Schemat etnograficzny 

Schemat studium przypadków 

Schemat eksperymentalny 

1.Jakie czynności badacza 
organizuje schemat? 
 

Schemat ten organizuje czynności zmierzające do 
skonstruowania teorii ugruntowanej, opisującej i 
wyjaśniającej kulturowe konteksty 
funkcjonowania środowiska edukacyjnego. 
 

Zmierza do opisania i wyjaśnienia przebiegu, obrazu 
zjawiska ogólnego umiejscowionego w jakiejś osobie, 
grupie czy instytucji 
 

Schemat badań zorganizowany jest wokół 
szacowania związków przyczynowych 
pomiędzy zmiennymi niezależnymi 
ustalonymi a zmienną zależną losową-
weryfikacja lub budowa teorii ogólnych. 

2. Jakie zmienne są 
szacowane? 

Szacowane są zmienne jakościowe, rzadziej 
zmienne ilościowe. 
 

Zmienne jakościowe i zmienne ilościowe 

Występują zmienne: niezależne, zależne i 
uboczne. 

3.Co kieruje badaniem? 
 

Badaniem kierują pytania badawcze. 
 

W fazie wstępnej- badaniem kieruje pytanie badawcze 
W 

fazie 

drugiej- 

badaniem  kieruje  wyjaśnienie 

hipotetyczne (działa dwukierunkowo) 



 

Naprowadza na zebranie informacji 



 

Naprowadza na poszukiwanie  informacji ich  
niepotwierdzających 

Badaniem kieruje hipoteza badawcza a 
rzadziej pytanie. Hipoteza jest wnioskiem 
(zdaniem) wyprowadzanym z teorii, który 
odnosi się do warunków empirycznych, 
które pozwalają na zweryfikowanie teorii. 
Pytanie badawcze nie jest wyprowadzane z 
teorii, ale ma dostarczyć danych do 
budowania teorii, formułowanie w języku 
operacyjnym. 

4.Jakie są kryteria 
trafności zewnętrznej i 
wewnętrznej badania? 
 

Kryteria trafności badania: 
- trafność zewnętrzna schematu ogranicza się do 
badanego miejsca i czasu,  
(kontekst czasoprzestrzenny) 
- trafność wewnętrzna schematu należy odnosić 
do stopnia w jakim sformułowana teoria została 
ugruntowana w danych. 
 

Trafność zewnętrzna – jest ograniczona do badanego 
przypadku. Jeśli wnioski wykraczają poza ten przypadek, 
badanie należy uznać za nietrafne. 
Trafność wewnętrzna – wymaga dokonywania triangulacji 
zebranych danych, szczególnie źródeł, potem metod, teorii 
i ewentualnie badaczy. 
 

Trafność: 
Wewnętrzna-czy badacz panuje nad 
eksperymentem 
Zewnętrzne-czy badacz jest w stanie 
odrzucić alternatywne hipotezy, próbka 
musi być reprezentatywna. 
 

 

5.Jakie następuje dobór 
badanych? 
 

Dobór teoretyczny a więc nielosowy celowy. 
- wybór środowiska badania: szkoły, klasy, grupy 
rówieśnicze, 
- wybór grup i poszczególnych osób badanych. 
 

Dobór jest celowy.  (zadbamy, aby nasi rozmówcy 
posiadali poszukiwane przez nas informacje) 
 

Dobór badanych do próbki może nastąpić 
w dwojaki sposób: 

a)  Losowy (preferowany) 
b)  nielosowy 
c)  ochotniczy 

 

6.Jakie stosuje się metody 
zbierania danych? 
 

Dominuje obserwacja etnograficzna (jakościowa). 
Stosuje się również: wywiad etnograficzny, 
wywiad grupowy, przeszukiwanie źródeł 
wtórnych, obserwacja zdarzeń krytycznych. 
 

Nie ma ograniczenia metod. Może to być zatem wywiad 
narracyjny, biograficzny, etnograficzny, oba rodzaje 
obserwacji, poszukiwanie źródeł wtórnych. 
 

Dominują metody zbierania danych 
ilościowych – obserwacja, testowanie 
sytuacyjne bezpośrednie, testy, papier, 
ołówek 
 

7.Jakie stosuje się metody 
analizy danych? 
 

Metody analizy (danych jakościowe): 
- robienie notatek 
- porządkowanie zebranych materiałów 
- kodowanie danych 
 

Nie ma żadnych ograniczeń. Mogą być to ilościowe 
metody analizy danych dotyczące jednej osoby badanej. 
Jeśli badamy zachowania obserwowane i notowane na 
skali szacunkowej wykorzystujemy takie metody jak: 
średnia, odchylenie standardowe, mediana, współczynnik 
korelacji. Dane jakościowe- wszystkie dostępne metody 
ich analizy.  
 

Plan badania w schemacie 
eksperymentalnym opiera się na 
planowaniu statystycznego modelu analizy 
danych (korelacje między zmiennymi) 
Przesłanki zastosowania tego modelu 
znajdują się w hipotezie lub pytaniu 
badawczym. 
 

8.Jaki jest stosunek teorii 
do badania? 
 

Badacz powinien być wolny od jakichkolwiek 
nastawień teoretycznych. 
 

Szacunek teorii do badania organizuje czynności 
nastawione na budowę teorii jednostkowej. Jest to droga 
od danych do teorii i ponownie do danych, które pozwolą 
za pomocą indukcji analitycznej zweryfikować 
formułowane wyjaśnienia. 
 

Schemat eksperymentalny to najlepsza 
metoda, która weryfikuje teorie o zasięgu 
odniesionym do populacji. Możliwe jest 
również planowanie takich 
eksperymentów, których wyniki 
dostarczają danych do zbudowania teorii 
.Zawsze wychodzi się od teorii. 
 

9.W jakiej strategii i typie 
mieści się schemat badań? 

Mieści się w strategii badań jakościowych.  
(typ teoretyczny i praktyczny) Cel badań 
decyduje o tym czy schemat etnograficzny należy 
łączyć z typem badań teoretycznych i 
praktycznych. 

Schemat badań mieści się w strategii jakościowej, 
operującej wyjaśnieniami idiograficznymi. Jeśli chodzi o 
typ badań to schemat strategii przypadku mieści się w 
typie teoretycznym i praktycznym 

Strategia ilościowa 
Typ badań - praktyczne 

10.Jakie są etyczne 
uwarunkowania badania? 
 

Stosunek do osób badanych: dbałość, 
nieujawnianie w raporcie z badań danych, 
ochrona danych osobowych, niepowielanie 
informacji na temat osób badanych. 
Stosunek do odbiorców informacji dostosowanie 
zasięgu formułowanych wniosków do zasięgu 
weryfikacji zebranych danych, kryteria selekcji 
danych. 
 

Etyczne uwarunkowania badania: 



 

Nie naruszać samooceny 



 

Nie naruszać poczucia własnej wartości 



 

Nie narażać na problemy w kontaktach 
interpersonalnych 



 

Nie narażać na negatywne przeżycia emocjonalne 
Osoba badana nie może w żadnym razie stać się 
ofiarą wprowadzania programów naprawczych 
czy optymalizujących 

Etyczne uwarunkowania należy łączyć z 
osobami badanymi oraz ze społecznością 
odbiorców informacji naukowej.   
- nie mogą być zbyt inwazyjne (efekt 
Pigmaliona) 
- os. badane muszą mieć świadomość 
uczestniczenia w badaniach  
- odpowiednie traktowanie osób badanych 
(patrz Brytyjska lista 10 wątpliwych 
praktyk w badaniach społecznych) 

11.Jaka jest struktura i 
język raportu z badania? 
 

Składa się z części: teoretycznej, empirycznej, 
prezentacji,  
język literacki - żywy, osobisty, obfity w cytaty. 
 

Język raportu badania: 



 

Zróżnicowany od typu relacji 



 

Relacje z przeprowadzonej analizy jakościowej i 
ilościowej powinny być pisemne właściwym dla 
nich językiem 



 

Jeśli dochodzi do opisów sytuacji badawczej, 
relacji z obserwacji, opisu  własnych wrażeń 
język staje się żywszy.  

 

Język: 



 

Ilościowy 



 

Statystyczny 



 

Matematyczny 



 

Lapidarny 



 

Proceduralny 



 

Krótki