Rachunkowość finansowa, materiały z rachunkowości, Środki gospodarcze i źródła ich pochodzenia


Środki gospodarcze i źródła ich pochodzenia.

  1. Pojęcie aktywów - całość środków gospodarczych stanowiących majątek danej jednostki gospodarczej.

2. Klasyfikacja środków gospodarczych według postaci, w jakiej występuje majątek:

  1. składniki rzeczowe - środki pracy, przedmioty pracy, produkty pracy, towary,

  2. wartości niematerialne i prawne - prawa autorskie, licencje, programy komputerowe, patenty,

  3. składniki finansowe - środki pieniężne, nabyte papiery wartościowe, udzielone pożyczki,

  4. należności - sumy należące od innych jednostek i osób.

3. Klasyfikacja ogółu składników majątkowych według kryterium czasu uwzględniającego zdolność środków gospodarczych do zachowania postaci:

    1. majątek trwały - składniki majątkowe zdolne do zachowania postaci przez okres dłuższy niż jeden rok,

    2. majątek obrotowy - składniki majątkowe, które zmieniają swoją postać w ciągu jednego roku.

4. Charakterystyka składników majątku trwałego.

      1. wartości niematerialne i prawne - wartość firmy, prawa majątkowe, oprogramowanie komputerów, koszty organizacji poniesione przy założeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki akcyjnej, koszty zakończonych prac rozwojowych,

      2. rzeczowy majątek trwały - grunty własne, budynki i budowle, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, pozostałe środki trwałe, inwestycje rozpoczęte, zaliczki na poczet inwestycji,

      3. finansowy majątek trwały - udziały, papiery wartościowe, udzielone pożyczki długoterminowe,

      4. należności długoterminowe.

5. Charakterystyka składników majątku obrotowego

        1. zapasy - materiał, półprodukty i produkty w toku, produkty gotowe, towary , zaliczki na poczet dostaw,

        2. należności i roszczenia - należności z tytuł dostaw i usług, z tytuł podatków, dotacji i ubezpieczeń społecznych, należności wewnątrz-zakładowe, pozostał należności, należności dochodzone na drodze sądowej,

        3. papiery wartościowe przeznaczone do obrotu - udział i papiery wartościowe nabyte w celach handlowych, czeki i weksle płatne w okresie dłuższym niż 3 miesiące,

        4. środki pieniężne - środki pieniężne w kasie, środki pieniężne banku, inne środki pieniężne.

6. Pojęcie pasywów - źródła pochodzenia, źródła finansowania majątku danej jednostki gospodarczej.

7 . Klasyfikacja źródeł dochodzenia majątku:

        1. kapitał (fundusze) własne - równowartość środków gospodarczych wniesionych do jednostki przez jej właściciela oraz wygospodarowanych przez samą jednostkę

        2. kapitały obce - równowartość środków gospodarczych, które znajdują w dyspozycji jednostki, ale są własnością innych podmiotów,

        3. fundusze specjalne - równowartość środków pieniężnych przeznaczonych na cele specjalne.a

8. Charakterystyka funduszy ( kapitałów ) własnych

          1. kapitał ( fundusze) podstawowe- równowartość środków gospodarczych wniesionych do jednostki przez jej założyciela,
            postacie występowania funduszy ( kapitał w) podstawowych w zależności od formy własności i ustalonych przepisami zasad gospodarki finansowej obowiązujących jednostkę

przedsiębiorstwo państwowe - fundusz założycielski

spółdzielnia - fundusz udziałowy

spółka z o.o. - kapitał udziałowy

spółka akcyjna - kapitał akcyjny

spółka jawna - kapitał wspólników,

          1. należne, lecz nie wniesione wpłaty na poczet kapitał podstawowego,

          2. kapitał zapasowy - tworzony ustawowo albo zgodnie ze statutem lub umową spółki,

przedsiębiorstwo państwowe - fundusz przedsiębiorstwa
spółdzielnia - fundusz zasobowy
spółka z o.o. - kapitał zapasowy
spółka akcyjna - kapitał zapasowy

          1. kapitał rezerwowe - w spółce z o.o. i spółce akcyjnej,

          2. wynik finansowy netto - zysk lub strata.

9. Charakterystyka kapitałów w obcych

          1. zobowiązania długoterminowe:

            • zobowiązania, których termin spłaty przypada po upływie roku od daty, na którą sporządzony jest bilans,

            • otrzymane długoterminowe pożyczki, długoterminowe kredyty bankowe, wyemitowane obligacje,

        1. zobowiązania krótkoterminowe:

          • zobowiązania, których termin spłaty przypada w ciągu
            roku od dnia bilansowego,

          • pożyczki, obligacje, papiery wartościowe, kredyty bankowe, zaliczki na poczet dostaw, zobowiązania
            z tytuł dostaw i usług, zobowiązania wekslowe, zobowiązania z tytuł podatków, ceł ubezpieczeń społecznych, zobowiązania z tytuł wynagrodzel1, zobowiązania wewnątrz zakładowe,

10. Charakterystyka funduszy specjalnych - fundusze, tworzone jako odpisy w koszty działalności lub z zysku z przeznaczeniem na ściśle określone cele,

  1. zakładowy fundusz świadczeń socjalnych,

inne fundusze specjalne.

. BILANS.

  1. Pojęcie bilansu - dwustronne zestawienie wyrażonych w mierniku pieniężnym aktywów i pasywów, sporządzone w określonej formie i na określony dzień.

  2. Elementy prawidłowo sporządzonego bilansu:

a. określenie jednostki sporządzającej bilans,

b. określenie momentu bilansowego czyli dnia, na który sporządzono bilans,

c. wyszczególnienie nazw i wartości grup aktywów i pasywów,

d. sumy bilansowe środków gospodarczych i źródeł ich pochodzenia,

e. podpisy głównego księgowego i kierownika jednostki,

f. data sporządzenia bilansu,

  1. Zestawienie w bilansie aktywów według rosnącej płynności a pasywów według rosnącej wymagalności spłaty.

  1. Bilans - statyczne ujęcie majątku jednostki i źródeł jego pochodzenia.

  1. Sporządzenie bilansu w oparciu o dane wynikające z ksiąg rachunkowych potwierdzonych danymi z inwentaryzacji.

  1. Znormalizowany wzór bilansu - załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r.(Dz. U. z 1994 r. Nr 121, póz. 591).

  1. Sporządzanie bilansów o różnym stopniu szczegółowości:

a. bilans w wersji pełnej - pozycje bilansu według załącznika do ustawy,

b. bilans w wersji uproszczonej - pozycje bilansu obejmuje z załącznika tylko pozycje

oznaczone cyframi rzymskimi i literami,

- warunki sporządzania bilansu określa art. 50 ustawy o

rachunkowości.

  1. Wewnętrzne sumowanie bilansu - od szczegółu do ogółu.

  1. Zasady bilansowe:

  1. zasada równowagi bilansowej - suma aktywów = suma pasywów,

  2. zasada ciągłości bilansowej - bilans zamykający dany okres sprawozdawczy jest równocześnie bilansem otwierającym kolejny okres sprawozdawczy.

  1. Funkcje bilansu:

  1. wewnętrzna - bilans jako podstawa do analizy stanu majątkowego i finansowego danej jednostki gospodarczej,

  2. zewnętrzna - bilans jako źródło informacji dla akcjonariuszy, udziałowców, wspólników i urzędów państwowych.

  1. Ocena sytuacji finansowej i majątkowej jednostki oraz wyciąganie wniosków możliwe dzięki prezentacji w bilansie wielkości, które występowały na początku i na końcu okresu sprawozdawczego.

  1. Sporządzanie bilansu jako dokumentu księgowego na koniec okresu sprawozdawczego a dla odbiorców sprawozdawczości możliwość sporządzania bilansów za okresy krótsze np. miesięczne, kwartalne.

2. POJĘCIE OPERACJI GOSPODARCZYCH I ICH KLASYFIKACJA.

  1. Zdarzenia gospodarcze jako czynności i zjawiska występujące w jednostce w toku prowadzonej przez nią działalności.

  1. Warunki, które musi spełnić zdarzenie gospodarcze aby było uznane za operacie gospodarcza:

    1. dotyczy danej jednostki i z jej punktu widzenia musi być ewidencjonowane,

    2. wyrażone jest w mierniku pieniężnym,

    3. wywołuje równocześnie dwie. równe wartościowo zmiany.

3. Podział operacji gospodarczych :

    1. operacje bilansowe- zmiany w wielkości i strukturze majątku jednostki oraz w źródłach jego pochodzenia w wyniku zmian w wartościach, materialnych,

    2. b. operacje wynikowe - zmiany w wielkości i strukturze majtku jednostki oraz w źródłach jego pochodzenia zachodzące w trakcie procesów kształtujących wynik finansowy jednostki.

  1. Klasyfikacja operacji gospodarczych według zmian wywoływanych w składnikach bilansowych:

  1. operacje aktywne zwiększające - zmniejszające

  1. operacje pasywne zwiększające - zmniejszające

  1. operacje aktywne - pasywne zwiększające

  1. operacje aktywne -pasywne zmniejszające

      1. Operacje gospodarcze przedmiotem ewidencji księgowej.

      1. Dowody księgowe - dokumenty będące podstawą ewidencji operacji gospodarczych

      1. Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej, zwane dowodami źródłowymi:

  1. zewnętrzne obce - otrzymane od kontrahentów,

  2. zewnętrzne własne - przekazywane w oryginale kontrahentom,

  3. wewnętrzne - dotyczące operacji wewnątrz jednostki.

    1. Podstawą zapisów mogą być również sporządzone przez jednostkę dowody księgowe:

  1. zbiorcze - służące do dokonywania łącznych zapisów zbioru dowodów źródłowych,

  2. korygujące - poprawiające poprzednie zapisy,

  3. zastępcze - wystawiane do czasu otrzymania zewnętrznego obcego dowodu źródłowego,

  4. rozliczeniowe - ujmujące już dokonane zapisy według nowych kryteriów klasyfikacyjnych.

    1. Dowód księgowy powinien zawierać :

  1. określenie rodzaju dowodu,

  2. określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej,

  3. opis operacji oraz jej wartość,

  4. datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą - także datę sporządzenia dowodu,

  5. podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki majątkowe,

  6. stwierdzenie zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca księgowania i sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych wraz z podpisem osoby odpowiedzialnej za te wskazania,

  7. numer identyfikacyjny dowodu .

    1. Dowody księgowe powinny być :

  1. rzetelne - zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują,

  2. kompletne - zawierajęce dane określone w punkcie 9,

  3. wolne od błędów rachunkowych.

(Punkty 7 ,8, 9,10 podane według Ustawy o rachunkowości art. 20 ust. 2 , art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1)

  1. Rodzaje kontroli dowodów księgowych :

  1. kontrola merytoryczna - sprawdzenie rzetelności dowodów księgowych ,

  2. kontrola formalna - sprawdzenie kompletności dowodów księgowych ,

  3. kontrola rachunkowa - sprawdzenie dowodów księgowych pod względem arytmetycznym.

  1. Nadanie numeru księgowego każdemu dowodowi w celu powiązania go z zapisem dokonanym na jego podstawie.

  1. Dekretowanie - określenie sposobu ujęcia dowodu księgowego w urządzeniach księgowych.

Budowa konta księgowego i jego funkcjonowanie.

  1. Konto - urządzenie księgowe służące do bieżącego, ciągłego i systematycznego ujmowania operacji gospodarczych.

  1. Konto księgowe to rachunek dynamiczny aktywów i pasywów, inaczej rachunek zmian majątku i źródeł jego pochodzenia.

  1. Konto ukazuje powiązanie rachunku statycznego (bilansu) z rachunkiem dynamicznym (z kontami).

  1. Układy graficzne konta:

    1. konto jednostronne (inaczej: jednostronicowe, drabinkowe, pagina jednostronna tabela),

    2. konto dwustronne (inaczej: dwustronicowe, folio, dwustronna tabela).

  1. Elementy konta księgowego:

    1. nazwa konta - określa przedmiot ewidencji,

    2. symbol cyfrowy - wynika z umiejscowienia konta w wykazie kont,

    3. dwie strony - lewa „Debet" (Dt) lub „Winien" (Wn)

- prawa „Credit" (Ct) lub „Ma" (Ma).

  1. Elementy informacyjne występujące podczas zapisywania operacji gospodarczych na kontach:

    1. data zapisu,

    2. symbol i numer dowodu będącego podstawą zapisu,

    3. treść operacji gospodarczej,

    4. wartość operacji.

  1. Dokonanie zapisu po lewej stronie konta określa się jako:

    1. zapisanie po stronie Wn konta,

    2. zapisanie po stronie Dt konta,

    3. debetowanie konta,

    4. obciążenie konta.

    5. zapisanie w ciężar konta.

  1. Dokonanie zapisu po prawej strome konta określa się jako:

    1. zapisanie po stronie Ma konta,

    2. zapisanie po stronie Ct konta,

    3. kredytowanie konta,

    4. uznanie konta.

    5. zapisanie na dobro konta.

  1. Konto teowe (od kształtu litery T) - uproszczony schemat konta dwustronnego przystosowany do celów dydaktycznych.

  1. Wyjaśnienie pojęć:

    1. saldo początkowe (skrót Sp) - stan danego składnika aktywów lub pasywów na początek okresu sprawozdawczego,

    2. obrót konta - suma kwot zapisanych po jednej ze stron konta, zgodnie ze stronami konta, wyróżniamy obrót debetowy i obrót kredytowy,

    3. saldo końcowe (skrót Sk) - stan składnika na koniec okresu - jest to różnica między obrotami stron konta, przybiera nazwę tej strony po której obrót jest większy, zapisywane jest po stronie mniejszych obrotów w celu zrównoważenia stron konta.

  1. Funkcjonowanie kont bilansowych :

    1. kont aktywnych, których przedmiotem ewidencji jest składnik majątku (aktywów),

    2. kont pasywnych, których przedmiotem ewidencji jest składnik kapitału (pasywów).

0x08 graphic
0x08 graphic
Dt0x08 graphic
0x08 graphic
Konto aktywów Ct Dt Konto pasywów Ct

Saldo początkowe Zmniejszenie stanu Zmniejszenie stanu Saldo początkowe

(z bilansu otwarcia) aktywów pasywów (z bilansu otwarcia)

Sp -- -- Sp

Zwiększenie stanu Zwiększenie stanu

Aktywów pasywów

+ +

0x08 graphic
0x08 graphic

Obrót debetowy Obrót kredytowy Obrót debetowy Obrót kredytowy

Saldo końcowe Saldo końcowe

debetowe kredytowe

(do bilansu zamknięcia) (do bilansu zamknięcia)

0x08 graphic
0x08 graphic
Sk Sk

Suma kontrolna Suma kontrolna Suma kontrolna Suma kontrolna

iw = =

  1. Zadania kont bilansowych charakteryzujących majątek i kapitały jednostki:

    1. ujęcie stanów początkowych aktywów i pasywów z bilansu początkowego,

    2. ewidencja zmian w stanach aktywów i pasywów w wyniku zaistniałych operacji gospodarczych,

    3. ustalenie stanów końcowych majątku i źródeł jego pochodzenia w celu wykazania ich w bilansie końcowym.

  1. Podstawowa zasada księgowania (ewidencjonowania) operacji gospodarczych na kontach to zasada podwójnego zapisu, która polega na tym, że każda operacja jest zapisywana:

    1. na dwóch kontach (podczas zapisu prostego),

    2. po przeciwnych stronach tych kont (zgodnie z zasadą przeciwwagi),

    3. w tej samej wartości (zgodnie z zasadą równowagi).

  1. Zasada podwójnego zapisu wynika z interpretacji operacji gospodarczych oraz z zasad funkcjonowania kont bilansowych i jest przedłużeniem bilansowej metody ujmowania majątku. Stąd wynikają następujące równości:

    1. Σ Sp debetowych wszystkich kont = Σ Sp kredytowych wszystkich kont,

    2. Σ obrotów debetowych wszystkich kont = Σ obrotów kredytowych wszystkich kont,

    3. Σ Sk debetowych wszystkich kont = Σ Sk kredytowych wszystkich kont.

Powyższe równości wykazywane są w zestawieniu obrotów i sald.

  1. Konta, na których zapisuje się operacje zgodnie z zasadą podwójnego księgowania nazywa się kontami syntetycznymi.

  1. Kontami korespondującymi lub przeciwstawnymi nazywa się konta uczestniczące w podwójnym zapisie danej operacji gospodarczej.

  1. Cykl ewidencji księgowej:

    1. sporządzenie bilansu początkowego zwanego inaczej bilansem otwarcia (w jednostce która kontynuuje działalność bilans początkowy to bilans końcowy poprzedniego okresu sprawozdawczego),

    2. otwarcie kont:

      • wpisanie nazw i symboli cyfrowych,

      • przeniesienie stanów początkowych z bilansu (jeżeli dany składnik nie występował w bilansie, konto otwieramy pierwszą operacją dotyczącą danej pozycji),

  2. ewidencja operacji gospodarczych na kontach zgodnie z zasadą podwójnego zapisu (podstawą księgowań są dowody księgowe, po wcześniejszym ich zadekretowaniu),

  3. sporządzenie zestawienia obrotów i sald (zwanego inaczej bilansem próbnym lub obrotówką) celach kontrolnych, informacyjnych i sprawozdawczych,

  • sporządzenie bilansu końcowego na koniec okresu sprawozdawczego na podstawie bilansu próbnego,

  • zamknięcie kont: