2015-03-24 

1 

Budowa i funkcje czaszki, 

kręgosłupa i klatki piersiowej 

Sylwia Krzętowska 

Szkielet osiowy i obwodowy 



Szkielet człowieka możemy podzielić na dwie 
podstawowe części: szkielet osiowy oraz szkielet 
obwodowy. 

Szkielet osiowy tworzą: 
a) kości czaszki, 
b) kości kręgosłupa, 
c) kości klatki piersiowej. 
Na szkielet obwodowy składają się: 
a) kości obręczy kończyn (barkowej i miednicznej), 
b) kości kończyn (kończyny górnej i kończyny dolnej). 

 

2015-03-24 

2 

Czaszka 



Czaszka dzieli się na dwie części: 

•

mózgoczaszkę 

•

trzewioczaszkę 

 

Czaszka 

1. Mózgoczaszka 



Jej rolą jest ochrona mózgu. W skład mózgoczaszki wchodzą 

kości: czołowa, dwie ciemieniowe, potyliczna, dwie skroniowe, 

oraz kości sitowa i klinowa, które tworzą jej wewnętrzną 

podstawę. 



U płodu i małych dzieci kości mózgoczaszki są połączone 

łącznotkankowymi błonami tworzącymi tzw. ciemiączka. 

Umożliwiają one wzrost czaszki. Największe ciemiączko 

występuje między kością czołową i kośćmi ciemieniowymi. 



Wewnątrz kości czołowej znajdują się puste przestrzenie 
zwane 

zatokami czołowymi. Są one połączone z jamą 

nosową. Kość czołowa jest więc kością pneumatyczną. 



U podstawy 

kości potylicznej znajduje się otwór potyliczny 

wielki 

umożliwiający połączenie mózgowia z rdzeniem 

kręgowym. Po obydwu jego stronach znajdują się kłykcie 
potyliczne. 

Są to wyrostki łączące czaszkę z kręgosłupem 

(dokładnie z pierwszym kręgiem szyjnym). 
 
 

2015-03-24 

3 

Czaszka 

2. Trzewioczaszka 



Stanowi ona szkielet twarzy, ochrania niektóre 
narządy zmysłów i jest miejscem usytuowania 
narządu żucia. Zbudowana jest z kości: parzystych 
szczękowych, podniebiennych, jarzmowych i 
nosowych oraz pojedynczej żuchwy. Żuchwa jest 
jednocześnie jedynym ruchomym elementem 
czaszki. 

 

Czaszka 

1.

Kość czołowa  

2.

Kość ciemieniowa 

3.

Kość skroniowa 

4.

Kość potyliczna 

5.

Kość jarzmowa  

6.

Kość nosowa 

7.

Szczęka  

8.

Żuchwa 

2015-03-24 

4 

Czaszka 

  I - kości mózgoczaszki; II 

- kości trzewioczaszki 1 - 

kość ciemieniowa; 2 - 

skrzydło większe kości 

klinowej; 3 - szew; 4 - 

łuska kości skroniowej; 5 - 

kość skroniowa; 6 - łuk 

jarzmowy; 7 - kość 

potyliczna; 8 - kość 

jarzmowa; 9 - gałąź 

żuchwy; 10 - trzon 

żuchwy; 11 - szczęki; 12 - 

jama nosowa; 13 - kość 

nosowa; 14 - kość czołowa; 

15 - kość sitowa. 
 

Czaszka 

2015-03-24 

5 

Czaszka 

Kręgosłup 



Stanowi główną podporę ciała, ponadto jego funkcją 

jest ochrona rdzenia kręgowego. Zbudowany jest z 
33-

34 kręgów. Typowy kręg składa się z trzonu i 

przyrośniętego do niego od strony grzbietowej 

pierścienia tworzącego łuk kręgowy. Otacza on 

znajdujący się wewnątrz rdzeń kręgowy. Od łuku 

kręgowego odchodzą wyrostki. Pomiędzy 

sąsiednimi kręgami znajdują się elastyczne krążki 

zbudowane z tkanki chrzęstnej tzw. dyski. 



Poszczególne kręgi różnią się między sobą 

wielkością. Te, które znajdują się niżej są większe i 

masywniejsze od znajdujących się wyżej. 
 

2015-03-24 

6 

Budowa kręgu 

Budowa kręgu 

1 

2 

3 

4 

5 

1. wyrostek kolczysty 
2. wyrostek stawowy górny 
3. wyrostek poprzeczny 
4. otwór kręgu 
5. trzon kręgu 
6. wyrostek stawowy dolny 

5 

1 

2 

6 

3 

2015-03-24 

7 

Budowa kręgu – porównanie budowy 

Kręg prawdziwy 

Kręg szczytowy (atlas) 

Kręg obrotowy (axis) 

Kręgosłup 



Kręgosłup dzieli się na 5 odcinków: 

- szyjny (C) - 

7 kręgów. Pierwszy kręg szyjny - dźwigacz (atlas) 

jest połączony stawowo z kłykciami potylicznymi czaszki. W 

swojej budowie różni się od innych kręgów tym, że nie posiada 

trzonu. Z kolei drugi kręg - obrotnik (axis) posiada na trzonie 

ząb wchodzący w wolną przestrzeń w miejscu trzonu dźwigacza. 

Taka budowa pozwala na wykonywanie obrotowych ruchów 

głową. 

- piersiowy (Th) - 

12 kręgów 

- 

lędźwiowy (L )- 5 kręgów 

- 

krzyżowy (S) - 5 kręgów zrośniętych w kość krzyżową 

- guziczny (ogonowy) - 4-

5 kręgów zrośniętych w kość guziczną. 



Kręgosłup posiada naturalne krzywizny, jest esowato wygięty. 

Odcinki szyjny i lędźwiowy wygięte są do przodu, odcinki 

piersiowy i krzyżowy wygięte są ku tyłowi. 



Wygięcie kręgosłupa do przodu nazywane jest lordozą, wygięcie 

do tyłu - kifozą. 
 

2015-03-24 

8 

Kręgosłup 

1.

Odcinek szyjny  

2.

Odcinek piersiowy 

3.

Odcinek lędźwiowy 

4.

Odcinek krzyżowy 

 

Kręgosłup 

2015-03-24 

9 

Dyski 



Pomiędzy kręgami znajdują 
się chrzęstne krążki 
międzykręgowe zwane 
dyskami.  



Pełnią one funkcję 
amortyzacyjną w przypadku 
wstrząsów i urazów 
kręgosłupa. 



 Umożliwiają również 
wykonywanie ruchów w 
różnych płaszczyznach np. 
zgięcia, obroty tułowia 

 

DYSK 

Klatka piersiowa 



Stanowi ochronę dla płuc i serca, umożliwiając 

jednocześnie wykonywanie ruchów oddechowych. W jej 

skład wchodzą: 

- 

odcinek piersiowy kręgosłupa 

- 

12 par żeber, z czego: 

•

7 par to 

żebra prawdziwe, ich chrząstki łączą się 

bezpośrednio z mostkiem 

•

3 pary to 

żebra rzekome, zrośnięte z parą żeber 

położonych powyżej 

•

2 pary to 

żebra wolne, niezrośnięte z mostkiem; 

przednia część żeber zbudowana jest z chrząstki, co 

nadaje im elastyczność i umożliwia ruchy klatki 
piersiowej 

- mostek 

 

2015-03-24 

10 

Klatka piersiowa 

Budowa żebra 



Ma dwa końce, koniec tylny 

kręgosłupowy, koniec przedni 

mostkowy, pomiędzy nimi jest 

trzon żebra. Na końcu tylnym 

występuje głowa, szyjka i 

guzek. Głowa ma 

powierzchnie stawową dla 

połączenia z trzonem kręgu 
piersiowego i od 2 do 10 

żebra głowa jest podzielona 

przebiegającym poziomo 

grzebieniem głowy. Guzek 

żebra ma powierzchnię 

stawową dla połączenia z 
wyrostkiem poprzecznym 

kręgu piersiowego. Guzek nie 

występuje na żebrze 11 i 12. 
 

2015-03-24 

11 

Mostek 



Nieparzysta kość przedniej 
ściany klatki piersiowej 



Łączy się z obojczykiem i 
chrząstkami żeber 
prawdziwych 



Składa się z następujących 
elementów: 

   rękojeść mostka, trzon 

mostka, wyrostek 
mieczykowaty 

 

Klatka piersiowa 

  1 – rękojeść mostka, 2 – 

wcięcie szyjne, 3 – 
szczelina stawu mostkowo 
obojczykowego, 4 – kąt 
mostka, 5 – trzon mostka, 
6 – żebro drugie 

  7 – łuk żebrowy, 8 – kąt 

podmostkowy, 9 – 
wyrostek mieczykowaty 
 

2015-03-24 

12 

Mechanika klatki piersiowej 



Klatka piersiowa mimo lekkiej budowy jest mocna i 

odporna. Jest to możliwe dzięki dużej sprężystości 

pierścieni żebrowych, gdzie każdy pierścień składający 

się z jednej pary żeber poprzecznie połączonych z 

mostkiem, stanowi napiętą sprężynę, a napięcie to 

dodatkowo nasilają mięśnie międzyżebrowe. Szczególnie 

korzystnie zbudowana jest ściana przednia, gdzie za 

pośrednictwem mostka, każdy ciężar czy uderzenie 

rozkłada się na szereg obustronnych pierścieni 

żebrowych. Złamania ściany przedniej są więc wyjątkowo 

rzadkie. Częściej występują złamania ścian bocznych, 

gdzie uderzenie trafia na jedno lub kilka żeber. Ściana 

tylna jest mocniejsza, ale mniej sprężysta