1
1
INTERWENCJE BANKU
CENTRALNEGO NA RYNKU
PIENIĘŻNYM
2
Literatura
F. Mishkin, Ekonomika pieniądza,
bankowości i rynków finansowych – roz. 18,
19, 20
A. Sławiński, Rynki Finansowe, PWE 2006 –
roz. 8
3
Tezy
Bank centralny wpływa na krótkoterminowe
stopy procentowe
Wpływ na stopy krótkoterminowe poprzez
triadę instrumentów
Stopy długoterminowe kształtowane przez
oczekiwania
4
Teorie krzywej dochodowości
Teoria oczekiwań – stopy długie to
oczekiwane stopy krótkie w przyszłości
Teoria preferencji płynności – wpływ premii
za ryzyko na stopy długie – finansowanie
obligacji przez krótkoterm. depozyty (których
oproc. może rosnąć)
Teoria preferowanych habitatów
5
Wpływ banku centralnego na
krótkoterminowe stopy procentowe
OPERACJE OTWARTEGO RYNKU -
wyznaczanie poziomu krótkoterminowych
stóp procentowych
OPERACJE DEPOZYTOWO-KREDYTOWE
- wyznaczanie korytarza wahań
REZERWA OBOWIĄZKOWA - generowanie
obrotów na rynku międzybankowym
6
Funkcje rezerwy obowiązkowej
Zabezpieczenie interesów deponentów
Funkcja fiskalna (seignorage income)
Wpływ na wysokość mnożnika kreacji
pieniądza (zmiana pieniądza rezerwowego)
Funkcje dodatkowe (bufor absorbujący
zmiany „krótkich” stóp proc., czynnik
wpływający na płynność systemu)
2
7
Cechy charakteryzujące system
rezerwy obowiązkowej (1)
Stosunek okresu utrzymywania do okresu naliczania
System równoległy
System częściowo opóźniony
System opóźniony
Czas
Okres naliczania
Okres utrzymywania
8
Cechy charakteryzujące system
rezerwy obowiązkowej (2)
Sposób utrzymywania rezerwy
1. Na bazie dziennej
2. Średnio w okresie rezerwowym
9
Cechy charakteryzujące system
rezerwy obowiązkowej (3)
Dochody ze środków utrzymywanych z tytułu
rezerwy
1. Rezerwa nieoprocentowana
2. Rezerwa oprocentowana
10
Dylematy związane z rezerwą
obowiązkową
System opóźniony czy częściowo opóźniony
Długość okresu rezerwowego
Sankcje za niewywiązanie się z obowiązku
utrzymania rezerwy
Wolna gotówka wliczana do rezerwy
Oprocentowanie
11
Kierunki ewolucji rezerwy
obowiązkowej
Zmniejszanie obciążenia banków tym
parapodatkowym instrumentem - obniżanie
stopy nawet do zera
Upraszczanie systemów rezerwy
obowiązkowej
Ujednolicanie stóp rezerwy i nieróżnicowanie
podmiotów ją odprowadzających
12
Rezerwa obowiązkowa w Polsce
3,5% od wszystkich rodzajów depozytów
system opóźniony
okres utrzymywania zbliżony do 1
miesiąca
rezerwa utrzymywana w sposób
uśredniony
3
13
Rezerwa obowiązkowa w EBC
Stopy rezerwy - 2%, 0%
system opóźniony
okres utrzymywania - 1 miesiąc
rezerwa utrzymywana w sposób uśredniony
14
OPERACJE OTWARTEGO RYNKU
Od połowy lat 80. zyskiwały znaczenie w
instrumentarium banków centralnych
Rozwój związany z liberalizacją przepływów
kapitałowych
Dziś główny instrument wpływania na
płynność banków komercyjnych
15
Rodzaje operacji otwartego rynku
Transakcje bezwarunkowej sprzedaży/
zakupu papieru wartościowego
Transakcje warunkowej sprzedaży/ zakupu
papieru wartościowego
Emisja własnych papierów dłużnych banku
centralnego
Swap walutowy
16
Operacja warunkowa
Bank komerc. NBP
Wymiana papieru wart.
na pieniądz
Wymiana pieniądza na
papier wartościowy
17
Motywy stosowania operacji
warunkowych
Transakcje te nie wymagają tak płynnego i
rozwiniętego rynku papierów wartościowych,
jak w przypadku operacji bezwarunkowych
Transakcje „odwracalne”
Dobry efekt sygnalizacyjny przy braku
wpływu na przychodowość papierów
wartościowych
18
Planowanie operacji otwartego
rynku
AKTYWA
Aktywa zagr. netto
Kredyt netto dla budżetu
Kredyt netto dla sektora
bankowego
Pozostałe pozycje netto
PASYWA
Gotówka w obiegu
Rachunki banków
Bony pieniężne
4
19
Interwencja przeciwko aprecjacji
złotego
AKTYWA
Aktywa zagr. netto
Kredyt netto dla sektora
bankowego
Pozostałe pozycje netto
PASYWA
Gotówka w obiegu
Rachunki banków
Rachunek budżetu
Bony pieniężne
20
Interwencja przeciwko deprecjacji
złotego
AKTYWA
Aktywa zagr. netto
Kredyt netto dla sektora
bankowego
Pozostałe pozycje netto
PASYWA
Gotówka w obiegu
Rachunki banków
Rachunek budżetu
Bony pieniężne
21
Operacje otwartego rynku w
Polsce
1990 - pierwsza emisja bonów pieniężnych
1991 - NBP nie chce stwarzać konkurencji bonom
skarbowym i wycofuje się z emisji bonów
pieniężnych
1993 - pierwsze operacje warunkowe (rozwój rynku
lokat międzybankankowych)
1995 - ostatnia operacja „zasilająca”
2008 – wznowienie operacji „zasilających”
22
Operacje otwartego rynku w
Polsce – przed zawirowaniami
Podstawowe operacje absorbujące - co
tydzień (piątek), 1-tyg. zapadalność, stała
stopa
Operacje „dostrajające”: emisja bonów
pieniężnych z terminem zapadalności od 1 do
7 dni, zasilające w drodze zakupu od banków
SPW na 1 do 7 dni ("repo"), przedterminowy
wykup bonów pieniężnych NBP.
strukturalne
23
OPERACJE DEPOZYTOWO-
KREDYTOWE (1)
Początkowo operacje kredytowe banku centralnego
pełniły kluczowe role w dostarczaniu płynności
systemowi bankowemu
W latach 80. zaczęły być wypierane przez operacje
warunkowe - rozwój operacji otwartego rynku
Zaczęły jednak pełnić rolę sufitu (podłogą
pozostawały operacje otwartego rynku)
24
OPERACJE DEPOZYTOWO-
KREDYTOWE (2)
Wprowadzenie do użytku operacji
depozytowych banku centralnego
Ograniczenie od dołu wahań
krótkoterminowych stóp proc. - podłoga
Nowy korytarz wahań
5
25
Standing facilities w praktyce
Sufit to krańcowy koszt pozyskania pieniądza
Podłoga to minimalna przychodowość lokat
na rynku międzybankowym
Sufit może zostać „przebity”, podłoga nie
Stopień wykorzystania zależny od systemu
rezerwy obowiązkowej
26
Wahania stóp procentowych w uśrednionym
systemie rezerwowym
wahania stóp procentowych - system
uśredniony
stopa lombardow a
stopa depozytow a
stopa krótkoterm. rynku międzybank.
27
Wahania stóp procentowych w
nieuśrednionym systemie rezerwowym
wahania stóp procentowych - system
nieuśredniony
stopa lombardow a
stopa depozytow a
stopa krótkoterm. rynku międzybank.
28
Implikacje wprowadzenia operacji
depozytowo-pożyczkowych
Stworzenie korytarza wahań
krótkoterminowych stóp procentowych
Sterowanie stopą O/N
Pozostawienia siłom rynkowym
kształtowania krzywej dochodowości
29
Wahania stóp procentowych w
Polsce
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
2
4
-0
1
-2
0
0
5
2
4
-0
3
-2
0
0
5
2
4
-0
5
-2
0
0
5
2
4
-0
7
-2
0
0
5
2
4
-0
9
-2
0
0
5
2
4
-1
1
-2
0
0
5
2
4
-0
1
-2
0
0
6
2
4
-0
3
-2
0
0
6
2
4
-0
5
-2
0
0
6
2
4
-0
7
-2
0
0
6
2
4
-0
9
-2
0
0
6
2
4
-1
1
-2
0
0
6
2
4
-0
1
-2
0
0
7
2
4
-0
3
-2
0
0
7
2
4
-0
5
-2
0
0
7
2
4
-0
7
-2
0
0
7
2
4
-0
9
-2
0
0
7
2
4
-1
1
-2
0
0
7
2
4
-0
1
-2
0
0
8
2
4
-0
3
-2
0
0
8
2
4
-0
5
-2
0
0
8
2
4
-0
7
-2
0
0
8
2
4
-0
9
-2
0
0
8
2
4
-1
1
-2
0
0
8
POLONIA
Referencyjna
Lombardowa
Depozytowa
WIBOR3M
%
30
Korytarz wahań stóp
procentowych w strefie euro
0
1
2
3
4
5
6
7
4
st
y
99
4
kw
i 9
9
4
lip
9
9
4
pa
ź
99
4
st
y
00
4
kw
i 0
0
4
lip
0
0
4
pa
ź
00
4
st
y
01
4
kw
i 0
1
4
lip
0
1
4
pa
ź
01
4
st
y
02
4
kw
i 0
2
4
lip
0
2
4
pa
ź
02
4
st
y
03
4
kw
i 0
3
4
lip
0
3
4
pa
ź
03
4
st
y
04
4
kw
i 0
4
4
lip
0
4
4
pa
ź
04
4
st
y
05
4
kw
i 0
5
4
lip
0
5
4
pa
ź
05
4
st
y
06
4
kw
i 0
6
4
lip
0
6
4
pa
ź
06
4
st
y
07
4
kw
i 0
7
4
lip
0
7
4
pa
ź
07
4
st
y
08
4
kw
i 0
8
4
lip
0
8
4
pa
ź
08
EONIA
Deposit facility
Main refinancing operations
Marginal lending facility
Euribor 3M
%
6
31
Konsekwencje zawirowań
Obawa przez zawieraniem transakcji
międzybankowych
Ucieczka do bezpiecznych papierów
skarbowych
Ograniczanie akcji kredytowej
32
Ź
ródło: NBP.
-50
0
50
100
150
200
250
300
350
400
p
aź
-0
6
li
s-
0
6
g
ru
-0
6
st
y
-0
7
lu
t-
0
7
m
a
r-
0
7
k
w
i-
0
7
m
a
j-
0
7
c
ze
-0
7
li
p
-0
7
si
e-
0
7
w
rz
-0
7
p
aź
-0
7
li
s-
0
7
g
ru
-0
7
st
y
-0
8
lu
t-
0
8
m
a
r-
0
8
k
w
i-
0
8
m
a
j-
0
8
c
ze
-0
8
li
p
-0
8
si
e-
0
8
w
rz
-0
8
p
aź
-0
8
li
s-
0
8
Spread 3M WIBOR / 3M OIS
Spread 3M EURIBOR / 3M OIS
Spread 3M LIBOR / 3M OIS
Spread 3M GB LIBOR/ 3M OIS
Rynek pieniężny
Różnica między oprocentowaniem niezabezpieczonych
depozytów międzybankowych i stawek OIS
33
Reakcje banków centralnych na
zawirowania
Wydłużanie terminów OMO i zwiększanie
skali
Obniżanie stóp rezerwy obowiązkowej
Rozszerzanie listy zabezpieczeń
Zawężanie korytarzy
Skoordynowane interwencje
Umowy swapowe, np. między EBC a Fed
34
Programy pomocowe Fed
Primary Dealer Credit Facility (PDCF)
Term Securiries Lending Facility (TSLF)
Asset-Backed Comercial Paper Money
Market Mutual Fund Liquidity Facility
(ABCPMMMFLF)
Term Asset-Backed Securities Loan Facility
(TALF)
35
Zgodnie ze starą maksymą
„Rezerwa Federalna potwierdza swoją
gotowość do pełnienia funkcji źródła
płynności w celu wsparcia systemu
gospodarczego i finansowego”
Alan Greenspan w październiku 1987
36
Skuteczność interwencji banków
centralnych
„często [...] wystarcza sama świadomość, że
w razie czego bank centralny może wkroczyć
do akcji”
William J. McDonough
Tym razem nie pomagały nawet interwencje
7
37
Pakiet zaufania NBP
Główne cele pakietu:
Umożliwienie bankom pozyskiwania środków
złotowych na dłuższe okresy (do 3 miesięcy),
Umożliwienie bankom pozyskiwania środków
walutowych (w EUR od 21 października 2008 r., w
USD od 28 października 2008 r., w CHF od 17
listopada 2008 r.)