background image

 

 
Zrozumieć PKPiR 
– lekcja 8 
 

 
 

 
 
 
 

 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

2

 

Spis treści 

Zrozumieć PKPiR – Lekcja 8: Wszystko o przychodach (część 2) ................................................................. 3

 

Wstęp ...................................................................................................................................................................................... 3

 

Przychody niestanowiące przychodów z działalności gospodarczej ........................................................... 3

 

Przychody, które nie podlegają przepisom ustawy o podatku dochodowym 
od osób fizycznych ............................................................................................................................................................. 5

 

Dokumentowanie przychodów .................................................................................................................................... 5

 

Różnice kursowe ................................................................................................................................................................ 9

 

Rabaty i ich dokumentowanie ................................................................................................................................... 10

 

Zwroty towarów, reklamacje ..................................................................................................................................... 11

 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

3

 

Z

ROZUMIEĆ 

PKP

I

R

 

 

L

EKCJA 

8: 

W

SZYSTKO O PRZYCHODACH 

(

CZĘŚĆ 

2) 

 
Przychody niestanowiące przychodów z działalności gospodarczej; dokumentowanie przycho-
dów; księgowanie przychodów; przychody ze sprzedaży towarów i usług; przychody w walu-
tach obcych, różnice kursowe; rabaty i ich dokumentowanie; zwroty towarów, reklamacje. 

W

STĘP

 

 
Witam  na  ósmej  lekcji  e-kursu  „Zrozumieć  PKPiR”.  W  poprzedniej  lekcji  zajmowaliśmy  się 
niektórymi  kategoriami  przychodów  i  przede  wszystkim  rozpoznaniem  momentu  powstania 
przychodu  u  podatników  podatku  dochodowego  od  osób  fizycznych  prowadzących  działal-
ność gospodarczą. Dzisiejsza lekcja stanowi kontynuację tematu przychodów. 

P

RZYCHODY NIESTANOWIĄCE PRZYCHODÓW

 

Z DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

 

 
Przychodów, które nie stanowią przychodów z działalności gospodarczej, nie możemy ewi-
dencjonować w kolumnach 7 i 8. Możemy je natomiast umieścić, opatrując odpowiednim 
komentarzem,  w  kolumnach  15  i  16. W poprzedniej  lekcji  wspominałem  już  o przychodach 
niestanowiących  przychodów  z  działalności  gospodarczej.  Przypomnę,  że  do  przychodów 
z działalności gospodarczej ustawodawca nie zalicza: 
 

 

pobranych  wpłat  lub  zarachowanych  należności  na  poczet  dostaw  towarów  i usług, 

które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzyma-
nych pożyczek i kredytów oraz zwróconych pożyczek, z wyjątkiem skapitalizowanych 
odsetek od tych pożyczek, 

 

kwot  naliczonych,  lecz  nieotrzymanych  odsetek  od  należności,  w tym  również 

od udzielonych pożyczek, 

 

zwróconych,  umorzonych  lub  zaniechanych  podatków  i opłat  stanowiących  dochody 

budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych 
do kosztów uzyskania przychodów, 

 

zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, 

 

zwróconych, umorzonych lub zaniechanych wpłat dokonywanych na Państwowy Fun-

dusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie odrębnych przepisów, nie-
zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, 

 

przychodów,  które  w rozumieniu  przepisów  o zakładowym  funduszu  świadczeń  so-

cjalnych zwiększają ten fundusz, 

 

kwoty stanowiącej równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także umorzonych 

pożyczek  (kredytów),  jeżeli  umorzenie  zobowiązań  jest  związane  z postępowaniem 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

4

 

upadłościowym  z możliwością  zawarcia  układu  w rozumieniu  przepisów  prawa  upa-
dłościowego i naprawczego, 

 

zwolnionych od wpłat należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz zwróconej 

różnicy podatku od towarów i usług, dokonywanych na podstawie odrębnych przepi-
sów, 

 

przychodów z odpłatnego zbycia na podstawie umowy przewłaszczenia w celu zabez-

pieczenia  wierzytelności,  w tym  pożyczki  lub  kredytu  –  do  czasu  ostatecznego  prze-
niesienia własności przedmiotu umowy (art. 14 ust. 3 ustawy o pdof). 

 

Ćwiczenie 
 
Sprawdź, jakie jeszcze przychody niestanowiące przychodów z działalności go-
spodarczej zostały wymienione w art. 14 ust. 3 ustawy o pdof. 

 
Zwróćcie  uwagę,  że  powyższy katalog  zawiera przychody,  które  co  do zasady  nie  stanowią 
przychodów z działalności, ale mogą się nimi stać. W przypadku na przykład pobranych wpłat 
lub  zarachowanych  należności  na  poczet  dostaw  towarów  i  usług,  które  zostaną  wykonane 
w następnych okresach sprawozdawczych, w momencie pobrania wpłaty (najczęściej będzie 
to zaliczka lub przedpłata) przychód nie powstanie. 
 
Jednak  w  momencie  rozpoczęcia  okresu  sprawozdawczego,  w  którym  wykonamy 
usługę (dostarczymy towar), taka wpłata będzie już przychodem z działalności gospodarczej. 
Dlatego tak istotne jest, aby przychody, które w momencie ich zaistnienia nie stanowią przy-
chodów z działalności, ewidencjonować w kolumnach dodatkowych PKPiR. 
 
W  momencie,  w  którym  taki  przychód  stanie  się  przychodem  z  działalności,  bez  problemu 
odszukamy  odpowiedni  wpis,  aby  właściwie  ustalić  wartość  przychodu,  który  powinniśmy 
zaewidencjonować w kolumnie 7 lub 8. 
 
Przykład: 
 
Pan Adam przyjął w grudniu kwotę zaliczki w wysokości 2000 zł na poczet dostawy towarów, 
którą ma wykonać w styczniu roku następnego. Zgodnie z umową sprowadził towar dla klien-
ta  i  przekazał  mu go  15  stycznia,  inkasując  jednocześnie  na  podstawie  rachunku  pozostałą 
część  należności  w  wysokość  2500  zł  (dla  uproszczenia  zakładam,  że  Pan  Adam  zwolniony 
jest  z  podatku  VAT  –  w  przeciwnym  wypadku  powinniśmy  mówić  o  kwotach  netto).  Kiedy 
powstanie przychód z tytułu tej dostawy? 
 
Przypomnę,  że  data  powstania  przychodu  należnego  z  tytułu  prowadzonej  działalności  go-
spodarczej  została  wyraźnie  określona  w  ustawie  o  pdof  jako  dzień  wydania  rzeczy,  zbycia 
prawa  majątkowego  lub  wykonania  usługi  albo  częściowego  jej  wykonania,  nie  później 
jednak niż dzień wystawienia faktury bądź uregulowania należności. 
 
W  momencie,  w  którym  Pan  Adam  otrzymał  zaliczkę,  nie  stanowiła  ona  jeszcze  przychodu 
z działalności gospodarczej – dotyczyła bowiem dostawy, która będzie wykonana w następ-

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

5

 

nym okresie sprawozdawczym. Jednak w momencie rozpoczęcia tego okresu, w którym ma 
nastąpić  dostawa,  otrzymana  zaliczka  staje  się  już  przychodem  z  działalności  –  została  bo-
wiem częściowo uregulowana należność. Można więc stwierdzić, że w takim przypadku przy-
chód powstanie w dwóch datach – w pierwszym dniu okresu sprawozdawczego w wysokości 
przyjętej zaliczki oraz w dniu wydania towaru (lub przyjęcia reszty zapłaty). Oczywiście obie 
te kwoty zaliczymy do przychodów stycznia. 

P

RZYCHODY

,

 KTÓRE NIE PODLEGAJĄ PRZEPISOM USTAWY

 

O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH

 

 
Rozważając  kwestię  przychodów  niestanowiących  przychodów  z  działalności  gospodarczej, 
nie sposób pominąć przychodów, do których w ogóle nie stosujemy przepisów ustawy o po-
datku  dochodowym  od  osób  fizycznych.  Siłą  rzeczy  przychody  te  nigdy  nie  będą  stanowić 
przychodów z działalności gospodarczej. 
 
Zapamiętaj! Przepisów ww. ustawy nie stosujemy do: 
 

1)

 

przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjal-

nych produkcji rolnej; 

2)

 

przychodów  z  gospodarki  leśnej  w  rozumieniu  ustawy  o  lasach  oraz  ustawy  o  prze-

znaczeniu gruntów rolnych do zalesienia; 

3)

 

przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn; 

4)

 

przychodów  wynikających  z  czynności,  które  nie  mogą  być  przedmiotem 

prawnie skutecznej umowy; 

5)

 

przychodów  z  tytułu  podziału  wspólnego  majątku  małżonków  w  wyniku  ustania  lub 

ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrówna-
nia  dorobków  po  ustaniu  rozdzielności  majątkowej  małżonków  lub  śmierci  jednego 
z nich; 

6)

 

przychodów  (dochodów)  przedsiębiorcy  żeglugowego  opodatkowanych  na  zasadach 

wynikających  z  ustawy  z  24  sierpnia  2006  r.  o  podatku  tonażowym  (Dz.U.  nr  183, 
poz.  1353,  z  2008  r.  nr  209,  poz.  1316  oraz  z  2012  r.  poz.  1540),  z  zastrzeżeniem 
art. 24a ust. 1a ustawy o pdof; 

7)

 

świadczeń  na  zaspokojenie  potrzeb  rodziny,  o  których  mowa  w  art.  27  Kodeksu  ro-

dzinnego i opiekuńczego, objętych wspólnością majątkową małżeńską. 

D

OKUMENTOWANIE PRZYCHODÓW

 

 
Przychody nie stanowią odrębnej kategorii zdarzeń gospodarczych w sensie rachunkowym – 
odmiennej  na  przykład  od  kosztów.  Dlatego  stosujemy  do  dokumentowania  przychodów 
ogólne  zasady,  sformułowane  w  rozporządzeniu  w  sprawie  prowadzenia  PKPiR,  pamiętając 
również o ogólnych zasadach dotyczących wymagań, jakie muszą spełniać dokumenty księ-
gowe, i zasadach dotyczących poprawek w dokumentach księgowych. 
 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

6

 

 
Przychody dokumentować będziemy najczęściej: 
 

1)

 

fakturami VAT, wszystkich typów, 

2)

 

rachunkami (podatnicy niebędący czynnymi podatnikami VAT), 

3)

 

dowodami dokumentującymi pozostałe przychody. 

 
Przychody dokumentować będziemy również różnego rodzaju zestawieniami zbiorczymi, któ-
re muszą (to wymóg ogólny) zawierać co najmniej: 
 

a)

 

określenie wystawcy, 

b)

 

datę wystawienia i datę (okres) dokonania operacji przychodowych (jeśli data doko-

nania operacji gospodarczej odpowiada dacie wystawienia dowodu, wystarcza poda-
nie jednej daty), 

c)

 

przedmiot  operacji  gospodarczej  i  jego  wartość  oraz  ilościowe  określenie,  jeżeli 

przedmiot operacji jest wymierny w jednostkach naturalnych, 

d)

 

podpisy  osób  uprawnionych  do  prawidłowego  udokumentowania  operacji  gospodar-

czych. 

 
Taki dokument zbiorczy powinniśmy oznaczyć numerem lub w inny sposób powiązać z zapi-
sem (zapisami) dokonanym na jego podstawie w PKPiR. 
 
Rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR dokładnie określa, jakiego rodzaju dokumenty, 
zestawienia i raporty zbiorcze mogą stosować podatnicy w poszczególnych sytuacjach. 
 
Generalna  zasada  ujęta  w  rozporządzeniu  stanowi,  że  zapisy  w  księdze dotyczące  przycho-
dów ze sprzedaży wyrobów, towarów handlowych i usług są dokonywane na podstawie wy-
stawionych  faktur,  a  w  przypadku  sprzedaży  nieudokumentowanej  fakturami  – 
na podstawie  wystawionego  na  koniec  dnia  dowodu  wewnętrznego,  w  którym  w  jed-
nej kwocie wykazana jest wartość tych przychodów za dany dzień, o ile nie jest prowadzo-
na ewidencja sprzedaży lub ewidencja przy zastosowaniu kas rejestrujących. 
 
Zapisów dotyczących przychodów, dokonuje się jeden raz dziennie po zakończeniu dnia, nie 
później niż przed rozpoczęciem działalności w dniu następnym (dotyczy to oczywiście podat-
ników, którzy nie zlecili prowadzenia PKPiR do biura rachunkowego i nie korzystają z możli-
wości dokonywania zapisów chronologicznie po zakończeniu miesiąca). 
 
W  przypadku,  w  którym  w  ciągu  jednego  dnia podatnik  wystawia  więcej  niż  jedną  fakturę, 
zapisów  w  księdze  można  dokonywać  jedną  sumą  wynikającą  z  dziennego  zestawienia 
tych faktur (zestawienia sprzedaży). To zestawienie musi zawierać co najmniej: 
 

 

datę i kolejny numer zestawienia, 

 

numery od–do faktur objętych zestawieniem,  

 

sumę zbiorczą tych faktur, 

 

podpis podatnika lub osoby, która sporządziła zestawienie. 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

7

 

Podatnicy, którzy powierzyli prowadzenie PKPiR do biura rachunkowego lub którzy dokonują 
zapisów  po  zakończeniu  miesiąca,  muszą  prowadzić  w  miejscu  wykonywania  działalności 
ewidencję  sprzedaży  (ten  obowiązek  nie  dotyczy  podatników  prowadzących  ewidencję  przy 
użyciu  kas  rejestrujących).  Ewidencja  ta  powinna  zostać  zbroszurowana,  a  jej  karty  muszą 
być ponumerowane. Mówiąc inaczej, taką ewidencję może stanowić zwyczajny zeszyt, z po-
numerowanymi  kartkami.  Dane,  które  ewidencja  zawiera,  to  obowiązkowo:  numer  kolejny 
wpisu, data uzyskania przychodu nieudokumentowanego fakturami, rachunkami oraz kwota 
tego przychodu. 
 
Prowadzący  opisaną  wyżej  ewidencję  mogą  dokonywać  zapisów  dotyczących  przychodów 
wykazanych w tej ewidencji w jednej pozycji na koniec każdego miesiąca. 
 
Kolejną grupą podatników są podatnicy prowadzący ewidencję obrotu przy zastosowaniu kas 
rejestrujących. Ci podatnicy dokonują zapisów w księdze na podstawie danych wynikających 
z  raportów  dobowych,  korygując  je  o  wartości  dotyczące  zwrotów  towarów  (które  z  kolei 
należy wykazać w ewidencji zwrotów). Jeżeli podatnicy stosujący kasy rejestrujące księgują 
operacje raz w miesiącu (lub ich rachunkowość prowadzi biuro rachunkowe), mogą dokony-
wać  zapisów  dotyczących  ewidencjonowanych  w  kasie  przychodów  raz  w  miesiącu  – 
na podstawie danych wynikających z miesięcznych zestawień raportów dobowych. 
 
Zestawienie to musi jednak zawierać co najmniej:  

 

numer kolejny wpisu, 

 

numer unikatowy pamięci fiskalnej kasy, 

 

numery i daty raportów dobowych, 

 

wynikającą z raportów łączną kwotę należności pomniejszoną o łączną kwotę podatku 

i skorygowaną  o  wartości  dotyczące  zwrotów  towarów  wynikające  z  odrębnych  ewi-
dencji (ewidencji zwrotów). 

 

Faktury wystawione do paragonów fiskalnych 

a sposób ewidencjonowania przychodów 

 
Jednym  z  najczęściej  zadawanych  przez  podatników  pytań  jest  pytanie  o  to, 
w jaki sposób postępować w przypadku, w którym do wystawionego uprzednio 
paragonu  wystawia  się  jeszcze  dodatkowo  fakturę.  Gdyby  chcieć  księgować 
przychody  na  podstawie  zestawienia  faktur  i  raportów  fiskalnych  dobowych 
(miesięcznych),  powstałby  natychmiast  problem  związany  z  brakiem  zgodności 
uzyskanych faktycznie przychodów i kwot, wykazanych w PKPiR. 
 
Rozporządzenie wprost normuje tę sytuację: 
 
Podatnicy, którzy  wystawili  fakturę  do  paragonu  nie  wpisują  do  księgi  kwot 
wynikających z faktur dokumentujących dokonanie sprzedaży uprzednio zare-
jestrowanej przy zastosowaniu kas rejestrujących. Ale, co bardzo istot-
ne:  należy  w  sposób  trwały  połączyć  zwrócony  oryginał  paragonu  fiskalnego 
z kopią wystawionej faktury. Oznacza to, że wydając fakturę do paragonu, któ-

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

8

 

rego klient nie może zwrócić (np. w wyniku zagubienia), narażamy się na zapła-
tę podatku dochodowego (i podatku VAT) od kwoty sprzedaży, której faktycznie 
nie wykonaliśmy. Dlatego w większości punktów sprzedaży sprzedawcy umiesz-
czają zastrzeżenie dotyczące wydania faktury po uprzednim wydaniu paragonu. 

 
Podatnicy zwolnieni z podatku VAT w związku z wysokością obrotów są obowiązani prowa-
dzić specjalną ewidencję sprzedaży służącą do ustalenia uzyskanych przychodów i – w kon-
sekwencji – momentu utraty zwolnienia z VAT, po przekroczeniu limitu przychodów. Podatni-
cy  ci  mogą  dokonywać  zapisów  dotyczących  przychodów  ze  sprzedaży  towarów  i  usług 
na koniec miesiąca, łączną kwotą wynikającą z miesięcznego zestawienia, sporządzonego 
na podstawie danych wynikających z tej ewidencji. 
 
Zestawienie musi zawierać co najmniej następujące dane: 
 

 

datę i kolejny numer zestawienia, 

 

sumę przychodów ze sprzedaży pomniejszoną o należny podatek od towarów i usług 

(jeśli wystąpi) oraz o wartość towarów i usług niestanowiącą przychodów w rozumie-
niu  ustawy  o  podatku  dochodowym  i  powiększoną  o  przychody  nieobjęte  obowiąz-
kiem ewidencjonowania dla celów podatku od towarów i usług. 

 
Być  może  ten  przepis  wyda  Ci  się  niezrozumiały.  Należy  jednak  pamiętać,  że  istnieją  przy-
chody,  które  będą  przychodami  dla  celów  podatku  od  towarów  i  usług,  a  jednocześnie  nie 
będą stanowić przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku docho-
dowym od osób fizycznych. Występuje też sytuacja odwrotna – istnieją przychody stanowią-
ce przychody z działalności gospodarczej, a nieopodatkowane podatkiem VAT. Stąd zastrze-
żenie, o którym mowa wyżej. 
 
Omówione  zasady  dokumentowania  i  ewidencjonowania  dotyczą  przychodów  ze  sprzedaży 
towarów  i  usług.  Przychody  te  wykazujemy  w  kolumnie  7  PKPiR.  Istnieje  jednak  kategoria 
przychodów,  które  nie  stanowią  przychodu  z  działalności  podstawowej,  ale  stanowią  przy-
chód z działalności gospodarczej. 
 
Przypomnijmy (pisałem o tym w lekcji nr 7), że przychody niestanowiące przychodów z dzia-
łalności  podstawowej  ewidencjonujemy  w  kolumnie  8.  Zaliczyć  do  nich  możemy  między  in-
nymi  przychody  ze  sprzedaży  środków  trwałych  oraz  wyposażenia,  otrzymane  dotacje 
przedmiotowe,  subwencje  i  inne  nieodpłatne  świadczenia  z  wyjątkiem  tych,  które  stanowią 
zwrot  wydatków  poniesionych  na  zakup  lub  wytworzenie  środka  trwałego  (jeśli  dotacje  te 
i subwencje nie są zwolnione od podatku dochodowego), otrzymane kary umowne, uzyskane 
świadczenia  w  naturze  i  świadczenia  nieodpłatne,  odsetki  od  środków  pieniężnych  trzyma-
nych  na  rachunkach  bankowych  otrzymywanych w  związku  z  prowadzoną  działalnością  go-
spodarczą. 
 
Zapisy w księdze dotyczące tych przychodów muszą być oczywiście dokonywane na podsta-
wie dokumentujących je prawidłowych dowodów księgowych. 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

9

 

R

ÓŻNICE KURSOWE

 

 
Obecnie przedsiębiorcy często uzyskują przychody w walutach obcych. W sytuacji, w której 
dzień zarachowania i dzień faktycznej zapłaty jest ten sam, nie ma problemu – przedsiębior-
ca  uzyskuje  przychód  według  faktycznie  zastosowanego  kursu  przeliczenia.  Ale  w  sytuacji, 
w której  pomiędzy  dniem  zarachowania  sprzedaży  a  dniem  ich  zapłaty  wystąpi  odstęp  cza-
sowy, kurs waluty zastosowanej do celów zarachowania może się różnić od kursu, który zo-
stał  zastosowany  w  dniu  zapłaty.  Powstaną  wtedy  różnice  kursowe.  Również  w  sytuacji, 
w której  dokonujemy  zakupów  rozliczanych  w  walutach  obcych,  powstają  różnice  kursowe. 
I wtedy też może powstać z ich tytułu przychód. 
 
Otóż,  jeżeli  między  dniem  zarachowania  kosztów  (przychodów)  a  dniem  ich  zapłaty  (otrzy-
mania należności) występują różne kursy walut, powstają różnice kursowe.  
 

Dodatnie różnice kursowe zwiększają przychody, a ujemne – zwiększają koszty 
uzyskania przychodów. 

 
Dodatnie różnice kursowe powstają, jeżeli wartość: 
 

1)

 

przychodu należnego wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według 

kursu  średniego  ogłaszanego  przez  Narodowy  Bank  Polski  jest  niższa  od  wartości 
tego przychodu w dniu jego otrzymania, przeliczonej według faktycznie zastosowane-
go kursu waluty z tego dnia; 

2)

 

poniesionego kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według 

kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest wyższa od wartości 
tego kosztu w dniu zapłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu wa-
luty z tego dnia; 

3)

 

otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie ob-

cej w dniu ich wpływu jest niższa od wartości tych środków lub wartości pienięż-
nych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, 
według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5; 

4)

 

kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego udzielenia jest niższa od wartości 

tego kredytu (pożyczki) w dniu jego zwrotu, przeliczonej według faktycznie zastoso-
wanego kursu waluty z tych dni; 

5)

 

kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego otrzymania jest wyższa od war-

tości  tego kredytu  (pożyczki)  w  dniu  jego  spłaty,  przeliczonej  według  faktycznie  za-
stosowanego kursu waluty z tych dni. 

 
Jeżeli przy obliczaniu wartości różnic kursowych nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie 
zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez Naro-
dowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. 
 
Ale uwaga! Jeżeli faktycznie zastosowany kurs waluty jest wyższy lub niższy odpowiednio 
o więcej  niż  powiększona  lub  pomniejszona  o  5%  wartość  kursu  średniego  ogłaszanego 
przez  Narodowy  Bank  Polski  z  ostatniego  dnia  roboczego  poprzedzającego  dzień  faktycznie 

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

1

0

 

zastosowanego kursu waluty, organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej 
wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających zastosowanie kursu waluty. W razie niedo-
konania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają zastosowanie faktycz-
nego kursu waluty, organ podatkowy określi ten kurs, opierając się na kursach walut ogła-
szanych przez Narodowy Bank Polski. 
 
Przez  średni  kurs  ogłaszany  przez  Narodowy  Bank  Polski  dla  celów  ustalania  różnic  kurso-
wych  należy  rozumieć  kurs  z  ostatniego  dnia  roboczego  poprzedzającego  dzień  uzyskania 
przychodu lub poniesienia kosztu. 
 
Za koszt poniesiony uważa się koszt wynikający z otrzymanej faktury (rachunku) albo inne-
go dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), a za dzień zapłaty – dzień uregu-
lowania zobowiązań w jakiejkolwiek formie, w tym w wyniku potrącenia wierzytelności. 
 
Różnice kursowe stanowiące przychód księgujemy w kolumnie 8 na podstawie samodzielnie 
sporządzonego dowodu wskazującego źródło powstania różnic i zastosowane kursy oraz da-
ne (numery) faktur lub innych dowodów, na podstawie których wyliczamy różnice kursowe. 
Przykłady dokumentów dotyczących różnic kursowych i sposób ich sporządzania będę oma-
wiał w lekcji nr 14. 

R

ABATY I ICH DOKUMENTOWANIE

 

 
W  przypadku,  kiedy  udzielamy  upustu  (rabatu)  w  trakcie  negocjacji  przed  dokonaniem 
sprzedaży, paradoksalnie rabat czy upust w sensie podatkowym nie wystąpi. Po prostu wy-
negocjujemy określoną cenę sprzedaży, nastąpi wystawienie faktury w negocjowanej wyso-
kości  i  zapłata.  Nie  ma  konieczności  uwzględniania  rabatu  w  PKPiR  –  faktycznie  operacja 
została bowiem wykonana przy indywidualnie ustalonej cenie sprzedaży. 
 
Inaczej będzie jednak w przypadku, w którym już po dokonaniu sprzedaży, wystawieniu pa-
ragonu (faktury) czy ujęciu tej sprzedaży w jednym z zestawień udzielimy klientowi rabatu. 
Liczba sytuacji, w których dochodzi do negocjacji ceny po sprzedaży, jest ogromna. Może to 
być przekroczenie progu obrotów z jednym kontrahentem, może to być uznanie częściowej 
wady towaru i usługi, może to być chęć przekonania nabywcy, aby odstąpił od zamiaru zwro-
tu towaru. 
 
W  takiej  sytuacji  po  udzieleniu  rabatu  należy  wystawić  dokument  korygujący  (np.  fakturę 
korygującą VAT – w przypadku podatników czynnych, notę księgową – w przypadku podatni-
ków zwolnionych), której wartość należy ująć w kolumnie 7 ze znakiem minus. 
 
Jeśli  przedsiębiorca  ewidencjonuje  przychody  na  podstawie  zestawień  zbiorczych,  kwoty 
zmniejszeń  oraz  udzielonych  rabatów  są  w  nich  wykazywane,  zatem  przychód  wynikający 
z zestawień je uwzględnia.  

background image

 

Zrozumieć PKPiR – lekcja 8 

 

podatki

.biz

 

Stron

a

1

1

 

Z

WROTY TOWARÓW

,

 REKLAMACJE 

 

 
Analogiczna  sytuacja  występuje  w  przypadku  zwrotu  towarów.  Zwrot  może  nastąpić  z  róż-
nych  przyczyn.  W  sytuacji,  w  której sprzedaż  została  już  zaewidencjonowana,  a  potem  na-
stępuje zwrot towaru (lub zwrot kwoty albo części kwoty w przypadku usług), zachodzi ko-
nieczność wystawienia dokumentu korygującego (faktura korygująca VAT, nota korygująca). 
W przypadku, w którym przychody ewidencjonowane są na podstawie zestawień zbiorczych, 
kwoty  zwrotów  powinny  zostać  w  nich  wykazane  –  i  przychód  wynikający  z zestawień  je 
uwzględnia.  
 

Uwaga! 
Zwroty towarów (czy uznanie reklamacji w przypadku usługi) i związana z nimi 
korekta przychodów budzą szczególne zainteresowanie fiskusa. Dlatego istotne 
jest,  aby  były  dokładnie  udokumentowane.  W  przypadku  korekty  przychodów 
z powodu reklamacji lub uznania innych roszczeń klienta czasami nie wystarczy 
wystawienie dokumentu korygującego. Reklamacje i zwroty należy więc odpo-
wiednio dokumentować, wskazując przyczyny, gromadząc dane osoby zwraca-
jącej towar itp. 
 
Zapewne  spotkaliście  się  z  sytuacjami,  w  których,  reklamując  towar  i  żądając 
zwrotu  gotówki,  musieliście  podpisać  różnego  rodzaju  protokoły  –  to  właśnie 
dokumentacja,  która  będzie  używana  dla  celów  dowodowych  w  razie  sporu 
z urzędem skarbowym. 

 
W wielu sytuacjach zwrot towaru nie będzie zawiniony przez sprzedawcę czy dostawcę towa-
ru.  Odrębne  przepisy  przewidują  bowiem  taką  możliwość,  niezależnie  od  jakości  towaru 
(np. przy  sprzedaży  na  odległość  konsument  ma  prawo  odstąpić  od  umowy  bez  podania 
przyczyny  w  określonym  przepisami  terminie).  Warto  więc  przygotować  odpowiednie  doku-
menty wewnętrzne, na których gromadzić będziemy informacje dotyczące sytuacji, w której 
nastąpił zwrot (imię i nazwisko konsumenta, numer zwróconej przesyłki, wartość korygowa-
nej sprzedaży itp.). 
 
A  już  za  tydzień  przechodzimy  do  bardziej  praktycznych  zagadnień.  Zajmiemy  się  między 
innymi  sporządzaniem  dokumentów  własnych  w  sytuacjach,  w  których  nie  możemy  w  inny 
sposób udokumentować operacji. Omówimy również szczegółowo dokumenty, których zada-
niem jest dokumentowanie poszczególnych operacji. Pokażę także kilkanaście przykładowych 
dokumentów księgowych najczęściej stosowanych w poszczególnych operacjach.  
 
Romuald Gabrysz