background image

Planowanie przestrzenne 
w gminie 

– założenia ustawowe

1

background image

Lokalne dokumenty planowania 
przestrzennego

studium uwarunkowań 
i kierunków 
zagospodarowania 
przestrzennego gminy

określenie polityki 
przestrzennej gminy, w tym 
lokalnych zasad 
zagospodarowania 
przestrzennego

miejscowy plan 
zagospodarowania 
przestrzennego

ustalenie przeznaczenia 
terenów, w tym dla 
inwestycji celu publicznego, 
oraz określenie sposobów 
ich zagospodarowania i 
zabudowy

2

background image

Znaczenie studium

ustalenia studium 

wiążące dla 

organów gminy przy sporządzaniu planów 
miejscowych,

studium nie jest aktem prawa 
miejscowego.

3

background image

Warunki brzegowe uwzględniane 
w studium

zasady określone w koncepcji 
przestrzennego zagospodarowania kraju,

ustalenia strategii rozwoju i planu 
zagospodarowania przestrzennego 
województwa,

zapisy strategii rozwoju gminy, o ile gmina 
dysponuje takim opracowaniem.

4

background image

Określone w ustawie cechy 
studium

Uwzględnienie 

konkretnych 

uwarunkowań 

lokalnych

Rozstrzygnięcia 

dotyczące 

lokalnej polityki 

przestrzennej

5

background image

Uwarunkowania uwzględniane 
w studium (1/2)

dotychczasowe przeznaczenie, zagospodarowanie i uzbrojenie 
terenu; 

stan ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony; 

stanu środowiska (stan rolniczej i leśnej przestrzeni 
produkcyjnej, wielkość i jakość zasobów wodnych oraz 
wymogów ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu 
kulturowego; 

stan dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury 
współczesnej; 

warunki i jakość życia mieszkańców, w tym ochrona ich 
zdrowia;

zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia; 

potrzeby i możliwości rozwoju gminy;

6

background image

Uwarunkowania uwzględniane 
w studium (2/2)

stan prawny gruntów; 

występowanie:

obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów 
odrębnych; 

obszarów naturalnych zagrożeń geologicznych; 

udokumentowanych złóż kopalin oraz zasobów wód 
podziemnych; 

terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów 
odrębnych; 

stan systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym 
stopień uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej, 
energetycznej oraz gospodarki odpadami; 

zadania służące realizacji ponadlokalnych celów publicznych. 

7

background image

Rozstrzygnięcia zawarte w studium 
(1/3)

kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w 
przeznaczeniu terenów; 

kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz 
użytkowania 
terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy; 

obszary oraz zasady 

ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony 

przyrody, krajobrazu kulturowego i uzdrowisk; 

obszary i zasady ochrony dziedzictwa kulturowego 

i zabytków 

oraz dóbr kultury współczesnej; 

kierunki rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej; 

obszary, na których rozmieszczone będą inwestycje celu 
publicznego o znaczeniu lokalnym

obszary, na których rozmieszczone będą inwestycje celu 
publicznego o znaczeniu ponadlokalnym
, zgodnie z ustaleniami 
planu zagospodarowania przestrzennego województwa i ustaleniami 
programów, o których mowa w art. 48 ust. 1;

8

background image

Rozstrzygnięcia zawarte w studium 
(2/3)

obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego 
planu 

zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów 

odrębnych, w tym obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i 
podziału nieruchomości, a także obszary rozmieszczenia obiektów 
handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m

2

oraz obszary 

przestrzeni publicznej

obszary, dla których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan 
zagospodarowania przestrzennego, w tym obszary wymagające 
zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i 
nieleśne; 

kierunki i zasady kształtowania rolniczej i leśnej przestrzeni 
produkcyjnej

obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi i osuwania się 
mas ziemnych

9

background image

Rozstrzygnięcia zawarte w studium 
(3/3)

obiekty lub obszary, dla których wyznacza się w złożu kopaliny 
filar ochronny

obszary 

pomników zagłady i ich stref ochronnych oraz 

obowiązujące na nich ograniczenia prowadzenia działalności 
gospodarczej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 maja 1999 r. 
o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz.U. Nr 
41, poz. 412 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271); 

obszary wymagające przekształceń, rehabilitacji lub 
rekultywacji

granice 

terenów zamkniętych i ich stref ochronnych

inne obszary problemowe

, w zależności od uwarunkowań i 

potrzeb zagospodarowania występujących w gminie. 

10

background image

Tereny zamknięte

tereny o charakterze zastrzeżonym ze 
względu na obronność i bezpieczeństwo 
państwa, określone przez właściwych 
ministrów i kierowników urzędów 
centralnych (w drodze decyzji)

11

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst 
jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z 

późn. zm.)

background image

Tereny zamknięte decyzją MON

tereny 

zajęte pod:

stanowiska kierowania państwem i stanowiska dowodzenia Siłami Zbrojnymi 
RP w stanie zagrożenia bezpieczeństwa państwa i wojny,

obiekty rozpoznania i walki radioelektronicznej oraz obrony powietrznej i 
przeciwlotniczej kraju,

obiekty telekomunikacyjne służące do przekazywania informacji niejawnych 
stanowiących tajemnicę państwową,

porty wojenne i urządzenia Marynarki Wojennej,

lotniska wojskowe,

składy i magazyny amunicji, uzbrojenia oraz materiałów pędnych i smarów,

obiekty przeznaczone do produkcji materiałów i środków służących do celów 
obrony kraju;

tereny zamknięte przeznaczone w miejscowych planach 
zagospodarowania przestrzennego na cele, o których mowa w pkt
1.

12

background image

Wybrane obowiązki w ramach procedury 
opracowania studium (1/2)

uzyskanie opinii od gminnej lub innej właściwej  komisji 
urbanistyczno-architektonicznej; 

uzgodnienie projektu  studium:

z zarządem województwa w zakresie zgodności z ustaleniami planu 
zagospodarowania przestrzennego województwa; 

z wojewodą w zakresie zgodności z ustaleniami programów, o których 
mowa w art. 48 ust. 1; 

13

background image

Wybrane obowiązki w ramach procedury 
opracowania studium (2/2)

wystąpienie o opinie do: 

starosty powiatowego

gmin sąsiednich

właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków

organów wojskowych, ochrony granic oraz bezpieczeństwa państwa, 

dyrektora właściwego urzędu morskiego w zakresie zagospodarowania pasa 
technicznego, pasa ochronnego oraz morskich portów i przystani, 

właściwego organu nadzoru górniczego w zakresie zagospodarowania 
terenów górniczych, 

właściwego organu administracji geologicznej

ministra właściwego do spraw zdrowia w zakresie zagospodarowania 
obszarów ochrony uzdrowiskowej, 

dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej w zakresie 
zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, 

regionalnego dyrektora ochrony środowiska.

14

background image

Plan zagospodarowania 
przestrzennego

15

background image

Znaczenie planu

akt prawa miejscowego 

– normy postępowania 

dotyczące adresatów określonych generalnie, 
obowiązujące na obszarze działania organu, który 
wydał akt prawa miejscowego; reguluje sferę praw i 
obowiązków obywateli;

podstawa do wydania decyzji administracyjnej.

Plan miejscowy rozstrzyga dwie kwestie:

przeznaczenie nieruchomości na różne cele,

sposób zagospodarowania nieruchomości, a w 
szczególności sposób zabudowy.

16

background image

Przygotowanie do sporządzenia 
planu

wykonane analiz dotyczących zasadności 
przystąpienia do sporządzenia planu i 
stopnia zgodności przewidywanych 
rozwiązań z ustaleniami studium,

przygotowanie materiałów geodezyjnych 
do opracowania planu,

ustalenie niezbędnego zakresu prac 
planistycznych.

17

background image

Obligatoryjne elementy planu (1/2)

przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o 
różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach 
zagospodarowania; 

zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego

zasady 

ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu 

kulturowego; 

zasady ochrony dziedzictwa kulturowego 

i zabytków oraz 

dóbr kultury współczesnej; 

wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni 
publicznych

parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz 
zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty 
obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy

18

background image

Obligatoryjne elementy planu (2/2)

granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów 
podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych 
przepisów
, w tym terenów górniczych, a także narażonych na 
niebezpieczeństwo powodzi oraz zagrożonych osuwaniem się mas 
ziemnych; 

szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości 
objętych planem miejscowym; 

szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia 
w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy; 

zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i 
infrastruktury technicznej

sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i 
użytkowania terenów

stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o 
której mowa w art. 36 ust. 4 

[roszczenia odszkodowawcze właściciela]

19

background image

Elementy planu zależne od potrzeb

granice obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i 
podziałów nieruchomości; 

granice obszarów rehabilitacji istniejącej zabudowy i infrastruktury 
technicznej; 

granice obszarów wymagających przekształceń lub rekultywacji; 

granice terenów pod budowę obiektów handlowych, o których 
mowa w art. 10 ust. 2 pkt 8; 

granice terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz terenów 
służących organizacji imprez masowych; 

granice pomników zagłady oraz ich stref ochronnych, a także 
ograniczenia dotyczące prowadzenia na ich terenie działalności 
gospodarczej, określone w ustawie z dnia 7 maja 1999 r. o 
ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady

20

background image

Roszczenia odszkodowawcze 
właściciela

Jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego 
albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej 
części w dotychczasowy sposób lub zgodny z 
dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe 
bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik 
wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, 
żądać od gminy: 

odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo 

wykupienia nieruchomości lub jej części. 

Realizacja roszczeń może nastąpić również w drodze 
zaoferowania przez gminę właścicielowi albo 
użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z 
dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają.

21

background image

Konsekwencje zmiany wartości 
nieruchomości w wyniku uchwalenia planu

obniżenie wartości nieruchomości, a właściciel albo 
użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie 
skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1 i 2, może 
żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu 
wartości nieruchomości; 

wzrost wartości nieruchomości, a właściciel lub 
użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, 
burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową 
opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku 
procentowym do wzrostu wartości nieruchomości; opłata 
ta jest dochodem własnym gminy (wysokość opłaty nie 
może być wyższa niż 30% wzrostu wartości 
nieruchomości).

22

background image

Opłata adiacencka

Regulacje prawne dotyczące opłat 
adiacenckich

zawarte są w Ustawie z dnia 

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce 
nieruchomościami
:

Artykuł 98a ustawy dotyczy podziału 
nieruchomości, 

artykuły od 101 do 108 — scalenia i podziału 
nieruchomości, 

art. 143 do 148 

— udziału w kosztach budowy 

urządzeń infrastruktury technicznej.

23

background image

Inwestycje celu publicznego

działanie o znaczeniu lokalnym (gminnym) 
i ponadlokalnym (powiatowym, 
wojewódzkim i krajowym), stanowiące 
realizację celów, o których mowa w art. 6 
ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o 
gospodarce nieruchomościami.

24

background image

Cele publiczne (1/4)

wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, 
budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych 
tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także 
łączności publicznej i sygnalizacji;

wydzielenie gruntów pod linie kolejowe oraz ich budowa i 
utrzymanie;

wydzielanie gruntów pod lotniska, urządzenia i obiekty do 
obsługi ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść, oraz budowa i 
eksploatacja tych lotnisk i urządzeń;

budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i 
urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i 
energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń 
niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń;

25

background image

Cele publiczne (2/4)

budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do 
zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, 
oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i 
unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania;

budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących  
ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych 
służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i 
ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód 
oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością 
Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego;

opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w 
rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad 
zabytkami;

26

background image

Cele publiczne (3/4)

ochrona Pomników Zagłady w rozumieniu przepisów o ochronie 
terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady oraz miejsc i 
pomników upamiętniających ofiary terroru komunistycznego;

budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów 
władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół 
wyższych, szkół publicznych, a także publicznych: obiektów 
ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, 
placówek opiekuńczo-wychowawczych i obiektów sportowych;

budowa i utrzymywanie obiektów oraz pomieszczeń 
niezbędnych do realizacji obowiązków w zakresie świadczenia 
przez operatora publicznego powszechnych usług pocztowych, 
a także innych obiektów i pomieszczeń związanych ze 
świadczeniem tych usług;

27

background image

Cele publiczne (4/4)

budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych 
na potrzeby obronności państwa i ochrony granicy państwowej, 
a także do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, w tym 
budowa i utrzymywanie aresztów śledczych, zakładów karnych 
oraz zakładów dla nieletnich;

poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie 
kopalin stanowiących własność skarbu Państwa oraz węgla 
brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową;

zakładanie i utrzymywanie cmentarzy;

ustanawianie i ochrona miejsc pamięci narodowej;

ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt 
lub siedlisk przyrody;

inne cele publiczne określone w odrębnych ustawach.

28

background image

Diagnoza planowania 
przestrzennego w Polsce w 
oparciu o wybrane badania

29

background image

Diagnoza sytuacji wg PKPP
Lewiatan (1/4)

Polskę charakteryzuje nieład przestrzenny. 

Warunkiem utrzymania wysokiego tempa wzrostu gospodarki 
są inwestycje;  znacząca ich część to przedsięwzięcia 
budowlane, często pogłębiające dewastację przestrzeni. 

Obowiązujące przepisy podnoszą koszty i ryzyko procesu 
inwestycyjnego. 

Wzrost budownictwa mieszkaniowego powoduje chaotyczne 
rozlewanie się miast. 

Procedura lokalizacyjna wywołuje długotrwałe konflikty 
społeczne, środowiskowe i generuje postawy korupcyjne. 

Prawo własności jest ograniczane w sposób niezgodny z 
konstytucją i towarzyszą temu fałszywe interpretacje 
wykonywania prawa własności. 

30

background image

Diagnoza sytuacji wg PKPP
Lewiatan (2/4)

Obowiązujące przepisy tworzą nieprzewidywalność 
przestrzeni, utrudniając nie tylko lokalizacje inwestycji, ale 
prowadząc do nieoczekiwanego pogorszenia warunków życia 
danej społeczności. 

Lokalizacyjne ustalenia inwestycji celu publicznego planu 
krajowego, wojewódzkiego nie są wiążące. 

Brak jest przesądzających rozstrzygnięć o przebiegu dróg i 
innych inwestycji liniowych (na każdym poziomie struktury 
administracyjnej naszego państwa). 

Budowa sieci infrastruktury technicznej jest chaotyczna, a w 
efekcie pogarszająca warunki ekonomiczne przedsiębiorstwa 
(gestorów tej sieci) i użytkowników. 

31

background image

Diagnoza sytuacji wg PKPP
Lewiatan (3/4)

Procedura uchwalania planów miejscowych jest 
skomplikowana, a w efekcie uciążliwa i czasochłonna, a 
ingerencja organów nie ponoszących odpowiedzialności za 
skutki planu nadmierna. 

W zasadniczej większości plany miejscowe są uchwalane dla 
małych i bardzo małych fragmentów miast, co między innymi 
oznacza nie uwzględnianie konsekwencji ustaleń planu dla 
pozostałych obszarów miasta (gminy). 

Podnoszenie wartości gruntu, które z reguły następuje w 
wyniku uchwalenia przepisów miejscowych, nie tylko nie 
powoduje zwiększenia dochodów gminy, ale często oznacza 
wyłącznie zwiększenie jej wydatków. 

32

background image

Diagnoza sytuacji wg PKPP
Lewiatan (4/4)

Daniny publiczne ponoszone przez społeczeństwo z tytułu 
dysponowania terenem są głęboko niesprawiedliwe, bo jedna 
grupa społeczeństwa (użytkownicy wieczyści) są poza 
podatkiem, obciążani opłatą rewaloryzowaną w stosunku do 
rynkowej wartości gruntu, a druga grupa (osoby fizyczne -
właściciele) płacą wyłącznie podatki, których wielkość nie ma 
de facto żadnego związku z wartością terenu. 

Ograniczona (i rodzące patologie w postaci długotrwałego 
blokowania inwestycji) jest ochrona interesu osób trzecich, 
gdyż najczęściej następuje ona dopiero w trakcie procesu 
budowlanego, a nie jest dokonywana na etapie 
zagospodarowania przestrzennego. 

33

background image

Wybrane opinie na temat planowania 
i zagospodarowania przestrzennego 
w Polsce 

34

background image

I. Adam Kowalewski - architekt, dr nauk 
ekonomicznych, przewodniczący Głównej 
Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej 
(organu doradczego Ministra Infrastruktury w 
sprawach planowania i zagospodarowania 
przestrzennego), prezes Rady Nadzorczej 
Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej 

35

background image

Zgodnie z konstytucją główną odpowiedzialność za 
przestrzenny ład miast i gmin ponoszą samorządy 
lokalne. Tymczasem ostatnie badania wykazały, że 
połowa pozwoleń na budowę w gminach została 
wydana w trybie decyzji administracyjnej na 
obszarach pozbawionych planów 
zagospodarowania przestrzennego
. Ten tryb 
działania, będący w krajach cywilizowanych 
wyjątkiem, w Polsce stał się regułą i jest powodem 
niesłychanie szkodliwej, niekontrolowanej urbanizacji

36

background image

Obecny stan to w dużym stopniu skutek 
naszej historii i zasady, w wielu 
dziedzinach słusznej, że wszystko, co nie 
jest zakazane, jest dozwolone
. W 
konsekwencji wciąż prawo użytkowania 
nieruchomości jest praktycznie 
nieograniczone, a kontrola publiczna w 
tej sferze słaba i nieskuteczna.

37

background image

W krajach rozwiniętych użytkowanie i 
zagospodarowanie przestrzeni podlega z 
zasady kontroli publicznej
, bowiem 
jakość przestrzennej organizacji życia:

determinuje postęp cywilizacyjny, 

ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju 
gospodarczego, 

chroni prawa właściciela i decyduje o 
warunkach życia.

38

background image

Skutki niekontrolowanej urbanizacji są 
znane: pogarsza ona funkcjonowanie 
miast i warunki życia mieszkańców oraz 
obniża społeczną i ekonomiczną wartość 
przestrzeni w wyniku degradacji terenów 
zurbanizowanych. 

Brak planów zwiększa 

ryzyko inwestycyjne i obniża standard 
usług
.

39

background image

Ochrona interesu publicznego jest 
nieskuteczna, nawet jego rozumienie 
ułomne, powinien on bowiem obejmować 
również takie wartości, jak standard życia 
w miastach czy społeczne cechy 
zagospodarowania przestrzeni; interes 
publiczny to również zapewnienie 
właściwego poziomu usług, dostępu do 
funkcji kultury i troska o klimat miasta
.

40

background image

W Polsce konieczne jest wdrożenie 
zasady obligatoryjnego planowania dla 
wszystkich szczebli zarządzania: 
krajowego, regionalnego, obejmującego 
województwo, jego obszary funkcjonalne i 
metropolitalne, oraz lokalnego, 
miejscowego, obejmującego 
zurbanizowane lub przewidziane do 
urbanizacji tereny gminy.

41

background image

Konieczne jest szybkie doprowadzenie do 
stanu, w którym procesy urbanizacyjne 
odbywają się 
zgodnie z polityką 
przestrzenną państwa, dziś nieistniejącą, 
zgodnie z planami województw i 
wyłącznie na terenach objętych planami 
miejscowymi 
lub innymi gminnymi 
regulacjami prawa miejscowego. 

42

background image

Zakres ekspansji zabudowy powinien 
podlegać szczególnej kontroli i wynikać z 
realistycznie ocenionych oraz 
udokumentowanych potrzeb.

43

background image

II. Prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski 
-

profesor zwyczajny Szkoły Głównej 

Handlowej w Warszawie, kierownik 
Katedry Prawa Gospodarczego SGH, 
sędzia Naczelnego Sądu 
Administracyjnego, ekspert komisji 
sejmowych i senackich do spraw 
projektów ustaw z zakresu samorządu 
terytorialnego i planowania 
przestrzennego.

44

background image

Nowe rozwiązania powinny statuować, opartą na 
prawie własności zasadę wolności budowlanej. 
Zerwać należy z dotychczasowym rozumieniem prawa 
do zabudowy. Prawo to powinno stać się zasadą, od 
której dopuszczalne byłyby wyjątki. 

W rezultacie to nie inwestor byłby zobowiązany do 
przywołania regulacji umożliwiających podjęcie 
określonego zamierzenia, bo to jest z istoty 
dozwolone, ale państwo (samorząd) powinno 
wskazać, gdzie i dlaczego budować nie można ze 
względu na ważny interes publiczny.

45

background image

Utrzymując zasadę władztwa planistycznego gmin i 
fakultatywności planowania miejscowego, należy założyć 
współistnienie obszarów planistycznych przeznaczonych pod 
zabudowę (obszary urbanizacji wyznaczone w akcie polityki 
przestrzennej) z 

obszarami, które nie powinny być 

zabudowywane, ale które ze względu na wolność zabudowy 
nie mogą być wyłączone z zabudowy
, z tym że na tych 
ostatnich obszarach obowiązek uzbrojenia obciążałby nie gminę, 
jak w przypadku stref przeznaczonych pod urbanizację, a 
inwestora. 

Dotychczasowy system zakazów i nakazów wynikających z 
zasady dobrego sąsiedztwa powinien być zastąpiony obowiązkiem 
uzbrojenia terenu na koszt inwestora, wzmocnionym nadto innymi 
instrumentami ekonomicznymi (np. wyższy podatek od 
nieruchomości).

46

background image

Tak ukształtowany mechanizm 
planowania, zasadzający się na rachunku 
ekonomicznym, a nie na działaniach 
władczych, wydaje się najlepsza drogą do 
osiągnięcia celu – spowodowania 
powstania planów tam gdzie są one 
potrzebne, z jednoczesna możliwością 
odstąpienia od nich na terenach, dla 
których ich  sporządzenie byłoby 
zbyteczne.

47

background image

III. Plac Defilad 

– Grupa M20

48

background image

DWZ, czyli decyzja o warunkach zabudowy wydawana tam, 
gdzie planów nie ma (czyli np. w warunkach warszawskich 
praktycznie wszędzie). Prywatny inwestor otrzymuje DWZ w 
takiej formie w jakiej otrzymałby odpis z planu miejscowego. W 
konsekwencji, inwestowanie w mieście wydłuża się, część 
DWZ

wydaje się w sprzeczności ze Studium, przez co niejeden 

teren zielony, czy przeznaczony pod szkoły lub drogi został 
zabudowany gęstą mieszkaniówką. Cały pomysł na wuzetkę 
wziął się z prawa niemieckiego; jest tam stosowany w rejonach, 
gdzie nie ma potrzeby uchwalania planów miejscowych, np. 
wśród gęstej zabudowy centrów miast, gdzie nowa zabudowa 
tylko uzupełni już istniejąca. W Polsce DWZ stała się 
podstawowym narzędziem urbanistycznym, za pomocą którego 
buduje się całe nowe osiedla.

49

background image

brak komasacji gruntów, nawet na tych nielicznych terenach, 
które zostały objęte planami miejscowymi; plany miejscowe nie 
pomagają w kreowaniu przestrzeni nowych kwartałów 
zabudowy rozrastającego się miasta, ponieważ uchwalając je 
nie zmienia się podziału geodezyjnego gruntów prywatnych; w 
polskim prawie nie ma dziś takiego narzędzia; w konsekwencji 
plany zakładające nową zabudowę miejską rozbijają się o 
działki uprawne, co kończy się paraliżem inwestycyjnym, lub po 
prostu tworzy się dysfunkcjonalne plany, zakładające 
zabudowę na tych to właśnie działkach rolnych – nie 
nadających się do tworzenia na nich tkanki miejskiej.

50

background image

specustawa drogowa: dzięki niej przyspieszono 
budowę dróg ekspresowych i autostrad, lecz pozwala 
drogowcom omijać plany miejscowe; w efekcie:

budowane są dzisiaj nie tylko autostrady, ale też „ślepe” 
dojazdówki,

nie są respektowane linie rozgraniczające czy linie 
zabudowy, co z kolei utrudnia sprzedaż gruntów 
inwestorom, którzy docelowo mają zrealizować zapisy planu 
– zapisy wkrótce nie do zrealizowania,

zdarza się, że sprzeczny z planem przebieg dróg zakłada 
wyburzenia budowanych dziś zgodnie z planem obiektów.

51

background image

IV. prof. T. Markowski

52

background image

Ocena propozycji legislacyjnych 
dotyczących obszarów metropolitalnych

Bez silnych i transparentnych podstaw finansowych 
utworzone struktury organizacyjne będą nie efektywne w 
działaniu. Funkcje metropolitalne naszych miast są dopiero w 
początkowej fazie rozwoju. Wiele tzw. wspólnych projektów 
„metropolitalnych” może być realizowanych w drodze 
modyfikacji dostępnych instrumentów finansowych oraz w 
ramach dobrze zdefiniowanej polityki urbanistycznej państwa. 
(Póki co, takiej polityki formalnie rząd nie prowadzi). Moim 
zdaniem potrzebujemy 

więcej wiedzy opartej o rzetelne 

badania krajowe i międzynarodowe, aby zaproponować nowe, 
dobre a nie pozorne, rozwiązania.

53

background image

Konsekwencje nowelizacji ustawy o 
ochronie gruntów rolnych i leśnych

Początkowo niewielkie, bo stłumi je recesja, ale później, znając 
nasze realia i nieskuteczność polskiego systemu planowania i 
związanego z nim otoczenia prawno – finansowego, nie 
powstrzymamy chaotycznego rozpraszania zabudowy, 
utrwalania złych podziałów geodezyjnych, dewastacji 
środowiska, nadmiernego zwiększenia ruchu samochodowego, 
wysokich kosztów budowy infrastruktury, etc. Rozlewanie się 
miast zmniejszy korzyści lokalizacyjne stref centralnych, 
przyśpieszy ich dalszy upadek. Skutki te wystąpią w różnym 
zakresie i nie w takim samym nasileniu we wszystkich 
miastach. 

54

background image

Konsekwencje nowelizacji ustawy o 
ochronie gruntów rolnych i leśnych c.d.

W wyniku wprowadzenia nowelizacji ustawy w obowiązującej 
formie, uważam, iż społeczności lokalne będą musiały ponieść 
wyższe, nieuzasadnione koszty rekompensat za wszelkie 
ograniczenia do prawa zabudowy na terenach, którym z mocy 
prawa sejm nadał możliwość zamiany na życzenie z gruntów 
rolnych na cele budowlane. Z pewnością, jak zwykle na takich 
ustawach wprowadzonych pod presją lobbystów wygrają silni 
deweloperzy i spekulacyjny kapitał.

Ustawodawca odłączył procedurę „odrolnienia” od ustaleń 
planów miejscowych. Natomiast my uważamy, że decyzje w 
sprawie odrolnienia

powinny być powiązane z planami 

miejscowymi. Dotychczasowe regulacje także były wadliwe i 
korupcjogenne, ale negatywne skutki społeczne- ekonomiczne i 
środowiskowe obecnej regulacji będą zdecydowanie dużo 
większe.

55