Renowator_zab_ar_712[07]_Z2.06

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Krystyna Kiedrzyńska

Wykonywanie ścian działowych
712[07].Z2.06

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Recenzenci:

mgr inż. arch. Jolanta Hajnysz

inż. Ewa Krzyżanowska

Opracowanie redakcyjne:

mgr inż. arch. Anna Preis

Konsultacja:

dr inż. Bożena Zając

Korekta:

Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 712[07].Z2.06
„Wykonywanie ścian działowych” zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu
renowator zabytków architektury.

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Zasady wiązania elementów w ściankach działowych

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2.

Lokalizacja ścian działowych na stropach

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3.

Materiały i współczesne technologie

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Sposoby łączenia ścian działowych ze ścianami konstrukcyjnymi

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Ścianki działowe zbrojone

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Warunki techniczne wykonania i odbioru robót

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.7. Przepisy BHP w robotach wykończeniowych

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Realizujesz szkolenie w zawodzie Renowator zabytków architektury, wykorzystując

modułowy  program  nauczania.  Program  taki zakłada,  że w trakcie  jego realizacji  wykazujesz
się  dużą  aktywnością  i  samodzielnie  rozwiązujesz  wiele  problemów  zawodowych.  W  ten
sposób  nabywasz  konkretne  kwalifikacje,  stanowiące    podstawę  do  zatrudnienia,  a  następnie
do awansu zawodowego.

Przy pomocy dostępnych środków dydaktycznych zdobywasz wiedzę i opanowujesz

kolejne umiejętności. W tym celu samodzielnie korzystasz z materiałów dydaktycznych
i przy ich pomocy wykonujesz ćwiczenia. Nauczyciel obserwuje Twoją pracę, naprowadza na
właściwe rozwiązanie problemu, sprawdza i ocenia nabyte wiadomości i umiejętności.

Do ręki otrzymujesz poradnik „Wykonywanie ścian działowych”, który zawiera:

−

Wymagania wstępne, czyli tę część wiedzy i umiejętności opanowanych w trakcie
realizacji poprzednich jednostek modułowych, która będzie Ci niezbędna do realizacji
materiału tej jednostki modułowej (co już musisz umieć, aby nauczyć się czegoś nowego).

−

Wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z tym poradnikiem (czego nowego
się nauczysz).

−

Nowy materiał nauczania (co powinieneś wiedzieć, aby samodzielnie wykonać ćwiczenia).

−

Zestawy pytań, które pomogą Ci sprawdzić, czy opanowałeś podane treści i możesz już
rozpocząć realizację ćwiczenia (czy możesz już przystąpić do ćwiczeń).

−

Ćwiczenia, które mają na celu ukształtowanie Twoich umiejętności praktycznych (co i w
jaki sposób masz wykonać praktycznie).

−

Sprawdziany  postępów  (sam  możesz  sprawdzić,  czy  już  potrafisz  poradzić  sobie  z
problemami, jakie wcześniej rozwiązywałeś).
Po  przeczytaniu  każdego  pytania  z  tego  działu  zaznacz  w  odpowiednim  miejscu  –  TAK
albo  NIE  –  właściwą,  Twoim  zdaniem,  odpowiedź.  Odpowiedzi NIE wskazują na luki w
Twojej  wiedzy  i  nie  w  pełni  opanowane  umiejętności.  W  takich przypadkach  jeszcze  raz
powróć  do  potrzebnych  partii  materiału,  lub  ponownie    wykonaj  ćwiczenie  (względnie
jego  elementy).  Zastanów  się,  co  spowodowało,  że  nie  wszystkie  odpowiedzi  brzmiały
TAK.

−

Zestawy zadań testowych (w jaki sposób nauczyciel sprawdzi i potwierdzi poziom Twojej
wiedzy).
Po opanowaniu materiału całej jednostki modułowej, nauczyciel sprawdzi poziom Twoich
umiejętności  i  wiadomości.  Otrzymasz  do  samodzielnego  rozwiązania  test  pisemny  oraz
zadanie  praktyczne.  Nauczyciel  oceni  oba  sprawdziany  i  na  podstawie  określonych
kryteriów  podejmie  decyzję  o  tym,  czy  zaliczyłeś  program  jednostki  modułowej.  Aby
zapoznać  się  z  taką  formą  sprawdzania  kwalifikacji,  zakresem  kontroli  oraz  poznać
kryteria oceniania, przejrzyj przykładowe zadania kontrolne.

−

Literatura  i  wykaz  niezbędnych  norm  (gdzie  zaglądnąć,  aby  więcej  wiedzieć  i  lepiej
wykonać  zadania). Poradnik nie jest podręcznikiem ani tym bardziej kompendium wiedzy
związanej  z  zawodem.  Aby  zdobyć  więcej  interesujących  Cię  informacji,  musisz  sięgnąć
do  przedstawionych  pozycji,  oraz  do  wymienionych  czasopism,  które  przedstawiają
najbardziej aktualną wiedzę w zawodzie. Pamiętaj,  że przedstawiony wykaz literatury nie
jest czymś stałym i w każdej chwili mogą pojawić się na rynku nowe pozycje.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

712[07].Z2

TECHNOLOGIA ROBÓT MURARSKICH

712[07].Z2.01

Stosowanie przepisów bhp przy wykonywaniu robót murarskich

712[07].Z2.02

Organizowanie stanowiska prac murarskich

712[07].Z2.03

Dobieranie materiałów, narzędzi i sprzętu do robót murarskich

712[07].Z2.04

Wykonywanie zapraw budowlanych i betonów

712[07].Z2.05

Wykonywanie murów nośnych z różnych materiałów, o różnej grubości

712[07].Z2.06

Wykonywanie ścian działowych

712[07].Z2.07

Wykonywanie ścian z kanałami, słupów i filarów międzyokiennych

712[07].Z2.08

Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich

712[07].Z2.09

Wykonywanie gzymsów i attyk

712[07].Z2.10

Naprawianie i konserwacja konstrukcji murowych

712[07].Z2.11

Spoinowanie i licowanie ścian

712[07].Z2.12

Wykonywanie robót rozbiórkowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji tej jednostki modułowej, powinieneś umieć:

– stosować terminologię budowlaną,
–

odróżniać technologie wykonania budynku,

–

przestrzegać zasad bezpiecznej pracy, przewidywać i zapobiegać zagrożeniom,

–

stosować procedury udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym,

–

rozpoznawać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane,

–

odczytywać i interpretować rysunki budowlane,

–

posługiwać się dokumentacją budowlaną,

–

wykonywać przedmiary i obmiary robót,

–

wykonywać pomiary i rysunki inwentaryzacyjne,

–

organizować stanowiska składowania i magazynowania,

–

transportować materiały budowlane,

–

rozróżniać materiały i sprzęt budowlany.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

–

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi,

–

odczytać dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonania robót,

–

wyznaczyć zakres i relacje przestrzenne zadania na podstawie rysunków dokumentacji
technicznej,

–

wykonać pomiary, posłużyć się sprzętem pomiarowym,

–

rozpoznać i dobrać materiały do wykonania prac murarskich,

–

ocenić przydatność materiałów do realizacji zadania,

–

ocenić szacunkowo ilość materiału niezbędnego do wykonania robót,

–

sporządzić zapotrzebowanie materiałowe na podstawie wykonanego przedmiaru,

–

przetransportować i wykonać składowanie materiałów na stanowisku pracy,

–

dobrać narzędzia potrzebne do wykonania zadania,

–

wykonać zaprawę,

–

zmontować rusztowanie niezbędne do wykonania zadania,

–

wykonać ścianę grubości ¼ cegły z przewiązaniem spoin ½ cegły i ¼ cegły,

–

wykonać ścianę działową z pustaków i bloczków grubości 12 cm z przewiązaniem spoin
½ i ¼,

–

wykonać ściany działowe w układzie narożnikowym, przenikające się i w kształcie litery
„T”,

–

wykonać połączenia na strzępia zazębione ścian działowych ze ścianami nośnymi,
wykonanymi z różnych materiałów,

–

osadzić na ścianie działowej ościeżnice drzwiowe,

–

wykonać w ścianie działowej otwory technologiczne,

–

ułożyć zaprawę na murze w sposób umożliwiający uzyskanie spoiny o wymaganej
grubości

–

przygotować i zastosować materiały pomocnicze,

–

porozumieć się z przełożonymi i współpracownikami.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Zasady wiązania elementów w ściankach działowych

4.1.1. Materiał nauczania

Ściany  działowe  są  przegrodami  dzielącymi  przestrzeń  wewnętrzną  obiektu  w  obrębie
poszczególnych kondygnacji na pomieszczenia służące założonym potrzebom funkcjonalnym.
Ściany  te  nie  przejmują  obciążeń  od  innych  elementów  budynku.  Dlatego  w  razie  potrzeby
zmiany  funkcji  użytkowej  pomieszczeń  można  je  usunąć  Natomiast  zmiana  usytuowania  tego
rodzaju  ścian,  a  także  wykonanie  nowych  wymaga  akceptacji  osoby  posiadającej  odpowiednie
uprawnienia  budowlane.  Ściany  działowe  powinny  spełniać  wymagania  dotyczące  nośności,  jak
również charakteryzować się odpowiednimi właściwościami fizycznymi, a w szczególności:

–

odpowiednią

izolacyjnością

akustyczną

(jeżeli

stanowią,

np.

przegrodę

międzymieszkaniową),

–

izolacyjnością termiczną (jeśli są przegrodą między pomieszczeniami ogrzewanymi
i nieogrzewanymi),

–

odpowiednią odpornością ogniową,

–

małym ciężarem,

–

korzystną paroprzepuszczalnością, małą wilgotnością w stanie powietrzno-suchym,

–

niezbyt dużą nasiąkliwością, szybkim wysychaniem itp.

Powinny również cechować się odpowiednią, w stosunku do założeń projektowych, trwałością
eksploatacyjną  oraz  mieć  korzystne  parametry  z  punktu  widzenia  warunków  zdrowotnych
w pomieszczeniach.  W  niniejszym  opracowaniu  scharakteryzowano  ściany  działowe  tradycyjne
jednorodne  (ze  względu  na  rozwiązanie  materiałowe),  wykonywane  na  miejscu  jako  murowane
z elementów  murowych  bądź  prefabrykowane  lub  wykonywane  z  płyt  gipsokartonowych  na
szkielecie drewnianym lub metalowym.

Ogólne zasady wykonywania murowanych ścian działowych
Mury  należy  wykonywać  warstwami,  z  zachowaniem  prawidłowego  wiązania  i  grubości  spoin.
Ściany działowe grubości mniejszej niż 1 cegła (250 mm) należy murować nie wcześniej niż po
zakończeniu budowy ścian konstrukcyjnych danej kondygnacji.
Ściany z elementów gipsowych wznosi się po wykonaniu stanu surowego budynku i nakryciu go
dachem.
Cegły  lub  inne  elementy  murowe  układane  na  zaprawie  powinny  być  czyste.  Szczególnie
w okresie letnim cegły należy przed ułożeniem w murze polewać wodą.
Kolejne  warstwy  układa  się  najczęściej  przesuwając  je  o  pół  cegły,  jednak  przesunięcia
o ćwierć w jedną lub drugą stronę są stosowane także.
Stosowanie cegieł, bloków lub pustaków kilku rodzajów i klas jest dozwolone, jeżeli przestrzegana
jest  zasada,  że  każda  ściana  będzie  wykonana z  cegieł, bloków  lub  pustaków jednego wymiaru  i
jednej klasy.
Wnęki  i  bruzdy  instalacyjne  należy  wykonywać  jednocześnie  ze  wznoszeniem  murów.
Konstrukcje    murowe  grubości    mniejszej    niż  1  cegła  mogą  być  wykonywane  tylko
w temperaturze powyżej 0°C.
Ściany  działowe  tradycyjne  murowane  można,  ze  względu  na  rodzaj  zastosowanych
elementów  murowych,  podzielić  na:  ceramiczne  (z  cegły  ceramicznej  pełnej,  dziurawki,
kratówki, pustaków ceramicznych), wapienno-piaskowe, zwane również silikatowymi (z cegły
pełnej,  bloków  drążonych),  betonowe  (z  płyt,  bloczków,  pustaków),  z  autoklawizowanego

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

betonu komórkowego (z bloczków ściennych, płytek), szklane (z pustaków szklanych,
luksferów), gipsowe (np. z drobnowymiarowych płyt Pro Monta, bloków).

Rys. 1. Stanowisko pracy murarza [13]

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Jaką rozpiętość ma optymalne stanowisko murarskie?
2. Które pasmo stanowiska na rysunku można zwęzić jeśli muruje się ścianę działową i

dlaczego?

3. Jakie wymagania powinny spełniać ścianki w zależności od ich przeznaczenia?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Organizowanie stanowiska roboczego.
Na podstawie otrzymanej dokumentacji zorganizuj stanowisko robocze pod budowę

ściany działowej o długości 5,3 m i grubości pół cegły. Ilu murarzy będzie uczestniczyć
w procesie murowania. Wykonaj szkic stanowiska w notatniku z uwzględnieniem minimalnej
szerokości pasma roboczego, materiałowego i transportowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  zaprojektować stanowisko robocze,
3)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
4)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– szkicowniki, ołówki, gumki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Dobór materiałów do wykonania zadania.
Na podstawie otrzymanej dokumentacji określ rodzaj materiałów potrzebnych Ci do

wykonania zleconego zadania. Uzasadnij swój wybór i zapisz w notatniku.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
3)  określić rodzaj materiałów potrzebnych do wykonania zadania,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– dokumentacja zadania,
– notatnik, przybory do pisania.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić optymalną rozpiętość stanowiska murarskiego?

□

2) wskazać, które pasmo stanowiska można zwęzić podczas murowania

ścianki działowej?

□

3) wyjaśnić, dlaczego można zwęzić pasmo stanowiska podczas murowania

ścianki działowej?

□

4) określić wymagania, jakie powinny spełniać ścianki w zależności od ich

przeznaczenia?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2 Lokalizacja ścian działowych na stropach

4.2.1. Materiał nauczania

Ściany działowe stanowią część zmiennego (użytkowego) obciążenia stropu, konieczną do

uwzględnienia

obliczeniach

statycznych

projektowanego

obiektu.

Zgodnie

z PN-82/B-02003 obciążenie ścianami działowymi stropów w budynkach można przyjmować bez
potrącenia otworów o powierzchniach mniejszych niż 4 m

. Jeżeli ciężar ścian działowych

ustawionych równolegle do rozpiętości stropu, odniesiony do powierzchni tych ścian, nie
przekracza 2,5 kN/m

, to do obliczeń można przyjmować obciążenie zastępcze rozłożone

równomiernie na strop, którego wartości charakterystyczne w przypadku ścian działowych
wysokości h

= 2, 65 m podawane są w tabelach. Przy ścianach o l

> 2 obciążenie zastępcze

należy zwiększyć proporcjonalnie do wartości ilorazu h

/2.65.

Wybrane

wartości

charakterystyczne

zastępczych

obciążeń

ścian

działowych

(wg PN-82/B-02003).

Jeżeli obciążenie zmienne stropów lub obciążenie zmienne zastępcze równomiernie

rozłożone przekracza 5,0 kN/m

, można nie uwzględniać obciążenia stropów ścianami

działowymi o ciężarze (wraz z wyprawą) do 1,5 kN/m

pod warunkiem, że odległości między

tymi ścianami są większe niż połowa rozpiętości stropów w świetle, a wysokość tych ścian nie
przekracza 3 m.

Ciężary ścian działowych ustawionych na żebrach stropów gęstożebrowych mogą być

przyjmowane jako rozłożone na 3 żebra, przy czym żebro bezpośrednio obciążone przejmuje
50% ciężaru ściany, a żebra sąsiednie po 25%.

W wymienionej wyżej normie nie odniesiono się do ustalania obciążeń od ścian

działowych  prostopadłych  do  rozpiętości  stropu.  Z  praktyki  projektowej  wynika,  że  takie
obciążenia  należy  przyjmować  w  postaci  sił  skupionych  odpowiadających  ciężarowi  ściany
przekazywanemu na rozpatrywany element stropu. W wypadku dużych rozpiętości  korzystne
jest  wzmocnienie  stropu  przez  żebro  pośrednie  usytuowane  pod  projektowaną  ścianą.  Jeśli
w ścianie nie ma drzwi, a płyta stropu jest cienka żebro może wystawać ponad strop.

Jeżeli obciążenie zmienne technologiczne stropu (wynikające ze sposobu użytkowania

pomieszczeń) wynosi l,5-2,0 kN/m

, to usytuowanie ścian działowych na stropach

gęstożebrowych  musi  być  ściśle  określone  w  projekcie  obiektu.  W  tych  wypadkach,  przy
usytuowaniu  ścian  działowych  równolegle  do  układu  żeber,  projektuje  się  odpowiednio
wzmocnione  żebra  konstrukcji  stropu  w  miejscu  tych  ścian,  np.  w  stropach  o  żebrach
monolitycznych zwiększa się zbrojenie żebra.

Rys. 2. Żebro stropu Akermana pod ścianą działową. 1 – ściana działowa [10]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W stropach o żebrach prefabrykowanych bądź częściowo prefabrykowanych stosuje się żebra
(belki) podwójne lub belkę żelbetową współpracującą z dwiema rozsuniętymi belkami.

Rys. 3. Żebra stropu Ceram pod ścianami działowymi: a) w postaci dwóch belek stropowych, b) w postaci belek

stropowych i dodatkowej belki monolitycznej, 1 – ściana działowa [10]

W stropach na belkach stalowych zazwyczaj pod ścianami działowymi usytuowanymi równolegle
do układu belek stropowych stosuje się kształtownik o zwiększonym przekroju lub belkę
podwójną bądź potrójną, w zależności od wartości obciążenia,

Rys. 4. Sposoby wzmacniania belek pod ścianami działowymi stropu na belkach stalowych: a) zwiększony przekrój

belki, b) belki podwójne; 1 – papa. [10]

W stropach żelbetowych płytowo-żebrowych żebra pod ścianami działowymi mogą mieć
zwiększony przekrój zbrojenia lub zwiększoną szerokość bądź wysokość żebra.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 5. Sposoby wzmacniania żeber stropu żelbetowego płytowo-żebrowego pod ścianami działowymi:

a) zwiększony przekrój zbrojenia żebra i ewentualnie szerokość żebra, b) zwiększona wysokość żebra. [10]

Przyjmuje się, że w przypadku stropów o dużych obciążeniach zmiennych, np. 6-7 kN/m

uzyskuje się pełną swobodę sytuowania ścian działowych na tych stropach.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Dlaczego rodzaj i miejsce posadowienia ścian działowych powinno być ustalone przed

zalaniem stropu, na którym zostaną wymurowane?

2. Jak wzmacnia się strop pod ścianę działową?
3. Jak rozkłada się obciążenie od ściany działowej usytuowanej równolegle do rozpiętości stropu

gęstożebrowego?

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określanie miejsca, w którym niezbędne jest wzmocnienie stropu.
Żebra stropu Akermana usytuowane są średnio co około 31-33 cm. Określ, po którym

rzędzie pustaków należy wzmocnić żebro, jeżeli w odległości 2,60 m od ściany chcemy
wymurować ściankę działową.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  obliczyć ile rzędów pustaków zmieści się pomiędzy wzmocnionym żebrem a ścianą,
3)  obliczyć średnią odległość pomiędzy żebrami,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– kartki papieru, przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Trasowanie ściany i podłogi pod ścianę działową.
Na podstawie otrzymanej dokumentacji dokonaj trasowania ściany i podłogi pod

wykonywaną ściankę działową z cegły dziurawki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
3)  dobrać sprzęt i narzędzia do trasowania,
4)  dokonać trasowania ściany i podłogi,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–  dokumentacja techniczna,
–  przybory do pisania i kartki papieru,
–  przymiar taśmowy,
–  przymiar składany,
–  kątowniki,
–  cyrkle,
–  rysik,
–  punktak,
–  drabina,
–  młotek.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić, dlaczego rodzaj i miejsce posadowienia ścian działowych powinno

być ustalone przed zalaniem stropu, na którym zostaną wymurowane?

□

2) objaśnić, jak wzmacnia się strop pod ścianę działową?

□

3) zilustrować, jak rozkłada się obciążenie od ściany działowej usytuowanej

równolegle do rozpiętości stropu gęstożebrowego?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3 Materiały i współczesne technologie

4.3.1. Materiał nauczania

Ściany działowe jednorodne prefabrykowane są najczęściej wykonywane z betonu zwykłe-

go bądź lekkiego, żużlobetonu, gipsobetonu lub gipsu. Zapoznaj się z wybranymi zagadnieniami
dotyczącymi  tych  ścian.  Ściany  działowe  tradycyjne  są  wykonywane  z  elementów  murowych,
ułożonych w określony sposób i połączonych ze sobą zaprawą. Mur charakteryzuje się stosunkowo
dużą wytrzymałością na ściskanie oraz małą na rozciąganie i ścinanie. Wartości tych wytrzymałości
zależą m.in. od wytrzymałości elementów murowych i zaprawy, sposobu wiązania, grubości spoin
oraz  dokładności  wypełnienia  spoin  i  ułożenia  poszczególnych  warstw  elementów  murowych.
Elementy  murowe  stosowane  do  wznoszenia  ścian  działowych  -  ze  względu  na  rodzaj  ma-
teriału

dzieli

się

ceramiczne,

silikatowe

(wapienno-piaskowe),

betonowe,

z autoklawizowanego betonu komórkowego, szklane, gipsowe itp.

Ze względu na wymagania związane z tolerancją wymiarów rozróżnia się elementy murowe

do murowania na spoiny zwykłe (grubości od 8 do 15 mm) i na spoiny cienkie (grubości od 1 do
3 mm).

W zależności od wymagań kontroli produkcji elementy murowe zalicza się do kategorii I

lub II.

Do kategorii I należą elementy murowe, których producent deklaruje, że:

– mają one określoną wytrzymałość na ściskanie,
– w zakładzie jest stosowana kontrola jakości, z której wynika, że prawdopodobieństwo

wystąpienia

średniej wytrzymałości na ściskanie mniejszej od wytrzymałości

zadeklarowanej jest nie większe niż 5%.

Do  kategorii  II  zalicza  się  elementy  murowe,  których  producent  deklaruje  ich  wytrzymałość
średnią, a pozostałe wymagania dotyczące elementów kategorii I nie są spełnione.
Elementy  murowe  w  postaci  wyrobów ceramicznych są produkowane z glin po odpowiedniej
obróbce, uformowaniu i wypaleniu w temperaturze od 850 do 1000°C.
Najpopularniejszymi wyrobami ceramicznymi ściennymi są cegły:
–  pełna zwykła i dziurawka o wymiarach 250 x120 x 65 mm,
–  cegły kratówki:

-  KI o wymiarach 250 x 120 x 65 mm.
-  K2 - 250 x 120 x 140 mm,
-  K2,5 - 250 x 120 x 188,
-  K3 - 250 x 120 x 220 mm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 6. Cegły ceramiczne: a) pełna, b) dziurawka wozówkowa, c) dziurawka główkowa, d) kratówka K1,

e) kratówka K2 [10]

Powszechnie są stosowane również pustaki ceramiczne do murowania ścian działowych, np.
pustaki Pd-1, Pd -2, UNI, Porotherm, kształtki murowe itp.

Rys. 7. Pustaki ceramiczne ścienne: a) Pd-1, b) Pd-2 [10]

Elementy  murowe  silikatowe  mają  najczęściej  postać  cegieł  pełnych  o  wymiarach
250  x  120  x  65  i  250  x  120  x  104  mm  oraz  bloków  drążonych  (z  otworami)  o  wymiarach
250 x 120 x 220, 250 x 120 x 138 i 250 x 250 x 220 mm. Elementy murowe betonowe to, np.
płyty ścienne, bloczki i pustaki

Rys. 8. Pustaki betonowe ścienne: a) kontra uzupełniający, b) alfa uzupełniający [10]

Kształt i wymiary są zróżnicowane, często dostosowane do indywidualnych potrzeb odbiorcy.
Elementy murowe z autoklawizowanego betonu komórkowego na ściany działowe są
produkowane

postaci

bloczków

(płytek)

prostopadłościennych

wymiarach

590(490) x 180 x 240, 590(490) x 120 x 240, 590(490) x 80 x 240 i 590(490) x 60 x 240 mm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Stanowią jeden z najchętniej stosowanych materiałów do konstrukcji ścian działowych,
ponieważ przy stosunkowo niewielkiej wadze wykazują się dużą izolacyjnością termiczną,
akustyczną, a przede wszystkim wytrzymałością wystarczającą do zawieszenia grzejników czy
instalacji sanitarnych.

Rys. 9. Elementy murowe z autoklawizowanego betonu komórkowego [10]

Wykonywane  są  również  bloczki  o  innych  wymiarach  (na  zamówienie  odbiorcy).  Elementy
murowe  z  betonu  komórkowego  w  systemie  Ytong  do  wznoszenia  ścian  działowych  są
wykonywane w postaci bloczków ściennych o następujących podstawowych wymiarach:
–  długość 599 mm,
–  szerokość 115 i 150 mm,
–  wysokość 199 i 399 mm.

Rys. 10. Bloczki Ytong do murowania na cienkie spoiny: a) profil na wpust i pióro, b) bloczek uzupełniający [10]

Elementy ścienne są produkowane również w postaci bloczków z profilowaną powierzchnią czoła
(na  pióro  i  wpust),  w  odmianach  różniących  się  gęstością  objętościową  i  wytrzymałością  na
ściskanie.
Elementami murowymi szklanymi stosowanymi do wznoszenia ścian działowych są pustaki szklane
i luksfery, rzadziej cegły szklane. Stosuje się je przeważnie do dzielenia pomieszczeń z jednym
oknem w celu doświetlenia wydzielonej części bez okna.
Pustaki szklane są wykonywane z dwóch identycznych wyprasek szklanych połączonych ze sobą w
procesie  termicznego  spajania  tak,  że  we  wnętrzu  powstaje  przestrzeń  z  hermetycznie
zamkniętym  suchym  powietrzem.  Pustaki  szklane  są  produkowane  z  gładkimi  bocznymi
powierzchniami  ścianek  o  wymiarach  240  x  240  x  80  mm  bądź  z  bocznymi  ściankami
rowkowanymi o wymiarach 250 x 250 x 80 mm.
Luksfery  są  produkowane  w  dwóch  odmianach:  „150”  o  wymiarach  150  x  150  x  50  mm
i „200” o wymiarach 200 x 200 x 50 mm.

Zaprawa jest mieszaniną spoiwa nieorganicznego, kruszywa i wody, łącznie z dodatkami
i domieszkami, jeżeli są wymagane. Do wykonania murów stosuje się zaprawy:

– zwykłe o gęstości objętościowej większej niż 1500 kg/m

– lekkie o gęstości objętościowej nie większej niż 1500 kg/m

– do cienkich spoin, zwykle wytwarzane fabrycznie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zaprawę zwykłą wykonuje się z kruszywa mineralnego o strukturze zwartej. Zaprawy zwykłe i
lekkie są stosowane do spoin grubości większej niż 3 mm. Podstawowym parametrem
określającym właściwości wytrzymałościowe zaprawy jest wytrzymałość na ściskanie f

W zależności od tej wytrzymałości zaprawy dzieli się na klasy (marki), oznaczone literą M
i liczbą odpowiadającą wyrażonej w MPa średniej wytrzymałości zaprawy.

Do wykonania murów najczęściej stosuje się zaprawy cementowe i cementowo-wapienne,

rzadziej  wapienne.  W  ścianach  narażonych  na  zawilgocenie  stosuje  się  zaprawy  cementowe
bądź  cementowo-wapienne  z  niewielką  zawartością wapna. Zapraw wapiennych (z wyjątkiem
wapna  hydraulicznego)  nie  należy  stosować  do  murowania  Ścian  narażonych  na  kontakt
z wodą  opadową  bądź  ścian  pozbawionych dostępu powietrza (np. zasypanych  gruntem).  Do
murowania ścian działowych są stosowane również zaprawy gipsowe i gipsowo-wapienne oraz
zaprawy specjalistyczne firmowe do murowania na cienkie spoiny
Elementy  gipsowe  najpowszechniej  stosowane  na  ściany  działowe  to  drobnowymiarowe  płyty
typu Pro Monta. Są one produkowane o wymiarach 667 x 500 x 80 mm w odmianach:

Rys. 11. Ściany z płyt gipsowych Pro Monta: a) widok konstrukcji ściany, b) układ płyt w narożniku,

c) połączenie ściany poprzecznej z podłużną: 1 – gwoźdź do wiązania sznura, 2 – warstwomierz, 3 –

poziomnica, 4 – kliniki pionujące, 5 – warstwa zaprawy, 6 – sznur murarski [10]

– O z piórem i wyżłobieniem owalnym,
– T z piórem i wyżłobieniem trapezowym oraz w gatunkach I i II, różniących się tolerancją

wymiarów i ilością dopuszczalnych wad i uszkodzeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 12. Wypełnienie złączy ścianki działowej z płyt gipsowych Pro Monta za pomocą pompki ręcznej [8]

Ściany działowe z płyt Pro Monta mogą być wykonywane w budynkach w stanie surowym
zamkniętym, po wykonaniu tynków.

Wysokość  ścian  działowych  z  płyt  Pro  Monta  nie  może  przekraczać  3,0  m,  a  długość  między
ścianami nośnymi lub słupami 6,0 m. Ściany o rozpiętości do 4,5 m nie wymagają stosowania
sprężystych  podkładek  na  obwodzie.  Przy rozpiętości 4,5 -=-6,0 m należy pod tymi ścianami, jak
również  w  styku  ze  ścianami  konstrukcyjnymi  i  stropem,  stosować  podkładki  z  filcu
bitumizowanego grubości 5 mm, zabezpieczone przed zagrzybieniem środkami dopuszczonymi do
stosowania  w  budownictwie.  Płyty  Pro  Monta  układa  się  „pod  sznur”  na  zaprawie  z  gipsu
szpachlowego, wypełniając rowki w płytach dolnej warstwy zaprawą, a następnie ustawiając płytę
wpustem  w  rowki  i  dopasowując  ją  do  płyty  sąsiedniej.  Płyty  w  dwóch  kolejnych  warstwach
powinny  być  przesunięte  względem  siebie  o  pół  płyty.  Zaprawę  z  gipsu  szpachlowego  należy
nałożyć  tak,  aby  po  ustawieniu  i  dociśnięciu  płyty  styk  został  całkowicie  wypełniony,
a zewnętrzna  widoczna  grubość  spoiny  nie  przekroczyła  2  mm.  Nadmiar  zaprawy  należy  usunąć
kielnią lub szpachlą. Pozostawienie niewypełnionych zaprawą styków jest niedopuszczalne.
Po wbudowaniu  każdego  rzędu  płyt  należy sprawdzić prawidłowość ich ustawienia w pionie  i w
poziomie poziomnicą lub łatą z poziomnicą.
Ostatnią  podsufitową  warstwę  płyt,  po  ukośnym  ich  przecięciu,  należy  czasowo  zamocować
obustronnie drewnianymi klinami, a powstałą w ten sposób szczelinę wypełnić następnie szczelnie
gipsem  szpachlowym.    Istniejące  po  zmontowaniu  ściany  ubytki  zaprawy  w  spoinach  należy
uzupełnić,  a  nierówności  scyklinować  po  stwardnieniu.  W  wypadku  powstania  nierówności
można powierzchnię ściany skropić lekko wodą za pomocą pędzla ławkowca, a następnie całą
powierzchnię  ściany  wygładzić  zaprawą  z  gipsu  szpachlowego,  przy  użyciu  packi  stalowej.
Przewody instalacji wodnej i kanalizacyjnej należy zabezpieczyć przed korodującym działaniem
gipsu.  W  narożnikach,  przy  otworach,  zakończeniach  murów  oraz  w kanałach  dymowych
należy stosować cegłę pełną.
Ściany  działowe  są  również wykonywane z gipsowych    bloków    pełnych    lub  drążonych,    np.
o wymiarach 800 x 80 x 400 i  800 x 170 x 400 mm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W czasie ostatnich kilkunastu lat technologia konstruowania ścianek działowych poszła w

kierunku nienośnych lekkich ścianek o ciężarze jednostkowym na ogół nie większym niż 500
N/m

. Ściany tego typu są montowane we wnętrzu konstrukcji budowlanej i służą jedynie do

podziału  przestrzeni,  a  nie  do  usztywnienia  budynku.  Swoją  stateczność  uzyskują  dopiero
w wyniku  połączenia z graniczącymi z nimi stałymi elementami budowlanymi. Ściany działowe
mogą  być wbudowane  na  stałe  lub  wykonane  jako  ruchome.  Mogą  być  to  ściany  z  pokryciem
jedno- lub  wielowarstwowym,  a  odpowiednio wykonane mogą także spełniać rolę elementów
przeciwpożarowych,  termoizolacyjnych,  chroniących  przed  wilgocią  lub  hałasem.  Ściany
działowe  stałe  to  takie  przegrody  pionowe,  w  których zastosowane  rozwiązanie  konstrukcyjne
styku przegrody z elementami stałymi budynku uniemożliwia przesuw ściany wskutek działania
sił  poziomych;  np.  napór  ludzi  na  ścianę  nie  powinien  powodować  jej  przesunięcia.  Ściany
działowe  ruchome  są  to  wszelkiego  rodzaju segmenty  przesuwne lub  składane z możliwością
ruchu  pionowego  lub  poziomego.  Konstrukcji  lekkich  ścian  działowych  (do  500N  na  metr
kwadratowy) można dokonywać bez wzmacniania stropów.

Ściany  w  systemie  szkieletowym  są  to  lekkie  przegrody  działowe  o  konstrukcji  nośnej
z kształtowników  metalowych  lub  drewnianych,  do  której  wkrętami  mocuje  się  płyty
gipsowo-kartonowe. Rozróżnia się następujące rodzaje ścian szkieletowych:
–  słupowe,  gdzie  konstrukcję  nośną  stanowią  pionowo  ustawiane  słupy,  do  których

podłużnie (tj. pionowo) mocuje się płyty gipsowo-kartonowe, np. grubości 12,5 mm,

– ryglowe, w których podstawową konstrukcję nośną stanowią rygle, tj. poziomo

usytuowane elementy nośne montowane do słupków głównych płyty gipsowo-kartonowe,
np. grubości 25 mm, są przytwierdzane do szkieletu poprzecznie (tj. poziomo).

Różnica  między  tymi  konstrukcjami  polega  przede  wszystkim  na  sposobie  układania  płyt
gipsowo-kartonowych.  Pojęcia  „ułożenie  podłużne”  i  „ułożenie  poprzecznie”  odnosi  się  do
ustawienia włókien płyty gipsowo-kartonowej w stosunku do wysokości ściany. Włókna płyty
układane w  kierunku maksymalnej jej wysokości są zgodne z kierunkiem nadruku oznaczenia
płyty.

Najczęściej stosowany rozstaw elementów nośnych (słupów) wynosi 600 mm,

a w ścianach o konstrukcji ryglowej rozstaw słupków głównych (spinających rygle) może się
wahać od 300 do 2500 mm, w zależności od długości ściany; osiowy rozstaw rygli
maksymalnie może wynosić 1250 mm.

W ogólnej klasyfikacji działowych ścian szkieletowych występują takie pojęcia jak ściana

pojedyncza, ściana podwójna, wolno stojąca ściana osłonowa.
Ściana pojedyncza składa się z tworzącej jedną płaszczyznę konstrukcji nośnej obustronnie
pokrytej płytami gipsowo-kartonowymi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 13. Przekroje ściany pojedynczej CW 75/100: 1 – wełna mineralna, 2 – kształtownik słupkowy CW 75,

3 – okładzina 12,5 GKB (płyta gipsowo-kartonowa) [10]

Ściany szkieletowe można okładać pojedynczymi lub podwójnymi warstwami płyt gipsowo-

kartonowych.  Przy  szczególnych  rodzajach  konstrukcji  można  stosować  warstwy  potrójne.
Oznaczenie  ścian  działowych  przeważnie  jest  kombinacją  liter  i  cyfr.  I  tak,  np.  CW  75/100
określa  ścianę  pojedynczą  ze  słupową  konstrukcją  wsporczą,  gdzie  jako  słupki  zastosowano
cienkościenne  kształtowniki  stalowe  (symbol  CW)  o  wysokości  przekroju  poprzecznego  75
mm

całkowitej

grubości

ściany 100 mm (tj. 75 mm kształtownik +

2 x 12.5 mm - pojedyncze ułożone obustronnie płyty gipsowo-kartonowe grubości 12,5 mm).

Ściany  montowane  systemu  płytowego.  Elementy  ścienne  składają  się  z  ciągłej  warstwy
środkowej obustronnie oklejonej płytami gipsowo-kartonowymi. Ciągłą warstwę wewnętrzną
stanowi  zazwyczaj  rdzeń  papierowy  o  budowie  w  postaci  plastra  pszczelego,  spienione
tworzywa  sztuczne  lub  wełna  mineralna.  Gotowe  panele  płytowe  są  łączone  ze  sobą  za
pośrednictwem  słupków  drewnianych  wpuszczanych  do  wewnątrz  panelu  na  tzw.  wpust  i
pióro  lub  -  przy  mniejszych  obciążeniach  -  za  pośrednictwem  drewnianych  klocków
wsuwanych w rdzeń.

Rys. 14. Przekrój ściany płytowej z rdzeniem papierowym: 1 – rdzeń papierowy tupu plaster pszczeli,

2 – okładzina gipsowo-kartonowa, 3 – pióro [10]

Stosowane są również płyty ścienne, w których zamiast ciągłej warstwy środkowej
konstrukcję nośną stanowią ramy wykonane z drewna lub z blachy stalowej. Ramy drewniane
są używane coraz rzadziej ze względu na podatność drewna na zmianę wilgotności, co bardzo
często powoduje rozluźnianie konstrukcji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Materiały i elementy konstrukcyjne

Stalowe  kształtowniki  cienkościenne.  Do  najczęściej  stosowanych  elementów  konstrukcji
nośnej  w  ścianach  działowych  gipsowo-kartonowych  należą  cienkościenne  kształtowniki
stalowe  profilowane  metodą  walcowania  na  zimno  za  pomocą  pras  krawędziowych.  Zwykle
używa się blachy stalowej grubości od 0,55 do 1,5 mm, wykonanej ze stali konstrukcyjnej zwy-
kłej  jakości  ogólnego  przeznaczenia  o  oznaczeniu  StOS  wg  PN-897H-92125  dla  1.  jakości
pokrycia.  Powszechnie  stosowane  nominalne  grubości  kształtowników  to:  0,55;  0,6,  rzadziej
0,75  mm.  Zabezpieczenie  antykorozyjne  stanowi  obustronna  powłoka  cynkowa  (nakładana
ogniowo  bądź  galwanicznie)  lub  lakierowana  (piecowo  albo  natryskiem  nitro)  na  podkładzie
antykorozyjnym. Ogólnie stosuje się następujące typy kształtowników:

– o oznaczeniu C lub CW - przeznaczone na elementy nośne ścian montowanych

szkieletowych systemu słupowego,

– oznaczeniu U lub UW - przeznaczone na elementy obwodowe (przylegające do ścian

konstrukcyjnych budynku oraz do sufitu i podłogi) lub do konstrukcji nośnej ścian
montowanych szkieletowych systemu ryglowego,

– o oznaczeniu UA i grubości 2,0 mm - stosowane przeważnie jako słupki ościeżnic

drzwiowych  lub  dodatkowa  podkonstrukcja  w  miejscach  szczególnie  obciążonych,  np.
zawieszanych obciążeń przekraczających zakres obciążeń dopuszczalnych dla danego typu
konstrukcji;  w  tym  przypadku  należy  podkreślić,  że  stosowana  podkonstrukcja  powinna
być  zaprojektowana  na  podstawie  indywidualnych  obliczeń  statycznych  lub  dobrana  z
systemowych katalogów,

– o oznaczeniu LW - kątowniki do usztywniania ścian w narożach.

Oprócz typowych profili ściennych opisanych wyżej istnieją również profile używane

w konstrukcji  rusztu  nośnego  sufitów  podwieszonych.  Są  to  profile  o  oznaczeniu  UD  oraz
CD,  a  zasadnicza  różnica  w  ich  stosowaniu  polega  na  odmiennych  niż  w  przypadku  profili
ściennych kierunkach obciążenia i warunkach mocowania. W niektórych typach kształtowników
powierzchnie  półek  są  dodatkowo  wzmacniane  przez  tzw.  moletowanie  (groszkowanie),  co
polega na wykonaniu niewielkich punktowych wytłoczeń. W środnikach kształtowników typu C i
CW  przewidziano  dodatkowo  rozginane  nacięcia  w  kształcie  litery  H,  umożliwiające  prowa-
dzenie  instalacji  wewnątrz  ściany  pojedynczej.  Otwory  instalacyjne  nie  mogą  osłabiać  kształ-
townika, dlatego powinny się znajdować w odstępach co najwyżej 500 mm. Kształtowniki typu
C  i  CW  w  celu  usztywnienia  są  na  końcu  ukosowane  i  zawinięte,  natomiast  kształtowniki  U  i
UW  nie  mają  żadnych  zagięć  na  półkach,  co  umożliwia  wsuwanie  w  nie  kształtowników
słupkowych.

Rys. 15. Profile CW [10] Rys. 16. Profile UW [10]

Ściany systemu szkieletowego są obecnie najczęściej stosowanym rodzajem lekkich

przegród. Konstrukcją nośną są słupki z cienkościennych kształtowników stalowych typu C
lub CW. Osiowy rozstaw kształtowników przyjmuje się w modułach szerokości płyty
gipsowo-kartonowej, czyli na ogół 300; 312,5; 417; 600; 625 milimetrów.

Montaż k o n s t r u k c j i n o ś n e j w systemie szkieletowym rozpoczyna się od trasowania.

Następnie za pośrednictwem kołków w wyznaczonych miejscach przytwierdza się do konstrukcji

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

nośnej  budynku  kształtowniki  obwodowe typu UW lub  U. Należy  pamiętać,  że  kształtowniki
obwodowe  przed  kotwieniem  powinny  być  wcześniej  układane  na  taśmach  uszczelniających.
Kołki rozporowe w górnym i dolnym profilu obwodowym montuje się zwykle w rozstawie nie
większym  niż  100  cm  .  Obwodowe  profile  boczne  (ścienne)  powinny  być  przytwierdzone  do
ścian  co  najmniej  w  trzech  miejscach  na  wysokości  ściany.  Następnie  w przymocowane
kształtowniki obwodowe (sufitowe i podłogowe) wsuwa się słupki, czyli kształtowniki typu CW
lub  C,  ustawiając  je  w  pionie  w  określonym  rozstawie.  Montaż  o k ł a d z i n   g i p s o w o-
kartonowych. Okładziny ustawia się przylgowo do konstrukcji nośnej z zachowaniem odstępu
od podłoża szerokości około 1 cm, następnie mocuje się je za pośrednictwem łączników w od-
powiednich rozstawach (przy poszyciach z pojedynczych płyt zwykle jest to 250 mm). Należy
pamiętać o  zasadzie  przesuwania  styków  poziomych w  jednej  płaszczyźnie o co najmniej 400
mm. Przy łączeniu styków płyt na profilu wkręty powinny być osadzane mijankowo. Po montażu
okładzin  z  jednej  strony  ściany  w  jej  wnętrzu  układa  się  przewody  instalacyjne  (o  ile  takie
występują)  oraz  izolację.  Następnie  pokrywa się  płytami drugą  stronę ściany,  pamiętając,  aby
styki pionowe były przesunięte względem uprzednio zmontowanej strony o szerokość płyty.

Wykonanie połączeń ścian należy do najważniejszych zadań podczas montażu, gdyż od

jakości  połączeń  zależy  nie  tylko  stateczność,  lecz  także  parametry  przeciwpożarowe
i akustyczne  przegrody.  Dodatkowe  utrudnienia  podczas  montażu  powstają  wskutek
odkształceń elementów budowlanych, jak np. ugięcia stropów od ciężaru własnego i obciążeń
zmiennych.  W  stropach  obciążonych  jedynie  ciężarem  własnym  występuje  równomierne
ugięcie  górnego  i dolnego  stropu.  Pod  działaniem  obciążeń  zmiennych  występują  dwa
przypadki  odkształceń.  I tak,  gdy  górny  strop  jest  pod  obciążeniem  zmiennym,  a  dolny
pozostaje  nieobciążony,  wówczas  ściana  działowa  rozpięta  między  stropami  jest  ściskana  i
ulega  skróceniu.  Gdy  natomiast  dolny  strop  ugina  się  od  obciążeń  zmiennych,  górny  zaś  jest
nieobciążony,  wówczas  stojąca  ściana  może  stracić  oparcie.  Obydwa  przypadki  odkształceń
elementów  konstrukcyjnych  budynku  prowadzą  w  konsekwencji  do  pojawienia  się  rys  na
powierzchni ściany, obniżając jej estetykę i funkcjonalność. Ściany montowane z płyt gipsowo-
kartonowych  mogą  w  znacznym  stopniu redukować  odkształcenia  w  płaszczyźnie  ściany,  tak
że nie tworzą się rysy.

Obecnie są stosowane p o łą c z e n i a ś c i a n y ze s t r o p e m ( łą c z e n i e górne):

Rys. 17. Połączenie sprężyste na śruby rozporowe: 1 – profil sufitowy, 2 – sprężyna dociskowa, 3 – górna

śruba rektyfikacyjna, 4 – słupek nośny, 5 – dolna śruba rektyfikacyjna, 6 – profil podłogowy [10]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 18. Połączenie sztywne: 1 – profil sufitowy UW, 2 – strop, 3 – okładzina

gipsowo-kartonowa, 4 – kołek rozporowy, 5 – wełna mineralna [10]

– ślizgowe, realizowane w wyniku zazębienia się kształtowników stalowych lub przez

okładziny nie dokręcone górą do profilu stropowego.

—

Rys. 19. Połączenie ślizgowe. Ściana z pojedynczą okładziną: 1 – profil sufitowy UW, 2 – strop, 3 –

pojedyncza okładzina gipsowo-kartonowa, 4 – kołek rozporowy, 5 – wełna mineralna [10]

Rys. 20. Połączenie ślizgowe. Ściana z podwójną okładziną: 1 – profil sufitowy UW, 2 – strop, 3 – podwójna

okładzina gipsowo-kartonowa, 4 – kołek rozporowy, 5 – wełna mineralna [10]

Ślizgowe  połączenie  ze  stropem  powstaje,  gdy  słup  osadzi  się  przesuwnie  w  prowadnicy,
utworzonej  przez stropowy  kształtownik  łączący.
Przesuwność  jest  zapewniona,  gdy  we  wszystkich  miejscach  styku  jest  zachowany  odstęp
między stropem a okładziną ściany.
Ściany  montowane  z  okładzinami  gipsowo-kartonowymi  wykonuje  się  często  w  połączeniu
z sufitami  podwieszonymi.  Wymaga  to  szczególnie  starannego  konstruowania,  gdyż  oprócz

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

odkształceń  stropu  należy  uwzględnić  wymagania  w  zakresie  ochrony  przeciwpożarowej
i akustycznej

Mocowanie  okładzin  do  szkieletu  konstrukcji  nośnej.  Do  łączenia  płyt  gipsowo-
kartonowych  z  profilami  metalowymi  szkieletu  konstrukcji  nośnej  używa  się  wkrętów,
gwoździ  w  przypadku  szkieletu  z  drewna  oraz  (rzadziej)  klamer.  Najczęściej  są  stosowane
wkręty  samogwintujące  produkowane  z  utwardzonych  dyfuzyjnie  stali  węglowych
zabezpieczanych  przed  korozją  przez  obróbkę  powierzchniową,  np.  fosforyzację.  Wkręty
o średnicy  3,5  mm  mogą  mieć  długości  odpowiednio:  25,  35,  45  i  55  mm,  co  powinno  być
dostosowane do grubość złącza, tj. łącznej grubości dokręcanych okładzin, i rodzaju szkieletu.
Do  mocowania  okładzin  -  zwłaszcza  przy  produkcji  elementów  w  zakładach  prefabrykacji  -
stosuje  się  również  tzw.  klamry,  czyli  zszywki  wbijane  (za  pośrednictwem  urządzeń
pneumatycznych  bądź  ręcznie)  poprzecznie do  włókien kartonu. W praktyce przyjęto, że rozstaw
łączników  (wkrętów,  gwoździ,  klamer)  mocujących  okładzinę  do  konstrukcji  nośnej  ścian
działowych nie powinien przekraczać:
–  przy wkrętach 250 mm,
–  przy gwoździach 170 mm.
–  przy klamrach 80 mm.

Najbardziej celowe jest mocowanie okładzin wkrętami zarówno do drewnianej konstrukcji nośnej,
jak i do kształtowników z ocynkowanej blachy stalowej.

P o ł ą c z e n i e  na k o łk i.  Kołki są stosowane do przytwierdzania konstrukcji wsporczej ściany
działowej  do  stałych  elementów  konstrukcyjnych  budynku  (ścian  nośnych,  stropów  itp.).
Rozróżnia się niżej wymienione rodzaje kołków:
–  rozprężne ze stali - stosowane, gdy w złączu występują duże siły rozciągające i ścinające,
–  rozprężne z tworzyw sztucznych - stosowane zwykle tam, gdzie występuje głównie obciąże-

nie ścinające, np. przy mocowaniu kształtowników łączących ściany szkieletowe ze stałymi
elementami konstrukcyjnymi budynku.

– przyczepne, np. łączone zaprawą na bazie tworzyw sztucznych lub cementu,
– specjalne - stosowane do złącza kształtowego, np. kołki rozprężne i uchylne.

Ł ą c z e n ie p r o fili no ś nyc h. Jeżeli długości handlowe kształtowników używanych do
wznoszenia konstrukcji ściany są mniejsze od wysokości tej ściany, zachodzi potrzeba ich
łączenia. Wówczas stosuje się pionowe przedłużenia profilu, przy czym:

– długość zakładu jest zależna od typu łączonego kształtownika, tak więc powinna wynosić

dla profili:

CW 50 min. 50 cm, CW 75 min. 75 cm, CW 100 min. 100 cm,

– styki profili powinny być umieszczane na różnych wysokościach, np. mijankowo,
– profile łączy się ze sobą przez nasunięcie profili, na styk z profilem dodatkowym CW lub na

styk z profilem dodatkowym UW.

– w strefie zakładu profile łączy się za pośrednictwem blachowkrętów, nitów lub przez

zaciskanie.

W yp e łn ia c z e   spo in.   Po  umocowaniu  okładzin  do  szkieletowej  konstrukcji  nośnej  między
płytami gipsowo-kartonowymi powstają szczeliny z uprzednio ukształtowanymi krawędziami.
Te  szczeliny  są  wyrównywane  specjalnymi  wypełniaczami,  które  -  oprócz  nadania  gładkiej
powierzchni  licu  ściany - łączą ją w monolit.
Wyróżnia się następujące rodzaje wypełniaczy:

– na bazie gipsu sztukatorskiego z dodatkami regulującymi, które powodują podwyższoną

zdolność zatrzymywania wody i powolne twardnienie spoiwa,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

– na bazie kazeiny - masy spoinowe twardniejące powoli podczas wysychania,
– w postaci zawiesiny - gotowe do użycia bez dodawania wody.

Wypełniacze układa się w szczelinach z taśmami zbrojeniowymi lub bez nich, w zależności od
typu krawędzi płyt. Szczeliny z krawędziami płyt typu AK (spłaszczonymi) szpachluje się
wypełniaczami z zastosowaniem taśmy zbrojeniowej.

Taśmy do z b r o j e n i a  szpachlowanych spoin. Do spoinowania używa się taśm zbrojeniowych
wzmacniających strukturę spoiny. Mogą to być taśmy wykonane z drobno perforowanego papieru
lub z tworzywa sztucznego, np. z mat z przędzy sztucznej.

U s z t y w n i e n i a   k o n s t r u k c ji  no ś ne j.   Jeżeli  w  ścianie  działowej  są  osadzane  drzwi,
naświetla  bądź  są  przytwierdzane  większe  obciążenia,  np.  ciężkie  instalacje  sanitarne  lub
grzewcze,  konieczne  staje  się  wzmocnienie  konstrukcji  nośnej.  Można  to  osiągnąć  przez:
przyjęcie

większych

przekrojów

słupków,

wypełnienie

drewnem

cienkościennych

kształtowników stalowych bądź wbudowanie rygli poprzecznych. Przy wbudowywaniu
ościeżnic drzwiowych stosuje się ogólnie przyjęte zasady.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Dlaczego beton komórkowy jest uznawany za jeden z najlepszych materiałów do

murowania ścian działowych?

2.  Jakie materiały ceramiczne stosuje się w konstrukcjach ścian działowych?
3.  Jaką, groźną dla stalowych kotwień cechą charakteryzuje się gips?
4.  Jakiego typu ścianki można wykonywać bez dodatkowego wzmacniania stropu?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonywanie przedmiaru i sporządzanie zapotrzebowania materiałowego.
Na podstawie otrzymanej dokumentacji dokonaj przedmiaru i sporządź zapotrzebowanie

materiałowe do konstrukcji ścianki działowej w układzie narożnikowym z płyt Pro Monta.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
2)  dokonać przedmiaru robót,
3)  sporządzić zapotrzebowanie materiałowe,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– dokumentacja techniczna,
– przybory do pisania i kartki papieru.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Wykonywanie ścianki działowej.
Wykonaj ściankę działową według dokumentacji z poprzedniego ćwiczenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
2)  zapoznać się z instrukcją bhp,
3)  zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami bhp
4)  dobrać sprzęt i narzędzia do trasowania,
5)  dokonać trasowania ściany działowej,
6)  ustawić warstwomierz,
7)  dobrać zaprawę,
8)  dobrać sprzęt i narzędzia do układania bloczków i wypełniania ich zaprawą,
9)  ułożyć warstwami bloczki płyt, wypełniając je po ułożeniu każdej warstwy zaprawą,
10)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
11)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

dokumentacja techniczna,

–

przybory do pisania i kartki papieru,

–

przymiar taśmowy,

–

przymiar składany,

–

kątowniki,

–

cyrkle,

–

rysik,

–

punktak,

–

drabina,

–

młotek,

–

warstwomierz,

–

plyty Pro Monta,

–

zaprawa gipsowa,

–

woda.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić, dlaczego beton komórkowy jest uznawany za jeden

z najlepszych materiałów do murowania ścian działowych ?

□

2) wymienić materiały ceramiczne stosowane w konstrukcji ścian

działowych?

□

3) określić cechę gipsu groźną dla stalowych kotwień?

□

4) określić typ ścianki, którą można wykonywać bez dodatkowego

wzmacniania stropu?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Sposoby łączenia ścian działowych ze ścianami

konstrukcyjnymi

4.4.1. Materiał nauczania

Ściany działowe łączy się ze ścianami konstrukcyjnymi w pozostawionych bruzdach (rys a),

bądź  na  strzępia  zazębione  (rys  b).  Pierwszy  sposób  stosowany  jest  do  wszystkich  rodzajów
ścianek  murowanych,  drugi  natomiast  stosuje  się  przeważnie  tylko  do  ścian  z  elementów
drobnych.

Rys. 21. Sposoby połączenia ściany działowej ze ścianą konstrukcyjną: a) w pozostawionej bruździe, b) na

strzępia zazębione [10]

Bardzo często stosuje się łączenie ścian działowych i konstrukcyjnych na kotwie stalowe.

Mogą to być zagięte pod kątem prostym płaskowniki, przykręcone do ściany konstrukcyjnej na
kołki  rozporowe  i  zamurowane  w  ściance  działowej  albo  metalowe  pręty  wbijane
w wywiercone  w  ścianie  konstrukcyjnej  otwory  o  nieco  mniejszej  średnicy.  Zamiast  prętów
można  zastosować  stalową  rurkę.  Kotwienie  tego  rodzaju  jest  najskuteczniejsze  i  najbardziej
trwałe.  W  zależności  od  długości  ścianki  działowej  i  rodzaju  kotwienia  powinno  się  je
stosować  6 - 8 razy.

W przypadku ścian murowanych połączeń sztywnych ze stropami nie powinno się

stosować ze względu na częste przypadki ich pękania. Mają stosunkowo niewielką
wytrzymałość, a najczęściej są murowane w miejscach, w których ugięcie stropu jest

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

największe. Ściany działowe powinny być oparte na konstrukcji stropu w sposób umożliwiający
swobodę odkształceń stropu i ściany. Często pod pierwszą warstwą muru układa się warstwę papy,
natomiast szczelinę między ostatnią górną warstwą a stropem wypełnia się materiałem trwale
plastycznym.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Z jakich materiałów muruje się ściany łączone ze ścianami konstrukcyjnymi na strzępia

zazębione?

2.  Jakie znasz inne metody połączeń ścian działowych z konstrukcyjnymi?
3.  Od czego jest uzależniona zalecana częstotliwość kotwienia?
4.  Dlaczego stosuje się dylatacje na łączeniu ścian działowych ze stropami?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonywanie przedmiaru i sporządzanie zapotrzebowania materiałowego.
Na podstawie

otrzymanej dokumentacji dokonaj przedmiaru i sporządź zapotrzebowanie

materiałowe do wykonania ściany działowej z pustaków Pd-1.

Sposób wykonania ćwiczenia.

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  dokonać przedmiaru robót,
3)  sporządzić zapotrzebowanie materiałowe,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru,
– dokumentacja techniczna.

Ćwiczenie 2

Wykonywanie połączenia ściany działowej z ścianą nośną.
Wykonaj połączenie

na strzępia zazębione ścianki działowej z cegły dziurawki ze ścianą

nośną według otrzymanej dokumentacji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  wykonać trasowanie na ścianie konstrukcyjnej i na stropie,
3)  ustawić warstwomierz i łatę konstrukcyjną,
4)  zorganizować stanowisko murarskie,
5)  przygotować zaprawę,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6)  wymurować kolejne warstwy ścianki zgodnie z dokumentacją,
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
8)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

dokumentacja techniczna,

–

kielnia,

–

poziomnica,

–

pion murarski,

–

kątownik murarski,

–

warstwomierz,

–

sznur,

–

kastra (zbiornik na zaprawę),

–

wiadro,

–

młotek murarski,

–

przymiar taśmowy,

–

przymiar składany,

–

kątowniki,

–

cyrkle,

–

rysik,

–

punktak,

–

drabina.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wymienić materiały, z których muruje się ściany łączone ze ścianami

konstrukcyjnymi na strzępia zazębione?

□

2) wymienić sposoby połączeń ścian działowych z konstrukcyjnymi?

□

3) określić, od czego jest uzależniona zalecana częstotliwość kotwienia?

□

4) zilustrować sens stosowania dylatacji na łączeniu ścian działowych ze

stropami?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Ścianki działowe zbrojone

4.5.1. Materiał nauczania

W celu zwiększenia nośności murów stosuje się ich zbrojenie. Do wykonania murowych

konstrukcji zbrojonych należy stosować elementy murowe zaliczone do grup 1 lub 2 (z uwagi
na

zawartość otworów w elementach murowych według klasyfikacji przyjętej

w PN-B-03002.1999)

oraz

zaprawy

cementowe

lub

cementowo-wapienne

o charakterystycznej wytrzymałości na ściskanie nie mniejszej niż 5 MPa.
Beton używany do wypełniania w murowych konstrukcjach zbrojonych powinien być klasy co
najmniej BI5. Stal zbrojeniowa powinna spełniać wymagania PN-B-03264:1999.
Ściany działowe grubości 1/4 cegły należy murować na zaprawie cementowej klasy nie niższej
niż M4.
W  tego  rodzaju  ścianach  rozpiętości  powyżej  5,0  m  lub  wysokości  powyżej  2,5  m  należy
stosować  zbrojenie  z  bednarki  lub  z  prętów  okrągłych  w  co  czwartej  spoinie  poziomej.
Zbrojenie  należy  zakotwić  w  spoinach  ścian  nośnych,  a  w  wypadku  wykonania  w  ścianie
otworu drzwiowego również w ościeżnicy przylegającej do ściany.

Rys. 22. Ściana działowa na pół cegły zbrojona [13]

W  ścianach  działowych  o  grubości  pół  cegły  i  większej    murowanych  z  elementów  drobnych
zbrojenia  się  zazwyczaj  nie  stosuje.  Wskazane  jest  jednak  wykonanie  dwóch  lub  trzech
zbrojonych  spoin  na  całej  długości  ścianki.  Ściana  tego  typu  ma  wytrzymałość  wystarczającą
do  zamocowania  w  niej  drzwi,  zawieszenia na niej  umywalek sedesów  czy  zlewozmywaków.
Zbrojenie  stosuje  się  jedynie  przy  ścianach  bez  usztywnień  bocznych  o  długości
przekraczającej  5  m  i  wysokości  3  m  jednocześnie.  Zbrojenie  w  postaci  bednarki  lub  pręta
okrągłego układamy w co trzeciej warstwie.
Dla ścian budowanych z elementów o dużych wymiarach rozpiętości zmniejsza się o  30%.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Nadproża i montaż ościeżnic drzwiowych
Nadproża  w  ścianach  działowych  murowanych  mogą  być  wykonywane  jako  żelbetowe,  z  belek
stalowych,  płaskowników  stalowych  (bednarki)  bądź  montowane  w  postaci  belek
prefabrykowanych  z  betonu  zwykłego  lub  komórkowego,  ceramiczno-betonowych  itp.  Długość
oparcia  prefabrykowanych  belek  nadprożowych  powinna  wynosić  obustronnie  co  najmniej  po
90 mm.

Rys. 23. Nadproże prefabrykowane typu L [10]

Końce belek  stalowych  lub żelbetowych  wylewanych na miejscu budowy powinny się opierać
na  długości  odpowiadającej  około  1,5  ich  wysokości.  Nadproża  z  prefabrykatów  z  betonu
komórkowego układa się na zaprawie cementowo-wapiennej, opierając je obustronnie na długo-
ści co najmniej 90 mm.

Montaż  ościeżnic  drzwiowych.  W  ścianach  działowych  do  zamocowania  ościeżnic
drewnianych służą zazwyczaj listwy drewniane przybite wzdłuż zewnętrznych krawędzi stojaków
i nadproża do ich obmurowanej powierzchni. Przekrój listew trapezowy lub trójkątny. Cegły lub
płyty, z których wznosi się ściany, powinny być wpuszczane między listwy.

Rys. 24. Mocowanie ościeżnic: a) za pomocą płaskownika, b) i c) za pomocą listew trójkątnych, d) za pomocą

wycięcia w części stykającej się ze ścianą: 1 – listwa trójkątna, 2 – płaskownik, 3 – gwoździe, 4 – ościeżnica,

5 – opaska drzwiowa, 6 – wycięcie w ościeżnicy [10]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Stojaki  ościeżnicy  powinny  być  zamocowane  w  ścianie  za  pomocą  kotwi  z  płaskownika  lub
bednarki,  przybitych  do  stojaków  i  wpuszczonych  w  spoinę  poziomą  muru  na  głębokość  co
najmniej 200 mm. Każdy stojak powinien być zamocowany w 3 punktach, rozmieszczonych jak
zawiasy.
W  ścianach  murowanych  z  elementów  gipsowych  kotwie  stalowe  powinny  być  zabezpieczone
przed korozją.

Przed zamocowaniem ościeżnicy należy sprawdzić jej ustawienie w pionie i poziomie za
pomocą poziomnicy.
Szerokość ościeżnicy drewnianej, osadzonej w ścianie działowej grubości 1/4 lub 1/2 cegły,
powinna być większa o 3 cm od grubości ściany.

Dopuszcza  się  ustawienie  ościeżnic  jednocześnie  ze  wznoszeniem  muru,  pod  warunkiem  ich
zabezpieczenia przed wilgocią i uszkodzeniem mechanicznym.
Ościeżnice  drzwiowe  metalowe  w  ścianach  działowych  murowanych  powinny  być  osadzone
w trakcie  ich  murowania  przez  wpuszczenie  płytek  w  kształtownik  stojaków  ościeżnic  oraz
powiązanie  kotwiami  wpuszczonymi  w  spoinę  muru.  Ościeżnicę  stalową  należy  w  trakcie
murowania ściany dokładnie podeprzeć rozpórką, a po wypionowaniu stojaków usztywnić, np.
deskami.  Zaleca  się  stosowanie  w  tym  celu  szablonów  metalowych  złożonych  z  ram
montażowych.  Szablony  te  powinny  być  układane  we  wrębie  ościeżnicy.  Ościeżnicę  należy
ustawić  w  poziomie  i  pionie  za  pomocą  poziomnicy.  Ustawione  ościeżnice  powinny  być
zabezpieczone przez podlinowanie i podparcie zastrzałami.
Kotwie ościeżnic należy:
–

odgiąć do położenia poziomego, aby umieszczone w gnieździe można było osadzić
w zaprawie cementowej,

–

zabezpieczyć antykorozyjnie,

–

rozmieścić tak, aby odstęp od progu i nadproża nie był większy niż 250 mm, a ich rozstaw
nie przekraczał 800 mm.

Środek  ościeżnicy  powinien  dokładnie  pokrywać  się  z  osią  otworu  drzwiowego.  Ustawienie
ościeżnicy  w  wysokości  otworu  powinno  być  dokonane  z  uwzględnieniem  głębokości
wpuszczenia ościeżnicy poniżej poziomu podłogi.
Odległość  między  czołem  ściany  działowej  a  stojakiem  ościeżnicy  powinna  wynosić  co
najmniej 15 mm, a wolna przestrzeń powinna być wypełniona zaprawą.
Ościeżnicę  osadza  się  tak,  aby  półki  stojaków  i  nadproża  ościeżnicy  po  stronie  skrzydła
drzwiowego  tworzyły  jedną  płaszczyznę.  Ościeżnicę w trakcie  osadzania  należy  zabezpieczyć
przed  odkształceniami  pod  wpływem  bocznego  nacisku  muru  i  zaprawy  przez  odpowiednie
rozparcie.
Po ustawieniu i skontrolowaniu pionowości ościeżnicy obmurowuje się ją (wykonuje się ścianę
działową). Kotwie powinny być otoczone zaprawą cementową.
Przestrzeń między ościeżnicą a murem powinna być - po obudowaniu ościeżnicy - wypełniona
całkowicie zaprawą murarską, a w razie potrzeby również kawałkami cegieł.
W  końcowej  fazie  osadzania  ościeżnicę  trzeba  podmurować  lub  podbetonować  listwę
podłogową.
W  niniejszym  opracowaniu  przedstawiono  metody  tradycyjne  montażu  stolarki  i  ślusarki
drzwiowej.  Obecnie  coraz  powszechniej  szczególnie  w  budynkach  mieszkalnych,  stolarka
drzwiowa  jest  montowana  w  wykonanym  uprzednio  otworze  drzwiowym.  Wykorzystuje  się  do
tego celu tzw. piankę montażową.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Kiedy należy dokonać zbrojenia ścianki działowej?
2. Jaka jest minimalna częstotliwość zbrojenia ściany grubości ćwierć cegły i długości

powyżej 5,0 m?

3. Jakie powinno być minimalne oparcie belki nadprożowej nad otworem w ściance

działowej?

4. Jaka jest obecnie najczęściej stosowana technologia montażu stolarki okiennej

i drzwiowej?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Obliczanie długości belki do wykonania nadproża.
Oblicz długość belki prefabrykowanej typu L potrzebnej do wykonania nadproża nad

drzwiami o szerokości ościeżnicy 94 cm.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  obliczyć długość belki,
3)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
4)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru.

Ćwiczenie 2

Przygotowywanie materiałów i sprzętu do wykonania nadproża.
Na podstawie otrzymanej dokumentacji przygotuj materiały i sprzęt do wykonania

nadproża nad drzwiami w ściance działowej.

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
3)  dobrać materiały i sprzęt do wykonania nadproża,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) rozpoznać sytuację, w której należy dokonać zbrojenia ścianki działowej?

□

2) określić częstotliwość zbrojenia ściany grubości ćwierć cegły i długości

powyżej 5,0m?

□

3) określić długość minimalnego oparcia belki nadprożowej nad otworem

w ściance działowej?

□

4) zilustrować najczęściej stosowaną obecnie technologię montażu stolarki

okiennej i drzwiowej?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Warunki techniczne wykonania i odbioru robót

4.6.1. Materiał nauczania

Ściany działowe, oprócz podstawowej funkcji podziału na pomieszczenia, mogą również

spełniać rolę:

–

oddzielenia ogniowego,

–

oddzielenia akustycznego - przegrody między pomieszczeniami, którym są stawiane
wymagania dotyczące przenoszenia dźwięku,

–

oddzielenia termicznego - przegrody między pomieszczeniami o różnych warunkach cieplno-
wilgotnościowych.

W wytycznych do europejskich aprobat technicznych są podane podstawowe wymagania, jakie
powinny spełniać ściany działowe. Wytyczne zostały opracowane przy założeniu zamierzonego
okresu użytkowania wyrobu zgodnie z przeznaczeniem przez co najmniej 25 lat, pod warunkiem
właściwego użytkowania i konserwacji. Spróbujmy zestawić te wymagania.

Wytrzymałość mechaniczna i stateczność oraz bezpieczeństwo użytkowania

Obiekty budowlane muszą być zaprojektowanie i wykonane w taki sposób, aby nie stwarzały

ryzyka  wypadków,  takich  jak  poślizgnięcia,  upadki,  zderzenia,  oparzenia,  porażenia  prądem
elektrycznym,  obrażenia  w  wyniku  eksplozji.  Ściana  działowa  powinna  mieć  wystarczającą
wytrzymałość  mechaniczną  i  stateczność,  aby  zapewnić  bezpieczeństwo  użytkownikom  budynku
oraz  wytrzymać  duże  obciążenia  wyjątkowe,  statyczne  bądź  dynamiczne,  od  osób  i
przedmiotów.
Obciążenia mogą pochodzić od:
–

uderzeń w wyniku przewrócenia się osoby na ścianę działową,

–

różnicy ciśnień powietrza,

–

jednoczesnego opierania się lub nacisku dużej liczby osób na ścianę działową (nacisk
tłumu),

–

uderzeń na skutek przemieszczania ciężkich nieodkształcalnych przedmiotów, takich jak
meble lub elementy wyposażenia,

–

trzaskania drzwiami,

–

zawieszania ciężkich przedmiotów, takich jak meble oraz urządzenia sanitarne lub grzejne.

Bezpieczeństwo pożarowe
Obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby w przypadku
pożaru:
–

nośność konstrukcji mogła być zapewniona przez założony okres,

–

powstanie i rozprzestrzenianie się ognia i dymu w obiektach było ograniczone,

–

rozprzestrzenianie się ognia na sąsiednie obiekty było ograniczone,

–

mieszkańcy mogli opuścić obiekt lub być uratowani w inny sposób,

–

było uwzględnione bezpieczeństwo ekip ratowniczych.

Wymagania dotyczące reakcji ściany działowej na ogień oraz jej odporności ogniowej mają być
zgodne z ustawami i przepisami wykonawczymi, odnoszącymi się do finalnego zastosowania
ściany działowej.
Higiena, zdrowie i środowisko

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i zbudowane w taki sposób, aby nie stanowiły
zagrożenia dla higieny lub zdrowia mieszkańców bądź sąsiadów. Stosowanie w ścianach
działowych i w częściach pomocniczych materiałów, które mogą zagrażać zdrowiu
użytkowników i sąsiadów podczas użytkowania ściany działowej w wyniku:
–

emisji toksycznych gazów,

–

emisji niebezpiecznych cząstek,

–

podatności na rozwój szkodliwych mikroorganizmów,

–

niebezpiecznego promieniowania, powinno być zgodne z ustawami i przepisami
wykonawczymi, mającymi zastosowanie w miejscu lokalizacji obiektu, w którym dany
wyrób został użyty.

Ściana działowa powinna być zaprojektowana i zainstalowana w taki sposób, żeby przenikanie
przez nią pary wodnej nie powodowało kondensacji wewnątrz ściany działowej lub na jej
powierzchni i nie pogarszało właściwości użytkowych ściany działowej.

Zasady wykonywania i odbioru ścian działowych tradycyjnych

Ściany działowe z cegły ceramicznej pełnej. Spoiny w zwykłych murach ceglanych, jeśli nie ma
szczególnych wymagań, należy przyjmować grubości:
– 12 mm w spoinach wspornych (zazwyczaj poziomych), przy czym grubość ta wg

PN-B--03002:1999 nie powinna przekraczać 15 mm i nie powinna być mniejsza niż 8 mm,

– 10 mm w spoinach pionowych podłużnych i poprzecznych, przy czym grubość ta nie

powinna przekraczać 15 mm i nie powinna być mniejsza niż 8 mm.

Spoiny powinny być dokładnie wypełnione zaprawą. W ścianach przewidzianych do tynkowania
nie  należy  wypełniać  zaprawą  spoin  przy  zewnętrznych  licach  na  głębokość  5-10  mm.  Cegły
całkowite  i  ułamkowe  odzyskane  z  rozbiórki  (niezagrzybione)  można  stosować  po  uprzednim
oczyszczeniu  z  zaprawy,  cementu  lub  wapna.  Mury  z  cegieł  odzyskowych,  całkowitych
ułamkowych, powinny być wykonywane  na  zaprawie co  najmniej cementowo--wapiennej klasy
nie niższej niż M4.

Jeżeli na budowie jest stosowanych kilka gatunków cegieł, należy przestrzegać zasady, że

każda ściana powinna być wykonana z cegieł jednego wymiaru.
Połączenie murów stykających się pod kątem prostym i wykonanych z cegieł różniących się
więcej niż o 5 mm należy wykonywać na strzępia zazębione boczne. Dopuszcza się
stosowanie połączenia za pomocą płaskowników wpuszczonych w spoiny obu murów.

Ściany działowe grubości 1/4 cegły należy murować na zaprawie cementowej klasy nie niższej
niż  M4.  W  tego  rodzaju  ścianach  rozpiętości  powyżej  5,0  m  lub  wysokości  powyżej  2,5  m
należy stosować zbrojenie  z  bednarki  lub  z  prętów  okrągłych w co czwartej spoinie poziomej.
Zbrojenie  należy  zakotwić  w  spoinach  ścian  nośnych,  a  w  wypadku  wykonania  w  ścianie
otworu  drzwiowego  również  w  ościeżnicy  przylegającej  do  ściany.  Ściany  działowe  z  cegły
dziurawki  wykonuje  się,  przestrzegając  zasad  podanych  w  odniesieniu  do  ścian  z  cegły
ceramicznej pełnej. Do wznoszenia murów z cegły dziurawki należy stosować cegły z otwora-
mi przelotowymi równoległymi (dziurawka podłużna wozówkowa) i prostopadłymi (dziuraw-
ka poprzeczna główkowa).

Ściany  działowe  z  cegły  kratówki.  Cegły  kratówki  nie  należy  stosować  w  murach
fundamentowych  i  piwnicznych  oraz  do  wykonywania  ścian  z  przewodami  spalinowymi,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

dymowymi i wentylacyjnymi. Do wykonywania konstrukcji z cegły kratówki należy stosować
zaprawy cementowo-wapienne klas dostosowanych do przeznaczenia ścian.

Ściany  działowe  z  pustaków  betonowych  należy  wznosić,  zachowując  prawidłowe  wiązanie
poszczególnych  warstw  oraz  przestrzegając  zasad  przykrywania  pionowych  spoin  między
pustakami  dolnej  warstwy  przez  pustaki  warstwy  górnej.  Do  murowania  ścian  zaleca  się
stosować  zaprawę  cementowo-wapienną  lub  cementową,  przestrzegając  zasady,  aby
wytrzymałość zaprawy nie była większa od wytrzymałości pustaków. Klasa zaprawy nie powinna
być mniejsza niż M2.
Przed przystąpieniem do murowania pustaki należy oczyścić.
Grubość  spoin  poziomych  powinna  wynosić  10-15  mm,  a  spoin pionowych 10-20 mm, Spoiny
pionowe w kolejnych warstwach muru powinny być przesunięte o co najmniej 80 mm.

Ściany działowe z bloczków z autoklawizowanego i nieautoklawizowanego betonu
komórkowego
Wilgotność  bloczków  w  chwili  wbudowania  nie  powinna  być  większa  niż  20%.  Ściany
z bloczków  należy  murować  na  zaprawach  lekkich  lub  cementowo-wapiennych,  na  pełne  spoiny
poziome  grubości  15  mm  i  pełne  spoiny  pionowe  grubości  10  mm.  Odchyłki  grubości  spoin  nie
powinny przekraczać ±3 mm.
Przed  ułożeniem  bloczków  w  murze  należy  je  obficie  zwilżyć  wodą,  aby  beton  komórkowy
odznaczający się dużą nasiąkliwością. nie odciągał wody z zaprawy.
Ściany działowe z kształtek szklanych. Ściany te należy wykonywać w sztywnej obudowie, np.
w  ramie  z  ceowników.  Ściany  wewnętrzne  z  kształtek  szklanych,  przy  zbrojeniu  krzyżowym
w spoinach,  nie  mogą  mieć  szerokości  większej  niż  4  m  i  wysokości  większej  niż  3  m.  Grubość
spoin między kształtkami nie powinna przekraczać 10 ±2 mm. Kształtki nie powinny stykać się ze
sobą.

W  ramie,  w  której  jest  murowana  ściana  z  kształtek  szklanych,  należy  zachować  odstęp  na
obwodzie  szerokości  20  mm  u  góry  i  po  bokach  oraz  5  mm  na  dole.  Szczelina  ta  powinna  być
wypełniona  materiałem  ściśliwym,  np.  wełną  mineralną  lub  styropianem.  Do  murowania  tego
rodzaju  ścian  należy  stosować  zaprawę  cementową  klasy  M7  o  konsystencji  gęstoplastycznej,
z dodatkiem ciasta wapiennego w celu uplastycznienia. Boczne szczeliny między ścianą szklaną a
ramą z ceownika lub bruzdą w murze należy uszczelniać kitem trwale plastycznym.

Pustaki z otworami zamkniętymi z jednej strony (np. typu Alfa) należy w poszczególnych
warstwach układać otworami ku dołowi.
Ściany z pustaków szklanych należy wykonywać przed robotami tynkarskimi.
Kolejność czynności przy wznoszeniu ściany tego rodzaju jest następująca:
– założenie w ramie i zamocowanie zbrojenia żeber obwodowych (po dwa pręty) i prętów

pionowych,

– założenie desek na dole i na bokach w celu umożliwienia formowania z zaprawy żeber

obwodowych,

– ułożenie zaprawy w dolnym żebrze i następnie dolnej warstwy pustaków; pustaki układa

się pod sznur murarski, rozpięty przy górnej krawędzi pustaka,

– wypełnienie spoin pionowych zaprawą oraz pionowego odcinka żebra obwodowego,
– ułożenie zaprawy na powierzchni pierwszej warstwy pustaków i wciśnięcie w nią dwóch

prętów zbrojenia poziomego,

– przełożenie sznura murarskiego na poziom powierzchni górnej drugiej warstwy pustaków i

zakładanie pustaków; następnie czynności powtarzają się,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

– ułożenie warstwy ostatniej; pierwszy układa się pustak w narożu i wypełnia się zaprawą

odcinek żebra obwodowego w obrębie pustaka; kolejno ustawia się następne pustaki
i wypełnia zaprawą żebro nad pustakami.

Ściany działowe z bloczków gipsobetonowych. W ścianach z elementów gipsowych nie
dopuszcza się wykonywania przewodów dymowych i spalinowych.

Bloczki gipsobetonowe powinny być przed ułożeniem oczyszczone z kurzu i mieć wilgotność nie
przekraczającą 6%. W murze układa się je powierzchnią chropowatą w pozycji pionowej. Grubość
spoin poziomych i pionowych powinna wynosić 10 mm, z odchyłkami dopuszczalnymi -2 i +5 mm.
Spoiny pionowe należy dokładnie wypełniać zaprawą.

W murach przewidzianych do tynkowania należy pozostawić spoiny niewypełnione na głębokości
około 15 mm.
Przed murowaniem bloczki gipsobetonowe trzeba zwilżyć wodą.

Ściany  działowe  z  elementów  Ytong  wznosi  się  najczęściej  z  bloczków  odmiany  PP  4/0.6
szerokości  115  mm  W  pierwszym  etapie  prac  trzeba  precyzyjnie  zaznaczyć  usytuowanie
ściany.  Na  wytyczonej  linii  należy  położyć  warstwę  wyrównawczą  zaprawy  cementowej
grubości  10-i-20  mm.  W  wypadku  ścian  działowych  piwnic,  łazienek  i  innych  pomieszczeń
o podwyższonej wilgotności zaleca się zastosowanie na tej warstwie paska folii izolacyjnej.

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jaką rolę, oprócz podziału na pomieszczenia spełniają ściany działowe?
2.  Na jakiej podstawie dokonuje się przedmiaru robót?
3.  Jakie  należy  stosować  grubości  spoin  przy  murowaniu  ściany  działowej  z  betonu

komórkowego?

4. W jaki sposób układa się bloczki z otworami zakrytymi z jednej strony?

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonywanie przedmiaru robót przy konstruowaniu ścianki działowej.
Dokonaj przedmiaru robót na podstawie otrzymanej dokumentacji ścianki działowej

o długości 5 m i wysokości 2,7 m murowanej z bloczków betonu komórkowego o wymiarach
590 mm x 120 mm x 240 mm.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z instrukcją ćwiczenia,
2)  dokonać przedmiaru robót,
3)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
4)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Dokonywanie obmiaru ścianki działowej.
Dokonaj obmiaru robót wskazanej ściany działowej w układzie narożnikowym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z dokumentacją ćwiczenia,
2)  dokonać obmiaru robót wskazanej ściany,
3)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
4)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru.

4.6.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić rolę, jaką oprócz podziału na pomieszczenia, spełniają ścianki

działowe?

□

2) wyjaśnić, na jakiej podstawie dokonuje się przedmiaru robót?

□

3) określić, jakie należy stosować grubości spoin przy murowaniu ściany

działowej z betonu komórkowego?

□

4) wybrać sposób ułożenia bloczków z otworami zakrytymi z jednej strony?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w robotach

wykończeniowych

4.7.1. Materiał nauczania

Szczegółowe zasady nadzoru w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w po-

szczególnych  fazach  wykonywania  budowy  powinien  określić  generalny  wykonawca
inwestycji,  łącznie  z  wszystkimi  podwykonawcami.  Powinien  zostać  opracowany
i przestrzegany  projekt  organizacji  robót,  określający  zasady  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy
dla poszczególnych stanowisk roboczych. Nadzór nad wykonywaniem robót z poszanowaniem
przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy należy do kierownika robót, kierownika budowy lub
majstra.

Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy powinny obejmować następujące fazy

wykonywania robót:
–  organizacja stanowisk roboczych,
–  wykonanie, użytkowanie i rozbiórka rusztowań,
–  transport materiałów budowlanych,
–  prace wykonywane na wysokości,
–  obsługa maszyn budowlanych.

Stanowiska robocze powinny być tak organizowane aby murarze mieli wystarczająco dużo

przestrzeni do poruszania się wzdłuż stanowiska. W razie potrzeby ograniczenia powierzchni
stanowiska roboczego powinno zmniejszyć się pasmo materiałowe.

Rusztowania muszą być wykonane w sposób zapewniający bezpieczne poruszanie się po

nich i transport materiałów. Muszą być wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną
producenta, dotyczącą montażu i rozbiórki po wykonaniu budowy. Rusztowania powinny być
wykonywane w taki sposób aby można się było po nich poruszać wzdłuż całej ściany.

Wszelkie prace, związane z zasadniczą budową, powinny być wykonywane zgodnie

z projektem. Jeżeli konstrukcja budynku jest wykonywana z drobnych elementów, należy
zwracać uwagę na ich ułożenie na rusztowaniach, aby nie dochodziło do ich spadania
z rusztowań. Należy też unikać przeciążenia pomostów roboczych.

Niezależnie od takiej formy asekuracji, prace na wysokości mogą prowadzić wyłącznie

robotnicy, mający odpowiednie świadectwa lekarskie.

Maszyny budowlane znajdujące się na budowie, powinny mieć aktualne dokumenty,

dopuszczające je do eksploatacji. Powinni je obsługiwać wyłącznie uprawnieni do tego
pracownicy.

Kontrolę nad przestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie

mogą przeprowadzać właściwi inspektorzy pracy, oraz specjalnie powołani inspektorzy
bezpieczeństwa i higieny pracy.

4.7.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Jakie fazy wykonywania robót powinny obejmować przepisy bezpieczeństwa i higieny

pracy?

2. Jak należy montować rusztowania aby ograniczyć możliwość upadku?
3. Kto jest upoważniony do sprawowania kontroli nad przestrzeganiem przepisów

bezpieczeństwa i higieny pracy?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Charakteryzacja zabezpieczeń podczas prowadzenia prac wykończeniowych.
Scharakteryzuj zabezpieczenia pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy w trakcie

prowadzenia prac wykończeniowych (na podstawie wycieczki na budowę).

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) scharakteryzować zabezpieczenia, które zaobserwował w miejscu prowadzonych prac,
2) określić dodatkowe zabezpieczenia, które mogłyby zostać wprowadzone dla zwiększenia

bezpieczeństwa,

3) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
4) dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– przybory do pisania i kartki papieru.

Ćwiczenie 2

Dokonywanie montażu rusztowania w celu wykonania nadproża.
Dokonaj montażu rusztowania w celu wykonania nadproża nad drzwiami zamontowanymi

w ściance działowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z dokumentacją ćwiczenia,
2)  zapoznać się z dokumentacją techniczną,
3)  zapoznać się z instrukcją bhp,
4)  dokonać montażu rusztowania,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

– dokumentacja techniczna,
– rusztowanie.

4.7.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wyjaśnić, jakie fazy wykonywania robót powinny obejmować przepisy

bezpieczeństwa i higieny pracy?

□

2) wybrać sposób montażu rusztowania, aby ograniczyć możliwość upadku?

□

3) wskazać

osobę

upoważnioną

sprawowania

kontroli

nad

przestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy?

□

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania: 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 11, 12, 17, 18, 19, 20 są z poziomu podstawowego,

−

zadania: 4, 7, 10, 13, 14, 15, 16 są z poziomu ponadpodstawowego.

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test  zawiera  20  zadań  wyboru  wielokrotnego.  W  każdym  zadaniu  są  4  możliwości

odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa.

5. Za każdą prawidłową odpowiedź otrzymasz 1 punkt. Za odpowiedź błędną lub jej brak

- 0 punktów.

6. Jeśli któreś zadanie sprawi Ci trudność, przejdź do kolejnego, do tego powrócisz po

rozwiązaniu pozostałych zadań.

7. Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi zaczerniając właściwe pole.
8. Jeśli się pomyliłeś, zaznacz błędną odpowiedź kółkiem i następnie dokonaj poprawnego

oznaczenia.

9. Na rozwiązanie testu masz 45 minut.
10.Po zakończeniu testu sprawdź jeszcze raz poprawność oznaczeń w karcie odpowiedzi.
11.Oddaj kartę odpowiedzi nauczycielowi.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Podczas wykonywania ścian działowych z cegły stosuje się przesunięcia w kolejnych

warstwach:

a)  o całą cegłę,
b)  tylko o ¼ cegły,
c)  tylko o pół cegły,
d)  o pół lub o ¼ cegły.

2. Do ścian tradycyjnych nie należą ściany:

a)  silikatowe,
b)  ceramiczne,
c)  szkieletowe,
d)  z betonu komórkowego.

3. Stanowisko robocze dla budowy ściany konstrukcyjnej powinno mieć 2,85 m głębokości.

Jeśli murujemy ściankę działową i przestrzeń pod stanowisko jest ograniczona zmniejszamy
najpierw:

a)  pasmo robocze,
b)  pasmo materiałowe,
c)  pasmo transportowe,
d)  wszystkie trzy pasma jednakowo.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Przy równoległym usytuowaniu ścian działowych do rozpiętości stropu gęstożebrowego

obciążenia od ścian przyjmuje się:

a)  rozłożone równo na 3 żebra,
b)  100% na żebro, na którym usytuowana jest ścianka,
c)  50% obciążenia na żebro obciążone bezpośrednio ścianką i po 25% na sąsiednie żebra,
d)  40%  na  żebro  obciążone  bezpośrednio, po  20%  na  żebra  sąsiednie i po 10% na żebra

następne.

5. Przy dużych rozpiętościach stropu:

a)  należy budować tylko ściany lekkie,
b)  należy wzmacniać strop przez dodatkowe zbrojenie,
c)  należy wzmocnić strop przez zalanie żebra pośredniego pod ściankę działową,
d)  ścian działowych usytuowanych prostopadle do rozpiętości stropu nie należy budować.

6. Luksfery i pustaki szklane używane są do:

a)  konstrukcji ścianek zbrojonych,
b)  obudowania wanien i umywalek,
c)  konstrukcji ścianek o zwiększonej wytrzymałości,
d)  dzielenia  pomieszczenia  z  jednym  oknem  w  celu  doświetlenia  wydzielonej  części  bez

okna.

7. Ściany szkieletowe to:

a) ściany budowane z segmentów płytowych wypełnionych w środku kartonowym

rdzeniem,

b) podwójne ściany z bloczków betonu komórkowego, o grubości 6 cm, przykręconych

do stalowego szkieletu,

c) lekkie przegrody działowe o konstrukcji nośnej z kształtowników metalowych lub

drewnianych do których mocuje się płyty Pro Monta,

d) lekkie przegrody działowe o konstrukcji nośnej kształtowników metalowych lub

drewnianych do których mocuje się płyty gipsowo-kartonowe.

8. Rysunek przedstawia:

a)  połączenie na kotwy stalowe,
b)  połączenie na strzępia zazębione,
c)  osadzenie nadproża prefabrykowanego typu L,
d)  ściankę działową w układzie narożnikowym z płyt Pro Monta.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9. Rysunek przedstawia:

a)  sposób montażu ościeżnicy drewnianej,
b)  sposób montażu nadproża typu szkieletowego,
c)  sposób kotwienia ścianki działowej do ściany konstrukcyjnej,
d)  sposób montażu drewnianego szkieletu w ściance typu szkieletowego.

10. Ściany z cegły grubości 65 mm należy zbroić gdy ich długość przekracza:

a)  3 m i nie ma usztywnień bocznych,
b)  4 m i nie ma usztywnień bocznych,
c)  5 m i nie ma usztywnień bocznych,
d)  6 m i nie ma usztywnień bocznych.

11. Zapotrzebowanie materiałowe sporządza się na podstawie:

a)  wykonanego obmiaru,
b)  wykonanego przedmiaru,
c)  oceny przydatności materiałów,
d)  doboru materiałów do wykonywania robót.

12. Jaką część obciążeń stropów przenoszą ściany działowe murowane?

a)  10%,
b)  20%,
c)  25%,
d)  nie przenoszą obciążeń od stropów.

13. Osiowy rozstaw kształtowników ustala się:

a)  co 300 mm,
b)  co 375 mm,
c)  co 600 mm,
d)   w zależności od wymiarów płyt.

14. Nadproża nad otworami w ścianach działowych stosuje się w celu:

a)  przeniesienia ciężaru stropu na ścianę działową,
b)  przeniesienia ciężaru materiałów układanych nad ościeżnicą,
c)  wzmocnienia ścian lekkich w celu zamontowania w nich drzwi,
d)  stworzenie podparcia pod osadzenie drzwi (progu) w ścianach działowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

15. Trasowaniem ściany działowej nazywamy:

a)  wytyczeniu w dokumentacji miejsca posadowienia ścianki,
b)  czynność polegającą na uszczelnianiu ściany z płyt Pro Monta,
c)  wytyczeniu na ścianach i podłożu miejsca posadowienia ścianki,
d)  czynność polegającą na obliczaniu ilości potrzebnych materiałów.

16. Ścianę działową z sufitem należy połączyć przez:

a)  zalanie pozostającej luki betonem,
b)  wypełnienie pozostającej luki zaprawą,
c)  zalanie pozostającej luki betonem pod ciśnieniem,
d)  wypełnienie pozostającej luki masą trwale plastyczną.

17. Rusztowanie do budowy ścian działowych należy ustawić:

a)  w sposób ciągły, zgodnie z dokumentacją producenta,
b)  w sposób ciągły, zgodnie z dokumentacją producenta z zabezpieczeniem siatką,
c)  zgodnie  z  dokumentacją  producenta  z  zapewnieniem  odstępu  między  sąsiadującymi

stanowiskami,

d) w sposób ciągły, zgodnie z dokumentacją producenta z dodatkowym zabezpieczeniem

indywidualnym każdego pracownika.

18. Łączące się ze sobą lub przecinające się ściany działowe można wykonywać:

a)  tylko z tych samych materiałów,
b)  z trzech różnych materiałów każda ściana,
c)  z dwóch różnych materiałów każda ściana,
d)  z różnych materiałów z zachowaniem zasady, że cała ścian z tego samego materiału.

19. Konstrukcja ścian płytowych na budowie polega na:

a)  łączeniu gotowych paneli płytowych na wpust i pióro,
b)  montażu rusztu z kształtowników lub drewna i oklejaniu ich płytami,
c)  montażu rusztu z kształtowników lub drewna i przykręcaniu do nich płyt,
d)  montażu rusztu z rdzenia papierowego i obustronnym oklejaniu go płytami.

20. Za nadzór nad wykonywaniem robót z przestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy, nie jest odpowiedzialny:

a)  majster,
b)  kierownik robót,
c)  kierownik budowy,
d)  inspektor nadzoru budowlanego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ................................................................................................

Wykonywanie ścian działowych

Zakreśl poprawną odpowiedź poprzez zaczernienie pola z prawidłową odpowiedzią.
Jeżeli pomylisz się – błędną odpowiedź zakreśl kółkiem.

Punktacja

Numer

pytania

Odpowiedź

Razem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1.  Adamiec T., Mirski J.: Utrzymanie zasobów budowlanych, WSiP, Warszawa 1999
2.  Aktualnie obowiązujące ustawy, rozporządzenia i normy
3.  Borusiewicz W.: Konserwacja zabytków budownictwa murowanego.  Arkady,  Warszawa

1985

4. Czasopisma specjalistyczne, np. MURATOR, ATLAS, MATERIAŁY BUDOWLANE

i inne

5. Kodeks pracy – aktualnie obowiązujący
6. Mac S., Leowski J.: Bezpieczeństwo i higiena pracy dla szkół zasadniczych. WSiP,

Warszawa 2000

7.  Martinek W., Pieniążek J.: Technologia budownictwa, WSiP, Warszawa 1997
8.  Mirski J., Łącki K.: Budownictwo z technologią część 2, WSiP, Warszawa 1998
9.  Neufert E.: Podręcznik projektowania architektoniczno-budowlanego, Arkady, Warszawa

1996

10. Praca

zbiorowa:

Nowy

Poradnik

majstra

budowlanego.

Arkady,

Warszawa 2004

11. Praca zbiorowa: Remonty budynków mieszkalnych – poradnik, Arkady, Warszawa 1995
12. Aktualnie obowiązujące ustawy, rozporządzenia i normy:

– „Prawo budowlane” – Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. z późniejszymi zmianami.
– „Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne” – Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. z

późniejszymi zmianami.

– „Rozporządzenie Ministra Infrastruktury” z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie

warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

– „Rozporządzenie Ministra Infrastruktury” z dnia 2 września 2004 r. w sprawie

szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.

– „Rozporządzenie Ministra Kultury” z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie

prowadzonych prac konserwatorskich, restauratorskich oraz budowlanych, badań
konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym
do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub
porzuconych zabytków ruchomych

13.  Słowiński Z.: Technologia budownictwa, WSiP, Warszawa 1994
14.  Szymański E.: Materiałoznawstwo budowlane. WSiP, Warszawa 1999
15.  Wolski Z.: Zarys materiałoznawstwa budowlanego. WSiP, Warszawa 1994