatrzony w otwory wentylacyjne i wytrzymałą podłogę.
Mapa: zawsze należy mieć przy sobie szczegółową mapę, najlepiej mapę topograficzną regionu 
w którym się znajdujemy, koniecznie schowaną w ochronnym pokrowcu lub woreczku foliowym. 
Mapa w skali 1:100 000 pozwoli nam dobrze przygotować trasę wędrówki i orientować się 
w terenie podczas spływu.
Kompas: ułatwi orientowanie się w terenie, dobrze jeśli wyposażony jest w linijkę, soczewkę 
powiększającą, lusterko i pętelkę.
Apteczka: powinna być niewielka i mocna a jej zawartość zawinięta w wodoszczelnym 
opakowaniu. Powinny znajdować się w niej: równej wielkości kompresy z gazy, bandaż, opatrunki 
samoprzylepne, chusta trójkątna, tampon opatrunkowy, plastry przeciw otarciom i odciskom, 
zwykły plaster, nożyczki, środek dezynfekujący - nadmanganian potasu, tabletki odkażające wodę, 
środki przeciwbólowe, węgiel w tabletkach, środki przeciw poparzeniom, folia NRC, rękawiczki 
lateksowe, maseczka, oraz papier, ołówek i pęseta. Można też zabrać maść rozgrzewającą.

Reperaturka: zestaw awaryjny do naprawy wyposażenia. Minimum jakie powinien zawierać to: 
taśma samoprzylepna, agrafki, mocna nić z igłą, drut, papier ścierny, żywica z utwardzaczem, mata 
szklana i małe szczypce.
Woda i pojemnik na wodę: najczęściej używanymi pojemnikami na napoje są zwykłe plastikowe 
butelki. Najlepiej sprawdzają się te 5 litrowe z szerokimi szyjkami ułatwiającymi napełnieni. 
Plastikowy bukłak jest jednak składany i mniejszy, przez co bardziej poręczny. Czasami liczyć się 
trzeba że należy uzdatnić wodę ze strumienia. Najbardziej niezawodnym sposobem jest jej 
gotowanie, w ostateczności można użyć tabletek odkażających lub jodyny.
Zapałki i rozpałka do ognia: oprócz zazwyczaj zabieranej zapalniczki gazowej należy wziąć 
również awaryjną porcję zapałek wraz z draską w wodoszczelnym opakowaniu np.: pudełeczko po 
filmie fotograficznym z zapałkami zabezpieczonymi woskiem. Rozpałka płonie dużo większym 
płomieniem, jest niezastąpiona przy rozpalaniu ogniska z mokrego drzewa.
Sprzęt do gotowania: Najlepiej sprawdza się kuchenka na dowolne paliwo, jednak najtańsze, 
najbardziej popularne są te na gaz - szkoda że są tak duże.
Lornetka: ułatwia wypatrywanie niebezpieczeństw i zagrożeń, umożliwia podglądanie zwierząt 
i ptaków oraz wypatrywanie miejsca na biwak.
Łopatka i siekierka: na rynku można znaleźć na naszym rynku saperki które służą równie dobrze 
jako siekierki i piłki ułatwiając przygotowanie ogniska.

Pakowanie

Kajaki należą do bardzo pojemnych środków transportu. Mają ładowność do 300 - 340 kg. Należy 
odpowiednio zabezpieczyć bagaż w mocnych w foliowych workach segregując rzeczy na 
kilkanaście grup i podpisując worki. Zabezpiecza to nas przed rozgrzebywaniem całego bagażu 
w celu znalezienia konkretnej rzeczy. Ładując bagaż należy pamiętać o równomiernym 
rozmieszczeniu pakunków unikając nadmiernego przeciążenia dziobu lub rufy - zatopiony dziób na 
pewno utrudni sterowanie kajakiem. Bagaż ładuje się w kolejności: rzeczy niepotrzebne w trakcie 
podróży jak śpiwór, karimata, naczynia obozowe, bielizna, ubrania na zmianę, kuchenka, żywność - 
spłaszczone pakujemy jak najdalej w dziób i rufę. Rzeczy potrzebne w trakcie podróży zostawiamy 
w miejscu dostępnym: apteczka, aparat fotograficzny, pojemnik z napojem, ubranie 
przeciwdeszczowe, i namiot - w trakcie nagłej zmiany pogody możemy szybko go rozbić nie 
rozładowując całego kajaka. Wszystkie pakunki powinny znajdować się we wnętrzu kokpitu, 
rzeczy drobne powinny być przywiązane i nie mogą wydostać się za burę aby nie zahaczały ich 
gałęzie.

Prawo a kajakarstwo

Kajakarstwo turystyczne jest dyscypliną którą obowiązują sprecyzowane przepisy prawne z którymi 
każdy kajakarz powinien się zapoznać się z nimi. Przepisy dotyczą zasad organizowania spływów, 
poruszania się po szlakach wodnych i terenach nadgranicznych oraz zachowania na obszarach 
chronionych i ochrony środowiska.
Kierownikiem imprezy turystyki kwalifikowanej może być osoba posiadająca odpowiednie 
uprawnienia: przodownika turystyki kajakowej albo instruktora Polskiego Towarzystwa 
Turystyczno - Krajoznawczego, bądź stopień trenera lub instruktora odpowiedniej dyscypliny 
sportu czyli instruktor kajakarstwa Polskiego Związku Kajakowego. Obowiązki i prawa kierownika 
określają Szczegółowe zasady bezpieczeństwa osób biorących udział w imprezach kajakarskich 
Dz.U. Nr 57, poz. 358
Samodzielny udział w spływie może brać osoba która ukończyła 14 rok życia i posiada umiejętność 
pływania poświadczoną kartą pływacką. Osoby poniżej 14 roku życia mogą pływać ale jedynie pod 

opieką dorosłego. Pełnoletni posiadacz karty pływackiej może zabrać na kajak jedną osobę nie 
posiadającą karty pływackiej lub nie umiejącą pływać, jeżeli osoba ta ma na sobie założony sprzęt 
zabezpieczający przed utonięciem. Wymagania te są przestrzegane przez wszystkie instytucje 
turystyczne organizujące spływy i służby wodne. Należy też pamiętać że w przypadku udziału 
dzieci na wycieczce turystyki kwalifikowanej opiekę sprawować powinna jedna dorosła osoba nad 
grupą 10 uczniów. Używane na wycieczkach wodnych kajaki powinny być wyposażone 
w odpowiednią ilość sprzętu ratowniczego. Uczniowie powinni być przeszkoleni pod kątem 
umiejętności posługiwania się tym sprzętem oraz znajomości zasad obowiązujących na 
wycieczkach wodnych.
Ze względu na bezpieczeństwo kajakarz zobowiązany jest znać i przestrzegać istniejące przepisy 
o żegludze. Kajak jako jednostka o większej zdolności manewrowania musi ustępować żaglówkom, 
łodziom motorowym, statkom parowym, barkom. Pierwszeństwo na wodzie ma więc większą 
jednostka pływająca, czyli dla kajakarza każda. Nie wolno więc zagradzać drogi innym jednostkom 
pływającym - wytrzymałość kajaka jest ograniczona. Należy też pamiętać że na szlakach 
dwukierunkowych manewr wyprzedzania wykonujemy lewą stroną. Nie wolno cumować do 
mostów i budowli wodnych (jazów, pomostów ku temu nie przeznaczonych).
Poruszanie się po odcinku granicznym rzeki wymaga pisemnego zezwolenia Komendanta Oddziału 
Straży Granicznej, w którym muszą być podane: termin imprezy, ilość uczestników, miejsce 
postojów. Należy także powiadomić Komendantów Strażnic na danym terenie. Na wodach 
granicznych obowiązują szczególne przepisy określane na podstawie Umów Międzynarodowych. 
Należy pamiętać że linia granicy na wodach płynących przebiega ich środkiem, albo środkiem 
głównej odnogi a wyspy na rzekach granicznych nalezą do terytorium danego państwa w zależności 
od linii granicznej. Można pływać tylko do linii granicznej a przybicie do brzegu obcego państwa 
jest uzasadnione tylko w stanie wyższej konieczności lub akcji niesienia pomocy w sytuacjach 
zagrożenia życia. Rozsądnie jest też rozbijać obozowisko po stronie polskiej gdyż zgodnie z Art. 
264 §1 Kodeksu Karnego nielegalnie przekraczając granicę Rzeczypospolitej Polskiej podlegamy 
grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Gorzej jednak gdy 
zostaniemy zatrzymani przez Straż Graniczną obcego kraju - w tym przypadku prawnie powołując 
się na Umowy Międzynarodowe powinniśmy zostać niezwłocznie po wyjaśnieniu przekazani 
pełnomocnikowi granicznemu po stronie Polskiej w wypadku gdy do przekroczenia doszło 
nieumyślnie. Różnie jednak bywa z czasem i sposobem wyjaśniania w państwach byłego ZSRR. 
Kąpiąc się uważajmy aby nie przekroczyć linii granicznej gdyż Strażnik Graniczny ma prawo 
wystawić nam mandat w wysokości do 250 zł zgodnie z Art. 55 Kodeksu Wykroczeń. Należy 
również pamiętać że zabroniony jest też połów ryb i poruszanie się po wodach granicznych w porze 
nocnej.
Chciałbym jeszcze przypomnieć o przestrzeganiu zasad przy rozbijaniu obozowiska. Nigdy nie 
wolno rozkładać biwaku w szkółkach leśnych, na polach uprawnych, terenach prawnie 
zastrzeżonych - rezerwaty i pasy nadgraniczne. Należy unikać biwakowania na łąkach 
i pastwiskach bez wcześniejszego powiadomienia i uzgodnienia z właścicielem - zgodnie z Art. 157 
§1 Kodeksu Karnego może to nas kosztować do 500 zł, ale z reguły kończy się niemiłą 
konfrontacją z gospodarzem. Nasuwa się pytanie to gdzie w końcu mamy rozbijać obozowisko? - 
najlepiej na terenie stanic wodnych i ośrodków wypoczynkowych specjalnie do tego 
przygotowanych. W czasie biwakowania przestrzegajmy zasad ochrony środowiska - zostawmy 
miejsce pobytu w takim stanie, w jakim chcielibyśmy je zastać. Śmieci zabierajmy ze sobą 
a drzewo na ognisko zbierajmy suche - leśniczy nie będzie tolerował bezprawnego wycinania 
i kaleczenia drzew i krzewów, wystawi mandat zgodnie z Art. 181 §1 Kodeksu Karnego.

Etykieta kajakarska

Na każdej zorganizowanej imprezie obowiązuje regulamin przygotowany i egzekwowany przez 
organizatorów. Są jednak pewne ogólnie przyjęte zasady, których przestrzegać powinien każdy 

turysta kajakarz niezależnie od tego czy uczestniczy w dużej imprezie czy też w indywidualnie 
zorganizowanym spływie. Etykieta sprowadza się do kulturalnego zachowania na wodzie 
i w miejscu postoju, a także do dbałości o sprzęt, i ceremoniału wodniackiego. Zawsze gdy 
pływamy kajakiem siedzimy w kokpicie, nie nazwałbym kajakarzem kogoś leżącego lub siedzącego 
na kajaku. Nogi też trzymamy w kokpicie, wchodzimy do kajaka w miękkim obuwiu. Zawsze 
dbamy o czystość osobistą i sprzętu, starając się usuwać zabrudzenia i ewentualne gałęzie pozostałe 
gdy przepływamy pod drzewami. Cały bagaż musi zmieścić się w kajaku - jeśli coś się nie 
zmieściło, powinniśmy albo ograniczyć bagaż albo poćwiczyć pakowanie. Wszystkie linki 
przymocowane do kajaka mocujemy odpowiednimi węzłami. Wybierając się po zakupy staramy się 
ubierać czysto i stosownie do pogody, zachowywać rozsądnie i spokojnie, co przychylnie 
ustosunkowuje miejscową ludność. Po przybyciu na miejsce obozowiska na którym już ktoś jest, 
przedstawiamy się i spytamy czy możemy się dołączyć. Na biwaku tak jak i na wodzie 
zachowujemy się spokojnie, bez wrzasków i głośnych śpiewów. Rozbijamy obozowisko w taki 
sposób żeby nie naruszać i nie zakłócać spokoju innych. Jeśli organizujemy ognisko, powinniśmy 
przyjmować gościnie każdego kto się przy nim zatrzyma - chyba że jego zachowanie jest 
nieodpowiednie. Niegdyś bardzo popularnym było pozdrawianie mijanych kajakarzy poprzez 
podnoszenie wiosła do góry - niestety zwyczaj ten zanika. Nie powinno się też palić papierosów 
i pić alkoholu na wodzie - to ostatnie wiąże się bardziej z bezpieczeństwem. Obowiązkiem każdego 
kajakarza jest niesienie pomocy osobom, które znalazły się w niebezpieczeństwie - najpierw 
ratujemy ludzi a potem sprzęt. Ustępujemy też na szlaku załogom słabszym i płynącym z prądem.
Osobom prowadzącym spływ okazujemy należyty szacunek, chociażby byli od nas młodsi 
lub posiadali mniejsze doświadczenie. Przyjętą formą zwracania się do prowadzących jest tytuł 
"Komandor" ale tylko na imprezach masowych.

Elementarne zasady bezpieczeństwa

Turystyka kajakowa jest nierozerwalnie związana z takim żywiołem jak woda. Wypoczynek nad 
wodą jest bezpieczny pod warunkiem że przestrzega się podstawowych zasad. Ryzyko utonięcia 
można zmniejszyć poprzez zakładanie kamizelki ratunkowej - jeśli nie nosimy jej miejmy ją zawsze 
pod ręką, pamiętajmy że nawet jeśli umiemy pływać musimy liczyć się z ograniczeniem swoich 
możliwości poprzez ubranie, szybki prąd rzeki czy niską temperaturę. Kolejną zasadą kajakarzy jest 
pływanie w grupie, powinniśmy zdawać sobie sprawę, że pływając samotnie nikt nie będzie nam 
w stanie pomóc w razie problemów. Alkohol i środki odurzające stanowią zawsze zagrożenie na 
wodzie zwalniając i opóźniając nasze reakcje i powodując szybką utratę ciepła.
Część decyzji dotyczących bezpieczeństwa spływu podejmuje się już podczas planowania. Przed 
spływem należy dowiedzieć się jak najwięcej o trasie, którą chcemy pokonać. Należy zwrócić 
uwagę na przeszkody stałe, tamy czy inne spiętrzenia wody i rozważyć sposób ich pokonania. Trasa 
powinna być także dostosowana do umiejętności, predyspozycji i możliwości fizycznych 
wszystkich uczestników oraz do stanu sprzętu, którym dysponujemy. Odpowiednie 
przeprowadzenie spływu pozwoli nam uniknąć ewentualnych zagrożeń. Można tu wymienić kilka 
punktów na które warto zwrócić uwagę: informacja i instruktaż, prawidłowa organizacja płynięcia, 
zapewnienie odpowiedniego wypoczynku, odpowiedni dobór czasu płynięcia, przestrzeganie zasad 
nie spożywania alkoholu. Pamiętajmy o tym żeby spływ prowadziła odpowiednio przeszkolona 
kadra, żebyśmy nie zapomnieli o przeszkoleniu uczestników z techniki pływania kajakiem, a także 
omawiali planowaną trasę i uświadamiali ewentualne zagrożenia na odprawach. Jeśli zachowamy 
odpowiedni szyk płynięcia nikt nam się nie zgubi, a także pozwoli to nam na kontrolę nad 
słabszymi załogami. Jeśli organizujemy spływ w kilku znajomych powinniśmy wyznaczyć jedną 
osobę odpowiedzialną, z pewnym zasobem wiedzy teoretycznej jak i praktycznej 
i z predyspozycjami do podejmowania szybkich, konkretnych decyzji która będzie kierowała naszą 
wyprawą. Zawsze może zdarzyć się sytuacja w której trzeba będzie udzielić pomocy osobie - 
narady demokratyczne nie pomogą w tym wypadku. Oprócz bezpiecznej organizacji płynięcia 

powinniśmy także dbać o bezpieczeństwo na biwakach i właściwe przygotowywanie posiłków. 
Rozsądne dobranie miejsce kąpieliska to kolejny istotny komponent bezpiecznego wypoczynku, 
należy wtedy pamiętać o spokojnym, wolnym nurcie, wybieramy miejsce bez przykos i głębinek, 
nasłonecznione i z łagodnie opadającym brzegiem - najlepsza piaszczysta plaża. Przy 
przygotowywaniu posiłków przestrzegajmy zasad higieny. Nie kupujmy i nie spożywajmy 
produktów o podejrzanym pochodzeniu: nieświeże mięso, uszkodzone konserwy, produkty 
przeterminowane. Nie pijmy wody nieprzegotowanej i brudnej, chociaż w strumieniu wygląda ona 
na czystą, jednak często zawiera często wiele zanieczyszczeń i bakterii - dlatego najlepiej ją 
przegotować aby była zdatna do spożycia. Obozowisko rozkładajmy z głową starając się nie 
ustawiać namiotów pod drzewami, które w czasie burzy mogą nam zagrażać. Ogniska rozpalajmy 
w miejscu nie zagrażającym powstaniem pożaru z dala od zwartego drzewostanów, stogów siana 
i własnych namiotów. Nigdy na torfowisku!.
Pamiętajmy także o podstawowych sygnałach wzywania pomocy: szybkim powtarzanym 
podnoszeniu przedramion uniesionych nad głowę, powolne podnoszenie i opuszczanie obu ramion 
wyprostowanych w bok, powolne podnoszenie i opuszczanie wiosła trzymanego oburącz nad 
głową, sygnał dawany czerwonym lub pomarańczowym materiałem: kamizelka ratunkowa, kurtka. 
Wzywamy pomoc także głosem, gwizdkiem, lusterkiem, przy wykorzystaniu SOS a w nocy 
zataczając koła latarką trzymaną w ręku.
Każda osoba wsiadająca do kajaka może liczyć się z możliwością wywrotki, należy wtedy jak 
najszybciej udzielić pomocy osobie tonącej. W takiej sytuacji należy podpłynąć dziobem kajaka do 
ratowanego. Umożliwi to wydostanie się poszkodowanego z wody zabezpieczając jednocześnie 
kajakarza przed bezpośrednim kontaktem z tonącym. Odholować do najbliższego brzegu. 
W wypadku gdy nam zdarzy się wywrotka należy pomóc osobie współtonącej, przytrzymywać się 
kajaka i próbować dopłynąć do najbliższego brzegu. Pamiętajmy także o pogłębianiu wiedzy 
z zakresu udzielania pierwszej pomocy ale nie tylko teoretycznej gdyż słowa "15 uciśnięć i trzy 
wdmuchnięcia" nie zastąpią praktycznych umiejętności.