Pedagogika massmediów

25.02.2005

- == BLOK WPROWADZAJĄCY == -

Dlaczego pedagogika w mediach? Dlaczego mamy się tego uczyć?



bo media wpływają na całą osobę i chcemy się przekonać do czego zdolne są media, co może się stać z człowiekiem
pod wpływem mediów



bo media kształtują postawy więc dziennikarz jest nie tylko nauczycielem ale i wychowawcą



media mają wychowywać (metoda mediów – media które nie tylko kształtują, ale i wychowują)



bo otwiera się możliwość mówienia o mediach w szkole, jest to tzw. ścieżka czytelniczo-medialna

** Współczesna mitologizacja **

To tzw. mity współcześnie społeczne. Są związane z mediami, Być może, gdyby nie było mitów nie było by mediów.
Mit – to pogląd, który nieistniejącym wydarzeniom i zjawiskom nadaje pozory niewzruszonej prawdy.
Istotną funkcją mitu jest pozorowanie prawdy, odbywa się ona w sposób mistrzowski, co sprawia, że nie da się mitu od razu
wyczuć.  Dlatego  jeśli  do  przeciętnego  człowieka  dociera  mit,  to  on  nic  nie  podejrzewa.  Musi  on  mieć  gwarancję
wiarygodności.  Każdy  mit  jest  bardzo  naturalny  poprzez  upozorowaną  naturalność  mitu.  Podstawowym  składnikom  mitu
nadaje  się  wymowę  naturalną.  Mit,  który  dopuszcza  cień  wątpliwości  prowadzi  do  samo-obalenia.  Huber  Shiller  –  mitu
używa się, by panować nad ludźmi.
Mamy stare mity i nowe. Stare to te sprzed ’89 roku, nowe powstałe po ’89.
Psychologowie  mówią,  że  Polacy  stali  się  w  czasie  komunizmu  podatni  na  mity.  Po  ’89  roku  mity  miały  dobre  podłoże.
Jerzy Gaul „Odra” 1995, nr 11: „Nowe polskie mitologie”: „Komuniści wznosili wiele bezproduktywnych fabryk, jedynym
chwalebnym wyjątkiem okazała się fabryka mitów. Jej wytwory do dzisiaj tkwią w ludzkich duszach”.

Skąd są mity?
Konstruktorów mitów jest wielu choć się nie ujawniają, najczęściej są to:

ludzie biznesu

kreatorzy mody i reklamy

dysponenci propagandy

służby wywiadowcze różnych państw

partie polityczne

utajnione organizacje

właściciele mediów

ugrupowania terrorystyczne

Dużą rolę w tworzeniu mitów spełniają mechanizmy różne, np. teoria logomachii – autor Wołkoff – na początku wynajduje
się formuły na temat zjawiska, które przypadną do gustu tzw. przywódcom opinii, mediom. Oni rozpowszechniają etykietę
wśród tzw. opinii publicznej.
Propaganda szeptana – przyczynia się najbardziej do rozpowszechnienia mitów.
Również media.
Istnieją podziały mitów:

Ze względu na treść

a.) polityczne - dotyczą walki o władzę, odnoszą się do utrwalania władzy, są potrzebne do walki z przeciwnikami

politycznymi.  W  okresie  Polski  Ludowej  konstruowano  liczne  mity  polityczne,  np.  mit  ustroju  sprawiedliwości
społecznej,  mit  Polski  kraju  ludzi  kształcących  się,  mit  wyzwolenia  Polski  przez  armię  radziecką.  Po  ’89  roku
pojawiły  się  nowe  mity  polityczne  np.  mit  polskiego  piekła,  miał  zapobiec  próbom  dekomunizacji  państwa,
współdziałały  z  nim  dwa  hasła:  grube  kreski  i  nie  będzie  polowań  na  czarownice.  To  wszystko  wspierano  mitem
powszechnego umocnienia Polaków. Jest tu tez mit nieudolności politycznej prawicy czy lewicy.

b.) ideologiczne – z tzw. okresu minionego (Polska Ludowa) było ich sporo, był to środek w ateizowaniu społeczeństwa,

np. mit niezgodności wiary z nauką, mit prywatności religii (religia jest nie tylko sprawa osobista, ale i prywatną,
dlatego nie może być czynem publicznym), mit tolerancji.

c.) gospodarcze – obejmują sprawy o aktualnym poziomie wzrostu gospodarczego, stopy życiowej, ludności i

dobrobytu.  Trudno  je  wykryć,  bo  są  ukryte,  bo  wtopione  są  w  życie  podatnika,  pracownika.  Np.  mit  sukcesu
gospodarczego,  w  PRL-u  mit  wyższości  socjalizmu,  mit  prymatu  gospodarczego  przed  człowiekiem,  mit
konsumpcjonizmu -tworzy on w człowieku postawę konsumpcyjną. Czasem są epizodyczne np. mit nieopłacalności
kopalni.

d.) handlowe – mają służyć reklamie i do walki z konkurencją. A reklama ma tak oddziaływać, by odbiorca zachowywał

się  przedrefleksyjnie.  W  związku  z  rozwojem  w  Polsce  przemysłem  pornografii  zaczął  funkcjonować  mit
nieuchronności  pornografii.  Przedstawiciele  tego  przemysłu  utrzymują,  ze  ludzie  potrzebują  tej  pornografii  np.  w
mediach.

e.) naukowe – dotyczą funkcji i celów, badań naukowych. W PRL-u istniał mit, że nauka może rozwiązać wszystkie

problemy człowieka. Mit wyższości nauki nad religią.

Inne typy mitów:

funkcjonujące

zdemaskowane (obalone)

- długofalowe
- doraźne – np.. mit podziemia aborcyjnego

antykościelne:



dotyczące istoty Kościoła i jego miejsca w społeczeństwie, po ’89 roku mity szokujące, mit Kościoła
rządzącego państwem, mit kościoła organizacji (powstał w latach 60., dał mu początek Tadeusz Breza swą
książką” Spiżowa brama”), mit Kościoła tworzącego państwo wyznaniowe



odnoszące się do misji nauczycielskiej Kościoła, by obniżyć jego autorytet; mit Kościoła ciemnogrodu.



eksponujące negatywne postawy i cechy członków Kościoła. Np. mit mieszania się Kościoła do polityki
(powstał za czasów stalinowskich). 75% Polaków uważa obecnie, że Kościół się miesza do polityki.

** Propaganda szeptana **

Jest skutkiem najwyższym w utrwalaniu mitów, jest faktem.
To indywidualne i bezpośrednie oddziaływanie perswazyjne na jednostkę lub niewielką grupę ludzi w celu przekonania jej do
pewnych  opinii  i  poglądów  a  także  oczekiwanych  decyzji  i  zachowań.  Nie  jest  to  propaganda  „na  ucho”.  Jest  oparta  na
bezpośrednich działaniach. Jest propaganda okazjonalną = jednostka wykorzystuje każdą okazję, by oddziaływać na drugiego
człowieka.  Oparta  jest  na  bezpośrednim  kontakcie  osób,  bez  mediów,  nie  potrzebuje  mediów  do  zaistnienia.  I  to  jest  jej
najmocniejszą stroną, bo oddziałuje bezpośrednio na człowieka. Opiera się na psychicznej potrzebie prowadzenia rozmów.
Potem prowadzona jest przez dysponenta propagandy do rozmowy kontrolowanej. To rozmowa interaktywna, rozmowa idzie
z obydwu stron.

Podział propagandy szeptanej:

1. ze względu na cel:

informacyjna

interpretacyjna

inspiracyjna

demaskująca

2. ze względu na źródło

spontaniczna (powstaje jako decyzja konkretnej jednostki)

zorganizowana (przygotowana przez grupę ludzi)

3. ze względu na efekt końcowy

skuteczna (realizuje założony cel)

nieskuteczna

ze skutkiem bumerangowym (cel odwrotnie zamierzony)

Jakimi środkami posługuje się propaganda szeptana:

demagogia – działanie obliczone na łatwy efekt (ponętne obietnice, ładne słowa itp.)

zręczne operowanie plotką – plotka to potajemne przekazywanie niesprawdzonej wiadomości na niekorzyść osoby
trzeciej

4.03.2005

Podatni najbardziej na propagandę szeptaną:

malkontenci

niepoprawni pesymiści

ludzie uprawiający krytykanctwo

osoby cierpiące na poczucie niższości, zakompleksione

wrażliwi na plotkę

ci co uważają, ze są niedoceniani

Wnioski:

1.) Trzeba głośno mówić o istnieniu propagandy szeptanej, nie można jej bagatelizować
2.) Należy uwrażliwiać na jej funkcjonowanie, by przygotować do odpowiedniej reakcji na to zjawisko, by

przygotować do dyskusji na ten temat. Należy zapoznać z tą problematyką dziennikarzy. Nie ma pozytywnej
propagandy. Jedynym liczącym się środkiem jako przeciwstawienie jej jest świadectwo chrześcijańskie. Jest
ono bardzo ważne, choć nie znamy jego mechanizmów. (na temat świadectwa pisze Jan Paweł II w
„Evangeli nuncuandi” – świat idzie tylko za tymi, którzy są autentycznymi świadkami).

3.) Propaganda ta żeruje na ignorancji, niewiedzy, dlatego człowiek powinien cały czas pogłębiać swą wiedzę o

człowieku, świecie. Wiedza ta musi być stale pogłębiana i musi pochodzić z wielu źródeł.

4.)  Trzeba jak najwięcej czytać
5.)  Należy postulować podjęcie badań naukowych
6.)  Modlitwa

Małe proroctwo: Jeżeli ugrupowaniom lewicowym  i liberalnym w Polsce uda się wprowadzić istotne zmiany  zarówno w
ustawodawstwie  jak  i  mentalności  społeczeństwa  w  odniesieniu  do  aborcji,  eutanazji,  pornografii,  narkomanii,  związków
seksualnych oraz religii w szkole, to nie ulega wątpliwości, ze dojdzie do tego przy istotnym udziale propagandy szeptanej.

** Iluzja w mediach **

Wśród  filozofów,  polityków  i  mediatorów  upowszechnia  się  przekonanie,  że  wadzę  nad  ludźmi  zdobywa  się  przez
zawładnięcie ich wyobraźnią. Narzędziem umożliwiającym to jest iluzja. Jej obecność w życiu człowieka stale się powiększa.
Iluzja  przestała  być  domeną  cyrków,    teatrów  ulicznych  czy  kin.  Świat  mediów  buduje  w  wyobraźni  świat  daleki  od
rzeczywistości. Iluzja stała się towarem, sprzedaje się go w opakowaniu atrakcyjnym, ponętnym. Nie trudno jej nie kupić
Iluzja nie jest mistyfikacją, nie jest chwilowym złudzeniem czy halucynacją.

Terminologia
Słowo „iluzja” – łac. illusio: udawanie, złudzenie, kuszenie

franc, illuzioner

W każdej pokusie jest jakiś element iluzji = szatan to największy iluzjonista.
Definicja: Iluzja to subiektywne przekonanie o czymś, co w rzeczywistości nie istnieje.

Kto jest podatny na iluzje?

osoby z niskim progiem odporności psychicznej

z wybujałą ambicją

przeżywające poczucie krzywdy i odrzucenie

zmagające się z samotnością

ci co trudno nawiązują kontakty

ci pod wpływem tzw. mechanizmów obronnych

Następstwa ulegania iluzji:

iluzja fałszuje rzeczywistość więc stwarza nieprawdziwy obraz rzeczywistości

jest więc nieprawidłowa diagnoza tej rzeczywistości

człowiek taki wykazuje brak orientacji w najważniejszych sprawach życiowych, jest zdezinformowany

jeśli człowiek okłamuje siebie zgadzając się na iluzje, to iluzja jest postacią samozniewolenia

gdy iluzja staje się narzędziem w totalitaryzmie ma charakter kryminogenny

Iluzja w mediach

Media tak oddziałują, że wywołują w wyobraźni człowieka iluzję. W samych mediach nie ma iluzji. Obszar iluzji powiększa
rosnący stale stan imitacji. I ten świat imitacji, kopii, jest coraz bardziej sugestywny. Człowiek coraz łatwiej oddala się od
oryginału, pozostając w imitacji i traci tą różnicę. Człowiek traci umiejętność rozumienia za pośrednictwem oczu przez iluzję.

Jak się chronić przed iluzją:

Przykład Chrystusa. Jezus negatywnie oceniał trwanie człowieka w iluzji (wówczas nie było takiego słowa, ale było
takie zjawisko), szczególnie u uczniów zdecydowanie na nią reagował. Gdy widział przejawy iluzji mówił: „Nie
każdy, który mi mówi Panie Panie wejdzie do Królestwa Bożego” Mt 7,21. Chrystus sprowadza na ziemie ze świata
iluzji. Do osób które były całe życie w iluzji mówi: „Nigdy was nie znałem...”

Iluzja jest następstwem mitu, manipulacji, trzeba pogłębiać swą wiedzę

Trzeba pogłębiać wrażliwość naprawdę

Trzeba widzieć, oceniać i działać – to jest metoda

Trzeba stosować zasadę otwierania oczu w stosunku do ludzi, żyjących w iluzji – to uczynek miłosierdzia

Cennym środkiem przeciw iluzji jest kontemplacja sztuki i przyrody

Również środki religijne: modlitwa, medytacja, rachunek sumienia, modlitwa do Ducha Świętego

** Uzależnienie od mediów **

jako problem współczesnej pedagogiki

O zagrożeniach płynących z mediów mówiono już dawno. Głównym zarzutem pod ich adresem był fakt, że telewizja jest
złodziejem czasu. Innych zagrożeń nie dostrzegano, nie uświadamiano sobie. Niewielu zdaje sobie sprawę, że uzależnienie to
bardzo duży problem, największy ze strony mediów. To uzależnienie wywołuje w psychice bardzo trwałe ślady.

Zjawisko:

różne są rodzaje uzależnienia się człowieka, jednym z nich jest uzależnienie od mediów. Na to zjawisko wskazują
terminy takie jak: telemania, narkomania telewizji, toksyczność mediów, zniewolenie przez media, kult internetu.

Jest ono traktowane jako pierwsze i najważniejsze na liście zagrożeń ze strony mediów.

Przekaz jest zindywidualizowany, to publiczność jest masowa, nie przekaz.

Zjawisko to ma miejsce gdy:

1.)  jednostce trudno się obejść bez TV czy internetu, odstawienie ich wywołuje niezadowolenie, agresję itp.
2.)  gdy ma to wpływ negatywny na wypełnianie obowiązków przez jednostkę
3.)  gdy na korzystanie z danego medium jednostka przeznacza nadmierną ilość czasu.
-

to uzależnienie powoduje sytuację, że człowiek nie jest w stanie powiedzieć sobie dosyć

nie można nazwać uzależnieniem różnych przyzwyczajeń

mówi się też o tzw. nałogu używania gier komputerowych

od ’89 roku wprowadzono w Polsce tzw. pisma kolorowe, również od nich są uzależnienia. One wprowadziły tzw.
latynoamerykanizację kultury

gdy się mówi o terapii za pomocą mediów to wyłącznie za pomocą mediów drukowanych (biblioterapia)

to tzw. epoka uwodzenia

Skutki:

stępienie wrażliwości ludzkiej, postawa obojętności np. wobec tragedii pokazywanej w mediach

niechęć do kultury wysokiej

człowiek gubi proporcje odniesienia do świata wartości, następuje dezorientacja, nie wie co jest ważne co nieistotne.

ogranicza się w człowieku kreatywność, której wrogiem jest konsumpcja

człowiek staje się mniej podatny na wpływ pedagogiki czy dydaktyki

izolacja jednostki od innych ludzi, samotnicze przezywanie życia

zapomnienie o obowiązkach, zdrowiu

Analiza tych skutków potwierdza, że zjawisko to to jedna z najważniejszych degradacji człowieka. Więc to problem i
moralny i pedagogiczny.

Czynniki/okoliczności ułatwiające uzależnieniom od mediów:

człowiek z natury szuka przyjemności a unika cierpienia

istnieje w człowieku tendencja do uciekania od problemów życiowych

człowiek powtarza czynności, które mu się kojarzą z przyjemnościami

obecnie zaś mamy skrzyżowanie cywilizacji konsumpcji i obrazu – to bardzo ułatwia temu uzależnieniu, to tzw.
konsumowanie obrazu

przyspiesza to hasło, że życie powinno być lekkie, łatwe i przyjemne

motorem tych trendów jest ogłupiająca reklama, kształtująca postawy konsumpcyjne, pobudzająca łakomstwo i
erotyzująca wyobraźnię, prowadzi do uzależnień

iluzoryczność mediów daje też poczucie zaspokojenia potrzeb

mity przyczyniają się też do uzależnienia

To uzależnienie staje się groźną formą współczesnego niewolnictwa.

Wnioski:

należy więcej mówić i pisać o tym zjawisku i o skutkach uzależnienia

powinno się stosować przemyślaną kontrolę dostępu do mediów dzieci

mówić o mechanizmie błędnego koła, im bardziej uzależniony od mediów tym bardziej podatny na ich wpływ

należy promować słowo pisane, czytanie, kulturę czytania

należy promować ciszę

Rodzina – tzw. „domowe media” najczęściej uzależniają i rodzina to jest najbardziej optymalne środowisko na
uzależnienia

środki chroniące przed uzależnieniem:

1.) kontemplacja sztuki i przyrody
2.) doprowadzenie do kontaktu takiej młodej osoby z „miejscem genialnym”, działającym na wyobraźnie

mocno, by była czysta, nie zniewolona. Papież nazywa takie miejsce genius lotsi.

11.03.2005

** Prawda w mediach **

Czy prawda w mediach może wygrać z kłamstwem?

Obraz w mediach obciążony jest stereotypami, że media kłamią. Stąd błędne wrażenie, że w mediach prawda musi

przegrywać,  że  kłamstwo  musi  dominować.  Gubimy  z  pola  widzenia  tych  dziennikarzy,  którzy  mówią  prawdę.  Stosunek
dziennikarzy do prawdy jest problemem  kluczowym  i funkcjonowanym. Jan Paweł II ilekroć mówi o mediach, podejmuje
problem relacji ludzi mediów do prawdy. 1998: „ Właściwym celem i zadaniem społecznych środków przekazu jest służba
prawdzie  i  jej  obrona”;  2000:  „Bądźcie  wierni  prawdzie”.  W  27  orędziach  na  Światowy  Dzień  Środków  Społecznego
Przekazu (3 niedziela września) papiez mówi o stosunku mediów do pracy.

DLACZEGO DZIENNIKARZE KŁAMIĄ?
Chodzi o mediologię okłamywania. Istnieją 4 główne motywy:

1.) Chęć zysku to najczęściej spotykany motyw – Ludzie mediów chcą zrobić dobry interes, posługując się półprawdą,

plotką, iluzją, przemilczeniem itp. Ten zysk może mieć różne formy od materialnego poprzez zyskiwanie na
popularności, a skończywszy na korzyściach politycznych. Motyw ten realizowany jest na różnych polach, np. przez
fałszowanie obrazu gospodarki, przestępstwa itp. „Gdzie mówią pieniądze, tam milczy prawda” – przysłowie. Inny
przykład to tworzenie mitu niezależności politycznej telewizji publicznej.

2.) Indolencja - działanie niezgrabne, niezręczne, wynikające z niewiedzy. Media nie przekazują pełnej prawdy o

faktach, bo tego nie potrafią z różnych powodów. Są powierzchowni w zbieraniu materiałów, są w pośpiechu, kierują
się emocjami czy alergią do pewnych tematów. Np. nie pokazując osiągnięć Polaków czy Kościoła.

3.) Uleganie określonej poprawności politycznej – jest często ona potwierdzana w wypowiedziach autorytetów lub

spreparowanych sondażach opinii publicznej. Utrwala to tzw. spirala milczenia – to taki układ opinii, którzy ludzi nie
poddający się opinii milczenia mają przekonać, że stanowią mało liczącą się mniejszość. Chodzi o przekonanie tego
człowieka, że nie warto by głosił swoje poglądy. Ci ludzi zaczynają się bać „ciszy politycznej” wokół swojej osoby,
że nikt ich już nie cytuje, że są na marginesie. Nie dopuszcza się do głosu osób, które nie mieszczą się w danej
poprawności politycznej.

4.) Poczucie bezkarności – nie rozlicza się dziennikarzy i nie pociąga do odpowiedzialności. A jest tak, bo olbrzymia

większość odbiorców nie wie, jak powinny funkcjonować media w państwie demokratycznym. Wychowani w czasie,
gdzie media spełniały inne funkcje. Media też nie mówią o tym, jakie powinny one same być.

Rok temu przeprowadzono sondaż OBOPu, z którego wynika że Polacy najbardziej z instytucji ufają Telewizji Polskiej,

potem Wojsku, a potem Kościołowi.
Społeczeństwo jest pobłażliwe w ocenie mediów, wyjaśniają to pewne mechanizmy:



brak odpowiedniej reakcji sprawia, że dziennikarze utwierdzają się w przekonaniu, że w ich relacji do prawdy jest
wszystko w porządku



Polacy jako społeczeństwo posttotalitarne wynieśli z komunizmu niska wrażliwość wobec prawdy i zakłamania w
życiu publicznym



lud chce być okłamywany



cywilizacja obrazu, która pozbawia człowieka krytycyzmu



pewne hasła, slogany autorytetów, np. uniwersalna tolerancja – „ Róbta co chceta”



odrzuca się prawdę obiektywną, jest subiektywna prawda

CO ROBIĆ BY PRAWDA W MEDIACH NIE PRZEGRAŁA?

trzeba wychowywać do prawdy

uczyć właściwego reagowania na zakłamanie językowe, na niestosowność

uczyć sztuki dawania świadectwa prawdy

uczyć umiejętności wykrywania w mediach postaci zakłamania

nauczyć czerpania informacji z wielu źródeł

tak należy wychowywać dzieci i młodzież do mediów, by gdy dorosną mogły wpływać na nie pozytywnie i
przyczyniali się do poszanowania prawdy

trzeba publicznie wspierać tych dziennikarzy, którzy nie chcą się plamić kłamstwem

** Dominacja obrazu **

jako problem pedagogiczny

Dlaczego mamy się tym zajmować?

Obraz jest po części składnikiem propagandy wizualnej

Obraz jest elementem współczesnej kultury

Obraz wykazuje coraz większy wpływ na jednostki społeczne

Obraz jest istotnym elementem i składnikiem cywilizacji

Każdy z nas żyje w jakiejś mediosferze, w jakimś środowisku mediów. Mediosfera każdego człowieka jest inna, tak jak inny
jest każdy człowiek i inaczej przeżywa kontakt z mediami. W tej mediosferze są sektory:
I ikonosfera – środowisko obrazu
II logosfera – środowisko słowa
III sonosfera – środowisko dźwięku
IV – galenosfera – środowisko ciszy
Całość tej mediosfery dae infosferę.

NOWA IKONOSFERA

Paweł VI, „Evangeli nunciandi” - “Cywilizacja słowa zdaniem wielu fachowców uważana za nieskuteczną (...) a teraz
nadchodzi nowy styl życia – cywilizacja obrazu”

Co wskazuje na to, że mamy cywilizację obrazu?

1.)  mamy gigantyczny rozwój magazynów ilustrowanych, gdzie słowo zajmuje coraz mniej miejsca
2.)  spadek czytelnictwa, ludzie wola oglądać niż czytać, kultura oglądactwa wypiera kulturę czytelnictwa
3.)  również w wydawnictwach religijnych jest więcej obrazów
4.)  rozwój wydawnictw albumowych
Dzieje się  tak,  bo  obraz łatwiej i  skuteczniej  przemawia  do  człowieka,  łatwiej niż  słowo.  Obraz  odgrywa  dużą  rolę  w

ewangelizacji.  Jest  też  dużym  narzędziem  propagandy.  Kiedy  mówimy  o  obrazie  uwzględniamy  obraz  TV,  filmowy,
fotografii,  bilboardu,  plakatu,  ulotki,  rysunku,  komiksu,  graffiti.  Faktem  przełomowym  w  rozwoju  obrazu  i  jego
oddziaływania  było  wprowadzenie  ruchu  do  obrazu  (film,  1895).  Percepcja  obrazów  jest  skuteczna,  bo  działa  na  zasadzie
środowiska, a ono ma to do siebie, że te same bodźce bombarduje  psychikę w sposób identyczny i przez dłuższy czas. Nie
należy lekceważyć więc drobiazgów w środowisku, w którym żyjemy.

Jest pewien mechanizm w obcowaniu z obrazem, np. przy fotografii mamy pewną namiastkę kontaktu z osobą. To

jakby zafałszowanie rzeczywistości. Te mechanizmy to:
- mechanizm projekcji i mechanizm identyfikacji – zawsze oglądamy to co chcemy zobaczyć.

TEATRALIZACJA ŻYCIA
Zjawisko polegające na tym, że przyglądając się obrazowi, człowiek utrwala w sobie postawę widza, wystarcza mu to co się
dzieje  na  scenie,  to  go  zadowala.  Ale  ten  mechanizm  paraliżuje  odbiorcę.  Odbiór  daje  mu  namiastkę,  ale  obraz  ubiernia
odbiorcę, to tylko iluzja, że ona uczestniczy na tej scenie.

EFEKT TEJ DOMINACJI
W  skutek  niedoboru słowa  a  zwłaszcza  w  następstwie jego  marginalizacji  cierpi  rozwój jego  intelektu.  Bez  udziału  słowa
człowiek nie jest w stanie doskonalić swego intelektu.
Dynamika mówieni i myślenia idą ręka w rękę, między nimi jest stała wymiana siły.
Kultura  oralna  jest  pierwotna.  Człowieka  oralnego  zastąpił  człowiek  cyrografii  (rękopiśmienny),  potem  typograficzny
(kultura druku). Obecnie jest to człowiek elektroniczny lub nawet cyfrowy.
„Tylko myśl pochwycona w sieć liter żyje, działa, tworzy. Wszystko inne roznosi wiatr.”

4 składniki nieprzeciętnej indywidualności:

wyobraźnia

selekcja treści

koncentracja

cierpliwość

„Media niszczą w człowieku sacrum” Umberto Eco

18.03.2005

ORYGINAŁ CZY IMITACJA?

Stefan von Carlster, „Czy telewizja izoluje człowieka? Konsumpcja zamiast komunikacji”, Communio, 1995, Nr 6
Mamy  dziś  do  czynienia  ze  światem  imitacji.  Już  się  przyzwyczailiśmy  do  niego,  traktując  go  jako  oryginał.  Również
przeciętny odbiorca TV jest przekonany, że obraz jest prawdziwy, przezywa to, płacze, wzrusza się, denerwuje. Mówi się o
duchu  wtórności,  człowiek  ma  mentalność  wtórności.  Mówi  się  też  o  postawie  imitantora,  który  nie  tylko  zgadza  się  na
imitację, ale sam ten świat poszerza. Istnieje różnica między wpływem oryginału a imitacji na człowieka. Obraz zniekształca
rzeczywistość.

Morion  „Communio”:  „Fikcja  i  fałszerstwa  należą  do  normalnego  porządku  obrazu,  zjawiającym  się  na  ekranie  TV,  a
odniesienie się do obrazu jest wyjątkiem”.
To  takie  łatwe  przylgnięcie  człowieka  do  imitacji  obrazu,  do  cywilizacji  obrazu.  Człowiek  nie  dostrzega  różnicy  między
oryginałem a kopią, bo człowiek utracił wrodzoną zdolność rozumienia przez oczy.

Księga Syracha 17 – opis stworzenia człowieka – Bóg położył w serce człowieka Swoje oko, do podziwiania i rozumienia
bożych dzieł.

Arnhein, „Sztuka i percepcja wzrokowa”, 1978, W-wa: „Czujemy się zagubieni w obecności przedmiotów, które mają sens
jedynie dla wyobrażni niewyjałowionej”. (nie popsutej obrazami)
Jeżeli człowiek prowadzi głębokie życie wewnętrzne i nie żałuje czasu na medytację może odkryć różnicę między obrazem a
jego kopią. Zjawiska związane z cywilizacja obrazu to dziś wyzwanie dla edukacji, szkoły powinny się tym zainteresować,
bo nadmiar obrazu w życiu młodego człowieka jest czynnikiem konkurencyjnym dla rozwoju intelektualnego człowieka. Te
negatywne następstwa cywilizacji obrazu powodują marginalizację słowa, mówi się że to aspekt moralny.

opracować

rozdział 5

rozdział 8

Wychowanie do mediów – to skrót myślowy, chodzi o wychowanie do poprawnego odbioru mediów.

TERMINOLOGIA

--- Schemat komunikowania międzyludzkiego ---

Komunikowanie międzyludzkie

zbiorowe

indywidualne

bezpośrednie
np. spektakl w
teatrze

pośrednie
z udziałem
mediów

bezpośrednie
„twarzą w twarz”
np. rozmowa
dwojga osób

pośrednie
np. list, rozmowa
telefoniczna

ograniczone
np. telewizja
kablowa w
zakładzie
pracy

masowe

Różne są spojrzenia na komunikowanie międzyludzkie.

dla filozofa – to nie tyle wymiana informacji i przekazywanie wiedzy, ile dzielenie się pewnym oglądem
rzeczywistości i określonym rozumieniem świata oraz partycypacją w tym oglądzie i rozumieniu.

dla teologa – to taki przekaz osoby, który prowadzi do wspólnoty osób. W naukach teologicznych ukazywane są
różnorakie perspektywy komunikowania: eklezjologiczna, chrystologiczna, pastoralna czy homiletyczna.

dla psychologa – to porozumienie się między ludźmi, którzy wchodzą z sobą w bezpośredni kontakt poprzez
rozmowę

dla socjologa – biorą, a więc funkcjonujące dzięki pod uwagę komunikowanie pośrednie, a więc funkcjonujące dzięki
pośrednictwu mass mediów. Komunikowanie jest więc to proces oddziaływania na publiczność, w którym
urzeczywistnia się przekaz – odbiór treści”.

Należy podkreślić różnice miedzy komunikowaniem pośrednim a bezpośrednim:

bezpośrednie jest wypełnione dwukierunkowym przepływem informacji (masowe - jednokierunkowym)

bezpośrednie przebiega „twarzą w twarz” (masowe jest pośrednie)

bezpośrednie wykazuje większą skuteczność

Różnice terminologiczne

wiedza o komunikowaniu społecznym – to bardzo nieprecyzyjne określenie, bo każde komunikowanie międzyludzkie
jest społeczne

nauka o komunikowaniu masowym – bardzo popularne określenie. Ten termin przeważa nad innymi nazwami, bo nie
używa się tu słów wieloznacznych jak np. przekaz społeczny

środki społecznego przekazu – termin nieprawidłowy używany przez Kościół w Polsce. Kościół chciał budować we
wiernych świadomość, że całe społeczeństwo ma być „właścicielami” środków, nie tylko jedna partia. Żeby ludzie
wiedzieli, że nie są masą, ale społeczeństwem, które ma swoje aspiracje.

dziś używamy terminów: media, massmedia i środki komunikowania masowego.

Rozdział V

Wychowanie i propaganda

w obliczu zagrożeń –

Według pedagogów najczęściej wywierają negatywny wpływ jednostki następujące zjawiska:
-  przemoc  i  przestępczość  –  zarzuca  się  że  tv  często  pokazuje  akty  przemocy  i  przestępstwa  na  tle  rabunkowym  i
seksualnym,  sceny  tortur,  gwałtów  i  zabijania.  Wpływa  to  na  niezdrowy  rozwój  emocji  i  wyobraźni.  Młodzi  tracą
wrażliwość.  Media  kształtują  fałszywy  obraz  przestępcy,  ofiary  i  uwarunkowań  przestępstwa,  budząc  np.  sympatię  do
przestępcy.  Młodzi  często  traktują  takie  filmy  jako  instruktaż  w  życiu  chuligańskim.  Najgorszym  zjawiskiem  jest  takie
ukazywanie przemocy, które mogłoby imponować młodemu odbiorcy i skłąniac do naśladowania. Skutecznośc takich skutkó
potęgują czynniki pośredniczące u odbiorcy: błedy wychowawcze, niski iloraz inteligencji itp.
-  pornografia  –  zalew  tych  treści  po  ’89  roku.  Podejmuje  się  obecnie  w  Polsce  różnorakie  inicjatywy,  aby  zapobiec  temu
zjawisku  i  udaremnić  jego  następstwa.  Pornografia  zniekształca  obraz  człowieka,  redukuje  go  do  sfery  ciała,  będącego
przedmiotem użycia. Eliminują poczucie wstydu, niezbędne w stosunkach międzyludzkich, eskalują w uzależnieniu się od
pornografii, powodują zaburzenia w obrębie seksualności, wulgaryzację zachowań itp.
-  szkodliwe  przekazy  na  podświadomość  –  odpowiednio  preparuje  się  przekaz  na  podświadomość,  dokonując  penetracji
psychiki, manipulując.Najczęściej stosowane są dwie techniki: technika jednej klatki – obliczona na wzrokowy odbiór treści
oraz  technika  wstecznego  zapisu  –  tzw.  nagranie  ukryte,  nastawione  na  przekaz  słuchowy.  Prowadzi  to  do  zdalnego
sterowania ludzmi. Każdy rodzaj manipulacji człowiekiem jest czynem niemoralnym.
-  dominacja  obrazu  –  niesie  to  zagrożenie  dla  słowa,  tym  samym  rozwoju  umysłowego  człowieka,  prowadzi  to  do
marginalizacji  słowa.  W  pismach  też  coraz  więcej  zdjęc,  obrazów.  Spadek  czytelnictwa  tłumaczy  się  wzrostem
zainteresowania  telewicją.  Społeczeństwo  odchodzi  do  kultury  oglądactwa.  Naturalnie  dzięki  obrazom  odbiorcy  mogą
poznawać świat, rozwijać wyobraźnie, poglębiać wiedzę. Ale nie można pomijać słowa, bo to prowadzi do stępnienia uczuć i
utraty wrażliwośći. Konsumenci uzależniają się, ograniczająć swą wolność wewnętrzną. Odnotowuje się też elementy agresji
i szyderstwa w filmach dla dzieci. Ekspansja obrazu to uwięzienie słowa. Srodkiem który może uchronić przed negatywnym
wpływem obrazu może stać się logosfera.
-  propaganda  –  to  poważne  zagrożenie,  co  widac  w  totalitarnych  systemach.  To  zaplanowane  oddziaływanie  na  daną
społeczność odpowiednich treści perswazyjnych, prowadzące poprzez urobienie postaw i opinii do wywołania oczekiwanych
decyzji i zachowań.

periodyczne
np. czasopismo,
radio, telewizja

nieperiodyczne
np. książka,
plakat, ulotka

Mechanizmy propagandy:
-  środki  propagadny  –  to  główne  tworzywo  działań  propagandowych  czyli:  stereotyp,  mit,  plotka  i  kamuflaż.  Stereotypy
mogą  zniekształcać  rzeczywistość,  zawężąć  myśłenie,  prowadzić  do  niechęci  i uprzedzeń.  Mit  –  chodzi  o  mity  społeczne,
współczesne  i  polityczne.  Nadają  nie  istniejącym  wydarzeniom  i  zjawiskom  pozory  niewzruszonej  prawdy.  Są  trudne  do
wykrycia.  Plotka  –  dużą  rolę  spełnia  w  tzw.  propagandzie  szeptanej,  wprowadza  w  błąd  opinię  publiczną,  to  kłamstwo
społeczne. Kamuflaż – nie rzuca się w oczy, to czynność maskowania się, która ma na celu wprowadzić w błąd.
- zasady propagandy – Zasada zrozumiałości  – zobowiązuje do klarownego przedstawiania treści propagandowych; odnosi
się do propagandy języka, język nie może budzic watpliwości i zastrzezeń. Zasada stopniowania  – służy rozumieniu treści
propagandowej, dosuje się te treści to taktyka małych kroków. Zasada wiarygodności  – postuluje ona respektowanie przez
propagandystów zgodności między treściami propagandowymi a wiedzą, jaką na ten temat posiada społeczeństwo.
- techniki propagandy :

1.  powtarzania – stałe powtarzanie treści by ta zapadła głboko w pamięc
2.  przemilczania – nie mówi się o pewnych rzeczach
3.  nadmiernego uogólnienia – by przekonac o powszechności pewnych zjawisk
4.  auorytetu – podparcie się autorytetem

- manipulacja – specjalne techniki: fragmentacji (wybiórcze ukazywanie rzeczywistości) i ingracjacji (zaskarbianie sobie
względów u adresata manipulacji).

PRZEDMIOT PEDAGOGIKI MASS MEDIÓW

Czym zajmuje się pedagogika mediów? Tym wszystkim, co związane jest z wychowaniem człowieka do mediów.

Nauki pedagogiczne dzielą się na:

teoria wychowania – ustala cele wychowania i środki,

metodyka wychowania – formułuje wytyczne o charakterze praktycznym, nazywana jest technologią wychowania

Pedagogika mediów sytuuje się na obszarze pedagogiki społecznej, która jest nazywana pedagogiką środowiska. Do
niedawna pedagogika środowiska była zwana mesologiczną. Pedagogika mediów jest samodzielną i szczegółową dyscypliną
naukową. Istnieje dzięki pomocy innych nauk:



psychologii społecznej



socjologii (np. mediów)



nauki o komunikowaniu

Katolicka pedagogika mediów korzysta z:



pedagogiki katolickiej



katechetyki



teologii mediów



filozofii mediów



filozofii kultury

Każda pedagogika mediów korzysta z:



filmologii



prasoznawstwa



historii mediów

Pedagogika mediów jest pedagogiką żywego człowieka. To teoria wychowania do mediów. Przedmiotem pedagogiki jest
więc proces wychowania do mediów.

Kim interesuje się pedagogika mediów? – człowiekiem, jako odbiorcą mediów, bo on jest najważniejszym składnikiem
komunikowania, ale nie traci z oczu dysponentów mediów, nadawców, autorów tekstów, reżyserów, scenarzystów. Trzeba
podkreślić, że cała pedagogika jest dyscypliną bardzo bliską naturze mediów, bo jest nauką o wychowaniu, które jest sztuką
komunikowania.

Bardzo ważnymi elementami są też:

cisza –

słowo –

ZADANIA PEDAGOGIKI MEDIÓW

Pedagogika mediów wypracowuje cele, metody i środki właściwe do wychowania dla mediów

Bada siłę wpływu, zasięg i skuteczność poszczególnych mediów na człowieka, musi więc współdziałać z socjologią i

psychologią społeczną
-

Podstawową pomocą w wychowaniu do mediów jest nauczanie Kościoła w tej dziedzinie. Tym drogowskazem są

dokumenty o mediach np.: „Dekret o środkach społecznego przekazu” (Inter Mirifica, 1964); „Wskazania na temat formacji

przyszłych kapłanów” (Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego, 1986); „Instrukcja Zjednoczenie i Postęp” („Comunio et
progresio, 1971, SWII); „Instrukcja Eatatis Novae” (U progu nowej ery, 1992).
-

Pedagogika mediów studiuje również warunki szeroko pojętej pedagogizacji w tej dziedzinie. Pedagogizacja –

pedagogizuje się osoby dorosłe (młodych się wychowuje) i formuje się ich pod kątem zadań
-

Studiowanie „wymiaru pedagogicznego” każdego z mediów

Rozpatruje media jako pomoce dydaktyczne w ramach wychowania oraz kształcenia i katechizacji.

STRUKTURA I FUNKCJONOWANIE MEDIÓW

1. Najkrócej media to techniczne sposoby przekazywania pewnych treści masowemu odbiorcy. Definicji mediów jest wiele,
ale we wszystkich są 4 wspólne elementy.

pośrednictwo techniki

przekazywane obrazy, słowa, dźwięki (treść)

przekazujący nadawca

masowy odbiorca

2. Nośnikiem wielorakiej treści przesyłanej przez media jest tzw. elementarne tworzywo, na które składają się obrazy,
dźwięki i słowa.

PODZIAŁ MEDIÓW

I ze względu na percepcję:

wizualne (książka, prasa, fotografia, plakat, komiks)

audialne /audytywne/ (radio, odtwarzacze)

audiowizualne (film, tv) /multimedia – internet/

II ze względu na typ odbioru:

odbierane indywidualnie (książka, prasa, fotografia)

odbierane grupowo

PODSTAWOWE FUNKCJE MEDIÓW

informacyjna

rozrywkowa

edukacyjna (pedagogiczna) [3 paragraf opracować]

22.04.05

Pedagogiczny wymiar prasy

Właściwości:

1.  aktualność
2.  wszechstronność
3.  periodyczność
4.  charakter publiczny
5.  wiarygodność- rzetelność informacji, odpowiedzialność za słowo i obraz. Odwaga w podejmowaniu trudnych i

niepopularnych tematów.

Prasa jest to najważniejszy kanał przekazu. Przekazuje odbiorcą najskuteczniej argumentacje racjonalną. W rozrywce prasę
wyprzedzają telewizja i radio.
Komunikator prasowy ( dziennikarz i dysponenci) wyjątkowo odbierają symptomy reakcji czytelników, na odbierane treści.
Symptomem jest liczba zwrotów, listy do redakcji, echa publikowanych tytułów w innej prasie, teksty cytowane. Pod
względem świeżości informacji prasę wyprzedzają naturalnie radio i tv. Podstawowe środki wyrazu to słowo i obraz
statyczny w prasie, słowo mówione.

Metody stosowane w prasie:

selekcja

odpowiednia ekspozycja treści

argumentacja racjonalna

Selekcja treści jest najważniejsza. Prasa to najbardziej pedagogiczny środek komunikowania masowego, dlatego bo w prasie
nie ma ulotności. Z natury prasa zapewnia wydłużony wpływ na odbiorcę. Jest ona najbardziej dostępnym medium, buduje
środowisko wychowawcze w domu. Są też działania które szkodzą.

Groźniejsze od pornografii są „kolorowe pisemka” przekazują sieczkę intelektualną i moralną 40 milionów to jednorazowy
nakład.

Latyno-amerykanizacja kultury: analogia do filmów, dystrybucja za granicą. Centrum ( redakcje ich) znajdują się poza
granicami państwa.

Film:
Reperkusje spowodował nowy środek przekazu, dał początek nowym problemom edukacyjnym i obyczajowym.
Terminologia: są kina nieme, francuskie, moralnego niepokoju,
Ma 3 znaczenia:

jako przedmiot fizyczny w postaci taśmy celuloidowej lub wideo

jako zjawisko ekranowe, odtworzenie zarejestrowanego widowiska, odtwarza coś co zostało zarejestrowane.

Jako dział kultury

Filmologia ( filmoznawstwo – nauka o filmie) :
Ojcem polskiego kina jest Bolesław Lewicki.
„Wprowadzenie do wiedzy o filmie” Wrocław 1964 Dziś autorytetem jest prof. Alicja Helman
Są 3 działy : 1. to teoria filmu 2.historia 3.krytyka

Rodzaje filmów ( gatunki) :
Fabularne, biograficzne, historyczne, kryminalne, wojenne, komedia, dokumentalny, reportaż, dydaktyczne, naukowe,
poetyckie( liryka refleksyjna), reklamowe, religijne, krótkometrażowe, animowane

Taśma szeroka :
Panoramiczny – 70mm
Normalny – 35mm
Reporterski – 16mm wąski
Amatorski

Cinerama:
Robi wrażenie, że człowiek uczestniczy w filmie, 9 projektorów.

28 grudnia 1895 – narodziny kina
August i Ludwik Lumiere pierwszy film wyświetlili w Paryżu. Byli to ludzie wychodzący z fabryki. Drugi film ukazywał
przyjazd  pociągu  na  stację.  Pierwszy  film  był  najważniejszy  gdyż  był  on  jednocześnie  pierwszym  filmem  reklamowym
zakładów przemysłowych, bo widać szyldy fabryki.
Rozpoczęła się wielka kariera filmu, natura filmu z jego egzotyką i magiczną siłą.( iluzjony) stał się alternatywą kulturową  w
stosunku do słowa drukowanego.
Kino pojawia się gdy człowiek ma większy margines czasu.

1839 – powstała fotografia
1876 – opatentowano telefon
1879- żarówka
1887- taśma celuidowa
1893- aparat projekcyjny
Pierwszy film fabularny to „ Antek pierwszy raz w Warszawie”
1908- Józef Majer operator nakręcił ten film. Film dał początek cywilizacji obrazu.

Stosunek Kościoła do filmu

Kościół nie akceptował filmu i odnosił się do niego z rezerwą. Uważali, że pierwszy film to niski poziom kultury i jest sztuką
dla plebsu. Filmy wyświetlane publicznie były konkurencją dla praktyk religijnych. Wiele filmów atakowało
chrześcijaństwo.. W latach XX kościół zmienił stosunek do filmu. W latach 20 budowano nowe kina przez parafie np. Łódź
4 kina.
Mc Luhan twierdził, że tv godzi z rzeczywistością.

Pedagogiczny wymiar filmu:
Działając na wyobraźnie porusza właśnie tę część psychiki, która powinna być uruchomiona przez dyskusję, wymianę zdań.
Luidźi Bollpiceli- tworzy nastroje i emocje.
Kryzys cywilizacji może doprowadzić do upadku słowa. Film budzi tylko iluzję i przypisuje mu się rolę kreatywną w
tworzeniu kultu gwiazd.

Kazimierz Żygulski „socjologia filmu” Warszawa 96r.
Kult gwiazd jest tym silniejszy im słabsze jest oddziaływanie rodziców, wychowawców, duszpasteży. Kult jest tym bardziej
głęboki im głębsza jest religijność

Wychowanie do filmu:
Książka Petena Johna „Edukacja filmowa”
Jest 5 celów w wychowaniu do filmu:

1.  uodpornienie młodzieży
2.  kształtowanie gustów  estetycznych
3.  wprowadzanie do świata wartości – funkcja wychowawcza
4.  poznanie języka filmu
5.  traktowanie filmu jako środka dydaktycznego

Metoda mediów: dotyczy wychowania po przez media. Dane medium ma wychowywać do siebie. Do filmu ma
wychowywać film.

Pedagogika radia:

Odwołuje się do zmysłu słuchu. Rodziło nowe problemy edukacyjne. Radio odkryło foniczność człowieka homo- audiens.
Najstarszą formą radiową jest komunikacja, potem komentarz, dyskusja, wywiad, magazyn, reportaż, słowisko- teatr
wyobraźni.

2 listopad 1920 – pierwsze radio w USA u nas w 1925r
1931 – radio watykańskie Pius XI to radio nadaje w 41 językach, nie ma reklam.
W 1938 – powstała polska sekcja
1938 – ojciec Maksymilian Kolbe w Niepokalanowie założył radio
W latach 1937-1938 jeździł do Berlina bo chciał prowadzić telewizję.
Po II wojnie światowej radio stało się nośnikiem propagandy ( radio kablowe dawało duży dostęp).
1989 – Kościół Katolicki zakładał własne stacje radiowe
1991 – ojcowie redymptoniści powołali radio Maryja w Toruniu, które w 1993 rozpoczęło transmisję ( Eutelsa II satelita, )
Powstały radiofonie diecezjalne, sieć radia plus.
1933 w Portugalii  siedziba w Lizbon radio „odrodzenie” czyli renasensa, najbardziej  popularne na półwyspie Iberyjskim.

duch święty sprawia, że nam się udaje

jesteśmy grupą specjalistów

młodzież dominuje

swoimi treściami obejmuje całe życie przeciętnego Portugalczyka.

Co zrobić, by prasa katolicka lepiej się rozwijała?

ksiądz podczas mszy reklamuje gazetę

przegląd prasy świeckiej np. w radiu

patronat medialny

ministranci roznoszą gazety

listonosz

29.04.05

Pedagogiczny wymiar radia

McLuchan „ Radio skłania do działań, prasa skłania do myślenia”

Domeną radia jest informowanie , komentowanie i dostarczanie rozrywki. Środkiem wyrazu jest słowo i muzyka a metodami
są selekcja treści i argumentacja budowana na emocjach. Selekcja treści jest najważniejsza.
Badania  we  Szwecji:  udowodniono,  ze  radio  jest  zazwyczaj  słuchane  podczas  innej  wykonywanej  czynności.  Robi  więc
wszystko  by  zatrzymać  i    skupić  na  sobie  uwagę,  daje  wiec  dużo  rozrywki,  pogodnych  programów  sensacji.  Radio  stale
walczy o uwagę słuchaczy, mówi się o niskich lotach radia, ogłupianiu innych. Odbiorca słucha radia szczególnie wtedy, gdy
przekazywane treści zgadzają się z jego poglądami. Radio wzmacnia więc posiadane poglądy.
Wymiar  pedagogiczny  jest  duży,  bo  zwielokrotniony  przez  tzw.  wszechobecność  radia.  Jedni  mówią,  że  radio  wpływa
pozytywnie  i  wychowuje  inni,  że  jego  działania  są  obojętne.  To  jak  radio  oddziałuje  na  młodego  słuchacza  zależy  od
wychowania rodziców, pedagogów. To są czynniki pośredniczące.
Istnieje prymat słuchu przed wzrokiem – dziecko głuche to dziecko pozbawione radości, dziecko pozbawione słuchu zdradza
braki w zakresie uspołecznienia, nie umie nawiązać kontaktu, jest nieufne.

Badanie w Strasburgu: Niedostateczny słuch powoduje pewną dysleksję, takie dzieci niepoprawnie czytają. Mowa słuchowa
jest bardzo bogata i złożona, jest nośnikiem wypowiadanych słów, wyraża uczuciowość człowieka. W radiu można znaleźć
najwięcej narracji.

W sferze komunikacji międzyludzkiej człowiek może się zrealizować jako dar dla innych. Następuje wtedy samospełnienie w
samooddaniu.
Radio może być nośnikiem propagandy politycznej, najpełniej uczestniczyło w niej w systemie totalitarnym. Było wspierane
monopolizacją mediów (zagłuszanie mediów zachodnich).
Manipulacja może być ideologiczna – działa na podświadomość człowieka (satanizm) istnieje też manipulacja komercyjna
(reklama).
Ze względu na specyfikę radio stało się najpopularniejszym środkiem ewangelizacji w krajach Ameryki Łacińskiej.
Audytywność radia sprzyja przekazowi wiary (wiara bierze się ze słuchania – św. Paweł Rz 10;17 )
Wśród autorów piszących o mediach istnieje przekonanie, że radio jest bardziej skutecznym środkiem w kształtowaniu religii
niż TV.

Pedagogia telewizji:

Michel Bullet „Szok mediów” 1985r. – autor pisze że człowiek przeżył szok
1) gdy pojawiło się radio
2) gdy pojawił się telewizor

Co to jest TV, jakie są techniki i klasyfikacja TV

Termin  „telewizja”  pochodzi  od  dwóch  słow:  greckiego  tele  –  daleko  i  łacińskiego  visio  –  widzenie.  Etymologicznie
telewizja  oznacza  więc  przekazywanie  i  odbieranie  obrazów  z  pewnej  odległości.  Telewizja  należy  do  mediów
audiowizualnych. W odróżneiniu od filmu, telewizja zdolna jest do bezpośredniego przekazywnia wydarzeń zachodzących w
tym samym czasie.
Za względu na technikę przekazywania obrazu wyróżnia się następujące rodzaje tv:

lokalna – funkcjonuje bez użycia przewodu łączącego centrum nadawcze z odbiornimkiem telewizyjnym.

kablowa – system w którym sygnał telewizyjny przekazywany jest za pośrednictwem przewodu.

satelitarna – przekazuje obraz dzięki pośrednictwu satelity komunikacyjnego, znajdującego się w położeniu
geostacjonarnym i krążącego na wysokości ok. 36 tys.km.

kasetowa – funkcjonuje w następstwie odtwarzania programów telewizyjnych zajerestrowanych na taśmie czy płycie.

Ze względu na cel jej funkcjonowania:

rozrywkowa

oświatowa

użytkowa

Ze względu na stopień zaangazowania warsztatu telewizyjnego wyróżnia się typy programów:

programy mechaniczne – w których nie uczestniczy twórczy warsztat telewizyjny (zwykłe projekcje)

reprodukcyjne – oparte na surowym przekazie wydarzenia, które w danej chwili ma miejsce (transmisje)

kreacyjne – specjalnie przygotowywane przez warsztat telewizyjny (filmy, teleturnieje)

Biorąc pod uwagę techniczny sposób nadawania, wyróżnia się w tv przekaz:

bezpośredni (na żywo)

emitowany z taśmy

Ze względu na cel, funkcję, przedmiot dzieli się przekaz tv na:

telewizję faktów (dokumentalna, przekazuje fakty, informacje, publicystyka)

telewizję artystyczną (sprawozdania, felieton, reportaż, spektakl teatru tv)

Funkcjonowanie telewizji pociągnęło za sobą różne reperkusje.
Zachodzi zjawisko oswajania nieznanego – człowiek czuje się jakby poznawał nowe kultury, zjawiska, wydaje mu się, że to
wszystko jest blisko jego życia.

Dochnalik – stworzył grupy programowe, tv polonijną, reklamy, programy rodzinne

Z historii TV:
1920 – USA, UK – pierwsze próby tv
1930 – pierwsze programy telewizyjne nadawał koncern NBC
1954 – w Polsce powstaje Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny
1956 – regularne programy
Mamy dwie tv katolickie – Puls i Trwam, Okienka – to programy katolickie w tv.

Pedagogiczny wymiar telewizji

W Polsce to najpopularniejszy środek masowego komunikowania. Po 1989r. pojawiła się sprzeczność, im program był wyżej
oceniany przez masową widownię, tym większy sprzeciw budził wśród elit intelektualnych.
TV najskuteczniej przekazuje emocje, „godzi widza z rzeczywistością”. Dzięki radiu i telewizji ludzie wiedzą co jest dobre a
co złe. Prasa doprowadza do wiedzy i odpowiada na pytanie dlaczego coś jest dobre albo złe. Środkami telewizji są obraz,
słowo pisane ruchome a metody to selekcja treści, argumentacja emocjonalna i rozrywka.
Telewizja to najbardziej domowe medium. Może służyć wychowaniu jeżeli jej wpływ swoim słowem uzupełniają rodzice. W
telewizji dochodzi do pewnej marginalizacji słowa. Współdziałanie drugiego człowieka w odbiorze telewizyjnym jest bardzo
ważne. TV może rozwijać pasje i zainteresowania człowieka.

--- Postawy wobec mediów ---

Sama dydaktyka nie rozwiązuje sprawy ostatecznie. Problematyka postaw jest bardzo ważna.
Postawa – względnie trwałe ustosunkowanie się jednostki, pozytywne lub negatywne do pewnego przedmiotu (osoby,
rzeczy, idei). Ustosunkowanie angażujące intelekt, wolę, uczucia i aktywność. W tej postawie wyraża się cały człowiek, bo
najważniejsze składniki osobowości funkcjonują w postawie.
Wiedza o postawach jest bardzo ważna dla życia religijnego, bo każda cnota ma dwie warstwy:
-

nadprzyrodzoną

ludzką – jest nią właśnei postawa

Kształtować wiarę jako postawę to pracować nad kazdym ze składników osobowości.
Wychowanie do mediów to eliminowanie negatywnych postaw i kształtowanie pozytywnych.

Odbiorcy i ich postawy:
1) pozytywna

–  ogólna akceptacja mediów mimo świadomości ich złych stron
–  wyrażanie postawy w wypowiedziach zaufania co do publikowanych treści
–  sprawia, że jednostka chce stale pogłębiać znajomość mediów, nawiązać kontakt z ludźmi mediów, przyczyniać się

do rozwoju mediów

– byłoby dobrze gdyby wychowankowie żywili te postawę

2) negatywna
-

nie jest częsta

ktoś boi się wpływu mediów, został źle ukształtowany w stosunku do mediów

nadmiar agresji w mediach rodzi tę postawę, co prowadzi do dezaprobaty mediów

nieufność, podejrzliwość wobec mediów

lekceważenie, ośmieszanie mediów

skutkiem jest brak mediów w domu danej jednostki

3) obojętna

nie ma zaangażowania

źródłem postawy może być jakaś pobudka ascetyczna

media nie stanowia żadnego autorytetu, nie liczą się

świadomosć, że istnieja lecz traktuje się je jak powietrze

obojętność może być związana z jakąś pracą (naukową , charytatywną)

zdziwienie, że istnieją ludzie zachwyceni mediami

brak pełnej orientacjiw dziedzinie zycia politycznego, kulturalnego, gospodarczego

Postawa ze względu na wpływ mediów na odbiorcę:
1) odporności
-

pewien dystans w stosunku do mediow

dotyczy tego, co mogłoby być szkodliwe dla jednostki

jednostka nie przyjmuje wszystkiego „za dobrą monetę’, musi przemysleć , sprawdzić

świadomość negatywnych wpływów mediów

jednostka prowadzi dysputę z opiniami pojawiającymi się w mediach, jest intelektualnie dociekliwa

człowiek spieszy z pomocą innym, którzy z naiwnością wszystko przyjmują, stosuje metodę „otwierania oczu”

2) uległości
-

następstwo braku krytycyzmu, naiwności, niskiego wykształcenia, uległości wpływom z zewnątrz

zbyt łatwo zgadza się z wszystkimi treściami emitowanymi w mediach

odbiorowi mediów towarzyszy spontaniczność, brak pogłębionej refleksji

postawę tę ilustruje tzw. mentalność telewizyjna, gazetowa, internetowa

3) aktywności
-

realizuje ja najmniej odbiorców

ambicja by być nie tylko konsumentem mediów ale móc działać na nie pozytywnie

chce coraz lepiej poznawać media, mechanizmy ich funkcjonowania

podejmuje próby kontaktu z ludźmi mediów

wie , jakie powinny być media

* nikły procent społeczeństwa wie, jakie powinny być media w państwie demokratycznym

Postawy nadawców:
Pozytywne
1) odpowiedzialności
-

mówi się o niej we wszystkich kodeksach etyki dziennikarskiej

dziennikarz zdaje sobie sprawę z następstw jakie mogą wyniknąć po opublikowaniu danych słów czy obrazów

punktem wyjścia jest sumienie

daje publiczny wyraz szacunku odpowiedzialności za media

liczy się dobro odbiorcy, szacunek dla odbiorcy

odwaga cywilna w zdobyciu trudno dostępnych informacji

podejmuj tematy ryzykowne, nie ulega poprawności politycznej

2) służby prawdzie
-

postawa miłości do prawdy, człowiek jest na tę prawdę wrażliwy

jak najrzetelniejsze przekazywanie treści

brzydzi się zakłamaniem

świadomość, że żyło się kiedyś w systemie zakłamania

negatywny stosunek do mitów, obrona prawdy

3) nauczyciela
-

byłby to ideał

zależy mu na dobru odbiorców

samokształcenie, wystrzeganie się demagogii, chce być bezstronny

ma wysokie poczucie godności osobistej

buduje swoją postawę na fundamencie chrześcijaństwa

Negatywne
1) gwiazdora
-

podkreśla wysokie mniemanie o sobie i daje wyraz tego mniemania

wygórowane ambicje, chęć imponowania za wszelka cenę

brak talentu rekompensowany sprytem (cwaniaczek)

traci świadomość uczestnictwa w jakiejś bardzo ważnej misji państwa

nie interesuje się ważnymi tematami

pragnie wyrazów podziwu i uwielbienia

2) najemnika
-

podejmuje każdą brudną robotę, problem – za ile to się opłaca?

nie cieszy się dobrą opinia w swoim środowisku

oddala jakiekolwiek odruchy sumienia

brak odwagi cywilnej, nie podejmuje tematów tabu

bierność wobec medium dla którego pracuje

nie ma oporów gdy ktoś ingeruje w jego teksty

3) propagandysty
-

wiek XX , stulecie propagandy

gubiony jest człowiek, najważniejsze są racje polityczne, partyjne

dobro człowieka nie liczy się

sięga po manipulatorskie działania

posługuje się „zatruciem informacyjnym”

stosunek do religii i Kościoła jest znamienny

sposób interpretowania dziejów Polski i zasług Polonii

Na exam jeszcze:
Postawy kształtowane przez media ( poz i neg)
Postawy kształtowane przez wychowawców!!!! Najważniejszy
-

krytyczna

selektywnego odbioru

twórczej aktywności

Logosfera w wychowaniu mediów.