antologia - Stało się jutro 01

Elektronowy mi

Kupiłem go na imieniny synowi. Wró

ka skin

ła swoj

czarodziejsk

laseczk

i automat przyniósł go

cego w ogromnym,

perłowo opalizuj

cym pudle. Potem u

miechn

ła si

do mnie i powiedziała swym zawodowo melodyjnym głosem:

— My

e b

dziesz z niego zadowolony. Skin

łem głow

i u

miechn

łem si

tak

— Jeste

sam, bez syna, wi

c nie b

pouczała,

e misia nie mo

na krzywdzi

, nie mo

na mu wykr

łap, wydłubywa

fotokomórek ani wyrywa

kondensatorów, ale nie zapomnij o tym powiedzie

synowi.

— Nie zapomn

— zapewniałem. — Poza tym mo

esz by

spokojna, b

go traktował jak własne dziecko.

— No, to ciesz

e mój wychowanek zyskał takiego ojca. Musisz go przeprogramowa

, by mówił do ciebie „papa". Tym

razem

mieli

my si

oboje i równocze

nie pomy

lałem,

e kto

wpadł na genialny pomysł zatrudniaj

c w Domach Bajek takie

wła

nie dziewczyny jako wró

ki. Skin

ła mi sw

ró

na po

egnanie i wskoczyłem na ruchomy chodnik sun

cy ku wyj

ciu.

Tłum dzieciaków z zazdro

dotychczas spogl

daj

cy na misia w pudełku rozproszył si

i pomkn

ł ze

miechem ku

ogromnemu

— wideotronowi, gdzie rozmazan

pasami tarcz

wisiał nieruchomo Jowisz. Grzmi

cy bas opowiadał, jak Tomcio Kosmonauta

pokonuje górne warstwy jego atmosfery. Po drugiej stronie l

niła w promieniach wideotronicznego sło

ca wideotroniczna

szklana góra. Wznosiła si

jakby tysi

cem metrów wzwy

idealnie równ

powierzchni

, po której bez wysiłku, jak mucha po

szybie, wspinał si

ksi

ąŜę

w skafandrze planetnika. Za gór

rósł prastary, ciemny bór, przeniesiony jakby bezpo

rednio w nasze

czasy z ery „dymi

cych fabryk". Mi

dzy pniami, porosłymi mchem, przemykały elektroniczne krasnoludki, fosforyzuj

c czerwono

swymi sto

kowatymi czapkami. Na skraju lasu stała chatka Baby Jagi, a przed ni

automat, odpowiadaj

cy na wszelkie

dzieci

ce pytania, otoczony rozwrzeszczan

dzieciarni

, maj

swoje problemy. Gdyby zbudowa

taki automat dla

dorosłych, dopiero byłoby przy nim tłoczno... Wyszedłem. Ogromny android w zbroi

redniowiecznego rycerza po

egnał mnie

przy wyj

ciu zapytuj

c, czy nie zgubiłem swego dziecka. Widocznie nie był przyzwyczajony do dorosłych ludzi przychodz

cych

tu samotnie. Nie, nie zgubiłem. Mój syn został w domu. Siedział zapewne w tej chwili przed ekranem wideotronu wpatruj

c si

bezmy

lnie w przesuwaj

ce si

obrazy. Tak siedział ka

dego popołudnia.

Maj

zdaje si

racj

psychologowie twierdz

e w pewnym wieku dzieci nie nale

y zabiera

z Ziemi. Mój syn przyleciał na

Marsa zbyt wcze

nie lub zbyt pó

no. Tam na Ziemi zostali

jego towarzysze zabaw, z którymi, bawi

c si

w kosmonutów, przemierzał okoliczne wzgórza jako nieznane tereny tajemniczej

planety, został nasz ogród, gdzie znał ka

dy krzak, i dom o rozsuwanych

cianach pachn

cych drzewem sandałowym. Na

Marsie dzieci były inne, bardziej przyzwyczajone do automatów ni

do biegania boso po trawie. Kupiłem mu wi

c misia...

— Niech si

nazywa... no powiedz, jak si

e nazywa

? -zwrócił si

do mnie, gdy po otworzeniu pudła, wysłuchuj

instrukcji, doszli

my do miejsca, w którym powiedziano:

„...Przed uruchomieniem nale

y go nazwa

, a wtedy we wszystkich wolnych miejscach jego programu pozostawionych na imi

nazwa ta zostanie trwale wpisana".

— No wi

c jak? — powtórzył, gdy nic nie odpowiedziałem.

— Mo

e Kation — poddałem. Rozwa

ył chwil

w my

li.

— Nie, tak mo

na nazwa

ywego psa, ale nie misia. Jego imi

musi by

zwykłe.

— No, to wymy

l co

— Mógłby by

Bob — spojrzał na mnie pytaj

co.

—

wietnie, niech b

dzie Bob.

Nacisn

łem ukryty pod futerkiem klawisz zasilania i gdy martwe

dot

d oczka misia zajarzyły si

zielonym

wiatłem, powiedziałem

wyra

nie:

— Nazywasz si

Bob. Wsta

Jak wyrzucony spr

ęŜ

, mi

wyskoczył z pudełka. Niewielka, metrowa mo

e figurka o zabawnym pysku, obro

tym rudawym

włosem. Stan

ł, rozejrzał si

wokoło, a nast

pnie si

ł do pudełka, wyj

ł stamt

d szczotk

i zacz

ł czesa

swoje

zmierzwione futerko. Gdy doprowadził je do porz

dku, zwrócił si

do syna lekko si

kaj

— Ja jestem t... teraz t... twój mi

— Tak.
— A kto to? — łap

wskazał na mnie.

— Mój ojciec.
— T... to dobrze.
— Słuchaj — zwróciłem si

do syna — mo

e go wymienimy. On si

strasznie j

ka.

— T... tylko troch

i wtedy, gdy jestem dłu

ej wył

czony. Ooo... Inne misie maj

ksze braki. Znałem t...takiego, co w łapie

miał ponad sto woltów napi

cia, b... bo był

le skonstruowany i wszystkim łap

podawał.

— No co, wymienimy? — ponowiłem pytanie.
— Nie zgód

. Ja umiem gra

w piłk

i rozwi

zuj

zadania 2 matematyki. Na

laduj

głosy i umiem wideotron r—rozło

— No wi

— Niech zostanie.
— Od razu wida

e jeste

miły chłopak. B

dobrym misiem. Zobaczysz.

I został. Był to dziwny automat. Niejednokrotnie zastanawiałem si

, dlaczego tak wszechstronny i zdolny układ my

wmontowano w zabawk

dzieci

. Bo o tym,

e nie był to standardowy automat wytwarzany seryjnie do zabaw z dzie

mi,

byłem przekonany od pocz

tku. Mi

przejawiał pewne cechy ludzkie, które s

dost

pne tylko najbardziej skomplikowanym

automatom. Był na przykład leniwy. Wypełniał oczywi

cie wszelkie polecenia, jak ka

dy automat, lecz wypełniał je w ten

sposób, by po

im jak najmniej czasu, unikaj

c wszelkiej niepotrzebnej krz

taniny, tak charakterystycznej dla wi

kszo

automatów. Potem, gdy nie miał ju

nic do roboty, godzinami trwał w bezruchu lub spał.

Po jakim

czasie odkryłem,

e w pewnym sensie jest do mnie przywi

zany i zawsze gotowy przerwa

milcz

kontemplacj

swoich owłosionych łap i towarzyszy

mi, gdy wstawałem zza biurka i przechodziłem do pulpitów steruj

cych moich

podr

cznych mnemotronów. Kiedy

rozwi

zywałem noc

w swoim gabinecie problem wielograwitacyjnych pól sterowanych. Mi

jak zawsze, gdy syn spał, towarzyszył mi tkwi

c nieruchomo w k

cie. Godziny mijały jedna za drug

, a mimo to prawie nie

posuwałem si

naprzód. Mój mózg podr

czny raz po raz sygnalizował mi przeładowanie pami

ci i dawał niedwuznacznie do

zrozumienia,

e zagadnienie to powinienem rozwi

zywa

z du

o pojemniejszymi mózgami. Pochylony nad ekranami nie

zwracałem uwagi na to, co dzieje si

w gabinecie. Nagle usłyszałem chrz

kni

cie. Podniosłem głow

. Przede mn

stał mi

— Nie

pisz, Bob?

— Ja rzadko

— Jak to, przecie

masz w programie rytm snu i czuwania.

— Tak, ale nie jest to program bezwzgl

dny. Mog

go regulowa

— Naprawd

? — zapytałem 2 niedowierzaniem.

— W pewnych granicach o... oczywi

cie.

— I nie

pisz?

— Nie...
— A co robisz noc

— My

, rozwi

zuj

zadania...

— Co, udowodniłe

e twierdzenie Pitagorasa?

— Nie, roz...wi

załem wła...wła

nie twój problem... wielograwitacyjnych pól sterowanych.

—

artujesz.

— N... naprawd

. Masz tu wynik. Na małym prymitywnym funkcjografie mego syna, który trzymał w łapie, wyznaczona była

zale

ść

. Przez moment chciałem go wyrzuci

z gabinetu. Pracuj

nad tym rozwi

zaniem przez wiele godzin bez

adnego

rezultatu, a nagle przychodzi ta zarozumiała zabawka i wypisuje mi rozwi

zanie ze swego małego mó

ku. Opanowałem si

jednak. Przecie

to tylko automat i w dodatku mi

mego syna.

— Dzi

kuj

— powiedziałem krótko. — A teraz id

do pokoju. — Funkcjograf poło

yłem na biurku i wróciłem do pracy. Wynik

otrzymałem nad ranem, gdy wielka kopuła marsja

skiej bazy bielała ju

w promieniach wschodz

cego sło

ca. Był identyczny z

rozwi

zaniem podanym przez mego misia.

— Bob, Bob! — zawołałem.
Przyszedł po chwili, jakby z oci

ganiem.

— Powiedz, jak ty

to zdołał rozwi

? — zapytałem. —

Przecie

to problem dla gigabitowych mózgów.

Milczał.
— Odpowiedz! — rozkazałem. W ten sposób odwoływałem si

niemal do osnowy jego programowania, do bezwzgl

dnego

posłusze

stwa człowiekowi.

— Mózg ten jest skonstruowany na specjalnej zasadzie, przy zało

eniu równoczesnej wielotorowo

ci my

lenia. W zwi

zku z

tym jego pojemno

ść

lowa jest du

o wi

ksza... — siedziałem oniemiały, bowiem słowa te wypowiadał mi

niskim,

chropowatym głosem, w niczym nie przypominaj

cym jego zwyczajnego miłego altu.

— Co

ty powiedział? — zapytałem szeptem dopiero po chwili.

— N... nic nie mówiłem... mi

kał si

w zwykły sposób.

— Jak to nic. Powtórz!
— N... nic nie mówiłem.
— Ale

nie to. Co

przedtem powiedział?

— N... nie rozumiem.
Mówił prawd

. Wi

c to było poza jego

wiadomo

. Nie

wiedział nic o tym głosie. To wygl

dało jak jaki

cytat

z cybernetyki stosowanej. Ale jakie

wielotorowe my

lenie...

Nigdy o tym nie słyszałem.
Podszedłem do wizofonu i wezwałem Tana, jednego z moich
kolegów cybernetyków. Specjalizował si

w teorii my

lenia

nieorganicznego i powinien był o czym

takim wiedzie

— Tan? Tu Andrzej. Powiedz mi, czy słyszałe

cokolwiek

o wielotorowym my

leniu?

miechni

ta na przywitanie twarz cybernetyka zgasła i odbił si

na niej wysiłek my

lenia. Dopiero w tej chwili spostrzegłem,

e Tan jest zaspany i nie ogolony. Wyrwałem go widocznie z

gł

bokiego snu. A jednak u

miechał si

nawet. Faktem jest,

e Tan słyn

ł z uprzejmo

ci, lecz tym razem sam sprawdziłem, jak

bardzo opinia ta była uzasadniona.

— Wiesz, Andrzeju, niczego takiego sobie w tej chwili nie przypominam. Ale sk

d ty

w ogóle wzi

ł t

nazw

— Usłyszałem j

od automatu.

— To jaki

automat do programowania cybernetycznego? Zapytaj go wi

c o wyja

nienie.

— Nie, to nie jest automat cybernetyczny...
— No, a co to jest?
— Mi

mego syna.

— Co takiego?
— Mówi

ci. Mi

mego syna.

— Ale

niemo

liwe. Przecie

to s

zupełnie prymitywne automaty.

— Sam słyszałem, Tan.
— Andrzeju — ci

ł Tan po chwili milczenia — a mo

e ty si

przepracowujesz. Na ogół ludzie ju

wstaj

, a ty si

jeszcze nie

poło

yłe

spa

— Słuchaj, Tan. Mówi

ci to wszystko zupełnie powa

nie. Nie wierzysz, trudno.

— Ale

tak, wierz

... Sprawdz

nawet to wielotorowe my

lenie w głównym akumulatorze informacji cybernetycznych. Je

li co

znajd

, dam ci natychmiast zna

— No, to dzi

kuj

— Dobranoc, Andrzeju. — Tan u

miechn

ł si

i znikn

ł z ekranu. Odwróciłem si

ku biurku, lecz misia tam nie było. Wyszedłem

z gabinetu, by go poszuka

. Siedział przed drzwiami dziecinnego pokoju i spał, jak gdyby przez cał

noc nic innego nie robił.

Dni mijały i zapomniałem niemal o tej historii. Mi

okazał si

idealnym koleg

. Co dziwniejsze, zauwa

yłem,

e inni chłopcy nie

traktuj

go z pogardliw

szo

, z jak

traktowali zwykle automaty. Z przera

szybko

rozwi

zywał wszystkie ich

zadania szkolne tak długo, a

zabroniłem mu kategorycznie tego robi

. Potem mi

błysn

ł wiedz

astronoma i razem z moim

synem siedzieli długie godziny przy radioteleskopach. Mi

bezbł

dnie podawał z pami

ci współrz

dne sferyczne wszystkich

gwiazd w ka

dej chwili dnia i nocy. Ale przede wszystkim, co dało si

drpiero zauwa

po dłu

szej obserwacji, mi

wykazywał

ogromn

celowo

ść

działania. Je

li ruszył lew

łap

, to mo

na było by

pewnym,

e b

dzie mu to do czego

w przyszło

potrzebne.

W drugim tygodniu pobytu misia w naszym domu zobaczyłem na funkcjografie syna naniesiony zbiór elips o ró

norodnych

mimo

rodach i jednym ognisku wspólnym. Zaciekawiony zapytałem syna:

— Co

tu narysował?

— To nie ja, to Bob.
— Ale co to jest?
— Hipotetyczny układ planetarny Formalhauta, alfy gwiazdozbioru Lataj

cej Ryby.

— Sk

d on to wie?

— Bob wszystko wie! — powiedział to z takim przekonaniem,

e spojrzałem na

zdziwiony.

— Nie wierz temu. To na pewno jedna z wielu bajek, jakie mo

na znale

źć

w pami

ci ka

dego elekronowego misia. Musz

przecie

opowiada

dzieciom. Ale to jeszcze nie powód, by tak du

y chłopak, jak ty, wierzył w takie bajki.

— Nie wierz, je

li chcesz, ale to naprawd

nie jest bajka — odpowiedział z uporem.

— Wi

c my

lisz,

e to jest prawda?

— Nie, to tylko hipoteza Gladstone'a — spojrzał na mnie powa

nie, jak młody naukowiec.

— Kto ci to powiedział?
— Bob.
— Bob! — zawołałem gło

no. Przyczłapał po chwili.

— Czy to jest rzeczywi

cie układ planetarny Formalhauta?

— Tak twierdzi Gladstone w swojej hipotezie. Rozumowanie swoje opiera na charakterystycznym przesuni

ciu pr

ąŜ

ków

w grawitacyjnym widmie tej gwiazdy.
— Bob — zapytałem cicho. — Sk

d ty to wszystko wiesz?

— Posiadam pewne wiadomo

ci kosmonautyczne pozostawione mi w celu popularyzowania kosmosologii.

— Jak to pozostawione?
— Pozostawione w moim programie.
— A w jakim zakresie znasz kosmosologi

— W zakresie kursu podstawowego, na pewno.
Pod wpływem tej rozmowy siadłem w gabinecie i wystosowałem
pełen pochwał telelist pod adresem Domu Bajek. Odpowied

otrzymałem jeszcze tego samego dnia. Dom Bajek cieszy
si

bardzo,

e jestem zadowolony z elektronowego misia i

e dzi

moim staraniom mi

osi

ł tak wysoki, odbiegaj

cy od

standardu innych misiów poziom inteligencji. Poza tym prosi
mnie o podanie operacji cybernetycznych, jakim poddałem misia
celem uzyskania tak wysokiej inteligencji przy stosunkowo
niewielkiej pojemno

ci pami

ci.

A wi

c ani ja, ani te

Dom Bajek nie zrobili

my niczego

w kierunku rozbudowy mózgu misia. Ale poniewa

geniusze w

ród automatów nie zjawiaj

przypadkowo, tak jak w

ród

ludzi, Dom Bajek wezwał Ziemi

, by sprawdziła, sk

d pochodz

elektronowe misie. Odpowied

miała nadej

ść

za kilka dni. To

nie tak prosto w wielomiliardowej masie mieszka

ców Ziemi znale

źć

tych, którzy wiedzieliby wszystko o elektronowym misiu

wysłanym przed kilkoma miesi

cami na Marsa. Potem zapowiedział si

wideotronicznie Tan i oczekiwałem go w południe. Był

jak zwykle nadzwyczaj punktualny. Przeszli

my do pokoju syna. Ko

czyli wła

nie z misiem omawianie ko

cowego odcinka

jakiej

kosmicznej podró

y, gdy decelerowany statek przechodzi ju

z toru parabolicznego na eliptyczny.

Tan przysłuchiwał si

przez chwil

z zainteresowaniem. Potem zapytał mnie szeptem:

— Jak on si

nazywa?

— Kto, syn?
— Nie, automat.
— Bob.
Słuchał jeszcze chwil

w milczeniu, a potem nagle zawołał

rozkazuj

co:

— Bob, chod

tutaj! Automat podszedł natychmiast.

— Co to jest elipsa? — zapytał.
Automat niemal bez zaj

knienia podał definicj

— Nie rozumiem. Wytłumacz mi.
I automat zacz

ł tłumaczy

, tak jak si

tłumaczy łatwe zadania

leniwemu uczniowi, powoli, krok za krokiem. Tan przerwał mu:
— S

dzisz,

e osi

gni

cie innych galaktyk gwiazdolotami jest

liwe?

Automat jakby przez chwil

zawahał si

, lecz zaraz potem

odpowiedział:
— Nie wiem. Podaj mi dane, to oblicz

Po tym pytaniu posypały si

nast

pne. Trwało to do

ść

długo, a

mój syn podszedł do mnie i zapytał:
— Kiedy on pójdzie sobie,

eby

my z Bobem mogli sko

czy

obliczenia?
Tan u

miechn

ł si

do chłopca i zadał misiowi ostatnie pytanie:

— Czy masz

wiadomo

ść

sprz

ęŜ

enia posłusze

stwa?

— Nie — odpowiedział mi

— No dobrze, mo

esz wróci

do swoich oblicze

. A my — zwrócił si

do mnie — chod

my do twego gabinetu. To tylko

przypuszczenia — powiedział. — Moim zdaniem, mózg misia został prawdopodobnie odrzucony przy psychicznej kontroli

układu ze wzgl

du na pewn

niestabilno

ść

zachowania i trafił

do centrali odpadów. Tutaj zało

ono mu du

Ŝą

ilo

ść

sprz

ęŜ

staiblilizuj

cych: ograniczono mo

liwo

ci zwi

kszaj

c równocze

nie

stabilno

ść

Tan mówił to tak, jakby osobi

cie był obecny przy nakładaniu

tych sprz

ęŜ

— Pami

tasz, pytałem go o mo

liwo

ci dotarcia do galaktyk gwiazdolotami. Ka

dy normalny mi

powiedziałby, i

jest to

liwe zgodnie z regułami wszystkich bajek, ale ten twój mi

Ŝą

dał danych do oblicze

. Wydaje mi si

e on nie zawsze

opowiadał bajki.

Nie wezwałem automatu cybernetycznego bazy i nie rozło

yłem misia na cz

ęś

ci. Zrobiłbym to nawet mo

e, ale wyobra

ałem

sobie zdziwione spojrzenie dyspozytora.

— Wzywasz automat do napraw}

tej zabawki. Czy naprawd

dzisz,

e nie mamy nic innego do roboty?

Wytłumaczyłbym mu zapewne,

e nie chodzi tu o napraw

to nie jest zwykły mi

, tylko bardzo dziwny mi

, który

zbyt wiele umie, by by

zwykł

zabawk

i niczym wi

cej, ale

tpi

, czyby mi uwierzył.

W ka

dym razie nie zrobiłem nic.

Tymczasem mi

z moim synem tworzyli nierozł

czn

par

przesiadywali w obserwatorium albo zbierali marsja

skie kamienie

w pustyni za baz

, w których kryształy kwarcu błyszczały jak

w ziemskich kamieniach z mego dzieci

stwa. Gdzie

pod koniec

marsja

skiej zimy, gdy wzgórza na horyzoncie pociemniały od

rozwijaj

cej si

ród skał ro

linno

ci, kontrola ł

czno

radiowej Marsa powiadomiła nas,

e przechwyciła seri

sygnałów,

które według ich namiarów zostały nadane z naszej bazy.
Reno, kierownik sekcji ł

czno

ci z Ziemi

, zebrał nas u siebie. ;

Byłem jednym z kilkunastu ludzi, którzy nale

eli do tej sekcji, i pełniłem obowi

zki głównego in

yniera drugiej zmiany.

— To bzdura — powiedział Reno. — Kto i po co miałby od nas co

takiego nadawa

. Namierzyli jakie

sygnały rakiet, jak

zwykle niedokładnie, i teraz szukaj

winnego. Wiecie, jak oni tam pracuj

. Rozumiem,

e musz

przedstawi

jakie

osi

gni

cia

tej swojej placówki, ale dlaczego nas w to mieszaj

...

— Raport podaje dokładny czas i jest podpisany przez samego Twera...

— Nabrali go. Zwyczajnie nabrali. Ta banda, która przyleciała zaraz po studiach z Ziemi. Im si

jeszcze wydaje,

e Mars to

tajemnicza planeta, na której dziej

historie, jakie na Ziemi nie zdarzaj

. Nie wiecie, jak to jest? Wszyscy przeszli

przez to.

Nikt nie oponował, bo Reno prze

ył na Marsie tyle lat, ile wszyscy pozostali razem. Wyja

nienie w tej sprawie przygotował

nasz sta

ysta. Nie zawierało ono wła

ciwie nic obra

liwego, ale sugestia, by dali nam

ty spokój, była do

ść

wyra

na. Potem

przez kilka dni nic si

nie działo, a

przyszła do nas wiadomo

ść

z Ziemi. Kontrola radiowa Marsa po naszym „wyja

nieniu"

przesłała zapis sygnałów do Ogólnoplanetarnego Instytutu Szyfrów. Tekst po rozszyfrowaniu był lakoniczny:

„Fragmentaryczny transfer zrealizowany", natomiast sam szyfr
był na tyle skomplikowany,

e Instytut równocze

nie z tekstem

przysłał podzi

kowanie za tak interesuj

i niespotykan

próbk

szyfru.
Na drugim zebraniu Reno dalej w nic nie wierzył, ale nie był
ju

tak pewny siebie. Po zebraniu poprosił mnie na chwil

swego gabinetu.
— Widzisz, Andrzeju, ja w to wszystko nie wierz

, ale nie chciałbym,

eby ktokolwiek mógł powiedzie

e zlekcewa

yłem t

cał

spraw

. Chciałbym si

ciebie poradzi

, jak ich przekona

e to nie od nas pochodz

te sygnały.

— To trudna sprawa. Niezbyt wiele wiemy o tych sygnałach.
— Mimo wszystko co

jednak wiemy — powiedział Reno.

I wtedy zrozumiałem, i

nie jest tak zupełnie pewny,

e sygnały

te nie pochodziły z naszej bazy.
— Mam pewien pomysł... — powiedziałem i urwałem, bo wtedy wła

nie w drzwiach gabinetu stan

ł mi

— S... syn ci

szuka — wyj

kał.

— Zaraz id

... — I wtedy spostrzegłem zdziwiony wzrok Rena.

— Co si

stało? — zapytałem.

— Nie rozumiem... nie rozumiem, jak automat wej

ciowy

przepu

cił t

zabawk

Spostrze

enie było proste, ale jak

e trafne. Ja, przyzwyczajony

do stałej obecno

ci misia, nie zwróciłem na to uwagi. Ale Reno

miał racj

. Automat wej

ciowy jego gabinetu nie powinien

przepu

adnego człowieka czy automatu bez specjalnego

zezwolenia.
— Jak tu wszedłe

? — zapytał misia.

— Normalnie. Na dwóch łapach — odpowiedziała zabawka. Reno poczerwieniał i wybiegł z gabinetu.

— Co si

stało z synem? — zapytałem misia.

— Poparzył si

dem wysokiej cz

stotliwo

ci.

— Co

powa

nego? Ju

. Prowad

— Nic takiego. Mo

esz doko

czy

rozmow

. Tylko r

ka.

— A gdzie j

wło

ył?

nie zd

ąŜ

ył odpowiedzie

, bo wrócił Reno. Był blady.

— Automat... automat dostał zezwolenie na przepuszczenie tej... zabawki... Od kogo? Pytam si

, od kogo?

— Nie ode mnie — powiedziałem.
— Wi

c od kogo? Mo

e ty wiesz, kreaturo?

— Ja wszedłem i ju

— To wiem. Ale sk

— Reno, przecie

to zwykła zabawka. Nie b

dzie tego wiedzie

. Pewnie jakie

przekłamanie z centralnego mózgu bazy. To si

zdarza.
— Ale nie powinno.
— Oczywi

cie, ale automaty s

zawodne.

— Nie powinny!
— Jasne, ale sko

czmy nasz

rozmow

. Musz

ść

, bo mój syn poparzył sobie r

dem naskórkowym.

— Dobrze, có

c proponujesz?

— Zało

Ŝę

zupełnie niezale

sygnalizacj

nadawania u siebie w gabinecie, odbieraj

sygnały na zewn

trz bazy. Co o tym

dzisz ?

— Chyba dobry pomysł. Tyle

e nie wierz

, by w ogóle te sygnały si

powtórzyły.

Wyszedłem z misiem i poszli

my do syna. Jego r

opatrzył ju

automed. Gdy podszedłem do fotela, w którym siedział, nie

spojrzał na mnie.
— Musz

uczy

— powiedział.

— Słusznie, ale sk

d ta refleksja?

— Nie potrafi

zrobi

najprostszej rzeczy i nawet Bob si

ze mie

mieje.

— Gdzie

poparzył r

? — zapytałem.

— Nie powiem — nadal nie patrzył na mnie.
— Ale zrozum, to trzeba zabezpieczy

. Inni tak

e mog

poparzy

— Nie powiem — powtórzył z uporem.
— Jak chcesz. Wi

c ty powiedz. Bob, gdzie to było?

— Nie wiem — odpowiedział Bob i wtedy spostrzegłem wzrok
syna. Ze zdumieniem i chyba z odrobin

strachu patrzył na

Boba.

Instalacje odbioru zewn

trznego zało

yłem dwie, zupełnie od

siebie niezale

ne, jedn

w gabinecie, drug

przy pulpitach

mnemotronów. My

e kierowało mn

zwykłe wygodnictwo.

Instalacje były proste, ich zało

enie nie przedstawiało

adnych

trudno

ci, a niewygodnie byłoby pracuj

c przy mnemotronach

nasłuchiwa

równocze

nie brz

czyka z gabinetu.

Potem w wideotronii powiedziano,

e kierowała mn

przezorno

ść

starego in

yniera doceniaj

cego zawodne działanie automatów.

Ale to chyba nie było tak.
Wtedy min

ła chyba północ. Siedziałem w gabinecie nad jakimi

wykresami, gdy nagle wydało mi si

e w sali mnemotronów

słysz

brz

czyk. Nadsłuchiwałem przez chwil

. Tak, nie było

tpliwo

ci. To był brz

czyk zało

onego przeze mnie urz

dzenia alarmowego.

biegn

c do centrum nadawczego bazy u

wiadomiłem sobie,

e druga instalacja w moim gabinecie 'nie nadała sygnału

alarmu. Pomy

lałem wtedy,

e ipo prostu niezbyt dokładnie ja Sprawdziłem, i byłem zły na siebie, bo nie lubi

niedokładnej

roboty.

urny android centrum przepu

cił mnie, gdy podałem hasło. Ten, który przeszedł t

dy przede mn

, tak

e musiał zna

hasło,

a wi

c jest to jeden z nas, pomy

lałem. Biegłem teraz korytarzem do sali nadawczej, ale jej drzwi nie przepu

ciły mnie.

Szarpn

łem d

wignie — daremnie. Drzwi zostały zablokowane, zablokowane centralnie ze sterowania bazy. Zrozumiałem,

kto

, kto jest tam w

rodku i z naszej anteny wysyła w Kosmos sygnały, ma dost

p do centralnego mózgu bazy. I wtedy

zacz

łem si

. Mimo to działałem optymalnie, z przyzwyczajenia zapewne.

Pobiegłem z powrotem korytarzem do drzwi wej

ciowych. Otworzyłem je i zablokowałem, tak

e nie mogły by

zamkni

te na

polecenie zespołów koordynuj

cych bazy. Potem spojrzałem na androida. Musiałem mie

chocia

jeden automat do swojej

dyspozycji. Doskoczyłem do niego i wyrwałem mu czułki odbioru sygnałów centralnych. Szarpn

ł si

, ale nie zaatakował mnie,

bo byłem człowiekiem.

Potem chciałem si

poł

czy

wideotronicznie z Renem, ale ł

czno

ci ju

nie było. Centralny mózg bazy zablokował kanały

informacyjne. Spodziewałem si

tego. I wtedy zrobiłem co

, co mo

na zrobi

tylko wtedy, gdy

ycie mieszka

ców bazy jest w

niebezpiecze

stwie. Szarpn

łem d

wigni

alarmu pierwszego stopnia. Przytrzymuj

ca j

stalowa ni

spi

ta plomb

napi

ła si

lecz wytrzymała. Wtedy uwiesiłem si

całym ci

ęŜ

arem na d

wigni. Ni

kła rani

c mnie w r

. Równocze

nie usłyszałem

narastaj

ce zawodzenie syren i głuche uderzenia zapadaj

cych gazoszczelnych grodzi. Towarzyszył temu jeszcze jeden

k. Zewn

trznym korytarzem zbli

c si

do centrum nadawania szły automaty. Wiedziałem,

e mnie nie mog

nic zrobi

Byłem człowiekiem. Ale mogły mi zniszczy

narz

dzia i jedyny android. Mogły... je

li sterował nimi centralny mózg bazy. Broni

nie miałem. W bazie nikt nie nosi broni. Wyrwałem androidowi palnik do ci

cia metali, zawarłem i zablokowałem drzwi, by

automaty nie mogły natychmiast wedrze

do wn

trza centrum nadawania, i wraz z androidem pobiegłem korytarzem do sali

nadawczej. Jej drzwi rozwarły si

. Wydało mi si

to podejrzane. — Id

— powiedziałem do androida.

Automat wypełnił rozkaz bez wahania. Przekroczył drzwi. Wtedy z góry spadł na niego czarny przewód. Zobaczyłem błysk

wyładowania i automat znieruchomiał. Przewód zakołysał si

. Nie czekałem, a

zostanie podci

gni

ty do góry. Wychyliłem si

zza drzwi i nacisn

łem spust palnika, przesuwaj

c regulacj

na pełn

moc. Co

niewielkiego spadło Z wyst

pu nad drzwiami,

pal

c si

. Słyszałem przejmuj

cy skrzek. To był mi

... mój mi

. Upadł na posadzk

, chciał si

zerwa

, ale przytrzymałem go w

płomieniu, a

pancerz p

kł z cichym trzaskiem i zabawka znieruchomiała. Tylko br

zowe kudły na

miesznym pysku tliły si

jeszcze. Zrozumiałem, dlaczego nie działała instalacja w moim gabinecie. I wtedy... zobaczyłem syna. Siedział blady na

posadzce w k

cie.

— My

my si

tylko tak bawili... — wyszeptał. Stali

my nad otwartymi pokrywami centralnego mózgu bazy. Wewn

trz

zawieszone w pl

taninie przewodów lu

no rozrzucone le

ały nieforemne szare kryształy.

— To tutaj — powiedział Tan.
Dło

, w której trzymał niewielki plazmowy nó

, wsun

ł a

rami

dzy przewody.

Zataczał r

niewielkie półkola, a koniec no

a płon

ł bł

kitnym

arem. Potem si

ł drug

dłoni

i wyj

ł dwa kryształy,

z wygl

du podobne do innych.

— Ju

gotowe — powiedział. — Całe szcz

ęś

cie,

e si

udało.

— My

lisz,

e mogło to zagra

całej bazie?

— Teoretycznie tak. Centralny mózg bazy steruje niemal wszystkimi agregatami bazy.
— Ale jak ta zabawka...
— Przede wszystkim po co? Komu to miało słu

? A sama zabawka to jeden z bardziej skomplikowanych automatów, jaki

widziałem w

yciu. Je

eli jeszcze uwzgl

dnimy niewielk

obj

ść

tego automatu i nie wykorzystan

przestrze

, w której

przechowywane były kryształy przed zainstalowaniem ich w mózgu bazy... — tu wskazał dłoni

na le

Ŝą

ce na posadzce

niefbremne, szare bryły.

— S

dzisz,

e kryształy te były przechowywane we wn

trzu misia?

— Sprawdziłem to. Gdy zainstalowany został pierwszy kryształ, nadany został pierwszy komunikat.

— A tre

ść

drugiego komunikatu?...

— „Cało

ciowy transfer zrealizowany".

— To znaczy,

e nast

pnych komunikatów ju

by nie było.

— Tak. Mi

bawiłby si

z twoim synem, a my nawet nie podejrzewaliby

my,

e centralny mózg naszej bazy pracuje w takt

sekwencji sygnałów zmagazynowanych w obcych kryształach.

— Dla kogo jednak przeznaczone były te komunikaty?
— Tego jeszcze nie wiemy. Ale nie martw si

. Odkryj

i to. Kilka milionów ludzi niczego innego nie robi w tej chwili prócz

poszukiwania odbiorcy. Cała wideotronia pełna jest informacji o naszej bazie.

— Nie ogl

dałem.

—

ałuj. Jeste

za bohatera, który obronił samotn

marsja

baz

przed naje

cami z Kosmosu.

— Przesadzaj

— Jak zawsze. O inwazji 2 Kosmosu nie mo

e tu by

mowy. Ten mi

to skomplikowany automat, lecz zwyczajny ziemski

automat.

— Jeste

pewien?

— Najzupełniej. Cz

ęś

ciowo u

yte zostały nawet typowe układy produkowane seryjnie dla celów astronawigacji.

— St

d jego wiadomo

ci z tej dziedziny...

— Na pewno. Wiele wbudowanych informacji musiało pozosta

w tych kryształach, mimo

e u

yte zostały w innym celu.

Milczałem chwil

. Nie wiedziałem, czy zapyta

go o to, lecz. w ko

cu si

zdecydowałem.

— Powiedz, Tan, ale jak on tutaj mógł si

dosta

? Przecie

to automat...

— Zapominasz, Andrzeju, o swoim synu. On go tutaj wprowadził. Na tym polega ogromna przebiegło

ść

twórcy tego pomysłu, na

razie nie znanego jeszcze twórcy. Zanikn

ąć

ten układ w dzieci

zabawk

. A dziecko to te

człowiek. Odpowiednio

zaaran

owana zabawa, przechodz

do centralnego mózgu bazy, twój syn podnosi pancerne pokrywy, a zabawka precyzyjnymi

ruchami kierowanymi ze specjalnego programu wbudowuje pierwszy kryształ, nazwijmy go przystosowuj

cym. Jego zadaniem

jest przystosowanie nie znanego mózgu — w tym wypadku centralnego mózgu naszej bazy — do przyj

cia wła

ciwego

kryształu informacyjnego. Musi on zosta

przej

ty przez sie

mózgu tak, a

eby nie było w sygnalizacji

adnych uszkodze

— A potem?
— Potem wbudowany zostaje w ten sam sposób kryształ informacyjny i mózg zaczyna działa

nieco inaczej.

— Przebiegłe... — chciałem jeszcze co

powiedzie

, ale wtedy wszedł Reno.

— Ju

wiemy, sk

d si

wzi

ł u nas mi

— powiedział.

— Wykryli, kto to zrobił?
— Sam si

zgłosił.

— Kto?
— Profesor Taropat.
— Ten z Instytutu Psychiki Automatów? Przed laty słuchałem jego wykładów. Ale

on musi mie

dzisiaj ze sto lat —

powiedział Tan.
— Osiemdziesi

t kilka. Wycofał si

kilka lat temu z czynnego

ycia naukowego i posiada własne małe laboratorium gdzie

Australii.
— Po co to zrobił? Reno wzruszył ramionami.
— Podobno,

eby wykaza

na przykładzie,

e automaty mog

niebezpieczne, niebezpieczne dla ludzi... To jego obsesja,

obsesja od lat...

Zerowe rozwi

zanie

Łoskot, huk p

kaj

cych spoiw i zgrzyt rwanego pancerza — wszystko to ju

min

ło. Cisza, ta cisza, w któr

wsłuchiwała si

Emi, była zwykł

ksi

ęŜ

ycow

cisz

. Widziała twarz Korota wykrzywion

grymasem za przezroczyst

powłok

hełmu, twarz Nora

pochylon

nisko nad stołem na tle ekranu zewn

trznego, w którym o

lepiaj

co jasne skały rzucały wyjałowione ze szczegółów

czarne cienie. Wiedziała,

e oni równie

czekaj

, nasłuchuj

c syku, ledwo słyszalnego syku uchodz

cego na zewn

trz

powietrza.

— Trzyma — powiedział wreszcie Korot. — Ta stara, zmurszała ksi

ęŜ

ycowa puszka od konserw jednak wytrzymała. -

Gazoszczelne grodzie zwarły si

automatycznie po uderzeniu.

— Nor wyprostował si

i spojrzał w ekran. — Nie uderzył wi

c w sterowanie bazy.

— S

dzisz,

e to był bolid?

— Na zderzenie z Ziemi

to nie wygl

dało.

— No, a urz

dzenia dezintegruj

ce bazy, całe zabezpieczenie? Dezintegratory maj

zasi

g setek metrów.

— To był bolid, bolid — powtórzył raz jeszcze — nie

Ŝą

drobny meteor, paruj

cy w siłowym polu dezintegratora.

— Ciekawe. Nie było przecie

sygnału alarmu. — Korot wstał i zsun

ł z głowy hełm.

„To nie jest istotne — pomy

lała Emi. — Przynajmniej nie w tej chwili".

— Czy to istotne? — zapytała. — Sprawd

my lepiej urz

dzenia

nadawcze.
Teraz Nor spojrzał wprost na ni

— Spójrz w ekran, Emi. Widzisz, tam za tym kamieniem? To głowica emitera nadawczego. A je

li to był bolid, powinni go byli

zaobserwowa

na satelitach pogotowia meteorowego i zbada

miejsce jego upadku.

Wiedziała ju

: nie wywołaj

centrali i nie usłysz

przytłumionego głosu dy

uruj

cego automatu. Spojrzała na Korota i

zrozumiała,

e on te

w tej chwili dopiero spostrzegł wyłaman

głowic

— I tak dobrze,

e byli

my tutaj — powiedziała pierwsza, zanim Korot zd

ąŜ

ył si

odezwa

. — To dlatego,

e mieli

wysłucha

audycji z centrali. Centrala wła

ciwie dobiera czas audycji. — Starała si

miechn

ąć

, ale oni tego nie zauwa

yli.

—

e te

musiał uderzy

w baz

... — Korot kr

ąŜ

ył tam

i z powrotem mi

dzy nisz

, gdzie wisiały pró

niowe skafandry,

cian

z matowo błyszcz

cymi ekranami telewizyjnej ł

czno

z central

. — Na Ziemi spaliłby si

w atmosferze dziesi

tki kilometrów nad jej powierzchni

... — Stan

ł i spojrzał na nich.

— Tak, ale prawdopodobie

stwo trafienia w baz

... — Emi urwała.

— Prawdopodobie

stwo... — Korot pochylił si

nad jej fotelem. — Nie masz w tej chwili wi

kszych zmartwie

? Zachowujesz

, jakby

siedziała jeszcze w audytorium w Akademii Kosmonautycznej na Ziemi. Tu jest Ksi

ęŜ

yc, rozumiesz.

— Spokój, Korot, wiemy o tym — Nor nie odwrócił si

nawet i dalej patrzył na skały w ekranie.

— Jak si

słucha tego wszystkiego...

— Nie denerwuj si

, Korot. W tym stanie zu

ywasz wi

cej tlenu — patrzyła na niego, a

wyprostował si

i odszedł, a potem

spojrzała w ekran. „Nor te

patrzy tam, na skały i tak jak ja ma nadziej

, ale prawdopodobie

stwo..."

— Jest troch

duszno — powiedział Korot.

— St

ęŜ

enie dwutlenku w

gla podnosi si

. — Nor pochylił si

nad przyrz

dami. — Wska

niki mam tutaj, ale regeneratory zostały

po tamtej stronie.

— Wszystko zostało po tamtej stronie, awaryjna radiostacja
tak

„Awaryjna radiostacja jest w automatycznym rozrz

dzie bazy.

Rozrz

d nie został zniszczony, bo uruchomił gazoszczelne

grodzie. A wi

c zniszczone zostało tylko przej

cie i urz

dzenia

zewn

trzne bazy". Emi wiedziała,

e stało si

tak wła

nie.

—

e te

musiał trafi

w przej

cie.

— Wolałby

, Korot,

eby trafił w kopuł

? — Tym razem Nor

patrzył wprost na Korota.
„Wtedy nas by ju

nie było" — pomy

lała Emi.

— Ile mamy jeszcze tlenu? — zapytała, bo nie chciała, aby Korot odpowiedział.

— Tu na jakie

trzy godziny i jeszcze na sze

ść

w pojemnikach skafandrów pró

niowych.

— Znajd

nas?

— W

tpi

... — Nor odpowiedział dopiero po chwili.

— Wi

c wyjd

my na zewn

trz. Chyba w tej komorze nie mamy nic do roboty. Tu s

tylko

luzy wyj

ciowe i szafy ze skafandrami

pró

niowymi.

— Na to, Korot, mamy zawsze czas.
„Nor ma racj

— pomy

lała Emi — straciliby

my powietrze,

to powietrze, którym jeszcze oddychamy".
— Ale na zewn

trz mogliby

my wystrzeli

race, wzywa

pomocy przez nadajniki naszych skafandrów. — Korot mówił coraz

gło

niej.

— Jeste

my na niewidocznej z Ziemi stronie Ksi

ęŜ

yca. Tu ruchu rakiet praktycznie nie ma. — Nor podkre

lał w

charakterystyczny dla niego sposób ko

cówki wyrazów. — Tak wi

c prawdopodobie

stwo, by ktokolwiek odebrał nasze słabe

sygnały z nadajników skafandrów, jest znikomo małe.

— Zaczynasz tak jak Emi. Prawdopodobie

stwo. Có

mnie obchodzi prawdopodobie

stwo. Siedz

c tutaj tracimy tylko tlen!

— A sygnały

wietlne — Nor nie zmienił tonu — sygnały

wietlne byłyby po prostu niedostrzegalne. Jeste

my po o

wietlonej

stronie Ksi

ęŜ

yca. „Ma racj

" — pomy

lała Emi.

— Nor ma racj

— powiedziała.

Korot zatrzymał si

, siadł w fotelu i zapytał cicho:

— Wi

c co robimy? — A po chwili dodał: — W przyszłym tygodniu miałem by

na seminarium w bazie centralnej.

— Mo

e b

dziesz — powiedziała Emi. — Mamy pewne szans

— Ale mamy równ

szans

na zostanie tutaj. Słyszysz! „Rozkleił si

— pomy

lała. — Rozkleił si

jak pierwszoroczniak w

kabinie ciszy".

— Kosmonauci nie mówi

bzdur — powiedziała gło

no.

— W Akademii Kosmonautycznej nie uczono ci

takich rzeczy, Korot. Ju

od czasów Gagarina wiadomo,

e najistotniejsz

cech

kosmonauty jest opanowanie.

— Daj spokój, Emi. Przemawiasz jak stary Zodiak na wykładzie. Tu nie Akademia.
— W tym rzecz, praktykancie Korot. To ju

nie Akademia i nie ma si

co wygłupia

. Przedstawienie mo

esz urz

dza

na Ziemi

w rodzinnym gronie. Jasne? „Mówi

za gło

no, stanowczo za gło

no — pomy

lała równocze

nie. — A Korot nie b

dzie robił

cyrku w rodzinnym gronie. Ma na to małe szans

. Ja tak

e. Pewnie teraz na Ziemi jest wieczór i matka zmywa talerze po

kolacji. Okno w kuchni wychodzi na rzek

, a nad rzek

wisi sierp ksi

ęŜ

yca. — Widzisz, Dei, tam jest twoja siostra Emi — mówi

matka. A tu jest duszno. Ciekawe, jak z tlenem?"

— Jak z tlenem?
Nor nie odpowiedział. Patrzył w ekran.
Patrzy zbyt uwa

nie, tak jakby rzeczywi

cie mógł tam zobaczy

jeszcze oprócz skał, gwiazd i czarnego, kosmicznego nieba.
— Chod

cie tutaj, szybko! — Nor patrzył nadal w ekran. Korot był pierwszy, a Emi stan

ła za nimi.

— Wydaje mi si

e co

tam widz

, na tle tej wielkiej skały... Porusza si

„Nic nie widz

— pomy

lała Emi. — Tam jest tylko skała i jej cie

— O tam, z lewej strony... To chyba pojazd g

sienicowy.

— Aha, widz

!... widz

!... — Korot krzyczał.

Teraz Emi widziała go tak

e. Min

ł den iglicy skalnej i pełzł

ród z rzadka rozrzuconych głazów.

— Dok

d on jedzie?

— Przypuszczam,

e to automatyczny pojazd z obsługi sieci selenofizycznej — powiedział Nor.

— Zatrzymamy go. On si

tu zbli

a...

Patrzyli przez chwil

w milczeniu w ekran. Metalowy

wypełzł teraz z cienia i sun

ł przez nasłonecznion

płyt

skaln

— Nie, mylisz si

, Korot. On omija baz

szlakiem pod skałami. — Nor odwrócił si

od ekranu i spojrzał na nich.

— Te automaty — Emi mówiła wolno — odpowiadaj

na wywołanie na fonii.

— Kto je tam wie — Korot wzruszył ramionami.
— Odpowiadaj

. Pami

tam. Ty pewnie latałe

wirolotem, zamiast siedzie

na zaj

ciach.

— Wszystko jedno. Lepiej chod

my na zewn

trz. Trzeba jako

zatrzyma

ten automat. — Korot chwycił hełm i zacisn

uszczelniacze.
„Pojazd odjedzie — pomy

lała Emi — znajdzie si

poza

zasi

giem naszych nadajników i nie zatrzymamy go".

— Chod

my, Nor — powiedziała.

— Nie wszyscy. Ja id

, wy zostajecie.

— Dlaczego? Ja tak

e id

! — Korot stał ju

przy wej

ciu do

luzy zewn

trznej.

— Zostajesz. Nie jeste

tam potrzebny.

— A ty?
— Ja przynajmniej wiem, jak działa ten automat. Zreszt

zasad

jest,

e jak najmniej ludzi powinno opuszcza

baz

— Zostajesz, Korot. Nor ma racj

— rzekła Emi i pomy

lała,

e mogłaby zosta

sama w ciszy zniszczonej ksi

ęŜ

ycowej bazy.

Korot stan

ł niezdecydowany.

— Podaj mi przewód, Emi — powiedział Nor. — Zostawi

na zewn

trz radiostacj

, po prostu jeszcze jeden hełm od skafandra,

w który jest wbudowana, i b

dziemy si

mogli porozumiewa

... Pomó

mi wło

skafander, Korot. Nor w bazie nigdy nie

wkładał skafandra, na

laduj

c starych kosmonautów, wierz

cych w swe przeznaczenie i szcz

ęś

cie. „Gdyby gazoszczelne

grodzie nie wytrzymały, nie

yłby ju

" — pomy

lała Emi.

— Jeszcze hełm — Nor zacisn

ł uszczelniacze, podniósł hełm z radiostacj

i wyszedł do

luz. Trzasn

ły grodzie wyj

ciowe, a

potem słyszała jeszcze uderzenia ci

ęŜ

kich pró

niowych butów o pancern

wykładzin

luz.

— Nie ma, w ekranie go nie ma — powiedział Korot. — Co on si

tak guzdrze?

— Pewnie otwiera

luzy.

— Nie zd

ąŜ

y. Ten automat odjedzie i Nor nie dogoni go... No nareszcie, wyszedł.

Emi patrzała na sylwetk

w skafandrze, sun

wielometrowymi skokami naprzód, odrywaj

za ka

dym razem od swego

cienia czerniej

cego wydłu

, zdeformowan

projekcj

na skałach. Nastroiła odbiornik i słyszała w nim

wiszcz

cy oddech

Nora.

— Stacja automatyczna... stacja automatyczna!... — wołał Nor. „Woła, gdy jest w wierzchołku tej paraboli, któr

zakre

la jego

hełm przy ka

dym skoku — pomy

lała Emi. — Wtedy mi

dzy nim a odbiornikiem stacji nie ma skał". Stacja odezwała si

trzecim wywołaniu.

— Tu czwarta stacja południowo-wschodniego odcinka sieci selenofizycznej, na odbiorze. — Urz

dzenia głosotwórcze

automatu były prymitywne i głos był zniekształcony, płaski.

— Wykonaj „Stop", wykonaj „Stop", wykonaj „Stop"... — Nor biegł i monotonnie powtarzał wezwanie.

— Zatrzymał si

— Nie wiem, automat jest do

ść

daleko — odpowiedział

Korot i nadal patrzył w ekran. — Tak, stan

ł. Stan

ł! Teraz

widz

wyra

nie.

Nor te

to spostrzegł i teraz szedł ju

„Jest do

ść

daleko i wygl

da jak mała poruszaj

ca si

skałka —

pomy

lała Emi. — Dojdzie do automatu, nada wezwanie

pomocy".
— Nada wezwanie pomocy i zabior

nas st

d — powiedziała.

— I po co były te wszystkie historie?
— Sk

d mogli

my wiedzie

e zaraz zjawi si

jaki

automat.

— Kosmonauci powinni byli wzi

ąć

liwo

ść

pod uwag

— Tak, kosmonauta zawsze wszystko powinien. — Korot roze

miał si

. — Zupełnie jakbym rozmawiał z Zodiakiem.

— Nie

artuj. Zodiak był łysy i wy

szy ode mnie o głow

— Ale poza tym jeste

cie łudz

co podobni.

— Lepiej zobacz, co z Norem — powiedziała Emi i była zła.
— Rzeczywi

cie, grzebie si

długo przy tym automacie. — Korot podszedł do mikrofonu. — Nor, czy mnie słyszysz? Jak

tam u ciebie?
— Złe — Nor nie powiedział nic wi

cej.

— Ca

le?

— Co si

stało. Nor? — Emi wyrwała Korotowi mikrofon.

— Główny nadajnik automatu uszkodzony.
— Ładna historia... Nie mo

esz nadawa

— Nie.
— Naprawiasz?
— Sprawdzałem wła

nie, ale w

tpi

, czy mi si

to uda. Ten automat spadł gdzie

ze skał. Cały bok ma wgnieciony, uszkodzone

zespoły nadawcze.
— A wi

c siedzimy i zdechniemy tutaj! — Korot rzucił si

fotel, a

gwizdn

ły amortyzatory.

„I nic z tego. Automat zepsuty, baza rozbita i cisza, cisza
w odbiorniku, cisza w pró

ni, ksi

ęŜ

ycowa przekl

ta cisza" —

pomy

lała Emi i chciało jej si

płaka

. Ale przypomniała sobie,

e jest kosmonautk

, i zapytała tylko:

— Wi

c co zrobisz? Co zrobimy, Nor?

— Czekaj. Musz

go dokładnie obejrze

— Duszno mi — powiedział Korot.
— Sprawd

ęŜ

enie dwutlenku w

gla... Albo nie, nie sprawdzaj. To i tak niczego nie zmieni.

— Nie, tu nic nie naprawi

. — Nor odezwał si

wreszcie.

— I co dalej?
Nor milczał chwil

, a potem powiedział:

— My

e poprowadz

ten automat do najbli

szej stacji automatycznej.

— Ale

to kilkana

cie godzin drogi. Nie wystarczy na to tlenu ani tobie, ani nam. To nie jest rozwi

zanie, Nor.

— Pojad

, Emi, na przełaj, a nie zwykł

drog

automatu.

— Zabł

dzisz!

— Nie ma obawy. Jest ksi

ęŜ

ycowy dzie

, a ja mam mapy. „Całe szcz

ęś

cie,

e ksi

ęŜ

ycowe mapy s

tak dokładne — pomy

lała

Emi. — Na Ziemi nie przejechałby przez te wszystkie przeł

cze, kieruj

c si

tylko podług mapy. Ale tu s

i urwiska".

— Urwisk nie ominiesz. To nie jest bezpieczne — powiedziała.
— A widzisz inne wyj

cie? — odezwał si

z tyłu z fotela Korot.

— Ale dlaczego... dlaczego ty. Nor?
— Bo jestem ju

na zewn

trz. Wyj

cie ka

dego z was to nowa strata tlenu z bazy.

— Logiczne — mrukn

ł Korot.

— Ale niesprawiedliwe! Chyba zdajesz sobie spraw

, na co on

nara

— Dajcie spokój dyskusjom. B

starał utrzyma

z wami ł

czno

ść

, przynajmniej tak długo, dopóki si

to uda.

—

yczymy ci wi

c powodzenia — powiedział Korot.

— Powiedziałby

, jak w budzie: „złam kark", ale boisz si

mog

to potraktowa

zbyt dosłownie.

Emi słyszała obcy

miech Nora, zniekształcony przez

mikrofon. „A mo

e on si

rzeczywi

cie tak

mieje?'" —

pomy

lała.

Korot wstał i podszedł do ekranu.
— Ju

odjechał. Pojechał wprost ku górom — powiedział.

— Widzisz go jeszcze?
— Znikn

ł ju

za skałami.

Nie patrzyła w ekran ani na mrugaj

ce czerwonym

wiatłem alarmu wska

niki st

ęŜ

enia dwutlenku w

gla.

— No, słyszysz mnie? — zapytała.
— Słysz

doskonale — odpowied

nadeszła natychmiast. — Przede mn

jeszcze kawałek równiny, a potem góry. Je

eli mi

uda, za trzy godziny powinienem dotrze

do automatycznej stacji. Wywołaj mnie za chwil

. Nie chc

wyczerpywa

akumulatorów.

— Trzy godziny i godzina, zanim nadejdzie pomoc — rzekł Korot. — Je

eli w ogóle nadejdzie. „Tak, on ma racj

, je

eli w ogóle

nadejdzie. Te góry, białe płon

ce w sło

cu szczyty i czer

dolin, której nie rozpraszaj

ółte

wiatła pojazdu".

— Boj

o niego — powiedziała. — Jeste

przecie

selenist

. Chodziłe

w ksi

ęŜ

ycowe góry. Pami

tasz te przepa

cie i

skie półki skalne, głazy bezszelestnie spadaj

ce z góry, str

cane najl

ejszym wstrz

sem... On nie przejedzie przez te góry.

— No, to zostawi automat i pójdzie pieszo.
— Nie zostawi. Znam go. B

dzie próbował przejecha

. Pieszo nie osi

gnie stacji za trzy godziny.

— Mo

e spotka jaki

automat.

— Tam, w górach? Przecie

w góry nawet automaty sieci

selenofizycznej nie docieraj

Korot nie odpowiedział.
„On te

nie wierzy,

e si

Norowi uda — pomy

lała — a mo

po prostu nie zastanawiał si

jeszcze nad tym".

Odczekała jeszcze chwil

, a potem wywołała Nora.

— Słysz

. Wje

am pod gór

Odbiór był zniekształcony, tak

e Emi z trudno

rozró

niała

poszczególne słowa.
— Gdy wjad

ej i skały nie b

przesłania

bazy, usłyszysz mnie wyra

niej. Musz

uwa

, teren jest do

ść

nierówny.

— Mo

e zostaw automat i spróbuj przej

ść

pieszo.

— Nie, Emi, nie jest tak

le. Zwykłe nierówno

ci, troch

skał.

— A jak dalej?
— Nie wiem. Do przeł

czy jeszcze daleko... — urwał nagle.

— Co

stało?

— Tak. Widz

rakiet

. Zbli

a si

Chciała co

odpowiedzie

, ale Korot odepchn

ł j

od mikrofonu.

— Wołaj j

! Wystrzel rac

! Słyszysz! — krzyczał.

— Tu... — Nor urwał raptownie. Emi usłyszała jeszcze tylko
przenikliwy chrobot.
„A wi

c stało si

" — pomy

lała Emi.

— Nadawaj! — ryczał Korot.
„Nie, on si

nie odezwie" — teraz Emi była ju

pewna.

— Nor, odezwij si

. Nor! Nor, słyszysz?! — powtarzał Korot.

— Co on tam robi ? Chyba nic mu si

nie stało ?

— Automat. Wezwij automat na fonii — powiedziała Emi.
— Stacja automatyczna... Stacja automatyczna... Czy mnie słyszysz? — wołał teraz Korot.

Odpowied

nadeszła po chwili, krótkiej chwili.

— ...tu czwart... sta

... tu... czwart... sta

... Korot znieruchomiał pochylony nad mikrofonem. „On te

zrozumiał" — pomy

lała. Automat powtarzał.

— ...tu czwart... sta

... tu... czwart... sta

...

— Spadł w przepa

ść

— powiedziała. — On zgin

ł!

— Wycisz, wycisz ten automat. Patrzyła bezmy

lnie przed siebie.

— A mo

e... mo

e tytko stracił przytomno

ść

i nie mo

emy mu pomóc — odruchowo zmniejszyła wzmocnienie i automat umilkł.

— Nie wywołał rakiety i teraz nie mamy ju

adnych 'szans...

adnych... Tlen si

czy.

„Talk, musz

to zrobi

. Zrobi

to... Zreszt

i tak wszystko jedno..." — Emi wstała i si

ła po hełm.

— Dok

d idziesz? — Korot mówił teraz cicho.

— Po niego. Trafi

ladami g

sienic.

— Prosz

pozosta

w bazie. Ju

ść

tych nieprzemy

lanych decyzji... — To nie był głos Korota.

Fotele były mi

kkie, gł

bokie, takie jak w rakietach dalekiego zasi

gu. Siedz

cy w nich m

ęŜ

czy

ni nie mieli skafandrów, bo

baza była wielka, bezpieczna, gł

boko osadzona w skałach i bardziej przypominała małe miasto ni

ksi

ęŜ

ycow

baz

. Obok

nich na stoliku stał podr

czny mnemotron i bli

ej siedz

cy m

ęŜ

czyzna jednym ruchem wygasił jego ekran.

— To wszystko, Iv — powiedział.
— A co si

dalej stało?

— Zabrali

my ich.

— I to maj

kosmonauci... — Iv pokiwał głowa i nadpił łyk kawy ze stoj

cej obok fili

anki. — I pomysł tej dziewczyny...

— Trzeba j

zrozumie

. To był dla niej szok.

— Zgoda, ale gdyby to wszystko naprawd

im si

przydarzyło?

— Zgin

liby. Kosmonauci czasem gin

. Milczeli chwil

, a potem Iv znowu zapytał:

— A ten drugi, Korot. Dlaczego on nic nie wymy

lił?

— To poczciwy chłopak, ale na Akademii nigdy nie błyszczał.
— To go nie tłumaczy. Aha, Got, przypominam sobie w tej chwili, czy ten Zodiak, którego wspominali, to ty?

— Mhm... Ka

dy u nas w Akademii ma jakie

przezwisko. Ja akurat takie. Uwa

asz,

e złe?

— Nie, zupełnie gustowne. Bywaj

gorsze.

— No, ale wracaj

c do rzeczy. Co z tym fantem zrobimy?

— Ich sprawa jest jasna. Ale co z Norem? Odwa

ny chłopak.

— Odwa

ny — Got wzruszył ramionami — ale odwaga to nie wszystko, przynajmniej nie u kosmonauty. Na szcz

ęś

cie nic

powa

nego mu si

nie stało. Stracił przytomno

ść

, a teraz ma nog

w gipsie. Proponuj

potraktowa

cał

trójk

jednakowo.

— Zgoda.
Got nacisn

ł klawisz.

— Emi, Korot i Nor wzywani s

przez komisj

egzaminacyjn

— ogłosił na korytarzu automat.
Weszli i siedli rz

dem na przygotowanych krzesłach.

— Witajcie — powiedział Got. — Ciesz

e was widz

. No có

, jak 2 twoj

nog

, Nor? Chodzisz jeszcze z trudno

Pociesz si

e z automatem gorzej. Poszedł na złom. Tobie si

udało... A wracaj

c do waszego egzaminu, musz

wam

powiedzie

e wasi koledzy rozwi

zywali t

sytuacj

na ogół lepiej... Mówi

: na ogół... Chciałbym tutaj wspomnie

najciekawszych rozwi

zaniach sytuacji, któr

dla was wyre

yserowali

my, rozwi

zaniach waszych kolegów... Pierwsza grupa

rozwi

to próby dotarcia do wn

trza bazy do radiostacji awaryjnej. Grupa Roanda zrzuciła na pancerz bazy skał

ze stoku

góry, o któr

opiera si

baza. Przez powstały otwór w pancerzu dotarli do

rodka. Grupa Toza natomiast odblokowała korytarz

ywaj

c jako materiału wybuchowego ładunków rac

wietlnych i płynnego tlenu z butli skafandrów.

— To nawet proste — Nor powiedział cicho.
— Proste, gdy ju

zostało wymy

lone. Zaoszcz

dzili

cie nam, co prawda, naprawiania bazy, lecz nie przynosi wam to

zaszczytu. Druga grupa rozwi

dotyczy pojazdu automatycznego, który był zawsze wysyłany, oczywi

cie z zepsut

radiostacj

— Nor go chyba wykorzystał — Emi powiedziała to gło

i spojrzała na Gota wyczekuj

co.

Got u

miechn

ł si

samymi k

cikami ust.

— Wykorzystał, ale nie w najwła

ciwszy sposób. Jak słusznie zauwa

yła

, Emi, jeszcze tam w bazie, prawdopodobie

stwo,

słyszysz, Korot — tu spojrzał na Korota — prawdopodobie

stwo przedarcia si

na nim przez góry praktycznie nie istniało.

— No, ta co z nim robi

? — zapytał Korot.

— Grupa Watary wyzyskała jego stos atomowy wywołuj

c niewielki wybuch termoj

drowy. Został on zreszt

zarejestrowany na

trzeciej cz

ęś

ci powierzchni Ksi

ęŜ

yca i oprócz naszych rakiet zleciała 'si

tam cała chmara 'innych z ró

nych stron. Najcz

stsza

jednak próby staranowania pancerza bazy pojazdem i dotarcia w ten sposób do jej wn

trza. To si

nie zawsze udaje, ale

takie rozwi

zanie uznajemy za wystarczaj

ce. Pozostaje jeszcze jedna grupa, grupa zerowa rozwi

. Do niej nale

Ŝą

rozwi

zania, które nie zawieraj

w sobie nic konstruktywnego, wasze równie

. Przykro mi, ale komisja uznała,

e wasza trójka

nie zdała egzaminu.

— Gdyby si

to wam naprawd

przytrafiło, nie wyszliby

cie z tego z

yciem — dodał Iv.

— Nie dostaniecie wi

c dyplomu Akademii Kosmonautycznej. Wy

lemy was na dalsz

praktyk

na ksi

ęŜ

yce Jowisza.

— I tam zrobicie nam egzamin?
— Tak. I mam nadziej

e tym razem wasze rozwi

zanie nie b

dzie zerowe. Có

, w przeciwnym razie nie b

dziecie

kosmonautami, nigdy! W kosmosie nie mo

na si

w ogóle myli

. Ka

da pomyłka jest ostatnia. Na egzaminie mo

na si

myli

raz, jeden raz.

Włókno Claperiusa

— Czas ju

na mnie — powiedziała Anna. Siedzieli przy niskim stoliku w pokoju Karola. Był półmrok, bo Karol nie zapalił

górnego

wiatła i tylko mała lampka na bibliotece o

wietlała ksi

ąŜ

ki i stół kre

larski zajmuj

cy róg pokoju. Nie zaci

ł równie

zasłon i zanim Anna to powiedziała, patrzył na ksi

ęŜ

wiec

cy pełni

poprzez anteny telewizyjne na dachu s

siedniego

domu.

— Posied

jeszcze — powiedział i pomy

lał,

e jest zbyt wcze

nie, by zosta

samemu w ten sobotni, majowy wieczór.

— Jutro te

jest dzie

— Anna wstała.

— Nawet niedziela. Powiedz lepiej, dok

d jedziemy?

— W niedziel

. Dlaczego si

dziwisz?

— Nie, nie dziwi

. Oczywi

cie,

e pojedziemy. Gdzie

nad wod

. Tam gdzie nie ma ludzi — zebrała fili

anki po kawie i

zaniosła je do kuchni.

— Znasz jeszcze takie miejsce w dzisiejszych czasach, Anno?
— Nie narzekaj. To s

kne czasy. Na przykład wasze miasto. Ulice z szerokimi chodnikami, jezdnie pełne samochodów i te

tramwaje. Sun

tak wolno, jak... jak...

— „Wasze miasto" — to co

nowego. Znowu zaczynasz dziwaczy

, Anno. Czasami mówisz takie dziwne rzeczy.

— Wydaje ci si

. Po prostu taka ju

jestem. Tramwaje... A konne tramwaje pami

tasz?

—

mieszna jeste

. Sk

d mog

pami

konne tramwaje. Ty ich przecie

nie pami

tasz. — Karol wstał, wł

czył górne

wiatło i starannie zasun

ł zasłony.

— Oczywi

cie,

e nie pami

tam, widziałam tylko na rysunkach... Miały takie

mieszne dzwonki ze sznurkiem. — Słyszał, jak

myje fili

anki pod kranem.

— Nie wiem, jakie dzwonki miały konne tramwaje, i szczerze mówi

c, nie bardzo mnie to obchodzi. — Był zły, bo wiedział, ze

za chwil

zostanie sam, teraz gdy w kinach ko

czyły si

ostatnie seanse, a przed nadej

ciem godzin nocnej taryfy taksówkarze

zaje

ali na kaw

do kawiarenki naprzeciwko.

— Nie gniewaj si

, Karolu. Nie b

dziwaczy

. Koniec! Ale i

ść

musz

... — Anna wyj

ła z torebki grzebie

i przeczesała

włosy.
— Znowu zostawiasz mnie samego na cały wieczór? — powiedział to zupełnie spokojnie, ale Anna spojrzała na niego uwa

nie.

— Tak czasem bywa — powiedziała. — No, do zobaczenia. Nie odpowiedział. Nie patrzył na ni

. Stała chwil

bez ruchu, a

potem trzasn

ły drzwi. Wyszła! Poderwał si

z fotela, chwil

mocował si

2 zamkiem, który

znowu zad

ł, a kiedy oworzył drzwi — nie zobaczył ju

Anny.
— Anno — krzykn

ł — o której ci

zobacz

jutro?! Słys

ys^?;

Nasłuchiwał jeszcze chwil

, a potem pobiegł schodami w dól^ przeskakuj

c po dwa stopnie naraz, tak jak kiedy

tego

nauczył, gdy był jeszcze chłopcem. W bramie stał dozorca domu i palił krótk

, mał

fajeczk

— Nogi pan kiedy

połamie... — zauwa

ył.

— W któr

stron

poszła? Słyszy pan.

— Kto? — dozorca przyjrzał mu si

uwa

nie.

— Kobieta. Wychodziła przed chwil

— Nikt, panie Topolak, st

d nie wychodził. Stoj

w bramie, ju

dzie dobre pi

ęć

minut.

— Ale

przed chwil

... Nie widział pan?

— Nie to,

ebym miał nie widzie

. T

dy nikt nie wychodził. Karol min

ł go i pobiegł w stron

przystanku tramwajowego. Na ulicy

był tłok. Sobotnie pary wolno spacerowały. Karol przepychał si

dzy nimi, tu

koło kraw

ęŜ

nika, bo tam było lu

niej. Nagle

uderzył w kogo

. Usłyszał brz

k rozsypuj

cych si

drobiazgów. To była dziewczyna.

— Przepraszam bardzo. Zaraz pomog

pani to zebra

. Patrzyła na niego przez chwil

, a potem schyliła si

i bez po

piechu

zacz

ła wkłada

do torebki rozsypane drobiazgi.

— Jest mi naprawd

bardzo przykro — pomagał jej i starał si

to robi

jak najszybciej. Nagle tu

za sob

usłyszał samochód.

Odwrócił si

. Obok przy kraw

ęŜ

niku zatrzymała si

niewielka furgonetka. Dziewczyna podeszła do tylnych drzwi samochody i

otworzyła je. Wchodziła ju

rodka, gdy Karol spostrzega

e trzyma w r

ce jej chusteczk

— Halo, pani chusteczka! — zawołał i wskoczył za dziewczyn

. Słyszał,

e drzwi trzasn

ły za nim, mimo i

nie zamykał ich.

— Wskoczyłem za pani

eby to odda

. Nie odpowiedziała. Stała nieruchomo. I wtedy Karol usłyszał buczenie, pocz

tkowo

niskie, potem coraz wy

sze, urywaj

ce si

gdzie

w ultrad

kach. To nie był silnik samochodu. Rozejrzał si

wokół. Okien nie

było. Zamiast nich zobaczył ekrany i jałne

nie znane mu urz

dzenie o

wietlone nikł

, zielon

wiat

— Dziwny ten mikrobus. To telewizja? Nagle obok siebie zobaczył m

ęŜ

czyzn

— Nie odpowie ci. Przecie

wył

czył — powiedział tamten.

— Te nowe automaty s

nic niewarte. Stare wytrzymywały przerzuty do tysi

ca lat. Te wyka

czaj

na półwiecznych

odcinkach. A ten ma jeszcze jak

ąś

awari

. Zaraz wezm

narz

dzia. Pewnie znów przebicie na transkontaktorze. Uwalam,

powinni je wycofa

. Uszkodzenia i uszkodzenia. Całe

szcz

ęś

cie,

e nie doszło jeszcze do wypadku. — Przerwał na chwil

i zapalił mały, jasny reflektor, który skierował na plecy

dziewczyny. — I teraz musz

wymieni

mu ten transkontaktor. Nie mam zapasu, a w odległo

ci dwudziestu lat musz

to znowu

wysła

. A ty z UD V? Czy z ponadczasowych? — dalej nie patrzył na Karola.

— Z jakich czasowych i w ogóle co to wszystko znaczy?!
— Nie przejmuj si

. Mówi

ci przecie

e transkontaktor nawalił. Wymieni

i b

dzie gotów.

— Ale co si

stało z t

dziewczyn

— Dziewczyn

? Co ty, przecie

to automat — teraz dopiero spojrzał na Karola.

— Panie! Gdzie ja jestem? Co to si

w ogóle dzieje? Co z ni

? — W tej chwili Karol spostrzegł,

e krzyczy.

— Człowiek! Prawdziwy człowiek — teraz patrzył na Karola uwa

nie. — Jak

tu dostał?! Pewnie transkontaktor! Nawalony

transkontaktor! To musiało si

kiedy

sta

. Ale dlaczego akurat mnie ?!

— Przesta

pan wygłupia

— Karol mówił ju

spokojnie.

— Nie ze mn

takie numery. Wypu

ść

mnie pan st

d i nic mnie nie obchodzi ten transkontaktor. No, puszczaj pan. Wypu

ść

mnie

pan! Słyszysz!

— Uspokój si

, nigdzie ci

nie wypuszcz

. Czekaj, zastanowi

chwil

— Mo

esz si

pan zastanawia

. Zabieram dziewczyn

i id

. Rozumiesz!

— Uspokój si

... Dziewczyna i dziewczyna... To android. Skorodowany, zepsuty automat. Przez niego tu wła

nie jeste

— Jestem... Ale gdzie u diabła jestem?
— Jeste

dalej w swoim mie

cie. Tylko jua po stu latach. I posuwamy si

dalej w czasie.

— Posuwamy si

? W czasie?... — Karol patrzył na m

ęŜ

czyzn

uwa

nie, z lekkim niepokojem.

— No tak, w czasie, i to dosy

szybko. Zreszt

, co ja tobie b

tłumaczył. Tobie, człowiekowi XX wieku. To jest pojazd

czasowy.

— A ona? — Karol wskazał na dziewczyn

— Mówiłem oi. Automat. Zwykły android. Po prostu nawalił. Miał zabra

z twoich czasów czasosond

, a zabrał d

bie. Nie

przeszkadzaj chwil

! Musz

to naprawi

. M

ęŜ

czyzna nacisn

ł niewielk

, wystaj

z podłogi d

wigni

i w kabinie rozpocz

ł si

ruch. Ze

cian wysun

ły si

uchwyty, które chwyciły android i przesun

ły go pod reflektor, uniesiony w gór

wiec

cy w

skim

sto

kiem

wiatła. Gdzie

ciany wyszedł mały, metrowej mo

e wysoko

sto

kowaty automat o kilku ruchliwych ko

cówkach chwytnych. Zdj

cie pokryw czołowych androidu trwało chwil

. Wewn

trz

Karol zobaczył matowo połyskuj

ce w

wietle reflektora szare kryształy, w których czasem na moment rozjarzał si

błysk.

— Wynalezienie silnika parowego przez Einsteina w 1987 roku... — powiedział android głosem dziewczyny.

— Widzisz, jest zupełnie rozkojarzony! Musi mie

jeszcze zwarcie na innym obwodzie — grzebał w metalowych wn

trzno

ciach

androidu i Karol mu nie przeszkadzał.

— Rozumiem,

e to automat. Ale sk

d ja tutaj? — zapytał wreszcie.

— Wszystko trzeba d tłumaczy

, zupełnie jak dziecku... To proste. Nasi historycy prowadz

badania. Wysyłaj

automaty

podobne do ludzi. Wła

nie androidy. Kiedy android zbierze odpowiedni

ilo

ść

informacji, wysyłamy inny android, który zabiera

go z powrotem. Ten automat miał wła

nie zabra

tak

czasosond

, a zabrał ciebie. To wszystko. Proste. Nie?! Tylko gdzie on

ciebie znalazł ?

— Potr

ciłem j

. Taka dziewczyna... i automat.

— Ładna, co? Ju

nasi plastycy staraj

o to — m

ęŜ

czyzna powiedział to z pewn

dum

. — No, ale teraz dopiero b

;

kłopoty — dodał. Spojrzał na Karola z uwag

— Jakie kłopoty?
— Widzisz. Konwencja Sze

ciu Planet zabrania przenoszenia ludzi w inne epoki, szczególnie w przyszło

ść

. Moje zadanie to

zbiera

czasosondy. A tej, któr

miałem zabra

, nie ma. Kr

ci si

teraz po twoich czasach przepełniona informacj

. Nic dobrego

z tego nie b

dzie.

— Je

li to pomyłka, to ja mog

wysi

ąść

— Niestety. Nic z tego. Zaraz l

dujemy w twoim mie

cie po trzystu latach. Ju

oni si

do mnie dobior

za t

twoj

wizyt

. Karol

usłyszał wysoki,

wiergotliwy sygnał, przechodz

cy w buczenie, a potem drzwi si

rozsun

ły. Wyskoczył na chodnik i... był w

swoim mie

cie.

W jaskrawym sło

cu przedpołudnia zobaczył znajome domy. Ich białe

ciany

wieciły jasno na tle bł

kitnego nieba. Co

jednak

było obcego w tych murach i Karol po chwili dopiero zdał sobie z tego spraw

. Miasto było puste, bardziej puste ni

witem, o

czwartej rano, gdy w jego czasach wyje

ały na jezdni

polewaczki, a nocne tramwaje wracały do zajezdni. . — -Tu nikt nie

mieszka ? — zapytał.

— Muzeum jeszcze zamkni

te dla wycieczek.

— Tu jest mój dom. Czy mog

wej

ść

rodka?

— Je

eli ci

to bawi...

Wszedł do bramy własnego domu i spostrzegł,

e mi

dzy

płytami chodnika i pod

cianami ro

nie trawa. Schody si

nie zmieniły przez trzysta lat i nawet stopnie nie były bardziej wytarte.

Drzwi do jego mieszkania skrzypiały i były uchylone. W pokoju ze swoich dawnych rzeczy zobaczył tylko fotel, wielki, ju

w jego

czasach staro

wiecki fotel. W fotelu tym kto

siedział. Karol podszedł blisko, a wtedy siedz

cy w fotelu wstał.

— Prosz

nie dotyka

eksponatów — powiedział.

— Kto, kto jeste

— Automat-kustosz ACX 10058 melduje si

i czeka na polecenia.

— Co tu robisz?
— To automat-opowiadacz, dla wycieczek.

e te

bawi

de takie rupiecie — m

ęŜ

czyzna z pojazdu wszedł za nim.

— To jest muzeum — ci

ł automat. — Co chciałby

obejrze

? Posiadamy archiwa prasowe, radiofoniczne, telewizyjne.

trza mo

na obejrze

z ta

my wizyjnej.

— A co to jest, ten ekran w

cianie?

— Ekran odczytu. — Co

, jakby

lad zdziwienia spostrzegł

w głosie automatu. — Mo

na w nim czyta

stare dokumenty —

dodał automat ju

normalnym głosem.

— Rozumiem. Jednym słowem, moje czasy to dla was historia. Karol milczał chwil

, a potem zapytał:

— Czy mógłbym si

dowiedzie

na przykład, co si

stało tu, w tym mie

cie, powiedzmy trzysta lat temu?

— Oczywi

cie — automat odpowiedział natychmiast. — Tylko musz

skomunikowa

z Central

Losów Indywidualnych.

— Nie. Daj spokój — wtr

cił si

ęŜ

czyzna. — Lepiej,

eby nikt na razie o tobie nie wiedział. Mam pewien plan...

— Archiwum dysponuje równie

pras

— ci

ł automat.

— A pras

mog

? M

ęŜ

czyzna skin

ł głow

— Wy

wietl

ci gazet

na ekranie — powiedział automat. — Patrz!

— „Nowa metoda wytwarzania płyt...", „Remont wie

owców..."

— Karol półgłosem czytał tytuły. — „Kina..." „Ogłoszenia drobne..." Stop! Zatrzymaj! Natychmiast — krzykn

ł.

— Co si

stało? — zapytał m

ęŜ

czyzna.

— To jest nekrolog, czyli podane do publicznej wiadomo

ci zawiadomienie o zgonie — powiedział automat.

— Spójrz! Tu! „Zgin

ł tragicznie nasz ukochany syn, in

ynier Karol Topolak. Wyprowadzenie zwłok odb

dzie si

..." Zgin

tragicz...nie... Słyszysz! To ja! To mój nekrolog!
— Fakt. — M

ęŜ

czyzna nie zdziwił si

specjalnie. — Ale wła

ciwie, co to ciebie obchodzi? Jeste

tam czy ta?

— Dobrze, ale... ale to przecie

mój nekrolog.

— Niby tak. Ale ten nekrolog jest sprzed trzystu lat, jakby na to nie patrze

— Ale mój!
— Fakt... Czekaj, jaki

komunikat.

Nad ekranem zabłysło czerwone

wiatło i patrzył stamt

d na

nich m

ęŜ

czyzna w dziwnym skafandrze.

— Uwaga, tu Centrala Koordynacji Epok — rzekł. — Do wszystkich stacji czasowych i personelu Temporycznego! Człowiek

staro

ytny przekroczył barier

czasu. Powtarzam: człowiek staro

ytny przekroczył barier

czasu w kierunku dodatnim. Ró

nica

— trzysta lat. Którykolwiek automat albo człowiek wiedziałby o miejscu Jego pobytu, obowi

zany jest natychmiast zawiadomi

Central

Koordynacji Epok. Powtarzam... Nagle Karol za sob

usłyszał głos:

— Automat-kustosz ACX — jeden — zero — zero... M

ęŜ

czyzna uderzył automat w miejsce, gdzie człowiek ma

oł

dek, i

automat zamilkł.

— Wył

czyłem go — powiedział do Karola — w ostatniej chwili zatrzymałem meldunek. Ale to i tak ju

nic nie pomo

Liczyłem,

e uda mi si

podrzuci

niepostrze

enie w twoje czasy. Ale po tym komunikacie... Musiały nas zarejestrowa

automaty kontrolne na przełomie dwudziestego pierwszego i dwudziestego drugiego wieku. Co robi

— Porozum si

z nimi. Przecie

to nie moja wina,

e tu jestem. Zreszt

nie widz

w ko

cu w tym nic złego.

— Dziecko jeste

! Nie rozumiesz konsekwencji? Biegnie teraz od ciebie w czwartym wymiarze tak zwane włókno Claperiusa,

które si

ga w przeszło

ść

. Wszystko, co le

y na tym włóknie i jego odnogach, ulega zmianie. Zmienia si

cała historia ostatnich

trzystu lat.

— Wi

c co teraz zrobisz?

— Nie wiem. Wracajmy w ka

dym razie do czasolotu.

Zmieni

kurs i...

Chcieli wyj

ść

, lecz w drzwiach spotkali m

ęŜ

czyzn

w takim

samym, dziwnym skafandrze jak ten, który Karol widział na
ekranie.
— Oldes jestem — przedstawił si

. — Naruszyli

cie czwarty paragraf Kodeksu Czasowego. Sprawdzałem w Persotempografie.

Mam wykres. Wokół niego do

ść

sty w

zeł włókien czasowych. Przykro mi, pilocie...

— Ja jestem niewinny — m

ęŜ

czyzna nazwany pilotem zbladł.

— Automat miał przebity transkontaktor i...
— Wiem o tym. Jednak to wcale nie usprawiedliwia twego post

powania. Odpowiadasz za wszystko, jak zwykle —

stwierdził Oldes, a potem zwrócił si

do Karola. — Nie bój si

. Pozb

tych odruchów swojej epoki.

— Ani si

nie boj

, ani mnie nie obchodz

wasze paragrafy.

— Co z nim zrobicie? — zapytał pilot.
— Nie wiem jeszcze. Mo

e dezintegrator pami

ci... To jeszcze nie zostało postanowione... Ale to człowiek, troch

inny, ale

człowiek. I pomy

e dzieli nas od nich trzysta lat. No nic, postaramy si

go nieska

onego nasz

epok

przerzuci

do jego

czasów.

Budynek, do którego dolecieli dziwnym, przezroczystym pojazdem w kształcie meduzy, unosz

cym si

bezgło

nie w powietrzu,

ał w

ród wzgórz. Musiała by

wczesna jesie

, bo li

cie

ółkły ju

gdzieniegdzie i Karol czuł ich zapach, znany mu z jego

czasów. Lot trwał krótko, kilka — mo

e kilkana

cie minut. Gdy wchodzili do budynku, matowa kurtyna zamykaj

ca wej

cie

rozwiała si

. Przeszli długimi korytarzami i weszli do wielkiej, pustej sali, na której

rodku, o

wietlony reflektorami i obudowany

pulpitami steruj

cymi, stał dziwnej konstrukcji stół — „stół operacyjny" — pomy

lał Karol. Gdy weszli, od pulpitów podniósł si

ęŜ

czyzna i podszedł ku nim.

— Wszystko gotowe, Utet? — zapytał Oldes.
— Tak, ługry ju

pod napi

ciem. Czekamy na ciebie — zwrócił si

do Karola.

— Co chcecie ze mn

zrobi

— Wyma

emy ci pami

ęć

, wszystko, co

doznał w naszych czasach, i powrócisz w swoj

epok

— Nie, nie chc

... Pu

ść

cie mnie...

Utet u

miechn

ł si

. W tej samej chwili Karol poczuł na szyi

dotkni

cie metalu. To było bezbolesne.

Poczuł absolutny bezwład.
— Nie obawiaj si

— powiedział Utet. — W tej chwili twoje

ciało jest izolowane funkcjonalnie od twego mózgu. Potem to
minie...
Karol chciał si

poruszy

, lecz nie mógł. Został Uniesiony przez

dwa automaty i uło

ony na stole.

— ^gT siedem stopni, dziesi

ęć

stopni, pi

tna

cie stopni — słyszał, jak Utet podaje namiary. Usłyszał gwizd.

— Skojarzenie wtórne — powiedział automat.
— Dziesi

ęć

stopni, siedem stopni, trzy stopnie, zero.

— Powtarza

? — zapytał automat.

— Nie. Koniec, to nie ma sensu — widział, jak Oldes odszedł od pulpitu.
— Jeszcze chwila — powiedział Utet. — Sprawdz

tylko jego

zapis pami

ci. — Przez chwil

panowało milczenie, potem Utet zawołał: — Znalazłem to!

— Co to jest?!
— Jakie

silne prze

ycie. Niewymazywalne powierzchniowo. Trzeba by naruszy

górn

warstw

pod

wiadomo

ci, a tego

robi

nie wolno... Teraz ju

emy przerwa

— Mo

e jednak spróbowa

— zaproponował Oldes.

— Nie, to jest odcinek pami

ci odpowiadaj

cy pobytowi w muzeum. Musiał tam mie

jakie

prze

ycie, które zostawiło trwały

lad w jego pami

ci. Chciałem wymaza

mu wszystko, co tu zapami

tał. Mógłby wtedy spokojnie powróci

w swoje czasy i

dalej. A tak... Czy jest tu pilot, który go przywiózł? — Karol zobaczył teraz twarz pilota. — Przypomnij sobie, co on tam, w

muzeum, prze

ył takiego.

— Poj

cia nie mam.

— A co tam robił?
— Kazał sobie przedstawi

archiwum prasowe... Wiem! Zapomniałem po prostu. Za du

o mam ostatnio zmartwie

— No, co takiego? — Utet patrzył teraz na pilota.
— Przeczytał... no, nie pami

tam, jak to si

nazywa... takie ogłoszenie o czyjej

mierci w staro

ytnej gazecie.

— O czyjej

mierci?

— O jego własnej.

mier

miała nast

zaraz po porwaniu go przez automat.

—

le! — stwierdził Utet. — Kustosz nie powinien mu pokazywa

archiwum. No, ko

... — trzasn

ł jaki

przeł

cznik i wtedy

Karol poczuł,

e mo

e zej

ść

ze stołu.

— Powiedzcie mi, gdzie jestem? — zapytał. Stał jeszcze nieco niepewnie.

— Jeste

my Rad

Temporyczn

, która zadecyduje o twoim losie

— powiedział Utet. — Jeste

w przyszło

ci i musisz j

opu

— Przez chwil

bałem si

e mnie mimo wszystko wy

lecie w przeszło

ść

. Sił

— Sił

? To poj

cie z twojej epoki. Dzisiaj ono ju

nic nie oznacza. Bez twojej zgody nie mo

emy tego uczyni

— Mojej zgody. Nigdy jej nie uzyskacie!
— Musisz pewne rzeczy zrozumie

...

— Nie mam najmniejszego zamiaru niczego rozumie

. Niczego! Nic mnie nie obchodz

wasze...

— Dlaczego wła

ciwie nie chcesz? — Utet patrzył na Karola uwa

nie.

— Pytasz si

, dlaczego? Pilot te

pytał. Pytacie si

wy, , którzy wszystko wiecie! Wiecie przecie

e mam zgin

ąć

zaraz, jak

tylko wróc

. A ja nie mam zamiaru...

— Przecie

i tak kiedy

umrzesz.

— Tak, ale trzydzie

ci lat w t

czy w tamt

stron

to jest ró

nica. Zrozumcie mnie — dodał ju

spokojnie. — Nie mog

przecie

wróci

do czasów, w których czeka mnie natychmiastowa

mier

— To jest stanowisko słuszne tylko z twego osobistego punktu widzenia. Przecie

ludzie umieraj

we wszystkich epokach. To

normalne. A my nie mo

emy dopu

do tego, by

pozostał w przyszło

ci. To wykluczone. Umrze

musisz czy tak, czy owak.

Przeszło

ci nie mo

emy zmienia

— Nie wy, to ja sam j

zmieni

! Je

li mnie zmusicie, wróc

. Przypuszczam,

e teraz potrafi

unikn

ąć

mierci.

— Bzdura! Zrozum, twoja

mier

jest faktem, faktem, który ju

zdarzył. Nic i nikt nie mo

e tego zmieni

— Ale ja przecie

— To prawda — Utet milczał chwil

. — Mo

liwe byłoby jeszcze jedno wyj

cie, ale...

— Jakie?

— Stypendium historyczne.
— Co to takiego?
— Widzisz, nasi historycy robi

czasem rekonesanse w dalek

przeszło

ść

. Niektóre z tych wypraw wi

ąŜą

z pewnym, jak wy

to nazywacie, ryzykiem. Mógłby

i ty...

— Dla odmiany mam zgin

ąć

w staro

ytno

ci?

— Jest pewne prawdopodobie

stwo,

e mo

esz zgin

ąć

— stwierdził Utet. — Je

li natomiast powrócisz do swoich czasów,

twoja

mier

jest pewna.

— Ryzykujesz mało, zyska

esz wiele. Par

lat pobytu

w staro

ytno

ci, a potem powrót w twoje czasy. Zyskujesz kilka

lat

ycia. — Oldes patrzył na Karola uwa

nie.

— Wi

c potraficie mnie umie

na przykład... w staro

ytnym Egipcie ?

— Egipt raczej nie wchodzi w rachub

. Został doszcz

tnie wyeksploatowany. Było ju

tam wielu historyków. Musisz si

zgodzi

na co

innego albo czeka ci

natychmiastowy powrót do twoich czasów. Wybieraj wi

Karol spojrzał na stół i pomy

lał o chłodnym dotkni

ciu automatu na swojej szyi.

— Zgoda, jad

... — powiedział. — Tylko dok

d? Zastrzegam sobie łagodny klimat i absolutnie

adnych ludo

erców. —

Zobaczymy, dok

d mo

na teraz jecha

— powiedział Utet i zwrócił si

do automatu.

— Tu Koordynator Utet z Centrali Epok. Do historycznej komisji stypendialnej. W sprawie stypendium czasowego. Prosz

podanie miejsc i czasów.
W gło

niku przez chwil

słycha

było szum, a potem odezwał si

głos:

— Pó

ny paleolit — badania zoologiczne. Cesarstwo Rzymskie

— widowiska cyrkowe, wyprawy krzy

owe — dziesi

ęć

miejsc. Plemiona Inków — obrz

dy ofiarne, Karol Młot — mi

dzy Tours i

Poitiers. Stypendia pierwszego stopnia. Koniec.

— No i co? Odpowiada ci co

z tego? — zapytał Utet.

— Sam nie wiem. Mo

e do Inków. Chocia

to troch

daleko...

— A mo

e na stypendium drugiego stopnia? — zaproponował Oldes.

— A jaka jest ró

nica?

— S

one zwi

zane z pewn

misj

i... z niebezpiecze

stwem. Musz

ostrzec,

e kilku wysłanych na nie historyków nie

powróciło... Do dzi

nie wiadomo zreszt

, z jakich powodów.

— Co na tym zyskuj

— Te stypendia s

dłu

sze.

— Mo

e bym si

zdecydował...

— Prosz

o podanie wolnych miejsc na stypendia drugiego

stopnia — powiedział Utet.
Tym razem odpowied

przyszła natychmiast.

— Proces Joanny d'Arc, Asyria — eliksir

ycia... to wszystko.

— Eliksir

ycia? Co to takiego?

— Tak. Ale to bardzo ryzykowne. Ju

trzech stamt

d nie wróciło — powiedział Utet.

— Co to za eliksir? Musicie mi chyba powiedzie

— Badania wykazały,

e staro

ytni Asyryjczycy mieli jaki

eliksir. Płyn o działaniu regeneruj

cym organizm — Utet mówił wolno,

jakby z trudem znajduj

c wła

ciwe słowa. — Człowiek posiadaj

cy ten płyn mógł co pewien czas si

odmładza

i w ten sposób

uzyska

w rodzaju nie

miertelno

ci.

— Ju

za moich czasów czytałem o takim eliksirze. Ale przecie

to bzdury. Podobno Cagliostro te

dysponował takim płynem, a

umarł. I wy w to wierzycie?

— Cagliostro był szarlatanem. Tu sprawa nie przedstawia si

tak prosto. Widzisz, ów

rodek przechowywany był w

tyniach

i dost

pny tylko nielicznej grupie kapłanów. Badania dokładnie wykazały zadziwiaj

długowieczno

ść

kapłanów, w których

kach był ów eliksir.

— Mo

e tak było, ale ja w to nie wierz

— Nie musisz wierzy

. Chodzi o zbadanie całej sprawy na miejscu. I o zdobycie tego eliksiru, je

eli rzeczywi

cie istniał.

— Zdobycie eliksiru? Jak mam tego dokona

, przyjmuj

c oczywi

cie,

e kapłani go mieli?

— W tym wła

nie cała trudno

ść

— Utet odpowiedział po chwili. — Dostaniesz na pewno ogólne instrukcje, zaznajomi

dokładnie z epok

, ale reszta to ju

twoja rzecz. Przypominam ci,

e ju

trzech stamt

d nie powróciło. Wszyscy, których

wysłano. No wi

— Zgadzam si

! Jad

! — powiedział.

— A wi

c jeste

my w staro

ytno

ci — powiedział pilot. Ich czasolot w kształcie odwróconego spodka sun

ł bezgło

nie na

wysoko

ci tysi

ca metrów.

— I co dalej ? — zapytał Karol.
— Za chwil

wyl

dujemy. Reszta nale

y do ciebie.

— Spójrz, tam jakie

budowle — Karol patrzył na szare, regularne bryły, le

Ŝą

ce w dole w lekkiej, przyziemnej, fioletowej mgle.

— Co

tam rzeczywi

cie wida

. Obejrzysz to sobie z bliska — powiedział pilot. Potem przeło

ył d

wigni

sterów i pojazd

ruchem opadaj

cego li

cia zmniejszył wysoko

ść

. Dotkni

cia ziemi Karol nie odczuł.

— Jeste

my na miejscu. B

tu czekał na ciebie drugiego dnia po pełni ka

dego miesi

ca.

— Dokładniej nie mógłby

tego okre

— Mógłbym, ale ju

wkrótce stracisz rachub

czasu. Tu nie

obowi

zuje nasz kalendarz.

Karol chwycił swój baga

i zeskoczył na traw

. Nogi pl

tały mu

nieco w długich szatach, ale pomy

lał,

e do tego te

przyzwyczai. Pilot skin

ł mu r

i pojazd bezszelestnie uniósł si

zostawiaj

c w trawie trzy gł

bokie, kuliste wgniecenia.

Karol patrzył za nim, jak oddalał si

, błyszcz

c w promieniach

zachodz

cego sło

ca. Potem rozejrzał si

. Wysoka trawa wokół

niego falowała w lekkim, przedwieczornym wietrze. Dalej przy
k

pie drzew zobaczył smug

dymu. Pomy

lał,

e do chwili jego

urodzenia min

jeszcze tysi

ce lat, i ruszył w kierunku dymu.

Ilekro

wchodził do

tyni, odczuwał niepokój, irracjonalny,

nieumiejscowiony, pierwotny niepokój swych praprzodków. A znał tutaj ka

dy kamie

. Dzisiaj był drugi dzie

po pełni ksi

ęŜ

yca i

Karol wiedział,

e wchodzi tu po raz ostatni. Idi czekała na niego jak zwykle w przedsionku

tyni.

— Jednak przyszedłe

! — powiedziała, gdy stan

ł przed ni

— Przyszedłe

tu, do

tyni, gdzie bogini w ustach swych zamyka czas. Przyszedłe

, cho

wiesz, czym to grozi. Kusi ci

jednak tajemnica

mierci.

— To nie jest tajemnica

mierci, Idi.

— Nie jeste

pierwszy, który tak mówi. Tamci wszyscy zgin

li. Bogini nie zdradzi nikomu tajemnicy wieczno

ci. Nawet ja nie

miem my

o tym.

— Jaka tam bogini... Ten głaz to zwykły kamie

— Milcz!
— Co si

stało?

— Ona nas słyszy! Jak

miesz w tym miejscu! Ona patrzy

na ciebie.
— Bzdura!
— Przestraszyłe

jednak.

— Boj

... Ale nie bogini... Boj

ludzi, kapłanów. Milczeli przez chwil

i Karol słyszał tylko krople spadaj

ce gdzie

monotonnie na kamienn

posadzk

— Wiem,

e przybywasz z innego

wiata — rzekła wreszcie Idi.

— Opowiadałe

rzeczy, których mój umysł poj

ąć

nie mo

e. Błagam ci

, uwierz mi! Ja wiem, co jest prawd

, a co sztuczk

kapłanów. To jest prawd

. Nikomu si

jeszcze nie udało...

— Idi, przesta

. Zrozum, wkrótce musz

wraca

. Musz

zabra

z sob

tajemnic

bogini i ciebie, Idi.

— Tyle opowiadałe

mi o tamtym

wiecie. Je

eli jest on tak pi

kny, jak ta muzyka, któr

przywiozłe

ze sob

...

— Przed powrotem musz

pozna

tajemnic

bogini. Wiesz

o tym.
— Jeste

zdecydowany? — powiedziała to cicho.

— Na wszystko!
— Czy masz ze sob

czarodziejsk

skrzynk

, która tworzy d

ki ?

— Tak. Utrwalam twój głos, Idi,

eby słysze

go zawsze.

— Chc

słysze

muzyk

Wł

czył magnetofon i słuchał d

ku muzyki, która nie była

muzyk

jego czasów. Słuchał d

ków z czasów Oldesa,

z czasów mówi

cych automatów i bezszelestnych pojazdów

czasowych.
— Dosy

— powiedziała Idi. — Dobrze wi

c! Zdob

dla ciebie tajemnic

. Jest ukryta tu, w pos

gu. Patrz! Staj

na tej płycie i

gam do ust bogini.

I wtedy Karol zrozumiał. Płyta, metalowy wspornik i wiecznie suchy wiatr p

cy tumany pyłu ku wej

ciu

tyni.

— Stój! Ju

wiem! — krzykn

ł.

— Pani, zwró

na mnie oczy swoje i obdarz mnie u

miechem!

— Idi mówiła monotonnie, cicho.
— Stój! Nie dotykaj! Ładunek elektryczny! Nie dotykaj!
— Oto eliksir

ycia... — Idi si

ła do ust pos

gu. Trzask wyładowania nie był gło

ny. A Idi upadła na płyt

. Wtedy Karol

usłyszał za sob

miech,

miech dudni

cy psd sklepieniem

tyni. To był Kaloes, pierwszy kapłan

tyni.

— Zdobyłe

eliksir. Podejd

zatem, we

go! Byłe

bardzo m

dry, ale w tym punkcie wy wszyscy jeste

cie głupcami!

Wierzycie w eliksir

yda! L

k przed

mierci

jest zawsze jednakowy. Otó

wiedz,

e tajemnica eliksiru polega na tym,

eliksiru nie ma! Kto jednak posiadł t

wiedz

, płaci

yciem. Tak jak Idi. Ciebie to te

czeka!

— Zabili

cie j

— Ty tak

e zginiesz.

— Ja si

nie boj

— Twoja

mier

dzie inna.

Karol wiedział,

e to prawda. Ale na spotkanie z Kaloesem

był przygotowany.

—

mieszny jeste

, Kaloesie. My

lisz,

e mnie zabijesz. My

lisz,

e Idi umarła. Posłuchaj... — powiedział i nacisn

ł klawisz

odtwarzania swego magnetofonu.

— „...eliksir — mówiła Idi — jest ukryty tu, w pos

gu. Staj

na tej płycie i si

gam do ust bogini".

— To jej głos!
— „Pani, zwró

na mnie oczy swoje i obdarz mnie u

miechem!

Oto eliksir

ycia".

Słyszał trzask wyładowania i pogłos sandałów uderzaj

cych

o kamienn

posadzk

. Kaloes uciekł.

Wył

czył magnetofon i ruszył korytarzem ku wyj

ciu. Min

kamienny dziedziniec, stan

ł w bramie i spojrzał na pustyni

2 której wiatr niósł tumany pyłu opadaj

ce z cichym szelestem

z murów

tyni. Pomy

lał o wszystkich dniach, które tutaj

prze

ył, i ruszył traktem na wschód.

ał w tej samej sali, na tym samym stole i reflektory

wieciły mu w twarz tak samo, jak przed laty. Dla nich, którzy stali wokół

niego, jego nieobecno

ść

trwała kilka godzin. Słyszał, jak mówi

, ale nie mógł si

poruszy

— Telewizja nie dała wyniku — powiedział Oldes.
— A jednak powrócił po pi

ciu latach. Dotychczas nikomu z naszych si

to nie udało. Oni s

lepiej przystosowani od nas do

ycia w staro

ytno

ci. Ale eliksiru nie przywiózł. Zauwa

jednak,

e niewiele si

postarzał. To daje do my

lenia. — Utet

przygl

dał mu si

uwa

nie.

— S

dzisz,

e dostał go tam i za

ywał? Za chwil

dowiemy si

wszystkiego. Ukry

eliksiru przecie

nigdzie nie mógł! Utet

przycisn

ł klawisz.

— Witajcie, potomkowie — powiedział Karol. — Dla was te pi

ęć

lat było chwil

— Jeste

opalony — stwierdził Utet.

— To gor

ce sło

ce Babilonu. Blade s

tylko kobiety, nigdy wojownicy.

— A co z eliksirem! Przeszukali

my twoje ciało podczas snu aklimatyzacyjnego. Nic nie znale

my.

— Eliksiru nie ma. To zwykła bajka.
— Dziwne. Nasi historycy s

niemal pewni,

e eliksir istniał. Inaczej nie wysłaliby de przecie

— Eliksiru nie ma. Mówi

chyba wyra

nie.

— Skoro to stwierdziłe

i wróciłe

, dlaczego nie powrócili tamd trzej ?

— Po prostu, kto si

o tym dowiedział, musiał zgina

. Wasi wysłannicy zgin

li wła

nie dlatego,

e dowiedzieli si

. Istnienie

eliksiru jest legend

— Ty jednak jeste

ywy — stwierdził Utet.

— Jak widzicie. I przesta

cie mnie ju

wreszcie nudzi

— W jaki sposób udało d si

wróci

? — zapytał Oldes. — Przez przypadek?

— W pewnym sensie tak. To nie było proste. Chytro

ść

ich kapłanów jest wielka. Mówi

wam, ludzie z przeszło

d nie

ust

puj

wam wcale.

— I chcesz, aby

my wierzyli w ten przypadek.

— Nie zale

y mi specjalnie na tym.

— Słuchaj — powiedział Oldes. — My i tak wszystko wiemy. Wiemy,

e masz tajemnic

eliksiru. Nie mo

emy de z ni

wysła

w twoje czasy.

— W porz

dku, mog

zosta

u was.

— Wiesz doskonale,

e nie mo

esz. Wrócisz dokładnie w ten sam punkt czaso-przestrzeni, który opu

ciłe

. Taka była umowa.

— Zgoda, mog

wraca

Oldes milczał chwil

, a potem powiedział:

— Gdyby

przekazał nam eliksir, by

e Rada pozwoliłaby d zosta

u nas. A tam... pami

tasz, czytałe

swój nekrolog.

— Wiesz co, Oldes, zawsze mi si

wydawało,

e je

li zna si

przyszło

ść

, mo

na unikn

ąć

kszo

ci niespodzianek.

— My

lisz,

e eliksir ci w tym pomo

— Kto wie.
— Przyznajesz wi

e go masz.

— Nie, mówi

tylko,

e mo

e mi pomóc.

— Nie rozumiem.
— Nie szkodzi. W tym wła

nie ró

nicie si

od nas. Jeste

cie inni. Po prostu zdziecinnieli

cie przez te trzysta lat, które nas

dziel

. W naszych czasach nikt by si

nie nabrał na ten eliksir. A wy wierzycie. Wierzycie w bajki.

— Nasza technika, zdobycze naszej nauki upowa

niaj

nas do wiary w zjawiska z pozoru nieprawdopodobne.

— Ale jeste

de przy tym bardzo naiwni. Nadmiar udogodnie

technicznych nie sprzyja my

leniu.

— I ty to mówisz, ty, człowiek z zamierzchłej epoki wczesnoatomowej ?
— Nie była ona tak prymitywna, jak my

licie. Z przyjemno

wróc

do niej. Miała ona swoje dobre strony. Zapewniam was.

Oldes ruszył ramionami.
— Doskonale, wobec tego zorganizujemy przerzut w twoje czasy.

Gdy wszedł, starszy o pi

ęć

lat, do swojego pokoju, zobaczył Ann

— No, wreszcie w domu — powiedział. — Jeste

, Anno, wróciła

. Jak weszła

— Normalnie, drzwiami. Były otwarte.
— Wydawało mi si

e je zamkn

łem... Do

ść

dawno temu, ale zamkn

łem.

— Mo

e nie powinnam przychodzi

. Ale pomy

lałam sobie,

e nie mog

ciebie zostawi

na cały wieczór. Wróciłam wi

— Dobrze,

e przyszła

... To był chyba maj, sobota...

— Złe si

czujesz, Karolu? Zmieniłe

jako

— Postarzałem si

. Przybyło mi par

lat.

— O czym ty mówisz? Rozstali

my si

przecie

przed chwil

— Tak, ale tymczasem zostałem przeniesiony w przeszło

ść

. Wła

ciwie nie wiem, jak ci to mam powiedzie

. To było co

niesamowitego...

— Uspokój si

. Usi

i powiedz wreszcie.

Siadł w swoim fotelu, na którym, wiedział,

e za trzysta lat

siadywa

dzie automat.

— Byłem w Asyrii — powiedział.
— Gdzie?
— Nie przerywaj mi. W staro

ytnej Asyrii. Przeniesiono mnie w inn

epok

. Zdaj

sobie spraw

e to wszystko, co mówi

wygl

da na szale

stwo. Ja wiem,

e to jest nieprawdopodobne, ale ja byłem! Rzeczywi

cie byłem. Byłem tak

e w przyszło

ci...

Wierzysz mi ?

— Tak, oczywi

cie,

e ci wierz

— odpowiedziała Anna po chwili.

— Wtedy kiedy wyszła

, pobiegłem za tob

. Wsiadłem do samochodu i znalazłem si

w czasolocie. To taki pojazd, który

porusza si

w czasie. Byłem tutaj, w tym samym mie

cie, ale po trzystu latach... To było potworne... Wiedziałem,

e ciebie ju

nie ma...

— Musisz odpocz

ąć

... Zrobi

ci kaw

... — Anna wstała.

— Ty mi nie wierzysz? My

lisz,

e oszalałem?

— Ale

nie! Wiem,

e mówisz prawd

— Anna mówiła to bardzo spokojnie. — Po prostu zrobi

ci kaw

. Poczekaj.

— Gdybym mógł mie

jaki

dowód i przekona

. Anna podeszła do drzwi balkonu i odsun

ła zasłon

. .— Duszno tu. Otworz

drzwi od balkonu.

— Duszno? Przecie

jest chłodno!

— Mo

e masz dreszcze? — podeszła do niego i dotkn

ła jego czoła.

— Anno! Tu jest przecie

zimno! Dlaczego mi wmawiasz,

e jest duszno!

— Uspokój si

. Zaraz zamkn

drzwi.

— Nie, nie! Prosz

. Otwórz!

— Przyjdzie tu lekarz...
— Co takiego?
— Lekarz. Przed chwil

dzwoniłam do lekarza... Nie zrozum mnie

le...

— Rozumiem. Uwa

asz,

e oszalałem!

— Nie. Naprawd

nie. Wierz

we wszystko. Jestem pewna,

e tak było naprawd

. Ale dobrze b

dzie, gdy poradzimy si

lekarza. Mo

e masz temperatur

Dzwonek u drzwi wej

ciowych zadzwonił. Otworzyła Anna. Siedział nieporuszony w fotelu.

— Dobry wieczór! — usłyszał głos. Nie mylił si

. Odwrócił si

gwałtownie. To był Oldes.

— To ty? Po co przyszedłe

— Nie rozumiem — Oldes spojrzał na Ann

— Wspominałam panu, doktorze,

e...

— Tak, tak, oczywi

cie.

— „Doktorze"? Anno, to oszustwo. To nie jest

aden lekarz! To wła

nie on! Człowiek z przyszło

ci! Nazywa si

Oldes.

— Karolu, wiem,

e mówisz prawd

, ale posłuchaj doktora.

— To nic gro

nego — stwierdził Oldes. — Po prostu pan jest wyczerpany nerwowo.

— Po co przyszedłe

! Po eliksir? — Teraz Karol krzyczał.

— Co to takiego? — Oldes zwrócił si

do Anny.

— Nie wiem. Mówi,

e był w Asyrii.

— Rozumiem... Prosz

usi

ąść

...

— Nie zbli

aj si

do mnie!

adne sztuczki ci nie wyjd

! Jeste

"W tera

niejszo

ci! . , Oldes zatrzymał si

niezdecydowany.

— Nie wiem, czy sam dam rad

— zwrócił si

do Anny. — To wygl

da na ci

ęŜ

ki przypadek. .

— Anno, nie wierz ani jednemu jego słowu! To oszust. Chc

mnie zabi

! Wrócili po to,

eby nie zmieniła si

ich przyszło

ść

Włókno Claperiusa! Tak si

to u nich nazywa!

— Włókno Claperiusa... O czym ty mówisz?
— Tak, wła

nie tak!

— Obsesja

mierci. Dosy

typowy objaw. — Oldes mówił do Anny szeptem.

— Wyno

d! Słyszysz? Wyno

natychmiast! Nie uda ci si

— Gdyby była pani tak uprzejma... Tam na dole w karetce jest piel

gniarz. Sam nie dam rady.

— Nigdzie nie pójdziesz! Nie wychod

, Anno. Nie zostawiaj mnie z nim. Oni chc

mnie zabi

— Zaraz wróc

, Karolu — powiedziała Anna i wyszła, Karol milczał chwil

— Zostaw mnie — powiedział w ko

cu. — Je

eli mnie zostawisz, dam ci eliksir. Zdobyłem...

— Teraz za pó

no. Musz

zabra

do szpitala. Powiesz przynajmniej, gdzie przechowałe

ten płyn? Przeszukali

my ci

dokładnie.
— Dałe

nabra

. Jad

c czasolotem wysiadłem dzie

wcze

niej i umie

ciłem go tu, w swoim domu.

— Pilot zgodził si

na ten postój? — Oldes nie był całkiem przekonany.

— Powiem ci, ale musisz mi przyrzec...
— Szybko, mów!
— Dałem mu pół butelki.
— Wi

c to tak? — Oldes podniósł głow

— Widzisz. Dam ci drug

połow

, ale pod warunkiem,

e pójdziesz st

d i zostawisz mnie w spokoju.

— A co powiem w Centrali?
— To ju

twoja sprawa. Zreszt

li nie chcesz... Ale radz

ci si

zastanowi

. Wy w przyszło

ci macie wszystko, ale jeste

cie

miertelni. Ty jeden mo

esz zyska

nie

miertelno

ść

wie

ść

umysłu. Podczas gdy twoi przyjaciele b

zgrzybiałymi

starcami, ty zachowasz umysł i wygl

d trzydziestolatka! To wielka rzecz, Oldes. Spróbuj, mam to tutaj... — Karol wstał i nalał do

szklanki nieco białego, przezroczystego płynu.

— Mo

e to trucizna?! W waszych czasach robiło si

takie rzeczy...

— Głupcze! Spójrz na mnie! — Karol odwrócił si

i spojrzał na Oldesa. — Czy postarzałem si

cho

troch

przez te pi

ęć

lat?

Zreszt

, prosz

bardzo! Sam te

wypij

. No? Jeszcze si

wahasz? — nalał płynu do drugiej szklanki i wypił. Oldes wahał si

jeszcze przez chwil

i wreszcie wypił tak

— Uuu! Dziwne! Piecze w ustach. — Oldes z trudem łapał powietrze.
— Chciałby

, by eliksir miał smak wody? Musi w tym by

moc, która przywraca młodo

ść

— To dobre! Mógłby

jeszcze troch

? Tak na pocz

tek?

— Ale

prosz

uprzejmie — nalał mu pół szklanki. — Mam tego kilka butelek.

— Kilka butelek?
— Fakt.
— Wiesz, czuj

przyjemne ciepło rozlewaj

ce si

po całym

dele.
— Pierwszy objaw,

e twój organizm si

odmładza.

— Jak my

lisz, o ile si

odmłodziłem?

— No, co najmniej o kilka lat.
— A gdybym wypił na raz cał

butelk

— Troch

niebezpieczne. Wróciłby

do dzieci

stwa, zacz

łby

bełkota

i chodzi

na czworakach.

— Cudowne! Czuj

jasno

ść

umysłu!

— I wszystko wydaje si

łatwe i proste?

— Wła

nie!

— Osi

gasz m

dro

ść

kapłanów asyryjskich. Oldes wstał, zatoczył si

i oparł o bibliotek

— Czemu trac

równowag

? — zapytał.

— Młodo

ść

oszałamia!

— Dasz mi cał

butelk

— Prosz

— odpowiedział Karol i wr

czył Oldesowi butelk

białego płynu.
— Wspaniałe! — Oldes schował butelk

i usiadł w fotelu.

Milczeli chwil

, a potem weszła Anna z pilotem.

— Panie doktorze, pan... — zacz

ł pilot, lecz Oldes mu

przerwał.
— Wysiadło si

dzie

wcze

niej po eliksirek, co?

— Co takiego?
— No, ju

dobrze... — Oldes machn

ł r

— Co si

tu dzieje? — Anna patrzyła na Karola.

— Pan doktor poprosił o co

do picia — wyja

nił Karol.

— Prze... Przepraszam bardzo... Pani wybaczy... — Oldes wstał i chwycił za rami

pilota. Wracamy, kochasiu. Wracamy...

— Ale

, panie doktorze.

— Idziemy... Przepraszamy... — Oldes, ci

c pilota, ruszył

ku drzwiom.
— Doktorze, wezwano pana w okre

lonym celu. — Anna

chciała go zatrzyma

— W okre

lonym celu, ale... Przepraszamy, wychodzimy... Wej

ciowe drzwi trzasn

ły. Karol usiadł w fotelu.

— Ale mi si

udało. Ty jeszcze nic nie wiesz, Anno. Nie powiedziałem d jeszcze wszystkiego. Widzisz, dzi

o godzinie

dwudziestej drugiej zero pi

ęć

miałem umrze

. Wła

nie teraz, ale nie dałem si

... Oni ju

nie wróc

... Rozumiesz? Czas mojej

mierci min

ł i b

ył dalej...

ył dalej, Anno.

— No tak, rzeczywi

cie. Widzisz, wiem,

e to, co mówisz, to prawda. Trudno mi jednak znale

źć

rozwi

zanie. Lubiłam ci

Karolu...

— Lubiła

— Nie, nie... Widzisz, włókno Claperiusa...
— Tak, to oni tak mówi

. Ja miałem umrze

... Nie potrafi

ci tego wszystkiego wytłumaczy

, ale przecie

fakt,

e byli tu,

dowodzi,

e to nie mój wymysł... Słuchasz mnie?

— Tak. Oczywi

cie.

— My

lałem o tobie... Cały czas my

lałem o tobie. Chciałem

tu wróci

...

Karol urwał, bo usłyszał szum, który słyszał ju

kiedy

— Słyszysz co

, Anno? — zapytał.

— Co takiego?
— Nie wiem. Jakby szum. Wydaje mi si

pewnie. Czuj

naprawd

czony... Co ty tam robisz? — zapytał, bo Anna

podeszła do okna i wtedy usłyszał słowa:

— MGX-122, operacja awaryjna, powtarzam: operacja awaryjna. — To był głos Anny.

— Anno? Co ty mówisz? — zawołał. Teraz szum słyszał ju

wyra

nie.

— MGX-122 wzywa czasolot awaryjny! — Monotonnie powtarzała Anna.

— Spójrz na mnie, Anno!
Widział, jak podchodzi do niego, bierze go za ramiona i bez
wysiłku podnosi w gór

— Nie

artuj. Uwa

aj. Przerzucisz mnie przez balustrad

. Lec

c krzyczał jeszcze. Pisku Opon i gwaru ludzi ju

nie słyszał. Nie

wiedział tak

e Anna obci

ła sukienk

i płucz

c szklanki pod kranem, mówiła monotonnym głosem w kierunku

zlewozmywaka:

— MGX-122 melduje usuni

cie awarii. Człowiek, który przekroczył barier

czasu, nie

yje. Przewidziane wypadki zaszły z

trzyminutowym opó

nieniem, bez naruszenia włókna Claperiusa.