Drogi nerwów czaszkowych 

III – nervus oculomotorius –  

a)

 

jądra: leżą w przedniej części istoty szarej śródmózgowia na wysokości wzgórków górnych; 

•

 

jądro główne nerwu okoruchowego (wielkokomórkowe) 

•

 

jądro środkowe nerwu okoruchowego – leży między jądrami głównymi 

•

 

jądro ogonowe środkowe nerwu okoruchowego – leży poniżej jądra środkowego, 

między dolnymi odcinkami jądra głównego 

•

 

jądro dodatkowe (autonomiczne) nerwu okoruchowego 0 jest widoczne w 

przekroju poprzecznym po stronie grzbietowej jądra środkowego oraz po stronie 

przyśrodkowej lub grzbietowej jądra głównego 

b)

 

wyjście z mózgowia: na powierzchni podstawnej mózgowia, w dole międzykonarowym 

powyżej górnego brzegu mostu 

c)

 

wyjście z czaszki: szczelina oczodołowa górna 

d)

 

obszar unerwienia: m. dźwigacz powieki górnej, m. skośny dolny, m. prosty górny, 

przyśrodkowy, dolny; przywspółczulnie: m. zwieracz źrenicy, m. rzęskowy 

 

IV – nervus trochlearis -  

a)

 

jądra: leży na tylnej powierzchni pęczka podłużnego przyśrodkowego,  na pograniczu z istotą 

szarą środkową, na wysokości wzgórków dolnych 

b)

 

wyjście z mózgowia: ku dołowi od wzgórków dolnych blaszki pokrywy i bocznie od 

wędzidełka zasłony rdzeniowej górnej  

c)

 

 wyjście z czaszki: szczelina oczodołowa górna  

d)

 

obszar unerwienia: m. skośny górny 

 

VI – nervus abducens -  

a)

 

jądra: we wzgórku twarzowym w istocie szarej środkowej dna komory czwartej; z przodu i z 

boku przylega do tworu siatkowatego, a od strony przyśrodkowej owijają się dookoła niego 

włókna korzeniowe nerwu twarzowego 

b)

 

wyjście z mózgowia: na dolnym brzegu mostu, między nim a piramidą rdzenia przedłużonego 

c)

 

wyjście z czaszki: szczelina oczodołowa górna 

d)

 

obszar unerwienia: m. prosty boczny 

 

V – nervus trigeminus –  

a)

 

jądra:  

•

 

jądro czuciowe główne nerwu trójdzielnego – leży w środkowym odcinku mostu, w 

bocznej części tworu siatkowatego; po jego stronie przyśrodkowej leży jądro 

ruchowe nerwu trójdzielnego, oddzielone włóknami korzeniowymi; z boku 

znajduje się w dolnej jego części pasmo rdzeniowe nerwu trójdzielnego,  a wyżej – 

konar środkowy móżdżku 

•

 

jądro pasma rdzeniowego – ciągnie się przez całą długość rdzenia przedłużonego, 

swym dolnym końcem wchodząc do szyjnych segmentów rdzenia kręgowego, a 

górnym do dolnego odcinka mostu 

•

 

jądro pasma śródmózgowiowego – jest jądrem końcowym włókien pasma 

śródmózgowiowego, które oddziela się od pozostałych włókien nerwu w 

środkowym odcinku mostu i biegnie do śródmózgowia po przyśrodkowej stronie 

konaru górnego móżdżku 

•

 

jądro ruchowe nerwu trójdzielnego – leży w środkowym odcinku mostu, w bocznej 

części tworu siatkowatego, przyśrodkowo do jądra czuciowego głównego nerwu 

trójdzielnego 

•

 

jądro przywspółczulne nerwu trójdzielnego – leży w obrębie miejsca sinawego dołu 

równoległobocznego 

b)

 

wyjście z mózgowia: dwoma korzeniami na przednio – bocznej powierzchni mostu, w 

miejscu odejścia konaru środkowego móżdżku 

c)

 

wyjście z czaszki:  

•

 

n. oczny – szczelina oczodołowa górna 

•

 

n. szczękowy – otwór okrągły 

•

 

n. żuchwowy – otwór owalny 

d)

 

obszar unerwienia: mm. żwacze, mm. dna jamy ustnej, m. napinacz błony bębenkowej, m. 

napinacz podniebienia miękkiego; skóra i błony śluzowe twarzy, opony mózgowia 

 

VII – nervus facialis -  

a)

 

jądra: czuciowe komórki korzeniowe leżą w zwoju kolanka; 

•

 

 jądro początkowe nerwu twarzowego – zaczyna się u dołu na pograniczu mostu i 

rdzenia przedłużonego, leży ono w grzbietowej części mostu za jądrami ciała 

czworobocznego, granicząc od tyłu z jądrem pasma rdzeniowego nerwu 

trójdzielnego 

•

 

jądro ślinowe górne – leży w dolnym odcinku mostu 

b)

 

wyjście z mózgowia: z kąta móżdżkowo – mostowego między konarem środkowym móżdżku 

a oliwka rdzenia przedłużonego 

c)

 

wyjście z czaszki: otwór rylcowo - sutkowy 

d)

 

obszar unerwienia:  

 

IX – nervus glossopharyngeus –  

a)

 

jądra: czuciowe komórki korzeniowe leżą w zwoju górnym i częściowo dolnym 

•

 

ruchowe komórki korzeniowe leżą w górnej części jądra dwuznacznego 

•

 

jądro ślinowe dolne – powyżej jądra grzbietowego nerwu błędnego, w jego 

przedłużeniu 

b)

 

wyjście z mózgowia: wychodzi z rdzenia przedłużonego w bruździe boczno – tylnej ku tyłowi 

od oliwki, poniżej nerwu przedsionkowo - ślimakowego 

c)

 

wyjście z czaszki: przyśrodkowa część otworu szyjnego 

d)

 

obszar unerwienia: 

 

X – nervus vagus –  

a)

 

jądra: czuciowe komórki korzeniowe leżą w zwoju górnym i częściowo dolnym 

•

 

ruchowe komórki korzeniowe wytwarzają główną część jądra dwuznacznego – leży w 

tworze siatkowatym rdzenia przedłużonego, kończy się na granicy rdzenia 

przedłużonego i mostu 

•

 

jądro grzbietowe nerwu błędnego -  leży w istocie szarej środkowej rdzenia 

przedłużonego między jądrem pasma samotnego a jądrem nerwu podjęzykowego  

b)

 

wyjście z mózgowia: z rdzenia przedłużonego w bruździe boczno – tylnej za oliwką, tuz 

poniżej nerwu językowo - gardłowego 

c)

 

wyjście z czaszki: część boczna otworu szyjnego 

d)

 

obszar unerwienia: 

 

XI – nervus accessorius –  

a)

 

jądra: ruchowe komórki korzeniowe leżą w dalszej części jądra dwuznacznego 

b)

 

wyjście z mózgowia:  

•

 

korzenie czaszkowe – z rdzenia przedłużonego, za nerwem błędnym między oliwką a 

konarem dolnym móżdżku 

•

 

korzenie rdzeniowe – z rdzenia między przednimi i tylnymi korzeniami nerwów 

czaszkowych 

c)

 

wyjście z czaszki: cześć boczna otworu szyjnego  

d)

 

obszar unerwienia: m. mostkowo – obojczykowo – sutkowy, m. czworoboczny 

 

XII – nervus hypoglossus –  

a)

 

jądra: jądro początkowe nerwu podjęzykowego – leży w rdzeniu przedłużonym, dolny 

odcinek za się powyżej skrzyżowania piramid, górny – zajmuje w dnie komory czwartej 

znaczną część trójkąta nerwu podjęzykowego, kończąc się w pobliżu mostu 

b)

 

wyjście z mózgowia: z rdzenia przedłużonego w bruździe przednio – bocznej między 

piramidą i oliwką 

c)

 

wyjście z czaszki:  kanał nerwu podjęzykowego 

d)

 

obszar unerwienia: mięsnie wewn. i zewn. języka