12. Przywileje  stanowe  szlachty  –  regulacje 

dotyczące urzędów 

A.  Przywilej koszycki (1374r.): 

-  urzędy  ziemskie  są  dożywotnio  udzielane  z 
nominacji  monarszej  (nie  z  wyboru)  szlachcie 
osiadłej posiadającej włości w danym okręgu 
-  urzędnik  nie  jest  odpowiedzialny  i  jest 
nieusuwalny 
-  starostwa  grodowe  mogą  obejmować 
wyłącznie Polacy urodzeni w Królestwie 
- starostą nie może zostać książę 
- starosta nie musi pochodzić z danej ziemi i nie 
jest  mianowany  dożywotnio  –  może  być 
odwołany 

B.  Przywilej piotrkowski (1388r.): 

- monarcha zrzeka się prawa wydawania listów 
zapowiednich  (ekspektatyw,  obietnic  objęcia 
urzędu) 
-  obietnica  zniesienia  urzędu  oprawcy  (ścigał 
ciężkie  przestępstwa,  wydawał  wyroki  i 
egzekwował  je  –  otrzymywał  połowę  wartości 
skonfiskowanych majątków) 

C.  Przywilej czerwiński (1422r.): 

-  zakaz  łączenia  urzędów  starosty  i  sędziego 
ziemskiego 
-  Rada  Królewska  decyduje  o  systemie 
monetarnym 

D.  Statut  warcki  (1423r.)  –  sprecyzowanie 

kompetencji starosty 

E.  Przywileje nieszawskie (1454r.): 

-  zakaz  łączenia  urzędów  starosty  z  urzędem 
wojewody lub kasztelana 
-  równy  dostęp  do  urzędów  centralnych  dla 
szlachty z Małopolski i Wielkopolski 
- wprowadzenie taksy wojewódzkiej (cenników 
na wyroby rzemieślnicze).