Formy wychowania – klasyfikacja według Mieczysława Łobockiego.
Formy oddziaływań werbalnych.
Do form oddziaływania werbalnego zaliczamy:
- burzę mózgów
- sondaż opinii o wychowanku
- technikę swobodnych tekstów.
Burza mózgów polega na umożliwieniu dzieciom i młodzieży zgłaszania w sposób całkowicie
swobodny i nieskrępowany własnych pomysłów w jakiejś sprawie. Zakłada się przy tym
celowe unikanie natychmiastowego komentowania zakładanych pomysłów. Chodzi o to aby
nie eliminować zbyt wcześnie pomysłów oryginalnych i wartościowych.
Według A.F. Osborna burza mózgów może przebiegać w trzech etapach:
- Faza wstępna – formułuje się problem i zapoznaje uczestników z zasadami zgłaszania
pomysłów w postaci jednego ogólnie zadanego pytania, a w razie konieczności
uszczegółowienia za pomocą spójników: gdzie, dokąd, co, dlaczego, kiedy, kto i jak.
Pytania zapisuje się na tablicy lub na kartkach, podaje się obowiązujące zasady
zgłaszania pomysłów. Ważne jest to aby były one podawane w formie zwięzłej, bez
próby oceniania, bez krytycznych uwag, ze należy wypowiadać pomysły bez względu
na to jakie one są nawet te najbardziej fantastyczne i oryginalne, zadbać o to by było
ich jak najwięcej (większe prawdopodobieństwo sukcesu), nie należy ograniczać się
wyłącznie do własnych pomysłów, lecz rozwijać i modyfikować pomysły wysuwane
przez innych.
- Drugi etap burzy mózgów obejmuje zgłaszanie pomysłów w związku z postawionym
wcześniej problemem. Zgłasza się je ustnie, ale nie wyklucza się formy pisemnej, jako
wyniku pracy w zespołach. Pomysły zapisane odczytuje się wobec całej klasy.
- Trzeci etap polega na ustosunkowaniu się do zgłoszonych pomysłów. Następuje to
najczęściej w pewnym odstępie c´asowym aby dać uczestnikom możliwość głębszego
zastanowienia siƴ nad ostateczna ich oceną.
Sondaż opinii o wychowanku.
Jest to próba pokazania wychowankowi tego, co sądzą o nim inni koledzy. Przewiduje się, że
dzięki temu jest on w stanie zrekonstruować własny obraz o samym sobie i krzywdzące go
opinie, podzielane przez klasę. Udział jest zupełnie dobrowolny. Może mu się poddać każda
dziewczyna lub chłopiec w wieku powyżej 11 –12 lat. Wyklucza się tu wszelkie sankcje i
zobowiązuje wszystkich do pełnej dyskrecji na temat zgłoszonych opinii i ocen. Tutaj
wyróżniamy cztery etapy:
- w pierwszym informuje się uczestników o ogólnych założeniach przeprowadzanego
sondażu i o jego przebiegu.
- w drugim – uczestnicy mówią o tym co nie podoba im się w zachowaniu kolegi
- w trzecim – o tym co im się w jego zachowaniu podoba,
- w czwartym – wychowawca wspólnie z najbardziej aktywnymi uczestnikami ustala i
zgłasza wnioski końcowe.
Wnioski pozwalają na uświadomienie sobie charakterystycznych cech ocenianego kolegi,
jego dobrych i złych stron charakteru, sposobu pracowania nad swoimi złymi stronami
charakteru. Ważne jest to aby grupa zapewniła kolegę o tym, że będą go wspierali.
Okazuje się, że ocenianemu koledze w sporządzeniu obrazu własnego siebie pomagają
najbardziej opinie pozytywne. Dlatego tez niekiedy celowo należy rezygnować z sondowania
opinii negatywnych, zwłaszcza w przypadku dzieci uznawanych za zdecydowanie
nieprzystosowane społecznie, tzn. nadmiernie aktywne lub przesadnie bierne.
