Mierniki oceny w zarządzaniu zapasami

Zapasy

 to zwykle stosy surowców, materiałów, części 

zamiennych, produkcji w toku czy wyrobów gotowych, które 
gromadzone są w niezliczonych ilościach punktów w obrębie 
systemu logistycznego. Koszt utrzymania tych zapasów moŜe 
sięgać 20-40% ich wartości w ciągu roku. Z tego względu 
sprawne i precyzyjne zarządzanie zapasami  daje firmie 
określone korzyści ekonomiczne.
 

Wśród tych zapasów moŜemy wyróŜnić następujące grupy rodzajowe: 

    -  Surowce i materiały

 -   Produkcję w toku

-     Wyroby gotowe

-     Towary 

Zapasy  wyrobów  gotowych  są  produktami  przeznaczonymi  do 
sprzedaŜy,  a  ich  podstawową  funkcją  jest  zaspokajanie  popytu 
zgłaszanego przez przedsiębiorstwa handlowe.

Zapasy  towarów  powstają  w  przedsiębiorstwach  handlowych  i  słuŜą 
bezpośredniemu 

zaspokajaniu 

popytu 

konsumpcyjnego 

bądź 

produkcyjnego 

wynikającego 

w 

innych 

przedsiębiorstwach 

przemysłowych.

Zapasy moŜemy podzielić takŜe na 

konieczność ich zaistnienia:  

- bieŜące, 
-cykliczne, 
-bezpieczeństwa ( w przypadku, gdy 
chcemy zapobiec wszelkim 
nieprzewidywalnym zastojom w 
produkcji) 

nadmierne. 

Metoda ABC 

 

Politykę  zakupów  surowców,  materiałów,  części,  towarów  (w  handlu)  itp. 
Powinno się prowadzić przez „pryzmat” ich cenności, określanej np. udziałem w 
wartości łącznego zuŜycia. PosłuŜyć się przy tym moŜna metodą ABC podziału 
zapasów  na  trzy  grupy.  UŜytecznym  podziałem  zapasów  z  punktu  widzenia 
zarządzania logistycznego w firmie jest ich klasyfikacja na następujące grupy:

Grupa A – zapasy „cenne” (vital few), stanowiące 5-20% 
liczebności asortymentowej zapasów, ale mający znaczny udział w 
wartości, sięgający 75-80% 

Grupa  B  –  zapasy  mające  udział  w  wysokości  15-20%  zarówno  w  liczebności 
asortymentowej, jak i ich wartości

Grupa  C  –  zapasy  o  charakterze  masowym  (trivial  many),  mające 
największy  udział  w  liczebności  asortymentowej  (60-80%)  i  bardzo 
niski udział w wartości (około 5%).

PoniŜszy rysunek przedstawia horyzontalne strefy składowania w 

magazynie o regałowym układzie technologicznym

.

Metoda XYZ

 

 Przy stosowaniu metody XYZ poszczególne rodzaje 
materiałów zostają podzielone na podstawie regularności 
zapotrzebowania na nie na trzy grupy :

       grupa X-  składająca się z materiałów, które charakteryzuje regularne 
zapotrzebowanie (przy załoŜeniu moŜliwości występowania niewielkich wahań), 
jak równieŜ wysoka dokładność prognozowania poziomu tego zapotrzebowania 
(zuŜycia)

grupa Y- tj. materiały, które charakteryzuje zapotrzebowanie mające 
charakter wahań sezonowych lub określonego trendu oraz średnia 
dokładność prognozowania 

grupa Z, w skład, której wchodzą materiały o bardzo 
nieregularnym zapotrzebowaniu i niskiej dokładności prognozy 
tego zapotrzebowania 

JeŜeli w sferze zaopatrzenia metoda, 
XYZ zostanie uznana z instrument 
wsparcia decyzyjnego, to na jej 
podstawie moŜe się okazać celowe 
opracowanie dla materiałów 
zakwalifikowanych do grupy X- systemu 
zaopatrzenia zsynchronizowanego z 
procesami produkcyjnymi i zasadą Just-
in-Time, 
grupy Y – systemu zaopatrzenia z 
zadaniem utworzenia określonego 
poziomu zapasów magazynowych, 
grupy Z – systemu zaopatrzenia 
zgodnego z nieregularnymi potrzebami

Model poziomu zamawiania

Podstawową przyczyną gromadzenia zapasów jest konieczność wyrównywania
róŜnych intensywności strumieni zakupów (dostaw) i strumieni zuŜycia.
Najlepiej obrazuje to przedstawienie wszystkich surowców i materiałów,

znajdujących się w węzłach logistycznych, jako zbiornik retencyjny.

 

Zapasy jako zbiornik retencyjny

 

Model cyklu zamawiania

 

W modelu Re-order Cycle Policy, zamawiania dostaw 
uzupełniających następuje w z góry ustalonych, jednakowo od siebie 
odległych momentach. Oznacza to, Ŝe zamówienia składane są w 
stałych cyklach 

W modelu tym naleŜy ustalić następujące normy sterowania:

       -Optymalny cykl zamawiania Ropt
       -Poziom zapasu maksymalnego S 

Funkcjonowanie modelu stałego cyklu zamawiania

Inne modele zamawiania

Oprócz przedstawionych, spotyka się takŜe inne modele sterowania zapasami, 

np.:

•

model poziomu zamawiania w stałych cyklach zamawiania,

•

model s, S,

•

połączony model poziomu zamawiania i stałego cyklu zamawiania 

Model  poziomu  zamawiania  w  stałych  cyklach 
zamawiania  nie  wymaga  ciągłego  monitorowania 
poziomu  zapasu,  bowiem  jest  to  dokonywane  jedynie 
w  ustalonych  punktach  czasowych.  Obrazuje  to 
schemat poniŜej.

 

Systemy wspomagania zarządzania klasy MRPII/ERP

 

Oprócz popytu niezaleŜnego, w przedsiębiorstwie produkcyjnym występuje 
jeszcze popyt zaleŜny, określany zwykle mianem potrzeb materiałowych. 
Ustalenia tych potrzeb dokonuje się za pomocą obliczenia bezpośredniego, 
wykorzystującego podstawowe działania arytmetyczne 

System MRP II

 (Manufacturing Resource Planning), obejmuje planowanie 

wszystkich czynników produkcji. Tak więc moduły tego sytemu dotyczą nie 
tylko surowców, materiałów i części, ale równieŜ zdolności produkcyjnych 
(powierzchnie produkcyjne i maszyny), finansów i zatrudnienia 

Just-in-time

     Podstawową cechą tego rodzaju systemów produkcji jest eliminacja 

zapasów oraz ograniczenie przemieszczania się materiałów (surowców, 
części, półfabrykatów oraz gotowych produktów) do sytuacji, w których 

występuje na nie zapotrzebowanie.

 

Do podstawowych cech tego 
systemu naleŜy zaliczyć :
-Niskie zapasy 
-Produkcja w małych seriach 
-Niskie koszty przedstawienia 
oraz jej szybkość
-Rozmieszczenie produkcji

zapasy są nieodłącznym 
elementem działalności 
gospodarczej i skuteczne 
zarządzanie nimi jest bardzo 
waŜne, gdyŜ wpływa na wynik 
finansowy firmy i zadowolenie 
klienta.