10.  Zakres i przykładowe rozwiązania standaryzacji stosowane w systemach 
automatyki przemysłowej 

 

Standaryzacja (normalizacja) to działalność zmierzającą do uzyskania optymalnego, w 
danych okolicznościach, stopnia uporządkowania w określonym zakresie, poprzez ustalanie 
postanowień przeznaczonych do powszechnego i wielokrotnego stosowania, dotyczących 
istniejących lub mogących wystąpić problemów (Dz.U.2002.169.1386 - ustawa z dn. 12 
września 2002 r. o normalizacji). 

Pozytywne strony standaryzacji: 



 

uniwersalność – można zastosować urządzenia i rozwiązania od różnych 
producentów (integracja); swobodna wymiana  części (np. gdy dana firma 
upadła/wstrzymała produkcje/podniosła ceny), 



 

umożliwienie produkcji masowej - obniżenie kosztów  



 

bezpieczeństwo – produkty i rozwiązania spełniają określone wymogi, 
zapewniające o ich niezawodności i funkcjonalności 



 

zapewnienie jakości – spełniając wymagania normy, produkt lub rozwiązanie 
prezentuje określony poziom wykonania (jakości) 

Negatywne strony: 



 

hamuje innowacje 

Organizacje zajmujące się normalizacją automatyce: 



 

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) 



 

Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) 



 

Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) 

Zakres i przykładowe rozwiązania standaryzacji: 



 

Standardy sygnałowe 



 

Cyfrowe: TTL: „0” - 0V, „1”- 5V, HLL „0” 0V, „1”- 24V, HART „0” – 
1200Hz, “1” - 2200Hz 



 

Analogowe 0-20mA, 4-20mA. 0-10VDC 



 

Komunikacja sieciowa 



 

Model ISO/OSI (7 warstwowy ) 



 

Przykładowo w warstwie fizycznej standardy: RS 232, RS -485 



 

Model TCO/IP (internet) 



 

Sieci przemysłowe (IEC 61158) 



 

Podjęte próby normalizacji przez organizację IEC  zostały zakończone 
fiaskiem. Trwały zbyt wiele lat, a korporacje już robiły swoje i dzieliły rynek 
(Siemens –PROFIBUS, Rockwell Automation –ControlNet, czy Fisher-
Rosemount – Fundation fieldbus ). Dlatego też przyjęto tzw. standard 
różnorodny tzn. wpisano opracowane przez firmy rozwiązania jako profile 
standardowe do IEC 61158, także można wspomnieć o własnościach 
jakiejkolwiek sieci przemysłowej. 

 

 



 

Sterowniki PLC (

IEC 61131-3

) –więcej także w PLC_NORM.pdf 



 

Standardowe własności: cykliczne przetwarzanie programu, obrazy wejść i 
wyjść,  przydział czasu pracy na komunikację z programatorem i urz. interfejsu 
operatora 



 

Języki programowania 



 

Dopuszczane rodzaje: 



 

LD (Ladder Diagram) logika drabinkowa - schemat zbliżony 
do klasycznego rysunku technicznego elektrycznego; 



 

FBD (Function Block Diagram) - diagram bloków funkcyjnych, 
sekwencja linii zawierających bloki funkcyjne; 



 

ST (Structured Text) tekst strukturalny - język zbliżony do 
Pascala; 



 

IL (Instruction List) lista instrukcji - rodzaj asemblera; 



 

SFC (Sequential Function Chart) sekwencyjny ciąg bloków - 
sekwencja bloków programowych z warunkami przejścia. 



 

Elementy języków programowania: 



 

Typy danych - określenie struktury danych w sterowniku, 
zakresu wartości, obszarów pamięci 



 

Jednostki organizacyjne oprogramowania (POU –Programm 
Organization Units) – funkcje, bloki funkcyjne, programy 



 

Elementy konfiguracji – wspomagają instalowanie i 
uruchamianie programów w systemach sterownikowych  



 

System sterowania 

 



 

SCADA – tu warto zaznaczyć, że norma jest dopiero opracowywana 



 

Bezpieczeństwo urządzeń automatyki 



 

Iskrobezpieczeństwo (patrz pyt. 11 ) 



 

Bezp. funkcjonalne (patrz pyt. 9) 



 

Przeciwporażeniowe (klasy ochronności, IP) 



 

Standaryzacja oznaczeń na schematach automatyzacji: 

 

Lite

ra 

Wielkość mierzona lub/i sterowana lub rodzaj 

sterowania 

Funkcje wykonywane 

(następne litery) 

Oznaczenia podstawowe (pierwsza 

litera) 

Oznaczenie 

uzupełniające 
(druga litera ) 

1 

2 

3 

4 

A   

 

Sygnalizacja 2) 

B   

 

informacja o stanie 

C   

 

sterowanie automatyczne 

D  Gęstość, masa właściwa 

różnica 

 

E  Wielkości elektryczne 1) 

 

czujnik 

F  Strumień objętości lub strumień 

masy 

iloraz 

 

G  Wymiar, położenie 

 

 

H  Sterowanie ręczne 

 

 

I 

 

 

wskazanie 

J 

 

komutacja 

 

K  Czas, program 

 

 

L  Poziom 

 

 

M  Wilgotność (bezwzględna lub 

względna) 

 

 

N  Litera rezerwowa 1) 

 

rezerwowa 

O  Litera rezerwowa 1) 

 

 

P  Ciśnienie, próżnia 

 

 

Q  Jakość i parametry środowiska, 

koncentracja , przewodność, pH, 
itp.  

całkowanie 
lub zliczanie 

całkowanie lub sumowanie 

R  Radioaktywność  

 

rejestracja 

S  Prędkość lub częstotliwość 

 

przełączanie 

T  Temperatura 

 

przetwarzanie, 
przekazywanie sygnałów 

U  Wielkość wielu zmiennych  

 

działanie wielofunkcyjne 

V  Lepkość 

 

zawór, siłownik, element 
nastawczy 

W  Siła lub masa 

 

 

X  Inne parametry 1) 

 

inne działania 

Y  Litera rezerwowa 1) 

 

Elementy liczące, przekaźniki 

Z   

 

działanie awaryjne, blokada 
2) 

 

 

 

 

 

 

 

1)  W celu bliższego określenia parametrów środowiska lub mierzonych wielkości dopuszcza się 

zamieszczenie poza obrysem symbolu graficznego wzoru chemicznego lub objaśnienia słownego. 

2) W celu oznaczenia granicy dolnej zakresu należy poza konturem symbolu graficznego napisać literę L, a 

dla granicy górnej literę H.