PSYCHONEUROIMMUNOLOGIA 

  

"Wiedza o tym kim jest pacjent cierpiący na daną chorobę jest cenniejsza, 

niż wiedza o tym, jaka to choroba." 

Sir William Osler, doktor medycyny, 1891 

W epoce nowoczesnej medycyny i biologii molekularnej rośnie zainteresowanie 

czynnikami psychologicznymi, które są szkodliwe dla naszego zdrowia. Prowadzi się 
też poszukiwanie zachowań, które zwiększają potencjał zdrowotny. Powiązania 
między naszą psychiką i naszym ciałem są niezwykle skomplikowane i jeszcze 
niedostatecznie znane nowoczesnej nauce.  

 

Rys. 1 Niektóre ważniejsze przebiegi połączeń między umysłem-mózgiem, a wzajemnie 

oddziałującymi elementami układu immunologicznego. 

Stres psychologiczny, dobry czy zły, pozytywny czy negatywny - w zdecydowany 
sposób wpływa na nasz układ nerwowy, hormonalny czy immunologiczny. Wszystkie 
te układy, jak też wszystkie układy naszego organizmu są wzajemnie powiązane przez 
wiele dokładnie już poznanych systemów komunikacji, systemy mikrocząsteczek 
informacyjnych i ich receptorów wszechobecnych i współdziałających w naszym 
organizmie. 

Stres psychologiczny powoduje rzuty stwardnienia rozsianego i pogorszenie 
przebiegu innych chorób. Podobnie działają takie stany jak depresja psychiczna, 

złość, niepokój i inne negatywne emocje. 

Według H. Dreher'a bezinteresowna pomoc innym, obcym osobom jest 

najważniejszym czynnikiem usprawniającym układ immunologiczny. Filozofia Matki 
Teresy z Kalkuty jest tu godna przypomnienia.  

 

Rys. 2  System przebiegu połączeń mózg-ciało-geny dla układu immunologicznego z podaniem 

ważniejszych lokalizcji procesów oraz przybliżone parametry czasowe przekazywania informacji na 

poziomie komórkowo-genetycznym. 

Osoby ze stwardnieniem rozsianym mogą nauczyć się kontrolowania swych emocji 
nie przez ich wyciszanie, ale przez analizę i przyswojenie sobie umiejętności ich 
zamiany na emocje pozytywne. Wizualizacja, medytacja, Joga, Feldenkrais, 
hipnoterapia, rehabilitacja ruchowa, terapia zajęciowa i inne rodzaje terapii, jazda na 
koniu, pływanie, gotowość do zmiany trybu życia, myślenia i odczuwania pozwalają 
na osiągnięcie tych zmian.  

Zapobieganie chorobom według Pierwszej Międzynarodowej Konferencji Światowej 
Organizacji Zdrowia "Klucz do Zdrowego Życia", Charlston, South Carolina, 1994, 

obejmuje: 

 

Dbanie o dobre samopoczucie  

 

Aktywność fizyczną  

 

Odżywianie  

 

Duchowość  

 

Odpowiedzialność za siebie samego  

 

Programy społeczne  

 

Minimalizację  ryzyka  

 

Twórcze rozwiązywanie problemów  

 

Rys. 3   System przebiegu połączeń mózg-ciało-geny dla układu neuropeptydów z uwzględnieniem 

niektórych ważniejszych miejsc przekazywania informacji na poziomie komórkowo-genetycznym dla 
pamięci zależnej od stanu, uczenia się i zachowania. 

Plastyczność tkanki nerwowej jest jednym z głównych tematów poruszanych w 
pracach  projektu badawczego "Mózg człowieka: Nowe narzędzie na XXI wiek", 

Narodowy Instytut Zdrowia, USA. 

Powyższe informacje, metody i techniki mogą wpłynąć na proces zdrowienia w 
stwardnieniu rozsianym i innych chorobach przewlekłych. Są warte poznania i 

wypróbowania w praktyce. 

 
 

 

Powyższy artykuł był tworzony z myślą o chorych na stwardnienie rozsiane (SM) i był 
materiałem z seminarium w Dąbku (1998r.) poświęconemu "WIELOPOZIOMOWEJ 
REHABILITACJI OSÓB ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM W POLSCE". Jednak 

psychika tak samo działa w przypadku wielu innych chorób (m.in. nowotwory, AIDS).