Jules Verne

Król Przestrzeni

Ostatnia powie

ść

 Juliusza Verne’a

SPIS TRE

Ś

CI

ROZDZIAŁ I

3

Tajemnicze zjawiska 3

ROZDZIAŁ II

6

W Morgantonie.

6

ROZDZIAŁ III

9

Great-Eyry.

9

ROZDZIAŁ IV

14

Konkurs klubu automobilistów.

14

ROZDZIAŁ V

18

W zatoce Bosto

ń

skiej.

18

ROZDZIAŁ VI

21

List pierwszy. 21

ROZDZIAŁ VII

24

Na Kirdallu.

24

ROZDZIAŁ VIII

28

Za jak

ą

 b

ą

d

ź

 cen

ę

.

28

ROZDZIAŁ IX

32

List drugi.

32

ROZDZIAŁ X

33

Poza prawem. 33

ROZDZIAŁ XI

36

Nowa wyprawa.

36

ROZDZIAŁ XII

39

W zatoce Black-Rock.

39

ROZDZIAŁ XIII

43

Na pokładzie „Grozy”. 43

ROZDZIAŁ XIV

47

Niagara. 47

ROZDZIAŁ XV

51

Gniazdo orle. 51

ROZDZIAŁ XVI

55

Robur zwyci

ę

zca.

55

ROZDZIAŁ XVII 61

W imi

ę

 prawa! 61

ROZDZIAŁ XVIII 66

Ostatnia rozmowa z Grad.

66

ROZDZIAŁ I

Tajemnicze zjawiska

Ła

ń

cuch gór, ci

ą

gn

ą

cy si

ę

 równolegle do wschodniego wybrze

ż

a Ameryki 

Północnej i przerzynaj

ą

cy Stany: Karolin

ę

 Północn

ą

, Wirgini

ę

, Maryland, 

Pensylwani

ę

, New-York, nosi nazw

ę

 Alleganów albo inaczej Apalaszów. 

Tworz

ą

 go dwa pasma oddzielne: góry Kumberlandzkie na zachodzie i 

Niebieskie na wschodzie.

Długo

ść

 Alleganów wynosi około 900 mil czyli 1600 kilometrów, 

ś

rednia 

wysoko

ść

 zaledwie dosi

ę

ga 1600 stóp. Najwy

ż

szym szczytem jest 

Waszyngton.

Góry te mało przedstawiaj

ą

 uroku dla alpinistów.

Na pocz

ą

tku 20-go wieku zwrócił jednak na siebie uwag

ę

 szczyt Great-

Eyry, uwa

ż

any przez turystów za niedost

ę

pny.

Jako główny inspektor policyi w Waszyngtonie, wzi

ą

łem czynny udział w 

niezwykłych wypadkach, których widowni

ą

 była tak niedawno Ameryka 

Północna.

Great-Eyry znajduje si

ę

 w górach Niebieskich, w Karolinie Północnej. U 

stóp jego le

ż

y wioska Pleasant-Garden, a nieco dalej miasteczko Morganton.

Sk

ą

d powstała nazwa Great-Eyry? Mo

ż

e orły, s

ę

py i kondory kr

ążą

 nad 

tym szczytem cz

ęś

ciej, ni

ż

 nad innymi wirchami Alleganów? – Przeciwnie, w 

ostatnich czasach stada skrzydlatych drapie

ż

ców zdawały si

ę

 nawet unika

ć

 

tajemniczego wirchu, rozpraszaj

ą

c si

ę

 w najrozmaitsze strony z oznakami 

niezwykłego przera

ż

enia.

Jak

ą

 tajemnic

ę

 kryły te wysokie, strome urwiska? Mo

ż

e jezioro górskie, 

mo

ż

e lagun

ę

, które tak cz

ę

sto znajdujemy nietylko w Alleganach, lecz i we 

wszystkich innych systemach orograficznych starego i nowego 

ś

wiata?

A mo

ż

e to krater u

ś

pionego wulkanu, który wybuchnie lada chwila, 

zlewaj

ą

c na okolic

ę

 kl

ę

ski podobne do tych, jakie sprowadzały wybuchy 

Krakatoa i Mont-Peleé. Mo

ż

e równinom Karoliny groził opłakany los Martyniki 

w 1902 roku.

To ostatnie przypuszczenie zdawało si

ę

 mie

ć

 uzasadnione podstawy. 

Pewnego razu wło

ś

cianie, pracuj

ą

cy na polach, usłyszeli jaki

ś

 łoskot, głuchy, 

straszliwy.

W nocy zauwa

ż

ono ponad górami jakby snopy bladawych płomieni, które 

odbijaj

ą

c si

ę

 od chmur zawieszonych poni

ż

ej rzucały na okolic

ę

 jakie

ś

 blaski 

pos

ę

pne.

Z wn

ę

trza Great-Eyry wydobywały si

ę

 kł

ę

by dymu i pary, zdradzaj

ą

c prac

ę

 

sił wulkanicznych. Uniesione wiatrem ku wschodowi pozostawiały na ziemi 

ś

lady popiołu i sadzy.

Nic dziwnego zatem, 

ż

e w obec zjawisk tak niezwykłych, w całej okolicy 

zapanował niepokój i 

żą

dza zbadania tajemniczego szczytu. Dzienniki stanu 

Karoliny nieustannie potr

ą

cały o tak zwan

ą

 „tajemnic

ę

 Great-Eyry”, 

roztrz

ą

saj

ą

c pytanie czy pobyt w Morganton, Pleasant-Garden oraz 

s

ą

siednich wioskach i fermach nie przedstawia niebezpiecze

ń

stwa 

powa

ż

nego; artykuły tego rodzaju rozbudzały zaj

ę

cie niezwykłe w

ś

ród 

szerszej publiczno

ś

ci, interesuj

ą

cej si

ę

 zjawiskami przyrody w ogóle, oraz 

obawy ze strony tych wszystkich, którym katastrofa groziła bezpo

ś

rednio.

Ż

ałowano powszechnie, 

ż

e dot

ą

d nikt z turystów nie wdarł si

ę

 na ten wirch

skalisty i niedost

ę

pny.

W promieniu wielu kilometrów nie było 

ż

adnego szczytu wy

ż

szego, 

sk

ą

dby si

ę

 mo

ż

na było przyjrze

ć

, chocia

ż

by przy pomocy lunety, 

tajemniczemu Great-Eyry.

A jednak zbadanie to zdawało si

ę

 w chwili obecnej prawie konieczno

ś

ci

ą

. 

Dla dobra całej okolicy nale

ż

ało si

ę

 przekona

ć

, czy istnieje tam krater i czy 

wybuch wulkanu nie zagra

ż

a stanowi Karoliny. W tym celu postanowiono 

urz

ą

dzi

ć

 wypraw

ę

 na Great-Eyry, nie zwracaj

ą

c uwagi na trudno

ść

 zadania.

Przedtem jednak zaszła okoliczno

ść

, mog

ą

ca usun

ąć

 potrzeb

ę

 tej 

wyprawy.

W pierwszych dniach wrze

ś

nia aeronauta Wilker, zapowiedział swój wzlot 

w Morgantonie, korzystaj

ą

c z wiatru wschodniego balon mo

ż

naby skierowa

ć

 

ku Great-Eyry, a wzniosłszy si

ę

 o kilkaset stóp ponad wierzchołek, Wilker, 

przy pomocy lunety, mógłby zbada

ć

 jego tajemnic

ę

.

Wzlot został wykonany według programu. Wiatr był umiarkowany, niebo 

czyste i pogodne. Mgły poranne rozproszyły sl

ę

 pod wpływem promieni 

słonecznych. Wzrok si

ę

gał daleko. W tych warunkach aeronauta z łatwo

ś

ci

ą

 

mógłby dostrzedz na Great-Eyry obecno

ść

 dymu i pary, które oczywi

ś

cie, 

stwierdzałyby hypotez

ę

 wulkanu – o co głównie chodziło. Balon wzniósł si

ę

 na 

wysoko

ść

 1500 stóp i zawisł w przestrzeni nieruchomo. Wiatru nie było 

najmniejszego. Lecz co za zawód! Po upływie kwadransa nowy pr

ą

d 

powietrza porwał balon i skierował go ku wschodowi, oddalaj

ą

c od pasma 

gór. Wkrótce potem dowiedziano si

ę

, 

ż

e opadł na ziemi

ę

 w pobli

ż

u miasta 

Raleigh w Karolinie Północnej.

Wielkie nadzieje spełzły na niczem – postanowiono wprawdzie 

przedsi

ę

wzi

ąć

 now

ą

 prób

ę

 lecz w warunkach pomy

ś

lniejszych.

Ponad Great-Eyry widywano wci

ąż

 dymy sadzowate, błyski migaj

ą

ce, 

ś

wiatełka niepewne.

W pierwszych dniach kwietnia r. b. obawy nieokre

ś

lone dot

ą

d zacz

ę

ły 

graniczy

ć

 z przera

ż

eniem. Dzienniki rozniosły szybko wie

ś

ci zatrwa

ż

aj

ą

ce.

W nocy z 4-go na 5-ty kwietnia straszne wstrz

ąś

nienie, któremu 

towarzyszył głuchy, podziemny łoskot, zbudziło ze snu mieszka

ń

ców 

Pleasant-Garden. Powstała panika powszechna, wywołana my

ś

l

ą

, 

ż

e cz

ęść

 

górskiego ła

ń

cucha zapadła si

ę

 w ziemi

ę

. Wszyscy rzucili si

ę

 ku drzwiom 

gotowi do ucieczki, przekonani, 

ż

e za chwil

ę

 otworzy si

ę

 przed nimi jaka

ś

 

przepa

ść

 olbrzymia, która pochłonie ich, s

ą

siednie fermy i wioski.

Noc była bardzo ciemna. G

ę

ste skł

ę

bione obłoki zwieszały si

ę

 nad 

pos

ę

pn

ą

 równin

ą

. Nie sposób było rozpozna

ć

 nic. Zewsz

ą

d rozlegały si

ę

 

krzyki przera

ż

enia. Spłoszone gromadki m

ęż

czyzn, kobiet i dzieci, tłoczyły si

ę

 

po 

ś

cie

ż

kach i drogach. Tu i ówdzie rozlegały si

ę

 wołania:

– Co to takiego?

– To trz

ę

sienie ziemi.

– To wybuch wulkanu…

– To Great-Eyry przynosi nam zniszczenie!

Okropna wie

ść

, dobiegła a

ż

 do Morgantonu. Godzina upłyn

ę

ła, a 

ż

aden z 

zatrwa

ż

aj

ą

cych objawów si

ę

 nie powtórzył. Powoli wszyscy ochłon

ę

li z 

przestrachu i zacz

ę

li powraca

ć

 do swych domów. Nikt ju

ż

 nie w

ą

tpił, 

ż

e to 

jaki

ś

 głaz olbrzymi – oberwał si

ę

 z wy

ż

yn Great-Eyry, ka

ż

dy pragn

ą

ł, aby 

ś

wit 

co pr

ę

dzej rozja

ś

nił ciemno

ś

ci.

Nagle – około godziny trzeciej – nowy popłoch.

Z gł

ę

bi skalistego zr

ę

bu wybuchły płomienie, rzucaj

ą

c potoki 

ś

wiatła na 

znaczn

ą

 przestrze

ń

 nieba. Równocze

ś

nie usłyszano grom straszliwy i jakby 

trzask pal

ą

cych si

ę

 drzew.

Co spowodowało ten po

ż

ar dziwny w miejscu tak niezwykłem? Z 

pewno

ś

ci

ą

 nie piorun, nikt bowiem nie słyszał jego uderzenia. Materyału dla 

ognia była moc, góry Niebieskie bowiem i Kumberlandzkie pokryte s

ą

 g

ę

stym 

lasem. Cyprysy, latanje i inne drzewa o listowiu trwałym znajduj

ą

 si

ę

 tam w 

wielkiej obfito

ś

ci.

– Wybuch!… wybuch!…

Zewsz

ą

d si

ę

 rozlegały okrzyki przera

ż

enia.

A zatem Great-Eyry ukrywał w swej gł

ę

bi krater  wulkanu! Wulkan ten, 

zagasły od tylu lat, a mo

ż

e nawet od tylu wieków, wybuchł znowu.

Wkrótce wi

ę

c deszcz rozpalonych do czerwono

ś

ci kamieni spadnie na 

dolin

ę

; potoki lawy i ognia zalej

ą

 te niwy, lasy, wsi i miasteczka a

ż

 do 

Gleasant-Garden i Morganton.

Tym razem nic ju

ż

 paniki powstrzyma

ć

 nie mogło. Kobiety, oszalałe 

prawie z przera

ż

enia, ci

ą

gn

ą

c za sob

ą

 dzieci, uciekały ku wschodowi chc

ą

c 

si

ę

 oddali

ć

 co pr

ę

dzej od tych miejsc pełnych grozy. M

ęż

czy

ź

ni zapakowywali 

po

ś

piesznie wszystkie kosztowno

ś

ci, wypuszczali na swobod

ę

 bydło 

domowe, konie, owce, które si

ę

 rozbiegały we wszystkie strony.

To skupienie ludzi i zwierz

ą

t w noc ciemn

ą

, w

ś

ród lasów, wystawionych 

na działanie ogni wulkanicznych, nad brzegiem bagnisk, gro

żą

cych wylewem, 

wytwarzało jaki

ś

 chaos dziwny. Mo

ż

e nawet ziemia rozst

ą

pi si

ę

 pod stopami 

uciekinierów? Mo

ż

e przypływ lawy, zagrodzi im drog

ę

, uniemo

ż

liwiaj

ą

c 

wszelki ratunek?… Rozs

ą

dniejsi wszelako nie ł

ą

czyli si

ę

 z tym tłumem 

rozszalałym, którego 

ż

adna siła powstrzyma

ć

 nie mogła.

Istotnie, blask płomieni zmniejszał si

ę

 widocznie, mo

ż

na wi

ę

c było 

przypuszcza

ć

, 

ż

e dziwny ten po

ż

ar zaga

ś

nie wkrótce. Ani jeden kamie

ń

 nie 

spadł na równin

ę

, ani jeden potok lawy nie przedarł si

ę

 przez g

ą

szcz le

ś

ny; 

ż

aden łoskot podziemny nie wstrz

ą

sn

ą

ł powierzchni

ą

 ziemi. Nad równin

ą

 

zapanowała wkrótce ciemno

ść

 i cisza.

Tłum uciekaj

ą

cych zatrzymał si

ę

 w pewnej odległo

ś

ci, gdzie ju

ż

 

niebezpiecze

ń

stwo zdawało si

ę

 nie grozi

ć

.

Odwa

ż

niejsi wrócili nawet z pierwszym brzaskiem dnia do swych ferm i 

wiosek.

Około godziny czwartej zaledwie niewyra

ź

ny blask ró

ż

owił jeszcze 

wierzchołek Great-Eyry. Oczywi

ś

cie po

ż

ar si

ę

 ko

ń

czył i mo

ż

na było mie

ć

 

nadziej

ę

, 

ż

e si

ę

 wi

ę

cej nie powtórzy.

B

ą

d

ź

 co b

ą

d

ź

 nasuwało si

ę

 przypuszczenie, 

ż

e dziwne zjawiska, 

zwi

ą

zane z Great-Eyry, nie były natury wulkanicznej. Mieszka

ń

com zatem nie 

groziła 

ż

adna katastrofa.

Nagle, około godziny pi

ą

tej, ponad grzbietem gór ton

ą

cych jeszcze w 

cieniach nocy, usłyszano jaki

ś

 szum niezwykły, jaki

ś

 hałas dziwny, jakby 

sapanie miarowe, któremu towarzyszył pot

ęż

ny ruch skrzydeł.

Gdyby nie mrok poranny, mo

ż

eby mieszka

ń

cy s

ą

siednich ferm i wiosek 

ujrzeli olbrzymiego ptaka, jakiego

ś

 potwora napowietrznego, który, wzniósłszy 

si

ę

 ponad Great-Eyry, ulatywał ku wschodowi.]

ROZDZIAŁ II

W Morgantonie.

Dwudziestego siódmego kwietnia stan

ą

łem w Raleigh, głównem mie

ś

cie 

Karoliny Północnej.

Dwa dni przedtem pan Ward, dyrektor policyi w Waszyngtonie, wezwał 

mnie do swego biura.

– Panie Strock – rzekł do mnie – zwracam si

ę

 do pana, jako do agenta 

zdolnego, przenikliwego, pełnego zapału. Chc

ę

 panu poleci

ć

 trudn

ą

 misy

ę

.

Zło

ż

yłem ukłon gł

ę

boki.

– Jestem całkowicie na usługi pana. Co si

ę

 za

ś

 tyczy mego 

po

ś

wi

ę

cenia…

– Tego jestem pewny. Zaraz panu wyłuszcz

ę

, o co rzecz idzie.

Pan Ward powierzał mi ju

ż

 nieraz sprawy trudne, z których zawsze 

wywi

ą

zywałem si

ę

 pomy

ś

lnie. Posiadałem wi

ę

c całkowite uznanie dyrektora. 

Teraz od dłu

ż

szego ju

ż

 czasu nie zdarzył si

ę

 

ż

aden wypadek ciekawy. 

Bezczynno

ść

 zaczynała mi ci

ęż

y

ć

. Z niecierpliwo

ś

ci

ą

 wi

ę

c wyczekiwałem 

nowego zlecenia.

– Słyszałe

ś

 pan, zapewne, o niezwykłych zjawiskach w okolicach 

Morgantonu… Potrzeba zbada

ć

 na miejscu, czy zaszłe tam nadzwyczajne 

wypadki nie przedstawiaj

ą

 niebezpiecze

ń

stwa dla ludno

ś

ci okolicznej? Np., 

czy nie s

ą

 one zapowiedzi

ę

 wybuchów wulkanicznych, albo trz

ę

sienia ziemi. 

Musimy si

ę

 dowiedzie

ć

 koniecznie. Co si

ę

 dzieje na tym szczycie 

tajemniczym. Utarło si

ę

 mniemanie, 

ż

e jest on niedost

ę

pny. W

ą

tpi

ę

 jednak o 

tem. Nale

ż

ałoby przedsi

ę

wzi

ąć

 wypraw

ę

 dora

ź

n

ą

, nie ogl

ą

daj

ą

c si

ę

 na 

wydatki. Idzie tu przecie

ż

 o uspokojenie mieszka

ń

ców i osłoni

ę

cie ich przed 

mo

ż

liwem niebezpiecze

ń

stwem…. Zreszt

ą

 mo

ż

e si

ę

 na Great-Eyry ukrywa 

banda złoczy

ń

ców?…

– Czy

ż

by pan przypuszczał?…

– Wszystko jest mo

ż

liwe… Zreszt

ą

 mog

ę

 si

ę

 myli

ć

… Zale

ż

y mi jednak, 

aby w czasie jak najkrótszym rozwikła

ć

 t

ę

 spraw

ę

 zagadkow

ą

. A mo

ż

e 

Karolinie Północnej grozi opłakany los Martyniki? Wprawdzie góry Allega

ń

skie 

nie s

ą

 natury wulkanicznej… W ka

ż

dym razie jednak nale

ż

y copr

ę

dzej zaj

ąć

 

si

ę

 urz

ą

dzeniem wyprawy na Great-Eyry, a przedtem jeszcze rozpyta

ć

 

dokładnie mieszka

ń

ców. Nie taj

ę

, 

ż

e zadanie to jest bardzo trudne i dlatego 

powierzamy je panu.

– Wdzi

ę

czny jestem niezmiernie i postaram si

ę

 odpowiedzie

ć

 godnie 

poło

ż

onemu we mnie zaufaniu.

– Jeszcze jedno panie Strock: zalecam panu jaknajwi

ę

ksz

ą

 ostro

ż

no

ść

 i 

dyskrecy

ę

, aby daremnie nie płoszy

ć

 mieszka

ń

ców.

– Rozumiem, panie Ward. Kiedy mam wyjecha

ć

?

– Jutro.

– Pojutrze zatem b

ę

d

ę

 w Morgantonie.

– Nie zapomnij pan donosi

ć

 mi codziennie o przebiegu sprawy.

– B

ę

d

ę

 przysyłał listy i telegramy. 

Ż

egnam pana i dzi

ę

kuj

ę

 najgor

ę

cej za 

powierzenie mi tej misyi.

Udałem si

ę

 co pr

ę

dzej do domu i zaj

ą

łem si

ę

 przygotowaniami do 

odjazdu.

Nazajutrz o 

ś

wicie poci

ą

g po

ś

pieszny unosił mnie do Raleigh, stolicy 

Karoliny Północnej.

Przybyłem tam pó

ź

nym wieczorem, przenocowałem, a nazajutrz rano 

wyruszyłem w dalsz

ą

 drog

ę

. Po południu stan

ą

łem w Morgantonie. 

Miasteczko to zbudowane jest na gruncie wapiennym. W okolicy znajduj

ą

 si

ę

 

bogate pokłady w

ę

gla kamiennego, które wywołały rozwój górnictwa. Obfite 

ź

ródła mineralne 

ś

ci

ą

gaj

ą

 podczas sezonu licznych go

ś

ci. W s

ą

siednich 

wioskach rozwija si

ę

 pomy

ś

lnie rolnictwo. Mieszka

ń

cy uprawiaj

ą

 z 

powodzeniem rozmaite gatunki zbó

ż

. Pola le

żą

 przewa

ż

nie w

ś

ród błot, 

zaro

ś

ni

ę

tych mchem i trzcin

ą

.

Lasów bardzo du

ż

o. Wi

ę

kszo

ść

 drzew o listowiu trwałym. Brak tylko 

ź

ródeł nafty, których obfito

ść

 cechuje równiny allega

ń

skie.

Ustrój powierzchni i bogactwo pokładów spowodowały g

ę

sto

ść

 

zaludnienia; liczne wioski i fermy urozmaicaj

ą

 jednostajno

ść

 lasów i pól 

uprawnych.

Eljasz Smith, mer Morgantonu, wysoki, silnie zbudowany, a 

ś

miały i 

energiczny, liczył ju

ż

 lat przeszło czterdzie

ś

ci. Zahartowany na mróz i upały, 

które w Karolinie Północnej bywaj

ą

 niezwykle silne, nami

ę

tny my

ś

liwy uganiał 

si

ę

 nietylko za dzikiem ptactwem i zwierzyn

ą

, lecz nawet za nied

ź

wiedziami i 

panterami, których bardzo wiele znajduje si

ę

 w zaro

ś

lach cyprysowych i 

w

ą

wozach allega

ń

skich.

Eljasz Smith był wła

ś

cicielem licznych ferm, któremi zarz

ą

dzał osobi

ś

cie. 

Tam te

ż

 sp

ę

dzał wszystkie chwile wolne od zaj

ęć

, oddaj

ą

c si

ę

 łowiectwu.

Zaraz po przybyciu do Morgantonu udałem si

ę

 do mieszkania p. Eljasza, 

który o moim przybyciu był ju

ż

 uprzedzony. Wr

ę

czyłem mu list polecaj

ą

cy od 

p. Warda. Znajomo

ść

 zawart

ą

 została szybko.

Zasiedli

ś

my do stolika i popijaj

ą

c brandy, oraz pal

ą

c fajki, zacz

ę

li

ś

my 

rozmow

ę

 o wypadkach na Great-Eyry i o mojej misyi. Pan Eljasz Smith 

słuchał mnie w milczeniu i bardzo uwa

ż

nie. Od czasu do czasu napełniał 

szklanki. Po oczach błyszcz

ą

cych, z pod g

ę

stych brwi i o

ż

ywionym wyrazie 

twarzy mo

ż

na było pozna

ć

, 

ż

e sprawa zjawisk tajemniczych obchodzi go 

mocno. Nie dziwiłem si

ę

 temu wcale: jako najwy

ż

szy urz

ę

dnik w Morgantonie 

i wła

ś

ciciel ziemski, zainteresowany był przecie

ż

 w tem osobi

ś

cie.

… Istnienia krateru nie przypuszczam, Allegany bowiem nie posiadaj

ą

 

wulkanów. Dot

ą

d nie znaleziono nigdzie popiołów, lawy ani innych 

ś

ladów 

wybuchu.

– A jednak wstrz

ąś

nienia, które odczuwano w pobli

ż

u Pleasant-Garden…

– Wstrz

ąś

nienia? – powtórzył p. Smith, poruszaj

ą

c głow

ą

 z 

niedowierzaniem. Czy jednak nie były one złudzeniem, wywołanem panik

ą

 

powszechn

ą

? Znajdowałem si

ę

 wtedy w swej fermie Wildon, mniej wi

ę

cej o 

mil

ę

 od Great-Eyry i nie skonstatowałem 

ż

adnych wstrz

ąś

nie

ń

 ani pod ziemi

ą

 

ani te

ż

 na jej powierzchni.

– A płomienie, wybuchaj

ą

ce z pomi

ę

dzy skał?

– O, płomienie, to rzecz inna!… Widziałem je na własne oczy. Łuna 

o

ś

wietlała niebo na znacznej przestrzeni… Słyszałem te

ż

 dziwny ogłuszaj

ą

cy 

huk, łoskot… jakby pot

ęż

ny syk kotła, z którego wypuszczaj

ą

 par

ę

.

– Raporty, przysyłane do pana Warda wspominaj

ą

 jeszcze o dziwnym 

hałasie, który przypominał jakby uderzanie olbrzymich skrzydeł…

– Istotnie… Słyszałem co

ś

 podobnego… Uwa

ż

ałem to jednak za 

złudzenie wyobra

ź

ni. Nie chce mi si

ę

 wierzy

ć

, 

ż

eby Great-Eyry mógł by

ć

 

gniazdem potworów napowietrznych. Jak

ż

e olbrzymim musiałby by

ć

 ten ptak, 

ż

eby

ś

my u stóp Great-Eyry słysze

ć

 mogli ruch jego skrzydeł!… Tak, w tem 

wszystkiem dziwna kryje si

ę

 tajemnica!

– Wyja

ś

nimy j

ą

 wspólnemi siłami, panie Smith!

– Przynajmniej doło

ż

ymy wszelkich stara

ń

. Zaczynamy od jutra, 

nieprawda

ż

?

– Od jutra!

Udałem si

ę

 do hotelu dla zarz

ą

dzenia niezb

ę

dnych przygotowa

ń

 i 

napisania listu do pana Warda.

Przed wieczorem zeszli

ś

my si

ę

 raz jeszcze dla omowienia wszystkich 

szczegółów jutrzejszej wyprawy.

ROZDZIAŁ III

Great-Eyry.

Nazajutrz o 

ś

wicie wyruszyli

ś

my z Morgantonu, posuwaj

ą

c si

ę

 lewym 

brzegiem Sarawby w kierunku Pleasant-Gardenu.

Obaj nasi przewodnicy – trzydziestoletni Harry Horn i 

dwudziestopi

ę

cioletni James Bruck – silni i nieustraszeni, znali wybornie góry 

Niebieskie i Cumberlandzkie, na Great-Eyry jednak dot

ą

d wej

ść

 nie 

probowali.

Powozem zaprz

ęż

onym w par

ę

 bystrych koni, mieli

ś

my dojecha

ć

 do 

zachodniej granicy Stanu. Zapasów 

ż

ywno

ś

ci zabrali

ś

my niedu

ż

o, na dwa lub 

trzy dni zaledwie, nie przypuszczali

ś

my bowiem, aby wycieczka nasza 

potrwa

ć

 mogła dłu

ż

ej. Mieli

ś

my z sob

ą

 wołowin

ę

 peklowan

ą

, szynk

ę

, piecze

ń

 

sarni

ą

, kilka butelek wisky, baryłk

ę

 piwa i chleb. Wody dostarczy

ć

 nam miały 

potoki górskie, zasilane cz

ę

stym o tej porze roku deszczem.

Mer Morgantonu, jako my

ś

liwy zawołany zabrał z sob

ą

 fuzy

ę

 i psa, 

zwanego Nisko. Nisko biegł obok powozu, tropi

ą

c po drodze zwierzyn

ę

 i miał 

pozosta

ć

 w fermie Wildon a

ż

 do chwili naszego powrotu z Great-Eyry.

Niebo było jasne, powietrze chłodne, koniec kwietnia bowiem bywa w 

klimacie ameryka

ń

skim dosy

ć

 ostry.

Wiatr zmienny, wiej

ą

cy od Atlantyku, od czasu do czasu sprowadzał małe 

chmurki, które szybko posuwały si

ę

 dalej ku zachodowi.

Pierwszego dnia podró

ż

y przybyli

ś

my do Pleasant-Gardenu i 

przenocowali

ś

my u mera, który był osobistym przyjacielem pana Smitha.

Przygl

ą

dałem si

ę

 z ciekawo

ś

ci

ą

 okolicy; kr

ę

ta dro

ż

yna prowadziła 

brzegiem pól uprawnych, bagien zielonych i lasów cyprysowych. Wspaniale 
wygl

ą

dały cyprysy proste i wysmukłe, jakby lekko nabrzmiałe u podstawy; w 

dolnej cz

ęś

ci pnie naje

ż

one były małemi sto

ż

kami, z których mieszka

ń

cy 

przyrz

ą

dzaj ule. Lekki powiew wiatru szumiał w

ś

ród blado-zielonych listków, 

kołysał długie, szare włókna, tak zwane „brody hiszpa

ń

skie”, które z dolnych 

gał

ę

zi zwieszały si

ę

 a

ż

 na ziemi

ę

.

Lasy te wrzały 

ż

yciem. Z drogi umykały spłoszone myszy, chomiki, 

jaskrawo upierzone i ogłuszaj

ą

co gadatliwe papugi, dydelfy, unosz

ą

ce swe 

małe w workach podbrzusznych; niezliczone chmary ptaków fruwały w

ś

ród 

bananów, latanii i drzew pomara

ń

czowych, których młode p

ę

dy przy 

pierwszym powiewie wiosny zaczynały ju

ż

 rozp

ę

ka

ć

; przechodzie

ń

 z 

trudno

ś

ci

ą

 by si

ę

 przedarł przez g

ę

stw

ę

 rododendronów.

Wieczorem przybyli

ś

my do Pleasant-Garden, gdzie przyj

ą

ł nas bardzo 

uprzejmie mer miasteczka, osobisty przyjaciel p. Smitha. Podczas kolacyi 
panował nastrój bardzo wesoły; rozmowa obracała si

ę

 przewa

ż

nie dokoła 

tajemniczych zjawisk ostatniej doby i usposobienia ludno

ś

ci.

– Czy w ostatnich czasach nie powtórzyły si

ę

 

ż

adne niepokoj

ą

ce odgłosy i 

ś

wiatła? – zapytałem gospodarza domu.

– Nie zauwa

ż

yli

ś

my nic podejrzanego – odparł. Je

ż

eli legion szatanów 

zabawiał si

ę

 w tych skałach, to widocznie przeniósł si

ę

 ju

ż

 gdzieindziej!

– Ba, lecz mam nadziej

ę

, 

ż

e te duchy piekieł pozostawiły po sobie jakie

ś

 

ś

lady, które odnajdziemy niew

ą

tpliwie. Od tego tu jestem!

Nazajutrz, tj. 29-go raniutko wyruszyli

ś

my w dalsz

ą

 drog

ę

. Konie 

pop

ę

dzane przez wo

ź

nic

ę

, mkn

ę

ły szybko. Otaczaj

ą

cy krajobraz z mał

ą

 

odmian

ą

 przypominał widoki wczorajsze. Tylko bagna spotykały si

ę

 coraz 

rzadziej, w miar

ę

 bowiem jak zbli

ż

ali

ś

my si

ę

 do gór, grunt si

ę

 podnosił.

Gdzieniegdzie, w cieniu olbrzymich buków, kryły si

ę

 wioski i fermy. Ze 

skalistych 

ś

cian w

ą

wozów i ze zboczów gór spływały liczne potoki, zasilaj

ą

ce 

Sarawb

ę

.

Flora i fauna była ta sama, co i wczoraj. Zwierzyny mnóstwo.

– Tak

ą

bym miał ochot

ę

 wzi

ąć

 strzelb

ę

 i gwizdn

ąć

 na Niska – odezwał si

ę

 

pan Smith. Po raz pierwszy w 

ż

yciu chyba bezkarnie przelatuj

ą

 dokoła mnie 

kuropatwy i snuj

ą

 si

ę

 zaj

ą

ce!… Lecz dzisiaj mamy co innego na głowie: 

polowanie na tajemnic

ę

!

Jechali

ś

my dalej niesko

ń

czenie dług

ą

 równin

ę

: tu i owdzie urozmaicały j

ą

 

k

ę

py latanii i cyprysów. Na skraju horyzontu dostrzegli

ś

my jakby małe 

lepianki, kapry

ś

nie budowane i g

ę

sto skupione, w

ś

ród nich mrowiły si

ę

 całe 

tłumy gryzoniów. Były to wiewiórki z gatunku, zwanego w Ameryce „psami 
ł

ą

kowemi”. Z wygl

ą

du nie były wprawdzie podobne do psów, lecz otrzymały t

ę

 

nazw

ę

 z powodu dziwnie wrzaskliwego głosu, przypominaj

ą

cego szczekanie. 

Kłusem przeje

ż

d

ż

ali

ś

my mimo ich siedzib, a jednak trzeba było zatyka

ć

 sobie 

uszy.

Podobne osady zwierz

ę

ce nie s

ą

 w Stanach Zjednoczonych rzadko

ś

ci

ą

. 

Mi

ę

dzy innemi przyrodnicy wymieniaj

ą

 Dog-Ville, które liczy przeszło milion 

takich mieszka

ń

ców.

Wewiórki te s

ą

 zupełnie nieszkodliwe, lecz wycie ich jest niezno

ś

ne, 

wprost ogłuszaj

ą

ce. 

Ż

ywi

ą

 si

ę

 przewa

ż

nie traw

ą

 i korzeniami. Najulubie

ń

szy 

ich przysmak stanowi szara

ń

cza.

Po południu ła

ń

cuch gór Niebieskich, oddalonych o sze

ść

 mil zaledwie, 

zarysował si

ę

 wyra

ź

nie na tle pogodnego nieba, po którem si

ę

 przesuwały 

małe chmurki. Góry pokryte u podnó

ż

a g

ę

stym iglastym lasem, naje

ż

one 

ostremi skalistemi wierzchołkami, miały wygl

ą

d dziwaczny. Górował nad niemi 

olbrzymi Black-Dowe, o

ś

wietlony promieniami wiosennego sło

ń

ca.

– Czy byłe

ś

 pan na tym wspaniałym szczycie? zapytałem pana Smitha.

– Nie – odparł. Wej

ś

cie jest podobno bardzo trudne, zreszt

ą

 tury

ś

ci 

zapewniaj

ą

, 

ż

e nawet z najwy

ż

szego punktu Black-Dowe’a nie wida

ć

 wcale, 

co si

ę

 dzieje na Great-Eyry.

– To prawda! wtr

ą

cił tu Harry Horn. Mog

ę

 to potwierdzi

ć

 na podstawie 

własnego do

ś

wiadczenia.

– Mo

ż

e mgły przeszkadzały – zauwa

ż

yłem.

– Przeciwnie, pogoda była wspaniała, lecz skaliste kraw

ę

dzie zasłaniały 

widok.

Dzisiaj ponad Great-Eyry nie dostrzegali

ś

my ani dymu, ani płomieni.

Nazajutrz wstali

ś

my o 

ś

wicie. Wysoko

ść

 Great-Eyry dochodzi tysi

ą

ca 

o

ś

miuset stóp, równa si

ę

 wi

ę

c przeci

ę

tnej wysoko

ś

ci Alleganów. 

Przypuszczali

ś

my zatem, 

ż

e w kilka godzin dosi

ę

gniemy szczytu, oczywi

ś

cie, 

o ile nie natrafimy na trudno

ś

ci nieoczekiwane, przepa

ś

ci nie do przebycia i 

przeszkody, zmuszaj

ą

ce nas do zmiany kierunku drogi. Przewo

ź

nicy nie 

mogli nam udzieli

ć

 

ż

adnych wskazówek. Najwi

ę

cej niepokoiło mnie utarte 

mniemanie o niedost

ę

pno

ś

ci Great-Eyry. Rachowali

ś

my jednak, 

ż

e olbrzymi 

głaz, który si

ę

 oberwał podczas zjawisk tajemniczych, zrobił wyłom w zwartym 

pier

ś

cieniu skał i odsłonił wej

ś

cie na wierzchołek.

– Czy starczy nam zapasów 

ż

ywno

ś

ci? – zapytałem pana Smitha – 

wycieczka mo

ż

e si

ę

 przedłu

ż

y

ć

.

– O to niech pan b

ę

dzie zupełnie spokojny, zabieram z sob

ą

 strzelb

ę

, a w 

lasach tych zwierzyny nie brakuje. Mam te

ż

 krzesiwo… rozpalemy wi

ę

c 

ogie

ń

… oczywi

ś

cie, o ile go nie znajdziemy na Great-Eyry.

– O ile go nie znajdziemy?

– Dlaczegó

ż

by

ś

my go znale

źć

 nie mieli? któ

ż

 zar

ę

czy, 

ż

e ognisko 

wspaniałych płomieni, które tak przera

ż

ały naszych poczciwych wie

ś

niaków 

wygasło zupełnie. Mo

ż

e w tych popiołach tli si

ę

 jeszcze jaka

ś

 iskierka?… A 

je

ż

eli tam istnieje krater?… Jaki

ż

 to marny byłby wulkan, przy którymby si

ę

 

nie dało upiec jaj lub kartofli!… Wreszcie zobaczymy!…

Co do mnie nie miałem wyrobionego przekonania o tem, co znale

źć

 

mo

ż

emy na wierzchołku Great-Eyry. Spełniałem polecenie wy

ż

szej władzy. 

Ciekawo

ść

 jednak nurtowała moj

ą

 dusz

ę

. Pragn

ą

łem gor

ą

co, a

ż

eby si

ę

 

okazało, i

ż

 Great-Eyry jest 

ź

ródłem zjawisk niezwykłych, których tajemnic

ę

 

mógłbym odsłoni

ć

, zdobywaj

ą

c przy tem słuszn

ą

 sław

ę

.

Przewodnicy poszli naprzód. Ja i pan Smith posuwali

ś

my si

ę

 za nimi 

wolno i ostro

ż

nie.

Na los szcz

ęś

cia Harry Horn skierował si

ę

 do w

ą

wozu. Kr

ę

ta 

ś

cie

ż

yna 

prowadziła zboczem stromych skał, g

ę

sto zaro

ś

ni

ę

tych iglastemi krzewami o 

listowiu czarniawym, szerokiemi paprociami i dzikiemi porzeczkami, przez 
które trudno si

ę

 było przedziera

ć

.

Całe chmary ptactwa zaludniały ten g

ą

szcz le

ś

ny. Najhała

ś

liwiej krzyczały 

papugi, ostrym głosem rozdzieraj

ą

c powietrze. Zaledwie mo

ż

na było 

dosłysze

ć

 skrzeczenie wiewiórek, chocia

ż

 setki ich przemykały si

ę

 w

ś

ród 

krzewów. 

Ś

rodkiem w

ą

wozu wił si

ę

 fantastycznie potok, który wzbierał w 

porze deszczów i burz, tworz

ą

c liczne kaskady.

Po upływie pół godziny w

ą

wóz stał si

ę

 tak trudny do przebycia, 

ż

e trzeba 

było nieustannie zbacza

ć

 ze 

ś

cie

ż

ki. Cz

ę

sto noga nie znajdowała 

dostatecznego punktu oparcia. Musieli

ś

my si

ę

 czepia

ć

 r

ę

kami traw i czołga

ć

 

na kolanach.

– Do licha! – zawołał pan Smith, oddychaj

ą

c z trudem – nie dziwi

ę

 si

ę

 

bynajmniej, 

ż

e tury

ś

ci omijaj

ą

 Great-Eyry.

– Myby

ś

my te

ż

 tam nie poszli, gdyby nie powody specyalne – 

zauwa

ż

yłem.

– Byłem nieraz na Black-Dowe, – wtr

ą

cił Harry Horn, lecz nigdzie nie 

napotkałem takich trudno

ś

ci.

– Byleby si

ę

 te trudno

ś

ci nie zamieniły na przeszkody, uniemo

ż

liwiaj

ą

ce 

wypraw

ę

! – zako

ń

czył rozmow

ę

 James Bruck.

Przedewszystkiem nale

ż

ało rozstrzygn

ąć

 kwesty

ę

, czy mamy si

ę

 zwróci

ć

 

na lewo, czy te

ż

 na prawo. I tu i tam wznosiły si

ę

 g

ę

ste lasy i krzewy. Wi

ę

c 

trzeba było i

ść

 na 

ś

lepo, maj

ą

c jedn

ą

 tylko wskazówk

ę

 a mianowicie, 

ż

e w 

górach Niebieskich zbocza wschodnie s

ą

 prawie niedost

ę

pne.

Postanowili

ś

my zatem zda

ć

 si

ę

 instynkt naszych przewodników, 

przedewszystkiem za

ś

 Jamesa Brucka, który nie ust

ę

pował małpom co do 

zr

ę

czno

ś

ci, a kozicom co do zwinno

ś

ci i szybko

ś

ci.

Spodziewałem si

ę

, 

ż

e mu dorównam, od dzieci

ń

stwa bowiem byłem 

zaprawiony do 

ć

wicze

ń

 fizycznych i gimnastykowałem si

ę

 stale.

Miałem jednak pewne w

ą

tpliwo

ś

ci co do pana Smitha. Mer Morgantonu, 

starszy ode mnie, wy

ż

szego wzrostu i wi

ę

kszej tuszy był nierównie słabszy i 

krok miał mniej pewny. Sapał jak foka i widocznem było, 

ż

e pod

ąż

a za nami z 

najwi

ę

kszym wysiłkiem.

Prawie na pocz

ą

tku drogi zrozumieli

ś

my, 

ż

e wej

ś

cie na Great-Eyry 

zabierze nam wi

ę

cej czasu, ni

ż

 przypuszczali

ś

my wczoraj. Około godziny 

dziesi

ą

tej, po wielokrotnych próbach znalezienia 

ś

cie

ż

ki dost

ę

pnej, po 

licznych zboczeniach i cofaniach si

ę

 dotarli

ś

my wreszcie do skraju lasu.

Oczom naszym ukazały si

ę

 pierwsze turnie Great-Eyry. Przewodnicy si

ę

 

zatrzymali.

– Nareszcie! – westchn

ą

ł pan Smith, opieraj

ą

c si

ę

 o pie

ń

 latanii. – Nale

ż

y 

nam si

ę

 posiłek i troch

ę

 wypoczynku!

– Co najmniej godzin

ę

! – zawołałem.

– Tak, tak… dot

ą

d pracowały nasze płuca i nogi, teraz kolej na 

ż

oł

ą

dek!

Nie było dwu zda

ń

 w tym wzgl

ę

dzie. Strudzone siły domagały si

ę

 

pokrzepienia. Obna

ż

ona stroma 

ś

ciana Great-Eyry, na której nie wida

ć

 było 

ani 

ś

ladu 

ś

cie

ż

ki, obudzała w nas pewien niepokój. Harry Horn potrz

ą

sn

ą

ł 

głow

ą

 z pow

ą

tpiewaniem:

– Mo

ż

e by

ć

 całkiem niemo

ż

liw

ą

 – odparł James Bruck.

Uwaga jego rozgniewała mnie mocno. Jakto? Wi

ę

c mogliby

ś

my nie 

dotrze

ć

 wcale do szczytu Great-Eyry? Byłoby to przecie

ż

 najzupełniejsze 

niepowodzenie mej misyi. Z jak

ąż

 min

ą

 stan

ą

łbym wtedy przed panem 

Wardem, nie mówi

ą

c ju

ż

 nic o ciekawo

ś

ci niezaspokojonej!

Otworzyli

ś

my torby podró

ż

ne, posilili

ś

my si

ę

 zimnem mi

ę

sem i chlebem. 

Pili

ś

my bardzo umiarkowanie. Wypoczynek nasz trwał najwy

ż

ej pół godziny. 

Poczem pan Smith podniósł si

ę

 pierwszy, nakłaniaj

ą

c nas do po

ś

piechu.

James Bruck poszedł naprzód, posuwali

ś

my si

ę

 za nim wolno i ostro

ż

nie. 

Przewodnicy nie ukrywali bynajmniej swego zakłopotania. Harry Horn 
postanowił wyprzedzi

ć

 nas i rozejrze

ć

 si

ę

 w

ś

ród miejscowo

ś

ci. Wrócił po 

upływie minut dwudziestu. Za jego rad

ą

 obrali

ś

my kierunek północno-

zachodni. Z tej to strony, w odległo

ś

ci trzech czy czterech mil, wznosił si

ę

 

dumnie Black-Dowe. Wiedzieli

ś

my jednak, 

ż

e stamt

ą

d nawet przy pomocy 

najsilniejszej lunety, nie zobaczymy, co si

ę

 dzieje na Great-Eyry.

Wspinali

ś

my si

ę

 pod gór

ę

 z wielkim trudem, w

ą

zk

ą

 grani

ą

, na której tu i 

owdzie sterczały drobne krzaczki lub k

ę

pki traw. Uszli

ś

mynajwy

ż

ej dwie

ś

cie 

krokow, kiedy James Bruck zatrzymał si

ę

 nagle, wskazuj

ą

c ze zdziwieniem na 

gł

ę

bok

ą

 kolein

ę

, przerzynaj

ą

c

ą

 grunt. Nieco dalej dostrzegli

ś

my powyrywane 

korzenie, połamane gał

ę

zie, na proch zmia

ż

d

ż

one skały. Rzekłby

ś

 obsun

ę

ła 

si

ę

 w tym miejscu jaka

ś

 olbrzymia lawina.

– T

ę

dy, prawdopodobnie, staczał si

ę

 głaz, który si

ę

 oberwał z Great-Eyry 

– zauwa

ż

ył James Bruck.

– Nie ulega w

ą

tpliwo

ś

ci – odparł pan Smith. – S

ą

dz

ę

, 

ż

e zrobimy 

najlepiej, posuwaj

ą

c si

ę

 naprzód temi 

ś

ladami.

Miał słuszno

ść

 zupełn

ą

. Nogi nasze st

ą

pały pewniej, zatrzymuj

ą

c si

ę

 

nieco na zagł

ę

bieniach powyszarpywanych przez obsuwaj

ą

c

ą

 si

ę

 skał

ę

. 

Poszli

ś

my teraz w kierunku prawie prostopadłym.

O pół do dwunastej dotarli

ś

my do skraju stromej płaszczyzny. Droga 

urywała si

ę

 nagle. Przed nami o sto kroków zaledwie, lecz o sto kroków w 

gór

ę

, sterczały skaliste 

ś

ciany, zamykaj

ą

ce tajemniczy wierzchołek. 

Przybierały one fantastyczne kształty igieł, słupów, maczug, potworów. Jedna 
ze skał przypominała sylwetk

ę

 orła z rozpostartemi skrzydłami. Stanowczo od 

wschodu wej

ś

cie było niemo

ż

liwe.

– Odpocznijmy chwil

ę

! – zaproponował pan Smith – a potem sprobujmy 

obej

ść

 szczyt dokoła.

– Głaz mógł si

ę

 oberwa

ć

 tylko z tej strony – zauwa

ż

ył Harry Horn. – 

Czemu

ż

 wi

ę

c nie widzimy 

ż

adnego wyłomu w skałach otaczaj

ą

cych 

wierzchołek?…

Po dziesi

ę

ciu minutach wypoczynku postanowili

ś

my i

ść

 dalej. Grunt był 

ś

lizgi. Posuwali

ś

my si

ę

 wi

ę

c bardzo wolno u samej podstawy skał, wysokich 

na pi

ęć

dziesi

ą

t stóp, rozszerzaj

ą

cych si

ę

 u góry i nieco wygi

ę

tych poni

ż

ej na 

podobie

ń

stwo koszyka. Gdyby

ś

my wi

ę

c nawet mieli drabiny i klamry, wej

ś

cie 

na szczyt był niemo

ż

liwo

ś

ci

ą

 absolutn

ą

. Great-Eyry nabierał w mych oczach 

zabarwienia czarodziejskiego. Nie zdziwiłbym si

ę

 bynajmniej, gdyby mi kto 

powiedział, 

ż

e zamieszkuj

ą

 tu smoki, chimery i inne potwory mitologiczne.

Obchodzili

ś

my dokoła muru skalistego, który si

ę

 zarysowywał tak 

prawidłowo, jak gdyby był dziełem r

ę

ki ludzkiej. Nigdzie 

ż

adnego wyłomu, 

ż

adnej szczeliny, przez któr

ą

 by si

ę

 mo

ż

na przesun

ąć

 lub zajrze

ć

 do 

wewn

ą

trz.

Po upływie półtorej godziny wrócili

ś

my do miejsca, sk

ą

d rozpocz

ę

li

ś

my 

nasz

ą

 w

ę

drówk

ę

 obwodow

ą

.

Nie mogłem ukry

ć

 swego niezadowolenia. Pan Smith zirytowany był 

niemniej ode mnie.

– Do kro

ć

set dyabłów! – zawołał. – Wi

ę

c nie dowiemy si

ę

 nigdy, jak

ą

 

tajemnic

ę

 kryje w swem łonie przekl

ę

ty Great-Eyry!

– Wulkan lub nie, mniejsza o to! – wtr

ą

ciłem, – dosy

ć

, 

ż

e w chwili obecnej 

nie daje powodu do 

ż

adnych obaw. Nie dostrzegli

ś

my nigdzie dymu ani 

płomieni, nie słyszeli

ś

my huku podziemnego, nie uczuwali

ś

my 

ż

adnego 

wstrz

ąś

nienia.

Istotnie na Great-Eyry panowała zupełna cisza i pustka, jak zwykle na tak 

znacznej wysoko

ś

ci. Nie widzieli

ś

my 

ż

adnych 

ś

ladów 

ż

ycia. Tylko kilka 

ptaków drapie

ż

nych kr

ąż

yło ponad szczytem.

Była ju

ż

 godzina trzecia, kiedy pan Smith odezwał si

ę

 tonem zirytowanym.

– Nawet, gdyby

ś

my zostali tutaj do wieczora, nie dowiemy si

ę

 niczego 

wi

ę

cej. Wracajmy zatem, je

ż

eli chcemy w Pleasant-Garden stan

ąć

 przed 

noc

ą

!

Milczałem, nie ruszaj

ą

c si

ę

 z miejsca. W ko

ń

cu jednak musiałem si

ę

 

zdoby

ć

 na rezygnacy

ę

 i pój

ść

 za towarzyszami podró

ż

y. Bóg jeden wie, ile 

mnie to kosztowało!

Powrót był du

ż

o łatwiejszy i mniej m

ę

cz

ą

cy. Przed pi

ą

t

ą

 jeszcze 

przybyli

ś

my do fermy Wildon, gdzie czekano nas z obiadem.

O pół do dziesi

ą

tej za

ś

 powóz nasz zatrzymał si

ę

 przed domem mera w 

Pleasant-Garden, według programu mieli

ś

my tutaj przenocowa

ć

. Długo nie 

mogłem zan

ąć

, rozmy

ś

laj

ą

c nad tem; czy nie nale

ż

ałoby przedzi

ę

wzi

ąć

 

nazajutrz nowej wyprawy. Czy

ż

 jednak miałaby ona jakiekolwiek widoki 

powodzenia?… Stanowczo rozs

ą

dniej było wróci

ć

 do Waszyngtonu i zapyta

ć

 

o decyzy

ę

 pana Warda.

Nazajutrz wieczorem przybyli

ś

my do Morgantonu; opłaciłem 

przewodników, po

ż

egnałem pana Smitha i po

ś

piesznym poci

ą

gem udałem 

si

ę

 do Raleigh.

ROZDZIAŁ IV

Konkurs klubu automobilistów.

Ze dwa tygodnie po moim powrocie do Waszyngtonu ciekawo

ść

 ogółu 

obudził fakt inny, równie tajemniczy i niezwykły, jak zjawiska na Great-Eyry, 
fakt, który si

ę

 powtórzył w kilku miejscowo

ś

ciach Pensylwanii. W połowie 

maja dzienniki rozpisywały si

ę

 o nim szeroko.

Od niejakiego

ś

 czasu w pobli

ż

u Filadelfii, kr

ąż

ył dziwny wehikuł, który si

ę

 

tak szybko przenosił z miejsca na miejsce, 

ż

e nikt nic pewnego powiedzie

ć

 

nie mógł o jego rozmiarach, rodzaju i kształcie. Jedno nie ulegało w

ą

tpliwo

ś

ci, 

ż

e był to samochód. Lecz jaki motor go poruszał?

W owej epoce najdoskonalsze automobile, niezale

ż

nie od tego, czy 

wprawiała je w ruch para wodna, nafta lub elektryczno

ść

, przebiegały sto 

trzydzie

ś

ci kilometrów na godzin

ę

, t. j. około półtorej mili na minut

ę

, czyli 

mniej wi

ę

cej tyle, ile poci

ą

gi po

ś

pieszne na najlepiej urz

ą

dzonych liniach 

kolejowych Europy i Ameryki.

Szybko

ść

 za

ś

 tego nowego samochodu była stanowczo dwa razy 

wi

ę

ksza.

Oczywi

ś

cie, 

ż

e stanowił niebezpiecze

ń

stwo powa

ż

ne dla jezdnych i 

pieszych. Przyrz

ą

d tak niezwykły, poruszaj

ą

cy si

ę

 z bystro

ś

ci

ą

 niesłychan

ą

, 

zjawiał si

ę

 nagle niby piorun, poprzedzony hałasem straszliwym i kł

ę

bami 

kurzu; przerzynał powietrze z tak

ą

 gwałtowno

ś

ci

ą

, 

ż

e si

ę

 łamały gał

ę

zie 

drzew, przera

ż

one trzody rozbiegały si

ę

 z pastwisk, spłoszone ptactwo 

rozlatywało si

ę

 na wszystkie strony, a nieszcz

ęś

liwi przejezdni znajdywali si

ę

 

w mgnieniu oka w przydro

ż

nych rowach.

Dzienniki podnosiły jeszcze jeden szczegół zdumiewaj

ą

cy: oto koła 

dziwnego przyrz

ą

du nie wrzynały si

ę

 w szos

ę

, nie tworzyły kolei, zaledwie 

pozostawiały jaki

ś

 

ś

lad lekki, niewyra

ź

ny, niby mu

ś

ni

ę

cie.

– Widocznie szybko

ść

 tak nadzwyczajna znosi ci

ęż

ar– pisał New-York 

Herold.

Z rozmaitych miejscowo

ś

ci Pensylwanii dochodziły protesty, głosy 

oburzenia. Czy

ż

 mo

ż

na pozwoli

ć

, aby po drogach Ameryki bezkarnie 

kursował wehikuł, który innym powozom oraz pieszym grozi zmia

ż

d

ż

eniem? 

W jaki sposób jednak zaradzi

ć

 złemu? Nie wiedziano do kogo tajemniczy 

samochód nale

ż

y, ani dok

ą

d d

ąż

y, ani sk

ą

d przybywa. Dostrzegano go przez 

jedn

ą

 sekund

ę

 zaledwie, kiedy z szybko

ś

ci

ą

 zawrotn

ą

 niby pocisk armatni 

przerzynał powietrze. O motorze, poruszaj

ą

cym ten dziwny przyrz

ą

d, równie

ż

 

nie miano najl

ż

ejszego poj

ę

cia, poniewa

ż

 jednak nie pozostawiał on 

ż

adnych 

ś

ladów dymu, pary, nafty lub jakiegokolwiek oleju skalnego, wnioskowano i

ż

 

porusza go siła elektryczno

ś

ci; przypuszczano nawet, 

ż

e akumulatory nowego 

systemu gromadziły jaki

ś

 pr

ą

d niewyczerpany.

Podniecona wyobra

ź

nia chwytała si

ę

 hypotez 

najnieprawdopodobniejszych, byle tylko znale

źć

 odpowied

ź

 na niepokoj

ą

ce 

ogół pytanie: do kogo nale

ż

y ten wóz tajemniczy?

Gubiono si

ę

 w domysłach. Niektórzy przypuszczali, 

ż

e kieruje nim jaka

ś

 

siła tajemnicza, jakie

ś

 widmo z innego 

ś

wiata, palacz „z piekła rodem”, potwór 

mitologiczny, a nawet dyabeł we własnej osobie, Belzebub, Astaroth, hardo 
wyzywaj

ą

cy ludzko

ść

, zbrojny w nieograniczon

ą

 niewidzialn

ą

 pot

ę

g

ę

 

szata

ń

sk

ą

.

Lecz nawet sam szatan nie miał prawa rozbija

ć

 si

ę

 z tak

ą

 szybko

ś

ci

ą

 po 

drogach Stanów Zjednoczonych bez zezwolenia zwierzchno

ś

ci, bez numeru, 

wbrew obowi

ą

zuj

ą

cym przepisom. Zreszt

ą

 

ż

aden zarz

ą

d miejski podobnego 

zezwolenia by nie udzielił. Nale

ż

ało zatem obmy

ś

li

ć

 

ś

rodki celem 

powstrzymania zapału tajemniczego automobilisty.

Tymczasem rozniosła si

ę

 wie

ść

, 

ż

e nietylko Pensylwania słu

ż

y za 

welodrom dla tak niezwykłych popisów sportowych. Raporty policyjne 
donosiły, 

ż

e tajemniczy wehikuł ukazał si

ę

 w Kentucky, w Ohio, w Missooui, w 

Tennessee, nawet w Illinois i to w pobli

ż

u Chicago!

Ostrze

ż

e

ń

 wi

ę

c ze strony policyi nie brakło. Władze miejskie zaj

ę

ły si

ę

 

obmy

ś

leniem 

ś

rodków zapobiegaj

ą

cych niebezpiecze

ń

stwu. Powstrzyma

ć

 

samochód, p

ę

dz

ą

cy z tak

ą

 szybko

ś

ci

ą

 było niepodobie

ń

stwem. Nale

ż

ało wi

ę

c 

chyba ustawi

ć

 na drodze przeszkody, o które mógłby si

ę

 rozbi

ć

.

– Czy nie zdoła jednak tych przeszkód usun

ąć

? – odpowiadali wi

ę

cej 

nieufni.

– Albo przez nie przeskoczy

ć

! – dodawali inni.

– Je

ż

eli to dyabeł, ma przecie

ż

 skrzydła i potrafi si

ę

 unie

ść

 w powietrzu.

– Ba! gdyby miał skrzydła – mówili jeszcze inni – czy

ż

by nie wolał 

szybowa

ć

 w przestworzach zamiast p

ę

dzi

ć

 po ziemi?!

W ko

ń

cu maja wszystkie wie

ś

ci niepokoj

ą

ce ucichły. Tajemniczy 

samochód nie ukazywał si

ę

 i przestano si

ę

 nim zajmowa

ć

.

W tym czasie klub automobilistów w Wiskonsinie postanowił urz

ą

dzi

ć

 

wy

ś

cigi. Do tego celu nadawała si

ę

 wy

ś

mienicie długa a prosta jak wystrzelił, 

szosa wiod

ą

ca od Prairie-du-Chien, t. j. od zachodniej granicy Stanu a

ż

 do 

Milwaukee, portu nad Michiganem.

W konkursie miały wzi

ąć

 udział wszystkie najwi

ę

cej znane firmy 

ameryka

ń

skie i europejskie. Najrozmaitsze systemy motorów miały prawo 

ubiega

ć

 si

ę

 o nagrody, z których najmniejsza wynosiła 50000 dolarów. W 

Prairie-du-Chien stan

ę

ło wi

ę

c czterdzie

ś

ci najrozmaitszych samochodów, 

poruszanych za pomoc

ą

 pary, nafty, alkoholu i elektryczno

ś

ci.  Bior

ą

c pod 

uwag

ę

 maximum szybko

ś

ci, to znaczy od 130 – 140 kilometrów na godzin

ę

, 

obliczono, 

ż

e wy

ś

cig ten mi

ę

dzynarodowy trwa

ć

 mo

ż

e najwy

ż

ej trzy godziny. 

Przestrze

ń

 bowiem, któr

ą

 nale

ż

ało przeby

ć

, wynosiła dwie

ś

cie mil. Dla 

unikni

ę

cia mo

ż

liwego niebezpiecze

ń

stwa władze Wiskonsinu wzbroniły 

osobom prywatnym wszelkiego ruchu w dniu 3-go maja rano na drodze, 
wiod

ą

cej od Prairie-du-Chien do Milwaukee.

Tysi

ą

ce ciekawych, nietylko z Wiskonsinu i ze Stanów s

ą

siednich, lecz 

nawet z dalszych kra

ń

ców Ameryki, ba! nawet z Europy, zbiegło si

ę

 na ten 

wy

ś

cig mi

ę

dzynarodowy.

Stosownie do zwyczaju, rozwielmo

ż

nionego w Stanach Zjednoczonych, 

stawiano liczne zakłady, kto zwyci

ęż

y na konkursie. W tym celu potworzyły 

si

ę

 nawet osobne agencye w rodzaju totalizatora.

O godzinie ósmej zrana dano hasło do odjazdu. Samochody, wybierane 

przez losowanie, miały wyrusza

ć

 jeden po drugim z przerw

ą

 dwuminutow

ą

.

Po obu stronach drogi stali agenci policyjni, utrzymuj

ą

cy porz

ą

dek i liczni 

widzowie. Najwi

ę

cej ciekawych zebrało si

ę

 w Madisonie, stolicy Wisconsinu i 

w Milwaukee.

Upłyn

ę

ło półtorej godziny. W Prairie-du-Chien pozostał jeden tylko 

automobil. Dzi

ę

ki telefonom, co pi

ęć

 minut otrzymywano nowe wiadomo

ś

ci, w 

jakim porz

ą

dku p

ę

dz

ą

 samochody. Naprzód wysun

ą

ł si

ę

 przyrz

ą

d firmy 

Renault Synów; tu

ż

 za nim p

ę

dził Harward-Watson i Dion-Bouton. Zdarzyło 

si

ę

 ju

ż

 kilka wypadków, motory 

ź

le funkcyonowały, niektóre samochody ustały 

w drodze, przypuszczano, 

ż

e zaledwie dwana

ś

cie dojdzie do Milwaukee. Na 

szcz

ęś

cie ludzi ci

ęż

ko rannych nie było. Zreszt

ą

 w Ameryce nawet 

ś

mier

ć

 nie 

wywiera wielkiego wra

ż

enia.

Łatwo zrozumie

ć

, 

ż

e ciekawo

ść

 i roznami

ę

tnienie tłumów wzrastało w 

miar

ę

 zbli

ż

ania si

ę

 do Milwaukee.

Na zachodniem wybrze

ż

u Michiganu wznosił si

ę

 wysoki słup, przystrojony 

we flagi mi

ę

dzynarodowe. Był to cel wy

ś

cigów.

Ju

ż

 po dziesi

ą

tej godzinie stało si

ę

 widocznem, 

ż

e o główn

ą

 nagrod

ę

 – 

dwadzie

ś

cia tysi

ę

cy dolarów – ubiega

ć

 si

ę

 mo

ż

e tylko pi

ęć

 samochodów: dwa 

ameryka

ń

skie, dwa francuskie i jeden angielski. Łatwo mo

ż

na sobie 

wyobrazi

ć

, jak gor

ą

czkowo stawiano ostatnie zakłady. W gr

ę

 wchodziła tu 

miło

ść

 własna narodowa. Stawki podwajano co chwil

ę

. Zdawała si

ę

, 

ż

e 

przeciwnicy gotowi s

ą

 skoczy

ć

 sobie do oczu.

–Stawiam za Harward-Watsonem!

– A ja za Dion-Bouton'em.

– A ja za Bra

ć

mi Renault.

O pół do dziesi

ą

tej, mniej wi

ę

cej w odległo

ś

ci dwu mil od Pleasant-

Garden, rozległ si

ę

 straszliwy hałas, jak gdyby bieg kół powozu, p

ę

dz

ą

cego z 

szybko

ś

ci

ą

 nadzwyczajn

ą

: towarzyszył mu przeci

ą

gły gwizd maszyny.

Ciekawi zaledwie zd

ąż

yli usun

ąć

 si

ę

 z drogi. Jaki

ś

 obłok przemkn

ą

ł 

szybko niby tr

ą

ba powietrzna i znikn

ą

ł, zostawiaj

ą

c po sobie długi tuman 

białego kurzu. Szybko

ść

 tego samochodu mo

ż

na było oblicza

ć

 na 240 

kilometrów na godzin

ę

.

Widocznem było, 

ż

e w przeci

ą

gu godziny wyprzedzi wszystkie pi

ęć

 

automobilów i pierwszy stanie u celu.

Ze wszystkich stron podniosły si

ę

 gło

ś

ne okrzyki.

– To chyba maszyna piekielna, o której przed kilku tygodniami 

wspominały dzienniki!

– Ta sama, która przebiegła Illinois, Ohio, Michigan i której policya nie 

zdołała zatrzyma

ć

!

– S

ą

dzili

ś

my, 

ż

e ju

ż

 znikła z widowni na zawsze!

– To chyba wóz dyabelski, ogrzewany ogniem piekielnym, prowadzony 

przez szatana.

Jaka

ż

 istota ludzka kierowa

ć

 mogła takim przyrz

ą

dem niezwykłym z tak 

zadziwiaj

ą

c

ą

 szybko

ś

ci

ą

?

Gdy pierwsze zdumienie min

ę

ło, przezorniejsi po

ś

pieszyli zatelefonowa

ć

 

do wszystkich stacyi, ostrzegaj

ą

c 

ś

cigaj

ą

ce si

ę

 samochody o gro

żą

cem 

niebezpiecze

ń

stwie.

Oczywi

ś

cie musiano zaprzesta

ć

 walki o nagrod

ę

, wyznaczon

ą

 przez klub. 

Zadziwiaj

ą

cy wehikuł wymin

ą

ł inne automobile z tak

ą

 szybko

ś

ci

ą

, 

ż

e nikt si

ę

 

przypatrze

ć

 nie mógł jego kształtowi, i rozmiarom; opowiadano tylko pó

ź

niej, 

ż

e przypominał nieco wrzeciono, długie na dziesi

ęć

 metrów. Nie pozostawił za

sob

ą

 ani 

ś

ladu dymu, pary lub jakiej

ś

 woni.

Konduktora nie widziano wcale. Najwi

ę

ksze wzburzenie panowało w 

Milwaukee. Kto

ś

 zaproponował ustawienie przeszkody, o któr

ą

by si

ę

 ten 

przyrz

ą

d niezwykły rozbił na drobne cz

ą

steczki. Czy starczy na to czasu. 

Tajemniczy wehikuł mógł si

ę

 ukaza

ć

 lada chwila. Zreszt

ą

 i tak zmuszony 

b

ę

dzie powstrzyma

ć

 swój bieg szalony: droga przecie

ż

 ko

ń

czyła si

ę

 nad 

brzegiem Michiganu.

Podobnie jak w Prairie-du-Chien, tworzono najdziwaczniejsze 

przypuszczenia co do istoty przyrz

ą

du i zagadkowego palacza, których 

oczekiwano z niecierpliwo

ś

ci

ą

 gor

ą

czkow

ą

.

Troch

ę

 przed jedenast

ą

 usłyszano jaki

ś

 huk, jakby turkot odległy i ujrzano 

ś

limakowate kł

ę

by dymu. Ostry gwizd raz po raz przerzynał powietrze, 

nakazuj

ą

c usuni

ę

cie si

ę

 z drogi przed nieznanym potworem, który biegu nie 

zwalniał. A jednak jezioro było ju

ż

 tylko o pół mili… Czy

ż

by mechanik nie stał 

na wysoko

ś

ci swego zadania?…

Z szybko

ś

ci

ą

 błyskawicy wehikuł wpadł do Milwaukee, przebiegł miasto i 

znikł bez 

ś

ladu… Czy

ż

by go pochłon

ę

ły fale Michiganu?…

ROZDZIAŁ V

W zatoce Bosto

ń

skiej.

Kiedy po niefortunnej wyprawie na Great-Eyry wróciłem do Waszyngtonu, 

pana Warda nie było w mie

ś

cie. Wyjechał na kilka tygodni z powodu 

interesów rodzinnych. Niew

ą

tpliwie jednak wiedział o mojem niepowodzeniu, 

dzienniki bowiem Karoliny Północnej natychmiast podały sprawozdanie 
szczegółowe z naszej wycieczki.

Znajdowałem si

ę

 w stanie niezwykłego rozdra

ż

nienia, do jakiego 

doprowadziła mnie upokorzona ambicya i niezaspokojona ciekawo

ść

.

Nie chciałem si

ę

 wyrzec nadziei, 

ż

e przyszło

ść

 przyniesie mi rozwi

ą

zanie 

tak niepokoj

ą

cej zagadki. Musz

ę

 posi

ąść

 tajemnic

ę

 Great-Eyry, chocia

ż

bym 

dziesi

ęć

, dwadzie

ś

cia razy miał rozpoczyna

ć

 próby!…

Najrozmaitsze pomysły przychodziły mi do głowy. Wzniesienie 

rusztowania a

ż

 do wierzchołka skalistego zr

ę

bu… przebicie boków przez 

niedost

ę

pne głazy… wszystko to było rzecz

ą

 zupełnie mo

ż

liw

ą

… Nasi 

in

ż

ynierowie codziennie podejmuj

ą

 si

ę

 zada

ń

 trudniejszych… Czy

ż

 jednak w 

tym wypadku opłaciłyby si

ę

 wydatki, któreby mogły by

ć

 obliczone na tysi

ą

ce 

dolarów?… Za t

ę

 cen

ę

 mo

ż

na było uzyska

ć

 tylko zaspokojenie ciekawo

ś

ci 

publicznej… gdyby bowiem nawet okazało si

ę

, 

ż

e Great-Eyry jest wulkanem, 

jaka

ż

 siła powstrzymałaby jego wybuch i usun

ę

ła gro

żą

ce niebezpiecze

ń

stwo.

Nie marzyłem nawet o przedsi

ę

wzi

ę

ciu robót na rachunek osobisty… Na 

zbytek podobny mógłby sobie pozwoli

ć

 chyba jaki

ś

 Astor, Vanderbilt lub 

Pierrepont-Morgan! Lecz im to nie w głowie! Gdyby chodziło o miny złota 
daliby si

ę

 mo

ż

e nakłoni

ć

, lecz teraz!…

15-go czerwca rano pan Ward wezwał mnie do siebie i przyj

ą

ł bardzo 

łaskawie.

– Jak si

ę

 pan miewa, biedny panie Strock? Có

ż

, nie udało si

ę

 panu?

– Niestety, wyprawa moja była równie bezowocn

ą

, jak gdybym si

ę

 był 

pokusił o zbadanie powierzchni ksi

ęż

yca.  – Wi

ę

c mo

ż

e te dziwne zjawiska, o 

których tyle mówiono i pisano, s

ą

 tylko wytworem rozbujałej wyobra

ź

ni 

Karoli

ń

czyków!

– Stanowczo nie! Mer Morgantonu i mer Pleasant-Gardenu potwierdzili 

wiarogodno

ść

 tych zjawisk. S

ą

dz

ę

 wi

ę

c, 

ż

e poniewa

ż

 przeszkody, które nas 

powstrzymały, były natury czysto materyalnej, dałyby si

ę

 usun

ąć

 przy pomocy 

pieni

ę

dzy…

– Zapewne. Lecz w obecnym czasie nic nas nie nagli. Na Great-Eyry 

panuje spokój zupełny. Czekajmy! mo

ż

e przyszło

ść

 odsłoni nam t

ę

 tajemnic

ę

.

Rozmowa nasza skierowała si

ę

 na temat ostatnich wypadków zaszłych w 

Wisconsinie. Byłem zdumiony, 

ż

e władze miejskie dot

ą

d nie zdołały zebra

ć

 

ż

adnych bli

ż

szych szczegółów o tajemniczym wehikule, który od niejakiego

ś

 

czasu kr

ąż

ył po wszystkich wi

ę

kszych drogach zagra

ż

aj

ą

c bezpiecze

ń

stwu 

publicznemu, a podczas ostatnich wy

ś

cigów zdystansował wszystkie 

samochody. Ukazywał si

ę

 i znikał z szybko

ś

ci

ą

 błyskawicy; daremnie 

ś

ledzili 

go liczni agenci. W Milwaukee przepadł bez 

ś

ladu i odt

ą

d nic o nim nie 

słyszano. Obaj z panem Wardem uwa

ż

ali

ś

my zdarzenie to za mocno i 

niezwykle sensacyjne.

– A teraz poka

żę

 panu co

ś

, co w równym stopniu zadziwi pana – odezwał 

si

ę

 pan Ward.

Podał mi raport policyi Bosto

ń

skiej i zasiadł do pisania jakiego

ś

 listu.

Wzi

ą

łem raport skwapliwie i zacz

ą

łem przegl

ą

da

ć

 go z niezwykłem 

zaj

ę

ciem.

Od kilku dni na przestrzeni morskiej mi

ę

dzy wybrze

ż

em Nowej Anglii z 

jednej, a wybrze

ż

ami stanów Maine, Connecticut i Massachusetts z drugiej 

strony – ukazywało si

ę

 zjawisko niesłychane. Jaka

ś

 masa niewyra

ź

na, 

ruchoma, kształtu wrzeciona, barwy zielonkawej, 

ś

lizgała si

ę

 lekko i zwinnie 

po powierzchni wody; znikała nagle w gł

ę

binach, a potem ukazywała si

ę

 

znowu. Z tak

ą

 szybko

ś

ci

ą

 przenosiła si

ę

 z miejsca na miejsce, 

ż

e 

ż

adne 

lunety ruchów jej wy

ś

ledzi

ć

 nie mogły.

Z Bostonu, Portsmonthu i Portlandu wysyłano kilkakrotnie łodzie i szalupy 

z poleceniem zbli

ż

enia si

ę

 i obserwowania tajemniczej bryły. Wszelkie 

ś

ciganie okazywało si

ę

 daremnem, zjawisko bowiem znikało pod wod

ą

.

Naturalnie na temat ten powstawało rozmaite domysły, jedne 

niedorzeczniejsze od drugich.

Marynarze i rybacy przypuszczali, 

ż

e jest to jakie

ś

 zwierz

ę

 ss

ą

ce z 

gatunku wielorybów. Wiadomo powszechnie, 

ż

e zwierz

ę

ta te w pewnych 

regularnych odst

ę

pach czasu zanurzaj

ą

 si

ę

 w wod

ę

 i potem wypływaj

ą

 znowu 

na powierzchni

ę

, wyrzucaj

ą

c przez nozdrza jakby słupy wody pomieszanej z 

powietrzem. Nikt jednak nie spostrzegł ani razu, 

ż

eby ta istota nieznana – 

je

ż

eli to była istota 

ż

ywa – zachowywała si

ę

 w podobny sposób, nikt te

ż

 nigdy 

nie słyszał jej oddechu.

Mo

ż

e wi

ę

c był to jaki

ś

 potwór morski, zamieszkuj

ą

cy gł

ę

bie oceanu, w 

rodzaju tych, o których wspominaj

ą

 dawne legendy?… Co

ś

 w rodzaju 

lewiatana albo w

ęż

a morskiego?…

W ka

ż

dym razie od czasu pojawienia si

ę

 tego niezwykłego zjawiska łódki 

rybackie i szalupy kierowane ostro

ż

no

ś

ci

ą

, nie wypływały na pełne morze; 

skoro tylko zauwa

ż

yły „tajemnicze zwierz

ę

” zawracały do portu.

Statki za

ś

 

ż

aglowe i parowce nietylko nie unikały potworu, lecz nawet 

probowały go 

ś

ciga

ć

; zawsze jednak znikał im z oczu.

Przerwałem czytanie, zwracaj

ą

c si

ę

 do pana Warda:

– Nie rozumiem zaniepokojenia ludno

ś

ci: zwierz

ę

 to nie jest 

niebezpieczne… nie napada na małe statki… ucieka przed wielkimi… s

ą

dz

ę

, 

ż

e pierwej czy pó

ź

niej zobaczymy je w muzeum Waszyngto

ń

skiem…

– Tak… je

ż

eli mamy do czynienia z potworem morskim…

– Có

ż

by to mogło by

ć

 innego?

– Czytaj pan dalej!… – przerwał pan Ward.

Z drugiej cz

ęś

ci raportu dowiedziałem si

ę

, 

ż

e w zapatrywaniach na 

„sensacyjne zjawisko” zaszła zmiana stanowcza. Zacz

ę

to przypuszcza

ć

, 

ż

e 

nie jest to zwierz

ę

 nieznane, lecz udoskonalony przyrz

ą

d do pływania. Mo

ż

e 

wynalazca przed sprzedaniem swego pomysłu chce zaciekawi

ć

 publiczno

ść

, 

a nawet obudzi

ć

 przera

ż

enie w ludno

ś

ci nadmorskiej. Udało mu si

ę

 to w 

zupełno

ś

ci.

W ostatnich czasach dokonał si

ę

 post

ę

p olbrzymi w 

ż

egludze parowej. 

Przebywano Atlantyk w przeci

ą

gu dni pi

ę

ciu. Marynark

ę

 wojenn

ą

 posuni

ę

to 

równie

ż

 do wielkiej doskonało

ś

ci. Tym razem szło jednak o jaki

ś

 statek 

zupełnie nowego systemu, nie maj

ą

cy ani 

ż

agli, ani komina. Jaka

ż

 wi

ę

c siła 

poruszała motor, który musiał by

ć

 pot

ęż

ny?… O kształcie statku nikt nie miał 

poj

ę

cia.

Zamy

ś

liłem si

ę

 gł

ę

boko.

– Có

ż

 o tem s

ą

dzisz, panie Strock? – odezwał si

ę

 szef.

– Zdaje mi si

ę

, 

ż

e motor tego statku jest równie pot

ęż

ny i nieznany, jak 

motor owego zagadkowego samochodu, który. tyle hałasu wywołał podczas 
konkursu klubu automobilistów…

Równocze

ś

nie przyszło mi na my

ś

l, 

ż

e za jak

ą

 b

ą

d

ź

 cen

ę

 nale

ż

y zdoby

ć

 

copr

ę

dzej tajemnic

ę

 nowego wynalazku. Ów 

ż

eglarz tajemniczy przypomniał 

mi zagadkowego palacza, który prawdopodobnie wraz ze swym przyrz

ą

dem 

niezwykłym uton

ą

ł w Michiganie. Obaj jednakowo starannie zachowywali 

incognito. Pierwszy przepadł bez wie

ś

ci. Niepokój mnie ogarn

ą

ł o los 

drugiego: ju

ż

 od dwudziestu czterech godzin nie dawał znaku 

ż

ycia!

Wszystkie dzienniki odrzuciły pierwotne przypuszczenie o ukazaniu si

ę

 

nieznanego gatunku zoologicznego, twierdz

ą

c, 

ż

e sensacy

ę

 powszechn

ą

 

wywołał nowy przyrz

ą

d do pływania, poruszany zapomoc

ą

 motoru 

elektrycznego. Nikt tylko nie odgadywał, z jakiego 

ź

ródła czerpał sw

ą

 sił

ę

 

dynamiczn

ą

.

Rozmowa nasza trwała dosy

ć

 długo. Wreszcie pan Ward zapytał:

– Czy nie zwróciłe

ś

 pan uwagi na dziwne podobie

ń

stwo, zachodz

ą

ce 

mi

ę

dzy automobilem a statkiem.

– Niew

ą

tpliwie.

– Wobec tego za

ś

, 

ż

e drugi pojawił si

ę

 po znikni

ę

ciu pierwszego, czy nie 

przychodzi panu na my

ś

l, 

ż

e jest to jeden i ten sam przyrz

ą

d?…

ROZDZIAŁ VI

List pierwszy.

Po

ż

egnałem pana Warda i wróciłem do swego mieszkania przy ulicy 

Long-Street. Nie miałem ani 

ż

ony ani dzieci, nikt mi wi

ę

c w rozmy

ś

laniach nie 

przeszkadzał.

Dobro publiczne, bezpiecze

ń

stwo na l

ą

dzie i morzu wymagało 

przeprowadzenia ankiety w sprawie tajemniczego samochodu i zagadkowych 
zjawisk w zatoce Bosto

ń

skiej…

Przypuszczałem, 

ż

e mnie wła

ś

nie powierz

ą

 to trudne zadanie… W jaki 

sposób trafi

ć

 na 

ś

lad tajemniczego palacza, czy te

ż

 palaczy?…

Po spo

ż

yciu 

ś

niadania zapaliłem fajk

ę

 i zacz

ą

łem przegl

ą

da

ć

 dzienniki… 

polityka zazwyczaj niewiele mnie obchodziła. Głównie poci

ą

gała mnie zawsze 

kronika wypadków.

W ostatnich czasach najskwapliwiej wyszukiwałem wiadomo

ś

ci z Karoliny 

Północnej, korespondecyi z Morgantonu lub z Pleasant Garden. Pan Eliasz 
Smith obiecał mnie zawiadomi

ć

 w razie ukazania si

ę

 tajemniczych płomieni… 

Lecz dot

ą

d mnie otrzymałem od niego ani listu ani depeszy… na Great-Eyry 

wi

ę

c wszystko było spokojnie.

Z dzienników nie dowiedziałem si

ę

 nic nowego. Znowu wi

ę

c wróciłem do 

nurtuj

ą

cych mnie my

ś

li.

…Czy

ż

by samochód i statek były dziełem tego samego wynalazcy?… A 

mo

ż

e jeden i ten sam przyrz

ą

d daje si

ę

 zastosowa

ć

 do w

ę

drówki na l

ą

dzie i 

morzu… Jakiego rodzaju motor wytwarza szybko

ść

 tak niezwykł

ą

, w 

dwójnasób przewy

ż

szaj

ą

c

ą

 szybko

ść

 najwi

ę

ksz

ą

, osi

ą

gni

ę

t

ą

 dotychczas?… 

Jaki zwi

ą

zek istnieje mi

ę

dzy tajemnic

ą

 zatoki Bosto

ń

skiej?… Pierwsza 

zagra

ż

ała tylko mieszka

ń

com Karoliny Północnej. Druga przedstawiała 

niebezpiecze

ń

stwo powa

ż

ne dla całych Stanów Zjednoczonych nawet dla 

całej Europy, a wła

ś

ciwie dla całego 

ś

wiata.

Nic dziwnego zatem, 

ż

e ogół z gor

ą

czkow

ą

 niecierpliwo

ś

ci

ą

 oczekiwał 

wie

ś

ci o tajemniczych wypadkach i rozchwytywał dzienniki.

Nawet stara Grad, dawna słu

żą

ca mojej matki, która obecnie zajmowała 

si

ę

 mojem gospodarstwem, była wielce zaniepokojon

ą

.

I dzisiaj po obiedzie, sprz

ą

taj

ą

c ze stołu, zwróciła si

ę

 do mnie z 

zapytaniem:

– Có

ż

 słycha

ć

 nowego?

– O czem? o samochodzie?

Skin

ę

ła głow

ą

 w milczeniu.

– Nic!

– A o statku?

– Tak

ż

e nic.

– Mój Bo

ż

e! po co te

ż

 mamy policy

ę

.

– Nieraz stawiałem sobie podobne pytanie.

– A zatem pewnego pi

ę

knego poranku przekl

ę

ty palacz mo

ż

e si

ę

 zjawi

ć

 

na ulicach Waszyngtonu i rozje

ż

d

ż

a

ć

 przechodniów!

– Tak 

ź

le nie b

ę

dzie!

– Dlaczego?

– Zatrzymamy go.

– Ba, skoro to sam dyabeł, któ

ż

 go zdoła pochwyci

ć

?!

Co za przepyszny wynalazek ten dyabeł! – pomy

ś

lałem – mo

ż

na mu 

przypisa

ć

 wszystkie zjawiska, których wytłomaczy

ć

 nie umiemy! Dyabeł 

rozniecił po

ż

ar na wierzchołku Great-Eyry… dyabeł zdobył pierwsz

ą

 nagrod

ę

 

na wy

ś

cigach automobilistów … Dyabeł przeje

ż

d

ż

a si

ę

 po morzu około 

wybrze

ż

y Nowej Anglii!…

My

ś

li moje uparcie wracały do tego samego przedmiotu: kim był 

wynalazca tajemniczy, maj

ą

cy do swego rozporz

ą

dzenia dwa przyrz

ą

dy 

znakomite, które przewy

ż

szały wszystko, o czem dot

ą

d ludzko

ść

 zamarzy

ć

 

mogła?… Dlaczego si

ę

 ukrywał tak starannie?… Có

ż

by to była za strata 

niepowetowana, gdyby si

ę

 stał ofiar

ą

 jakiego

ś

 wypadku i tajemnic

ę

 sw

ą

 uniósł 

ze sob

ą

 do grobu!?… Przygody jego zaliczonoby z czasem do legend…

Dzienniki ameryka

ń

skie i europejskie przez czas dłu

ż

szy spraw

ą

 t

ą

 

zajmowały si

ę

 gorliwie. Wypisywano rzeczy niestworzone. Artykuły 

nast

ę

powały po artykułach. Publiczno

ść

 czytała je chciwie. Kto wie nawet, czy 

Europa nie zazdro

ś

ciła Ameryce genialnego mechanika, którego pomysł mógł 

zapewni

ć

 ojczy

ź

nie zyski nieobliczone i przewag

ę

 olbrzymi

ą

?

Policya z wielk

ą

 gorliwo

ś

ci

ą

 poszukiwała 

ś

ladów tajemniczego palacza. Z 

panem Ward prowadziłem na ten temat niesko

ń

czenie długie rozmowy…

15-go czerwca rano stara Grad podała mi list rekomendowany. 

Spojrzałem na adres, pismo było zupełnie nieznane, stempel pocztowy z 
Morgantonu…

Z Morgantonu?.. Nie w

ą

tpiłem ani na chwil

ę

, 

ż

e to list od pana Eliasza 

Smitha i powiedziałem o swem przypuszczeniu staruszce.

– Morganton? – powtórzyła z niepokojem to, – zdaje si

ę

 gdzie

ś

 w pobli

ż

u 

był ten po

ż

ar piekielny?…

– Tak, przypuszczam, 

ż

e znowu zaszło tam co

ś

 niezwykłego, skoro pan 

Smith pisze do mnie.

– Lecz mam nadziej

ę

, 

ż

e pan ju

ż

 tam nie pojedzie!

– Dlaczego

ż

 to?

– Bo zgin

ą

łby pan z pewno

ś

ci

ą

 na tym przekl

ę

tym Great-Eyry.

– Uspokój si

ę

. Najpierw dowiedzmy si

ę

, o co idzie.

Rozerwałem kopert

ę

 opatrzon

ą

 piecz

ę

ciami z laku czerwonego. Na 

piecz

ą

tce odci

ś

ni

ę

ta była tarcza, a na niej trzy gwiazdy…

Wyj

ą

łem list. Składał si

ę

 z jednej tylko 

ć

wiartki, zło

ż

onej we czworo.

Rzuciłem okiem na podpis.

Nie było go wcale. Tylko dwa inicyały: K. P.

– To nie jest list od mera z Morgantonu!

– Od kogó

ż

 zatem? – zapytała Grad.

– Nie mam najmniejszego poj

ę

cia! W Morgantonie nie znam nikogo 

wi

ę

cej!

Pismo było du

ż

e, litery wyra

ź

ne.

Oto kopia dosłowna listu, datowanego z Great-Eyry!

Great-Eyry. Góry Niebieskie. Karolina Północna.

13-go czerwca.

Do pana Strocka, głównego inspektora policyjnego w Waszyngtonie, przy 

Long-Street, 34.

Szanowny panie.

„Powierzono panu zbadanie Great-Eyry.

W tym celu 28-go kwietnia, w towarzystwie mera z Morgantonu i dwu 

przewodników urz

ą

dziłe

ś

 pan wypraw

ę

 na szczyt.

Doszedłe

ś

 pan a

ż

 do zwartego pier

ś

cienia skał, które były tak wysokie, 

ż

e 

nie mogłe

ś

 si

ę

 na nie dosta

ć

.

Daremnie szukałe

ś

 pan wyłomu albo szczeliny, k

ę

dyby

ś

 mógł pan zajrze

ć

 

do wn

ę

trza.

Pami

ę

taj pan jedno: na Great-Eyry nie wejdzie nikt – a gdyby nawet 

wszedł, nie wróci stamt

ą

d z pewno

ś

ci

ą

!…

Zaniechaj wi

ę

c pan dalszych prób, które si

ę

 powiod

ą

 nie lepiej jak 

pierwsze, a mog

ą

 sprowadzi

ć

 na pana skutki niebezpieczne.

Usłuchaj pan mojej dobrej rady – w przeciwnym razie – biada Ci!”

K. P.

ROZDZIAŁ VII

Na Kirdallu.

Przyznaj

ę

, 

ż

e list ten napełnił mnie zdumieniem bezgranicznem. Poczciwa 

Grad, przed któr

ą

 zazwyczaj nie miałem tajemnic, przygl

ą

dała mi si

ę

 z 

niepokojem.

– Czy złe wiadomo

ś

ci? – zapytała wreszcie.

Za cał

ą

 odpowied

ź

 przeczytałem jej list zagadkowy.

– Jaka

ś

 mistyfikacya niew

ą

tpliwie, – dodałem w ko

ń

cu.

– Albo sprawka dyabelska, list bowiem z tamtych okolic, – zaprzeczyła 

stara słu

żą

ca.

List ten nie wychodził mi z głowy. W ko

ń

cu doszedłem do przekonania, 

ż

e 

to jaki

ś

 koncept niesmaczny. Przygoda moja była znan

ą

 powszechnie… 

Dzienniki rozpisywały si

ę

 o niej szczegółowo. Niew

ą

tpliwie jaki

ś

 dowcipni

ś

, 

których nie brak w Ameryce, chciał za

ż

artowa

ć

 ze mnie i napisał ten list 

tajemniczy.

Gdyby nawet Great-Eyry było kryjówk

ą

 złoczy

ń

ców, 

ż

aden z nich nie 

odwa

ż

yłby si

ę

 na napisanie czego

ś

 podobnego, z obawy 

ś

ci

ą

gni

ę

cia na 

siebie uwagi policyi i podniecenia ciekawo

ś

ci agentów. Wreszcie w jaki 

sposób złoczy

ń

cy mogliby si

ę

 tam dosta

ć

 wobec tego, i

ż

 na własne oczy 

widziałem, 

ż

e na szczyt dost

ę

pu niema?… Po namy

ś

le postanowiłem panu 

Wardowi nic o li

ś

cie nie wspomina

ć

. Wło

ż

yłem go jednak do biurka na 

wszelki wypadek. Gdyby nadeszły jeszcze inne listy, opatrzone, temi samemi 
inicyałami, rzecz sama nabrałaby wagi.

Upłyn

ę

ło dni kilka, w ci

ą

gu których nie zaszło nic wa

ż

nego. Codziennie 

chodziłem do zarz

ą

du policyi, oczekuj

ą

c jakiej

ś

 roboty – daremnie 

przewidywałem, 

ż

e jedno jeszcze niepowodzenie w rodzaju wyprawy na 

Great-Eyry, a b

ę

d

ę

 zmuszony prosi

ć

 o dymisy

ę

.

Ani o tajemniczym samochodzie, ani o statku podwodnym nie było 

ż

adnych wie

ś

ci. Rz

ą

d obsadził agentami wszystkie drogi, rzeki i jeziora. Czy

ż

 

jednak tajemniczy statek nie mógł si

ę

 ukry

ć

 w obszernem pa

ń

stwie 

rozci

ą

gaj

ą

cem si

ę

 mi

ę

dzy 60°–125° długo

ś

ci a 30°–40° szeroko

ś

ci 

północnej?

Miał do swego rozporz

ą

dzenia Atlantyk, Ocean Spokojny i zatok

ę

 

Meksyka

ń

sk

ą

. Zreszt

ą

 dotychczas nie unikał wcale okolic ucz

ę

szczanych. 

Wzi

ą

ł udział w wy

ś

cigach w Wiskonsinie i dni kilka kr

ąż

ył po zatoce 

Bosto

ń

skiej.

Mo

ż

e wi

ę

c zgin

ą

ł? – A mo

ż

e pow

ę

drował na stary kontynent?..

Od pana Smitha nie miałem 

ż

adnej wiadomo

ś

ci – zatem na Great-Eyry 

było spokojnie.  17-go czerwca wychodz

ą

c z domu zauwa

ż

yłem dwu 

m

ęż

czyzn, którzy mi si

ę

 przygl

ą

dali z pewn

ą

 natarczywo

ś

ci

ą

. Nie 

przywi

ą

zywałem do tego zbyt wielkiej wagi, lecz gdy wróciłem do domu, stara 

Grad z min

ą

 tajemnicz

ą

 zacz

ę

ła mi opowiada

ć

, 

ż

e od kilku dni ludzie ci 

szpieguj

ą

 mnie widocznie; przechadzaj

ą

 si

ę

 przed domem i id

ą

 za mn

ą

, gdy 

wychodz

ę

 do biura.

– Czy pewn

ą

 jeste

ś

 tego, co mówisz?

– Najzupełniej

– Poznałaby

ś

 ich?

– Z łatwo

ś

ci

ą

.

– Masz zatem zdolno

ś

ci 

ś

ledcze… Mo

ż

e chcesz si

ę

 zapisa

ć

 do stra

ż

y 

policyjnej?

– Wolne 

ż

arty, panie. Lecz mam dobre oczy i wiem co mówi

ę

. Szpieguj

ą

 

pana z pewno

ś

ci

ą

. Rozka

ż

 pan agentom wy

ś

ledzi

ć

 tych ludzi.

– Dobrze, dobrze, moja kochana. Uczyni

ę

 to z pewno

ś

ci

ą

.

W gruncie rzeczy jednak nie traktowałem tej sprawy powa

ż

nie. 

Wiedziałem, 

ż

e moja poczciwa słu

żą

ca niepokoi si

ę

 łatwo.

Przez dwa dni nast

ę

pne ani ja ani Grad nie zauwa

ż

yli

ś

my przed domem 

ż

adnych osobisto

ś

ci podejrzanych. St

ą

d wnioskowałem, 

ż

e staruszka omyliła 

si

ę

.

Rano, 19-go czerwca poczciwa kobiecina wpadła zadyszana do mego 

pokoju wołaj

ą

c:

– Panie, panie,… s

ą

!

– Kto taki?

– Szpiedzy… z tamtej strony ulicy, naprzeciwko okien… czekaj

ą

 pewnie, 

a

ż

 pan wyjdzie z mieszkania.

Zbli

ż

yłem si

ę

 do okna i podniosłem zlekka firank

ę

, aby nie spłoszy

ć

 

domniemanych szpiegów.

Po chodniku istotnie przechadzało si

ę

 tam i napowrót dwóch ludzi. Obaj 

byli 

ś

redniego wzrostu, silnie zbudowani, w wieku od 35-40 lat. Ubranie ich 

zdradzało wie

ś

niaków: wysokie buty, spodnie z grubej wełny, nasuni

ę

te na 

czoło filcowe kapelusze, w r

ę

ku laski.

Nie ulegało najmniejszej w

ą

tpliwo

ś

ci, 

ż

e 

ś

ledz

ą

 moje mieszkanie.

– Wi

ę

c to s

ą

 ci, sami, których zauwa

ż

yła

ś

 dawniej? – zapytałem.

– Napewno ci sami.

Postanowiłem wyja

ś

ni

ć

 t

ę

 spraw

ę

 i dzisiaj jeszcze poleci

ć

 jednemu z 

agentów wy

ś

ledzenie podejrzanych osobisto

ś

ci. Ubrałem si

ę

 po

ś

piesznie, 

zbiegłem prawie po schodach i wyszedłem na ulic

ę

.

Przed domem nie było nikogo. Rozgl

ą

dałem si

ę

 bacznie dokoła. Szpiedzy 

znikn

ę

li. W drodze do biura nie spotkałem ich równie

ż

.

Odt

ą

d ani ja ani stara Grad nie widzieli

ś

my ich wi

ę

cej. Mo

ż

e ju

ż

 wiedzieli 

o mnie, co wiedzie

ć

 chcieli, zapami

ę

tali moj

ą

 powierzchowno

ść

, do

ść

, 

ż

e 

zaprzestali 

ś

ledzenia. Przestałem my

ś

le

ć

 o całej tej sprawie, podobnie jak i o 

li

ś

cie z podpisem K. P.

O niezwykłym samochodzie i o zdumiewaj

ą

cym przyrz

ą

dzie do pływania 

zapominano powoli, podobnie jak zapominano o tajemniczych zjawiskach na 
Great-Eyry.

Nagle ciekawo

ść

 publiczno

ś

ci zwrócon

ą

 została w innym kierunku.

Dnia 22-go czerwca Evening Star ogłosił artykuł nast

ę

puj

ą

cy, 

przedrukowany nazajutrz przez wszystkie poczytniejsze dzienniki Stanów 
Zjednoczonych:

„Jezioro Kirdall, poło

ż

one w Stanie Kanzas, w okolicy górskiej, o 

o

ś

mdziesi

ą

t mil od głównego miasta Topeka, stało si

ę

 w ostatnich czasach 

widowni

ą

 zjawisk szczególnych.

„Jezioro to zdaje si

ę

 nie ł

ą

czy

ć

 wcale z sieci

ą

 hydrograficzn

ą

 Stanów. 

Powierzchnia jego wynosi 75 mil kwadratowych. Gł

ę

boko

ść

 u brzegów 

dochodzi do 50 stóp, a w po

ś

rodku do 300-stu.

„Dost

ę

p do jeziora jest bardzo utrudniony, wobec tego, 

ż

e zamykaj

ą

 je 

skały ostre i wysokie. Droga prowadzi przez ciasne w

ą

wozy. Po mimo to na 

wybrze

ż

u rozsiadły si

ę

 liczne wioski, których mieszka

ń

cy zajmuj

ą

 si

ę

 

rybołówstwem. Jezioro bowiem obfituje w szczupaki, pstr

ą

gi, okonie, 

w

ę

gorze, karpie i inne ryby wód słodkich. Wod

ę

 ma dziwnie przezroczyst

ą

.

„Po jeziorze kr

ążą

 nieustannie barki rybackie, oraz małe statki 

ż

aglowe i 

szalupy, ułatwiaj

ą

ce komunikacy

ę

 mi

ę

dzy osadami.

„Kolej 

ż

elazna, przeprowadzona prawie do skalistego obwodu jeziora, 

ułatwia handel rybami, które stanowi

ą

 w Kanzasie wa

ż

ne 

ź

ródło dochodu.

„Opis Kirdallu jest niezb

ę

dny dla zrozumienia faktów, przytoczonych 

poni

ż

ej”.

Dalej nast

ę

puje sensacyjna cz

ęść

 artykułu:

„Od niejakiego

ś

 czasu rybacy zauwa

ż

yli na powierzchni jeziora jakie

ś

 

dziwne wzburzenie. Woda chwilami podnosi si

ę

 w gór

ę

, jakgdyby wskutek 

odbicia fali gł

ę

binowej.

„Zjawisko podobne daje zauwa

ż

y

ć

 si

ę

 nawet podczas bardzo cichej 

pogody; kiedy najl

ż

ejszy wiaterek nie porusza przejrzystej toni, nagle 

powstaj

ą

 jakie

ś

 spienione wiry. Statki zaczynaj

ą

 kołysa

ć

 si

ę

 gwałtownie, 

przechylaj

ą

 si

ę

, zderzaj

ą

 ze sob

ą

, a czasem nawet ponosz

ą

 silne 

uszkodzenia

„Nie ulega w

ą

tpliwo

ś

ci, 

ż

e dziwne to zjawisko bierze pocz

ą

tek w 

gł

ę

bszych warstwach jeziora.

„Te zaburzenia tak niezwykłe, przypisywano z pocz

ą

tku działaniu sił 

podziemnych, pod wpływem których miało si

ę

 zmienia

ć

 dno jeziora. Hypotez

ę

 

t

ę

 jednak odrzucono, skoro si

ę

 okazało, 

ż

e dziwne zjawiska nie s

ą

 bynajmniej 

umiejscowione, lecz zachodz

ą

 na całej powierzchni Kirdallu.

„Próbowano wi

ę

c tłómacze

ń

 innych. Przypuszczano obecno

ść

 jakiego

ś

 

potworu morskiego, który burzył i m

ą

cił wod

ę

 z niezwykł

ą

 gwałtowno

ś

ci

ą

. 

Musiałby to jednak by

ć

 jaka

ś

 okaz rozmiarów olbrzymich. Istota podobna w 

Kirdallu rozwin

ąć

 si

ę

 nie mogła, ani te

ż

 przypłyn

ąć

 z zewn

ą

trz, poniewa

ż

 

jezioro było wewn

ę

trzne, nie ł

ą

czyło si

ę

 ani z oceanem Spokojnym, ani z 

Atlantykiem, ani nawet z zatok

ą

 Meksyka

ń

sk

ą

. Zagadka wi

ę

c trudn

ą

 była do 

rozstrzygni

ę

cia.

„Po odrzuceniu dwu pierwszych hypotez, jako niemo

ż

liwych i 

nieprawdopodobnych, zacz

ę

to przypuszcza

ć

, 

ż

e w gł

ę

biach jeziora kr

ąż

y 

jaki

ś

 statek podwodny. W ostatnich czasach przecie

ż

 namno

ż

yło si

ę

 tyle 

przyrz

ą

dów podobnego rodzaju! Przed kilku laty w Bridgeport (w stanie 

Connecticut) kursował „Protector”, zbudowany według systemu in

ż

yniera 

Lake, opatrzony dwoma motorami, z których jeden był elektryczny o sile 75 
koni, a drugi naftowy, o sile 250 koni. Przyrz

ą

d ten posiadał olbrzymie koła o 

ś

rednicy metrowej i poruszał si

ę

 z wielk

ą

 szybko

ś

ci

ą

 na l

ą

dzie na morzu i pod 

wod

ą

.

„Przypuszczaj

ą

c nawet, 

ż

e na Kirdallu ukazał si

ę

 jaki

ś

 nowy udoskonalony 

rodzaj statku podwodnego, zachodziło pytanie, jakim sposobem przyrz

ą

d ów 

mógł si

ę

 dosta

ć

 na jezioro zamkni

ę

te ze wszech stron wysokiemi, 

niedost

ę

pnemi skałami?

„A przecie

ż

 jedynie ta ostatnia hypoteza miała pozory 

prawdopodobie

ń

stwa!…

„W dniu 20-go czerwca ustały nawet wszelkie w tym wzgl

ę

dzie 

w

ą

tpliwo

ś

ci.

„Dwumasztowy statek Markel, płyn

ą

c z rozpi

ę

temi 

ż

aglami ku północo-

zachodowi, wpadł na jakie

ś

 ciało podwodne i poniósł znaczne uszkodzenia. 

Udało si

ę

 wprawdzie zatka

ć

 otwór i statek dopłyn

ą

ł pomy

ś

lnie do portu 

s

ą

siedniego. Wypadek ten przeraził i zadziwił wszystkich. Wiadomo było, 

ż

e 

w tym miejscu, gdzie nast

ą

pił wypadek, nie było 

ż

adnej skały podwodnej a 

gł

ę

boko

ść

 jeziora wynosiła od 80-90 stóp.

„Po wyci

ą

gni

ę

ciu statku na brzeg i dokładnem obejrzeniu okazało si

ę

, 

ż

e 

pudło zostało przebite ostrog

ą

 jakiego

ś

 okr

ę

tu.

„Odt

ą

d obecno

ść

 statku podwodnego, kr

ążą

cego w gł

ę

biach Kirdallu z 

szybko

ś

ci

ą

 niesłychan

ą

, stała si

ę

 pewnikiem. Wobec tego nasuwał si

ę

 cały 

szereg pyta

ń

:

„W jaki sposób statek ten dostał si

ę

 na jezioro?… Dlaczego nie wypłynie 

nigdy na powierzchni

ę

 wody?… Dlaczego zachowuje incognito?…

Artykuł ko

ń

czył si

ę

 zestawieniem tajemniczego samochodu ze statkiem i z 

nowym przyrz

ą

dem podwodnym.

Czy

ż

by wszystkie były dziełem jednego i tego samego wynalazcy?…”

ROZDZIAŁ VIII

Za jak

ą

 b

ą

d

ź

 cen

ę

.

Zako

ń

czenie artykułu było jakby objawieniem, przyj

ę

tem jednogło

ś

nie i 

wywołało wra

ż

enie olbrzymie. Umysł ludzki skłonny jest do wiary w rzeczy 

nadzwyczajne. Nikt ju

ż

 wi

ę

c nie chciał w

ą

tpi

ć

, 

ż

e wszystkie trzy niezwykłe 

przyrz

ą

dy s

ą

 dziełem jednego wynalazcy.

Przypuszczano nawet, 

ż

e jeden i ten sam przyrz

ą

d za pomoc

ą

 zmian 

odpowiednich daje si

ę

 przystosowa

ć

 do kursowania po l

ą

dzie, po morzu i 

nawet pod wod

ą

… A zatem brakowałoby mu tylko mo

ż

no

ś

ci bujania w 

powietrzu!… Publiczno

ść

, znudzona ostatniemi wypadkami, znalazła now

ą

 

podniet

ę

 dla swej ciekawo

ś

ci i fantastycznych domysłów.

Wszyscy si

ę

 zgadzali na jedno: za jak

ą

b

ą

d

ź

 cen

ę

 nale

ż

ało posi

ąść

 

tajemnic

ę

 cudownego wynalazku. Mógłby on przynie

ść

 korzy

ś

ci 

nieobliczalne… Pa

ń

stwo, któreby miało do swego rozporz

ą

dzenia motor tak 

pot

ęż

ny i poruszaj

ą

cy jeden albo trzy tak niezwykłe przyrz

ą

dy z szybko

ś

ci

ą

 

dochodz

ą

c

ą

 2500 metrów na minut

ę

, uzyskałoby olbrzymi

ą

 przewag

ę

 nad 

innemi. Z pewno

ś

ci

ą

 

ż

adne nie zaniedba stara

ń

, a

ż

eby si

ę

 porozumie

ć

 z 

wynalazc

ą

. Lecz naby

ć

 tajemnic

ę

 powinna stanowczo Ameryka. Milionów jej 

nie zabraknie!

Tak rozumowały nietylko sfery rz

ą

dowe lecz i szersza publiczno

ść

… W 

jaki sposób jednak wzi

ąć

 si

ę

 do rzeczy?… Najwi

ę

ksz

ą

 trudno

ść

 przedstawiało 

odnalezienie genjalnego wynalazcy. Daremnie przeszukiwano najstaranniej i 
sondowano jezioro Kirdalskie: nie znaleziono 

ż

adnego 

ś

ladu łódki podwodnej. 

Znikn

ę

ła bez wie

ś

ci, podobnie jak poprzednio samochód w Milwaukee i statek 

w zatoce Bosto

ń

skiej.

Nieraz mówili

ś

my o tem wszystkiem z p. Wardem, lecz nigdy nie 

umieli

ś

my, znale

źć

 odpowiedzi na niepokoj

ą

ce nas zagadki.

27-go czerwca raniutko wezwano mnie do zarz

ą

du. Stawiłem si

ę

 

niezwłocznie. Pan Ward odrazu przyst

ą

pił do rzeczy.

– Czy nie chciałby

ś

, panie Strock, naprawi

ć

 wra

ż

enia niefortunnej 

wyprawy na Great-Eyry?

– Nawet bardzo.

– Nadarza si

ę

 wyborna sposobno

ść

…

– Jaka?

– 

Ś

ledzenie tajemniczego wynalazcy… pragn

ą

łby

ś

 pan podj

ąć

 si

ę

 tego 

zadania?…

– Z najwi

ę

ksz

ą

 ochot

ą

… pomimo trudno

ś

ci…

– Tak, byłoby to rzecz trudniejsza, ni

ż

 zbadanie Great-Eyry.

Pan Ward przypominał mi cz

ę

sto Great-Eyry. Nie miałem do

ń

 urazy, 

poniewa

ż

 czynił to bez złej intencji, jakby chc

ą

c mi doda

ć

 bod

ź

ca na 

przyszło

ść

.

– Odebrał pan jakie nowe wie

ś

ci?

– 

Ż

adnych. Agenci 

ś

ledz

ą

 daremnie jezioro i jego okolice. Gotów jestem 

przypuszcza

ć

, 

ż

e mytyczny mechanik umie uczyni

ć

 si

ę

 niewidzialnym dla oka 

ludzkiego, jak nowy Proteusz!

– Có

ż

 pan obmy

ś

lił?

– Mnie si

ę

 zdaje, 

ż

e pozostaje nam jeden tylko sposób, a mianowicie: za 

po

ś

rednictwem prasy zaproponowa

ć

 mu sprzeda

ż

 wynalazku na takich 

warunkach, których by odrzuci

ć

 nie mógł. Przyrz

ą

d ten, nieocenionej warto

ś

ci 

dla pa

ń

stwa, małe ma znaczenie dla jednostki pojedy

ń

czej. Trudno bowiem 

przypuszcza

ć

, 

ż

e mamy do czynienia ze złoczy

ń

c

ą

, który ucieka od wymiaru 

sprawiedliwo

ś

ci.

Przyznałem panu Wardowi słuszno

ść

 zupełn

ą

. Droga przez niego 

wskazana była, mojem zdaniem, wspaniała. Có

ż

 logiczniejszego nad wej

ś

cie 

w układy z tajemniczym” bohaterem dnia”? Obsadzenie agentowi dróg, jezior 
i rzek, 

ś

ledzenie Kirdallu i zatoki nie przyniosło 

ż

adnych rezultatów. Od czasu 

owej przygody z Markelem nie wykryto nic.

A mo

ż

e tajemniczy wynalazca wraz ze swym przyrz

ą

dem padł ofiar

ą

 

jakiego

ś

 nieszcz

ęś

liwego wypadku?

Pan Ward nie umiał ukry

ć

 swego niezadowolenia, a nawet zawodu.

Ile

ż

 trudno

ś

ci przedstawia zapewnienie bezpiecze

ń

stwa publicznego, 

je

ż

eli złoczy

ń

cy mog

ą

 si

ę

 uczyni

ć

 niepochwytnymi na l

ą

dzie i morzu! W jaki 

sposób ich 

ś

ciga

ć

? Z chwil

ą

, gdy ludzie wynajd

ą

 sposób kierowania 

balonami, znaczenie policyi spadnie do zera, a ja i moi koledzy otrzymamy 
dymisy

ę

. Nacó

ż

 si

ę

 bowiem przyda uganianie za zbrodniarzami w 

przestworzach powietrznych?…

Przypomniał mi si

ę

 list tajemniczy i gro

ź

by, któremi chciano mnie 

zastraszy

ć

. Z pocz

ą

tku miałem zamiar powiedzie

ć

 o tem panu Wardowi, lecz 

si

ę

 powstrzymałem. Szpiedzy nie pokazywali si

ę

 wi

ę

cej, tego byłem pewny, 

stara Grad bowiem miała si

ę

 na baczno

ś

ci i byłaby ich dostrzegła 

niew

ą

tpliwie.

Sprawa Great-Eyry zbladła ogromnie wobec tej drugiej sprawy, która j

ą

 

zasłoniła całkowicie. „Tajemniczy wynalazca” pochłaniał uwag

ę

 wszystkich.

– A zatem, kochany panie Strock, zacz

ą

ł znowu pan Ward, b

ą

d

ź

 gotów 

do odjazdu na piewsze wezwanie. Lada chwila bowiem mo

ż

emy usłysze

ć

, 

ż

e 

gdzie

ś

 na terytoryum ameryka

ń

skiem pojawił si

ę

 przyrz

ą

d tak niezmiernie 

intryguj

ą

cy wszystkich obywateli Stanów Zjednoczonych.

– Zastosuj

ę

 si

ę

 do pa

ń

skiego rozkazu. Nie b

ę

d

ę

 wychodził z domu wcale, 

chyba do zarz

ą

du… Czy mam wyruszy

ć

 z Waszyngtonu sam, czy te

ż

 mog

ę

 

wzi

ąć

 kogo

ś

 do pomocy.

– Mo

ż

esz pan wzi

ąć

 dwu agentów, wybór pozostawiam panu.

– Dzi

ę

kuj

ę

. Co mam uczyni

ć

, gdy natrafi

ę

 na 

ś

lad owego Proteusza?

– Nie traci

ć

 go z oczu, w razie potrzeby nawet uwi

ę

zi

ć

 i zawiadomi

ć

 mnie 

depesz

ą

!

– Dzi

ę

kuj

ę

 za powierzenie misyi, która mo

ż

e mi przynie

ść

 sław

ę

…

– I korzy

ść

 – zako

ń

czył pan Ward przyja

ź

nie.

Po powrocie do domu zaj

ą

łem si

ę

 przygotowaniami do odjazdu. Po 

namy

ś

le wybor mój padł na dwu agentów, znanych ze sprytu, odwagi i siły. 

Jeden z nich, trzydziestoletni John Hart był rodem z Illinois, drugi, nieco 
starszy, Nab Walker, pochodził z Massachusetts.

Upłyn

ę

ło dni kilka. Nie mieli

ś

my 

ż

adnych wiadomo

ś

ci ani o samochodzie 

ani o statkach. Dzienniki tylko podały par

ę

 wzmianek, uznanych za 

niewiarogodne, według jednej bowiem „bohater dnia” ukazał si

ę

 26-go 

czerwca po południu na drogach Arkanzasu, w pobli

ż

u Little-Rock, według 

drugiej za

ś

, tego samego dnia wieczorem widziano tajemniczy przyrz

ą

d w 

południowej cz

ęś

ci jeziora Górnego.

Była to niemo

ż

liwo

ść

 absolutna. Przestrze

ń

 mi

ę

dzy temi punktami wynosi 

około 800 mil, pomimo zatem niezwykłej szybko

ś

ci samochód nie mógł jej 

przeby

ć

 w tak krótkim przeci

ą

gu czasu. Zreszt

ą

, gdyby si

ę

 nawet był o to 

pokusił, widzianoby go przecie

ż

 gdzie

ś

 po drodze. W Arkanzasie, w Missouri, 

w Iowie lub w Wisconsinie.

Dlatego te

ż

 do wzmianek powy

ż

szych nie przywi

ą

zywali

ś

my warto

ś

ci.

Trzeciego lipca wszystkie dzienniki Stanów Zjednoczonych ogłosiły 

odezw

ę

 nast

ę

puj

ą

c

ą

:

„W kwietniu, r. b. po drogach Pennsylwacyi, Kentucky, Ohio, Illinois, 

Tennessee, Missouri kursował jaki

ś

 samochód niezwykły. 27-go maja, po 

wy

ś

cigach w Wiskonsinie, gdzie ukazaniem si

ę

 swym wywarł wra

ż

enie 

piorunuj

ą

ce, znikł bez 

ś

ladu.

„W pierwszej połowie czerwca, w zatoce Bosto

ń

skiej, naprzeciwko 

wybrze

ż

y Nowej Anglii, ukazał si

ę

 tajemniczy przyrz

ą

d do pływania i po kilku 

dniach równie

ż

 zgin

ą

ł bez wie

ś

ci.

„W drugiej połowie czerwca na jeziorze Kirdallskiem znajdował si

ę

 statek 

podwodny, kr

ąż

ył w gł

ę

binach, nie ukazał si

ę

 ani razu na powierzchni i znikn

ą

ł

tak

ż

e w sposób tajemniczy.

Przypuszczaj

ą

c, 

ż

e wynalazca tych trzech przyrz

ą

dów – a mo

ż

e jednego 

przyrz

ą

du, daj

ą

cego si

ę

 przystosowa

ć

 do poruszania si

ę

 na ziemi, w wodzie i 

pod wod

ą

 – jest jeden i ten sam człowiek, rz

ą

d ameryka

ń

ski zwraca si

ę

 do 

niego z propozycy

ą

 sprzeda

ż

y wy

ż

ej wspomnianego wynalazku.

„Warunki sprzeda

ż

y, oraz imi

ę

 i nazwisko zechce tajemniczy wła

ś

ciciel 

przesła

ć

 do zarz

ą

du policyi w Waszyngtonie, obwód Kolumbia, Stany 

Zjednoczone”.

Odezwa ta, wydrukowana du

ż

emi literami, wpadnie niew

ą

tpliwie w oczy 

tego dziwnego człowieka. Odczyta j

ą

 i zmuszony b

ę

dzie odpowiedzie

ć

, 

przyjmuj

ą

c lub odrzucaj

ą

c ofert

ę

.

Lecz pocó

ż

by j

ą

 miał odrzuca

ć

.

Łatwo sobie wyobrazi

ć

, z jak gor

ą

czkow

ą

 niecierpliwo

ś

ci

ą

 publiczno

ść

 

wyczekiwała odpowiedzi. Tłumy ludzi, pchane ciewawo

ś

ci

ą

 tłoczyły si

ę

 przed 

zarz

ą

dem policyi.

Reporterzy nie odchodzili od drzwi.

Jaki

ż

 to zaszczyt, a zarazem jaki dochód dla dziennika, który pierwszy 

ogłosi upragnion

ą

 wiadomo

ść

!… Nareszcie imi

ę

, i nazwisko genjalnego 

wynalazcy przestanie by

ć

 tajemnic

ą

!… Warunki mo

ż

e poda

ć

 wysokie… 

Ameryka opłaci go hojnie, sta

ć

 j

ą

 przecie

ż

 na to!… Wreszcie, gdyby nawet 

rz

ą

dowi zabrakło milionów, nie ulega w

ą

tpliwo

ś

ci, 

ż

e wielcy miliarderzy 

otworz

ą

 swoje szkatuły!

Upłyn

ą

ł dzie

ń

. Dla wielu nerwowców i niecierpliwych miał on wi

ę

cej ni

ż

 

dwadzie

ś

cia cztery godzin, a ka

ż

da godzina wi

ę

cej ni

ż

 sze

ść

dziesi

ą

t minut.

Ż

adnego listu, 

ż

adnej depeszy! Noc nast

ę

pna tak

ż

e nie przyniosła nic.

W ten sposób min

ę

ły jeszcze trzy dni.

Wówczas stało si

ę

 to, co było do przewidzenia odrazu.

Kable zaniosły sensacyjn

ą

 wie

ść

 do Europy. Wszystkie pierwszorz

ę

dne 

pa

ń

stwa Starego 

ś

wiata, jak Anglia, Francya, Niemcy, Rosya, Austrya 

postanowiły walczy

ć

 z Ameryk

ą

 o pierwsze

ń

stwo w nabyciu wynalazku, który 

mógł je wywy

ż

szy

ć

 ponad inne, zapewniaj

ą

c przewag

ę

 olbrzymi

ą

, 

szczególnie podczas wojny. Taki cel czy

ż

 nie wart milionów?… Prasa 

europejska zacz

ę

ła wydawa

ć

 odezwy identyczne z odezw

ą

 rz

ą

du Stanów 

Zjednoczonych.

Lecz tajemniczy wynalazca nie dawał znaku 

ż

ycia. Mógł zosta

ć

 

miliarderem, rywalem Gouldów Vanderbildów, Morganów, lecz po nagrod

ę

 si

ę

 

nie zgłaszał. 

Ś

wiat cały przekształcił si

ę

 na jaki

ś

 rynek, giełd

ę

, gdzie 

prowadzono licytacy

ę

 niesłychan

ą

.

Rano i wieczór gazety podawały cyfr

ę

 nagrody, podnosz

ą

c j

ą

 za ka

ż

dym 

razem. Wreszcie dosi

ę

gła ona olbrzymiej sumy 20000000 dolarów, czyli 

100000000 franków.

Na sum

ę

 powy

ż

sz

ą

 zdecydowały si

ę

 Stany Zjednoczone po długiem 

posiedzeniu kongresu. Nikt jednak z Amerykanów nie uwa

ż

ał, 

ż

e cyfra jest 

zbyt wysok

ą

. Słyszano nawet zdanie, 

ż

e wynalazek tak znakomity wart du

ż

o 

wi

ę

cej.

Pa

ń

stwa europejskie usun

ę

ły si

ę

 od licytacyi… Ograniczyły si

ę

 tylko do 

uwag sceptycznych, jak np…. „tajemniczy wynalazca si

ę

 nie pojawia… nic 

dziwnego, niema go wcale… nie egzystował nigdy… cała ta sprawa jest 
mistyfikacy

ą

 na szerok

ą

 skal

ę

… Wreszcie mo

ż

e i istniał naprawd

ę

, lecz 

zleciał w przepa

ść

 lub uton

ą

ł w gł

ę

binach morza…”

Czas upływał, na 

ż

adna odpowied

ź

 nie nadchodziła… Tajemniczy 

przyrz

ą

d nie ukazywał si

ę

 nigdzie.

Traciłem zupełnie nadziej

ę

 rozwi

ą

zania tej pal

ą

cej zagadki.

Wreszcie 15-go lipca raniutko znaleziono w skrzynce przy zarz

ą

dzie 

policyjnym list bez stempla pocztowego.

Władze zaraz po odczytaniu posłały list ten do redakcyi dzienników 

waszyngto

ń

skich, które wydały go jako dodatek nadzwyczajny.

Oto jego tre

ść

:

ROZDZIAŁ IX

List drugi.

Na pokładzie „Grozy”.

15-go lipca.

Do mieszka

ń

ców Starego i Nowego 

ś

wiata!

Propozycye poczynione przez rozmaite pa

ń

stwa europejskie i Stany 

Zjednoczone Ameryki północnej zmuszaj

ą

 mnie do odpowiedzi.

Oznajmiam zatem, 

ż

e odmawiam stanowczo przyj

ę

cia nagrody za mój 

wynalazek.

Nie b

ę

dzie on nigdy ani francuskim, ani niemieckim, ani angielskim, ani 

rosyjskim, ani ameryka

ń

skim, ani austryackim.

Pozostanie zawsze moj

ą

 własno

ś

ci

ą

 prywatn

ą

 i zrobi

ę

 z nim, co mi si

ę

 

spodoba. Przy jego pomocy panowa

ć

 mog

ę

 nad całym 

ś

wiatem. Nie oprze 

si

ę

 mnie 

ż

adna pot

ę

ga ludzka!

Niech nikt si

ę

 nie łudzi, 

ż

e zdoła mi wydrze

ć

 mój pomysł. Za zło, które mi 

zechc

ą

 wyrz

ą

dzi

ć

, potrafi

ę

 si

ę

 odem

ś

ci

ć

 stokrotnie.

Milionami, które mi ofiarowuj

ą

, gardz

ę

. Nie potrzebuj

ę

 ich wcale. Zreszt

ą

, 

gdybym ich kiedykolwiek zapragn

ą

ł, wystarczy tylko abym wyci

ą

gn

ą

ł po nie 

r

ę

k

ę

, a zlej

ą

 si

ę

 na mnie obficie.

Niech wie 

ś

wiat Stary i Nowy, 

ż

e s

ą

 wobec mnie bezsilni – ja za

ś

 jestem 

wzgl

ę

dem nich wszechpot

ęż

nym.

Tym razem podpisuj

ę

 si

ę

 otwarcie:

Król Przestrzeni.

ROZDZIAŁ X

Poza prawem.

Noc z 14-go na 15-ty lipca była ciemna, bezksi

ęż

ycowa. Du

ż

o ciekawych 

stało na ulicy od zachodu sło

ń

ca a

ż

 do wschodu, nikt jednak nie widział, kto 

list powy

ż

szy wrzucił do skrzynki. Mo

ż

e nawet sam autor?

Dodatki nadzwyczajne podały równie

ż

 facsimile listu, który wywołał 

wra

ż

enie olbrzymie. Jedni uwa

ż

ali go za 

ż

art, inni znowu traktowali t

ę

 spraw

ę

 

powa

ż

nie

– Tu niema mowy o 

ż

adnej mistyfikacyi – twierdzili. List ten pisał 

niew

ą

tpliwie twórca niepochwytnego przyrz

ą

du!…

Domysłom nie było ko

ń

ca.

Wi

ę

c ten człowiek gienjalny, tak starannie, zachowuj

ą

cy incognito, nie 

zgin

ą

ł wcale!… Ukrył si

ę

 tylko w takie miejsce, gdzie go r

ę

ka policyi 

dosi

ę

gn

ąć

 nie mo

ż

e… W odpowiedzi na propozycye rz

ą

dów napisał list… nie 

wysłał go poczt

ą

, lecz przybył osobi

ś

cie do stolicy Stanów i wrzucił 

własnor

ę

cznie do skrzynki przy zarz

ą

dzie policyjnym…

Mo

ż

e te

ż

 wkrótce da nowy dowód swego istnienia?…

Je

ż

eli tajemniczy wynalazca pragn

ą

ł rozgłosu, powinien był by 

zadowolonym, miliony czytelników, odczytuj

ą

c jego odpowied

ź

, „nie wierzyły 

swoim oczom”.

Od pierwszej chwili pismo wydało mi si

ę

 znajome. Według grafologii 

zdradzało ono temperament gwałtowny, charakter samowolny.

Łamałem sobie głow

ę

, gdzie ju

ż

 je widziałem. Nagle z piersi mej wyrwał 

si

ę

 okrzyk… przypomniałem sobie list, otrzymany przed miesi

ą

cem z 

Morgantonu!…

Dziwnym, znacz

ą

cym mo

ż

e, zbiegiem okoliczno

ś

ci, inicyały, zast

ę

puj

ą

ce 

podpis tamtego listu, mogły by

ć

 pocz

ą

tkowemi literami wyrazów: „Król 

Przestrzeni!…”

Zerwałem si

ę

 z krzesła, podszedłem do biurka, wyj

ą

łem z niego list, 

otrzymany w dniu 13-go czerwca i porównałem go z fac-simile. Nie było cienia 
w

ą

tpliwo

ś

ci. Pismo zupełnie jednakie.

Najrozmaitsze domysły kotłowały mi pod czaszk

ą

. Jaki mógł by

ć

 zwi

ą

zek 

mi

ę

dzy temi dwoma listami?… Czego dowodzi to

ż

samo

ść

 pisma?… Czy 

mo

ż

e by

ć

 wskazówk

ą

 dla agentów i doprowadzi

ć

 ich do po

żą

danego celu?…

Schowałem list do kieszeni i udałem si

ę

 po

ś

piesznie do zarz

ą

du policyi.

Pan Ward był w swoim gabinecie. Zapukałem gwałtowniej nieco, ni

ż

 

zwykle.

– Prosz

ę

.

Wszedłem. Pan Ward siedział przy biurku, maj

ą

c przed sob

ą

 oryginał 

listu, którego facsimile podały dzienniki.

– Có

ż

 nowego, panie Strock?

Podałem mu list, opatrzony inicyałami. Pan Ward wzi

ą

ł go do r

ę

ki, 

przyjrzał si

ę

 bacznie i zapytał:

– Sk

ą

d ten list?

– Z Morgantonu.

– Otrzymany kiedy?

– 13-go czerwca.

– Dlaczego przynosisz mi go pan tak pó

ź

no?

– Dot

ą

d s

ą

dziłem, 

ż

e to jaki

ś

 

ż

art… mistyfikacya… Dzisiaj zmieniłem 

zdanie…

Pan Ward zagł

ę

bił si

ę

 w czytanie.

– Nie ulega w

ą

tpliwo

ś

ci, 

ż

e oba listy pisała jedna i ta sama r

ę

ka.

– I ja tak s

ą

dz

ę

– Inicyały K. P. odpowiadaj

ą

 podpisowi: „Król Przestrzeni”.

– Tak. Lecz jaki zwi

ą

zek zachodzi

ć

 mo

ż

e mi

ę

dzy „Groz

ą

”, a Great-Eyry?

– Nie wiem, i nawet nie mog

ę

 sobie wyobrazi

ć

… chyba…

– Co pan ma na my

ś

li?

– …Chyba, 

ż

e wynalazca składa na Great-Eyry potrzebny mu materyał…

– To absolutnie niemo

ż

liwe! Jakim sposobem mógłby si

ę

 tam dosta

ć

? 

Takie przypuszczenie nie wytrzymuje krytyki!

– A gdyby przypu

ś

ci

ć

, 

ż

e „Groza” ma skrzydła, które pozwalaj

ą

 jej 

wzlatywa

ć

 z orłami i s

ę

pami wydała mi si

ę

 tak dziwaczn

ą

, 

ż

e nie mogłem 

powstrzyma

ć

 u

ś

miechu niedowierzania. Zreszt

ą

 i pan Ward nie upierał si

ę

 

bynajmniej przy swojem przypuszczeniu. Wzi

ą

ł znowu oba listy i przygl

ą

dał 

si

ę

 im bacznie przez lup

ę

. Stanowczo pisane były t

ą

 sam

ą

 r

ę

k

ą

 i nawet tym 

samym piórem.

– Zatrzymuj

ę

 ten list – rzekł w ko

ń

cu do mnie i powtarzam raz jeszcze: 

b

ą

d

ź

 ka

ż

dej chwili gotów do odjazdu… Jestem przekonany, 

ż

e odegra pan 

wa

ż

n

ą

 rol

ę

 w tej dziwnej sprawie… a raczej w tych dwu sprawach… nie 

w

ą

tpi

ę

 bowiem, 

ż

e mi

ę

dzy niemi istnieje zwi

ą

zek… chocia

ż

 poj

ąć

 nie mog

ę

 

jaki…

Opu

ś

ciłem zarz

ą

d policyjny pod tym wra

ż

eniem, 

ż

e lada moment 

otrzymam wezwanie do odjazdu. Lecz rozkaz nie nadchodził.

Harda i stanowcza odmowa, jak

ą

 rz

ą

d ameryka

ń

ski otrzymał od kapitana 

„Grozy”, spot

ę

gowała zaciekawienie publiczno

ś

ci.

I w ministeryum i w Białym Domu panowało wzburzenie. Opinia publiczna 

domagała si

ę

 zastosowania 

ś

rodków energicznych. Lecz w jaki sposób wzi

ąć

 

si

ę

 do działania?… Gdzie znale

źć

 tego fantastycznego Króla Przestrzeni?… 

A gdyby si

ę

 go nawet odszukało, czy

ż

 to mo

ż

liwe zawładn

ąć

 jego osob

ą

?… 

Posiada przecie

ż

 na swe usługi maszyn

ę

 cudown

ą

?… Z chwil

ą

, gdy tak 

dumnie odrzucił dolary, nale

ż

ało si

ę

 uciec do siły… Odt

ą

d wi

ę

c uwa

ż

any 

b

ę

dzie jako złoczy

ń

ca, wzgl

ę

dem którego wszystkie 

ś

rodki uwa

ż

ane s

ą

 za 

legalne. Bezpiecze

ń

stwo nietylko Ameryki, lecz i całego 

ś

wiata wymaga, 

a

ż

eby człowieka tego postawi

ć

 w niemo

ż

no

ś

ci szkodzenia innym.

„Wobec tego, 

ż

e kapitan „Grozy” odmawia stanowczo wyjawienia swej 

tajemnicy, nawet za cen

ę

 ofiarowanych mu milionów, a wynalazek jego 

zagra

ż

a bezpiecze

ń

stwu publicznemu, człowiek ów zostaje wyj

ę

tym z pod 

opieki prawa. Wszelkie 

ś

rodki, maj

ą

ce na celu zniszczenie jego wynalazku i 

uwi

ę

zienie osoby rz

ą

d uznaje za legalne.”

Była to wi

ę

c wojna otwarta i zaci

ę

ta, wypowiedziana temu, Królowi 

Przestrzeni, który o

ś

mielił si

ę

 wyzwa

ć

 do walki cały naród, i to naród 

ameryka

ń

ski!

Wyznaczono znaczne nagrody za wykrycie kryjówki tajemniczego 

wynalazcy i za uj

ę

cie jego osoby.

Zbli

ż

ał si

ę

 koniec lipca. O „bohaterze dnia” 

ż

adnych wie

ś

ci nie było. 

Dzienniki od czasu do czasu poruszały t

ę

 spraw

ę

, lecz podawane wzmianki 

były bardzo lakoniczne i cz

ę

sto zawierały sprzeczno

ś

ci.

Przyn

ę

ta w formie wysokiej nagrody wprowadzała nieraz w bł

ą

d nawet 

ludzi wiarogodnych.

Pewnego razu kto

ś

 widział samochód, p

ę

dz

ą

cy jak tr

ą

ba powietrzna… 

komu

ś

 innemu zdawało si

ę

, 

ż

e na powierzchni jednego z jezior ukazał si

ę

 

dziwaczny przyrz

ą

d do pływania … lecz wszystkie te zjawiska, ogl

ą

dane 

przez pryzmat wysokiej nagrody nie miały podstaw rzeczywistych.

Wreszcie 29-go lipca otrzymałem rozkaz stawienia si

ę

 do biura 

niezwłocznie.

We dwadzie

ś

cia minut pó

ź

niej byłem ju

ż

 w gabinecie szefa.

– Za godzin

ę

 b

ą

d

ź

 pan gotów do odjazdu – rzekł do mnie pan Ward.

– Dok

ą

d?

– Do Toledo… Tam pan otrzymasz wskazówki niezb

ę

dne.

– Za godzin

ę

 ja i moi agenci b

ę

dziemy ju

ż

 w drodze.

– Dobrze… tym razem, mam nadziej

ę

, 

ż

e pan nie zawiedzie mego 

zaufania.

ROZDZIAŁ XI

Nowa wyprawa.

Tak wi

ę

c mityczny kapitan ukazał si

ę

 znowu i znowu na terytoryum 

ameryka

ń

skiem. St

ą

d nale

ż

ało wnioskowa

ć

, 

ż

e był amerykaninem i 

ż

e 

Ameryk

ę

 tylko chciał uczyni

ć

 widowni

ą

 swych prób.

Z najwi

ę

ksz

ą

 łatwo

ś

ci

ą

 mógł si

ę

 przecie

ż

 dosta

ć

 do Europy. Wobec 

niezwykłej szybko

ś

ci przyrz

ą

du przebycie Atlantyku zaj

ę

łoby najwy

ż

ej trzy dni. 

Burze nie stanowiły dla

ń

 przeszkody. Gdy na powierzchni oceanu szalały fale, 

o dwadzie

ś

cia stóp poni

ż

ej poziomu mógł znale

ść

 zawsze spokój i cisz

ę

.

Porozumienie mi

ę

dzy zarz

ą

dem policyjnym w Waszyngtonie, a agentem 

w Toledo odbyło si

ę

 w tajemnicy najgł

ę

bszej. 

Ż

aden dziennik nie otrzymał 

najl

ż

ejszej wzmianki o tem, 

ż

e policya wpadła na trop tajemniczego kapitana; 

szło o to, by go nie spłoszy

ć

 przedwcze

ś

nie.

Przygotowania do odjazdu zrobione były oddawna. Zabrali

ś

my swe 

walizki i udali

ś

my si

ę

 na stacy

ę

.

Toledo le

ż

y na północnej granicy stanu Ohio, nad brzegiem jeziora Erie. 

Poci

ą

g po

ś

pieszny w przeci

ą

gu nocy przewiózł nas przez Wirgini

ę

 wschodni

ą

 

i Ohio. O ósmej rano stan

ę

li

ś

my w Toledo.

Na dworcu czekał nas agent policyjny, p. Artur Wells, który był 

uprzedzony o mojem przybyciu.

Przygl

ą

dał si

ę

 bacznie wszystkim wysiadaj

ą

cym z wagonu.

Podszedłem ku niemu i przedstawiłem si

ę

.

– Jestem na usługi pana – rzekł.

– Czy mamy si

ę

 zatrzyma

ć

 w Toledo, czy te

ż

 jedziemy wprost?

– Chc

ą

c stan

ąć

 na miejscu przed wieczorem, musimy jecha

ć

 natychmiast.

Brek czeka nas na stacyi.

Skin

ą

łem na agentów.

– Dok

ą

d jedziemy?

– Do Black-Rock.

– Daleko st

ą

d?

– Mil ze dwadzie

ś

cia.

Po drodze wst

ą

pili

ś

my do White-Hotelu, gdzie zostawili

ś

my swe walizki i 

zjedli

ś

my 

ś

niadanie.

O dziesi

ą

tej byli

ś

my ju

ż

 w drodze. Zatoka Black-Rock le

ż

ała w 

miejscowo

ś

ci pustej i bezludnej, zabrali

ś

my wi

ę

c ze sob

ą

 zapasy 

ż

ywno

ś

ci na