KOLIBAKTERIOZY PROSIĄT

(colibacteriosis)

choroby wywołane przez bytujące w p. pok. pałeczki o różnych właściwościach inwazyjnych, toksycznych i adhezyjnych, które wywołują posocznice, zapalenia jelit lub innych narządów

Występowanie:

• szeroko rozpowszechnione

• szczególnie na fermach przemysłowych, w intensywnym chowie

Etiologia:

• E. coli rodzina: Enterobacteriaceae

• urzęsiona, ruchliwa

• Kauffman - antygeny: ciepłostałe O (ściana kom.), ciapłochwiejne H (rzęskowe), zmienne K (otoczkowe)

dzisiejszy podział: antygen fimbriowy - F4, F5, F6, F161

• grupy szczepów wg cech zjadliwości:

EP E.c. - enteropatogenne E. coli

ET E.c. - enterotoksyczne E. coli

EH E.c. - enterokrwotoczne (enterohemoragiczne) E. coli

EA E.c. - enteroadhezyjne E. coli

EI E.c. - enteroinwazyjne E. coli

Epizootiologia:

1. p. jelitowa

• zwana zapaleniem żołądka i jelit prosiąt nowonarodzonych i po odsadzeniu

• wyst. najczęściej w 1-szych dniach po uroczeniu ale i u 2-3 tygodniowych

• wywołana przez enterotoksyczne E. coli mające właściwości adhezyjne,

• u noworodków zakażenie od lochy w akcie ssania - brud

• u odsadzonych - gwałtowne namnażanie się własnych bakterii w j. grubym

Patogeneza:

• E. coli → jelito → adhereneja = łączenie się receptorów fimbrii z komplementarnymi receptorami rąbka szczoteczkowego enterocytów - umożliwia to umocowanie bakterii do enterocytów co przeciwdziała przesuwaniu ich przez ruchy perystaltyczne → wytwarzanie enterotoksyn ST (100 C) i LT (60 C) → zaburzenie równowagi m-dzy procesami sekrecji i resorpcji elektrolitów

(toks. ciepłochwiejna → ↑ cAMP → zwiększona sekrecja elektrolitów i ograniczona resorpcja płynów, toks. ciepłostała → ↑ c GMP → hamuje powrotną resorpcję płynów ze światła)

• informacje o produkcji toksyn zawarte są w kodzie genetycznym plazmidów

• obecność receptorów dla adhezyn E. coli na enterocytach lub ich brak determinowana jest genetycznie

• biegunka jest wynikiem zaburzeń czynnościowych → brak AP

• decydującą rolę odgrywa brak lub niedostateczna odporność siarowa

Objawy:

A) prosięta 12 - 46 godz. po porodzie

• brudne, matowe, zziębnięte, uniesiony ogonek, wodnista biała biegunka → żółta, zanik odruchu ssania śpiączka

• duża utrata płynów → wychudzenie, skóra pofałdowana

• wzdęty brzuch

• upadki do 100 % → wstrząs enterotoksyczny → enterotoksemia prosiąt

B) prosięta 3 tyg. - mogą ponownie chorować

• biegunka biało-szara papkowata

• wychudzone, długowłose, osowiałe

• † do 20%

C) prosięta odsadzone - 8 dni po odsadzeniu lub zmianie paszy

• wodnista, żółto-zielona, brązowa biegunka

• wychudzenie

• ostre nieżytowe zapalenie j. cienkiego

• † do 30% → enterotoksyny

AP:

• tylko p. pok. i okoliczne węzły chł.

• brona śluzowa p. pok. silnie zaczerwieniona

• w żołądku i jelitach zalega karma, często niestrawiona, śluz

• zakrzepy w naczyniach bł. śluz. żoł. i jel. grubych

• powiększone okoliczne węzły chł.

D. różnicowa:

• TGE

• krwotoczno-martwicze zapalenie

• salmoneloza

2. p. toksemiczne 0138, K81

A) szok endotoksyczny - nagłe padnięcia bez wyraźnych objawów

• obrzęki mózgu, ruchy wiosłowe kończyn,

• obrzęki jelit, j. cienkie przekrwione,

• blade mm, blada skóra i brony śluzowe

B) krwotoczne zapalenie jelit - u prosiąt odsadzonych

• krwawe nacieczenia, biegunka, odwodnienie, charłactwo, wychudzenie, † do 30 %

C) choroba obrzękowa - prosięta odsadzone (hemolityczne szczepy E.coli)

• wywołana przez wazo- tub neurotoksynę → uszkodzenie śródbłonków naczyniowych w całym organizmie

• obrzęki głowy, powierzchni grzbietu nosa, obrzęk opon mózgowych, tk. nerwowej → obj. nerwowe (żółte ogniska rozmiękczynowe w mózgu)

• biegunka, obrzęki ściany żołądka, jelit grubych, krezki, płuc → płytki oddech

• zaburzenia akcji serca i krążenia → zasinienie błon śluz., skóry i uszu, † do 90%

• hydropericardium, hydrothorax, ascites

• chorują najsilniejsze, przekarmiane sztuki

D. różnicowa:

• dyzenteria

• salmoneloza

• ch. Aujeszky

• zatrucie kw. arsenilowym

Bad. laboratoryjne:

• bad. bakteriologiczne

• określenie patogennych szczepów (ET E.c., EH E.c., EA E.c., EP E.c., EI E.c.)

• antybiotykogram

Zapobieganie + zwalczanie:

a) ograniczenie liczby zarazków

• przerwanie łańcucha zakaźnego

• „all in all out” - dezynfekcja

• metafilaktyka

• małe porodówki (do 10 boksów)

b) podnoszenie odporności stada poprzez uodpornianie matek

• szczepionki inaktywowąne z określonymi antygenami

• szczepionki zawierające termowrażliwe toksyny

• szczepionki zawierające antygeny i toksyny, czasami łącznie z Cl. perfringens

• szczepienie: 4-6 tyg. i ok. 2 tyg. przed porodem

c) odsadzanie prosiąt

• przed i po odsadzeniu przegłodzić

• świeża woda do woli

• optymalizacja stosunku białko - błonnik w paszy

d) leczenie

• prosię i locha stanowią, ścisły układ biologiczny

• amoxycylina, ampicylina, apramycyna, furazolidon, kolistyna, neomycyna, sulfa-trim

• odporność - transformacja, koniugacja, transdukcja, plazmidy

• zakwaszenie żołądka i jelit np: kw. cytrynowy, mrówkowy, kw. fumarowy

• PWE - częściej do picia

• zasiedlenie p. pok. korzystną florą: L. acidophilus, L. lactis, Bifidobacterium, Str. faecium

• antyhistaminica, nasercowe, trankwilizery

Piśmiennictwo:

1. wykłady - Epizootiologia