Marek Hłasko - 'Pamiętasz, Wanda'

Marek Hłasko

Pamietasz, Wanda

Daleko w ciemno

ść

wybiega ulica. Jest to wła

ciwie taka sama ulica, jakich

dziesi

tki s

w naszym i innym mie

cie, a jednak... Jej domy ze zmrokiem trac

swój zarys, w dzie

wrzynaj

w jasne niefrasobliwe wiosenne niebo; w

podwórkach na balkonach wisz

kolorowe bety... wi

c wła

nie taka normalna

zwykła ulica, nie ma w niej nic zgoła nadzwyczajnego: ani ładna – ani brzydka.

sto pytam: co mnie tak wi

ąŜ

e z t

zwykł

ulic

? Nie umiem sobie na to

odpowiedzie

. Dalekie

wiatł

Dworca Gda

skiego mrugaj

niepewnie: zielone,

niebieskie.

Wyje gdzie

daleko parowóz, rozdziera gwałtownie cisz

wieczorn

tak

niespodziewanie,

e a

drgn

ła

i przytuliła

silniej do mnie. Teraz ju

wła

nie

wiem, wła

nie teraz, gdy idziemy razem, gdy widz

twój łagodny profil z zadartym

noskiem, jasne włoski, które rozwiewa wieczorny wiatr – wiem, dlaczego kocham

zwykła ulic

, dlaczego kot miauczy przyja

nie, dlaczego przykro mi jest, gdy

widz

płacz

ce dziecko, jak podnosi brudne pi

stki do oczu – to wszystko wła

nie

dzi

ki Tobie.

e nawet sama si

nie domy

lasz, gdy tak idziesz koło mnie w swojej

powiewnej sukieneczce, machaj

c zerwan

gał

. Nie, nie mo

esz si

domy

, jak bardzo Ci

kocham. Ciebie, twoje włosy, ki

ść

bzu w Twojej r

ce.

Czuje łagodne ciepło Twojego ramienia, przytulam policzek do Twoich jasnych,

kkich włosów, chłon

nozdrzami ich delikatny, cierpki zapach, w milczeniu

ciskam Twoj

mał

, ciepł

dło

. Kochamy si

, jest nas dwoje, a przecie

tworzymy jednego człowieka, my

limy razem, czujemy razem: jest nam dobrze.

Idziemy razem przytuleni do siebie, nie widzimy mijaj

cych nas ludzi,

wyskakujemy spod przeje

cych samochodów; ten mały grubas, który wpadł

na nas, jest taki zagniewany. Ze zło

poprawia okulary, mruczy co

pod nosem,

dlaczego?

miejemy si

troch

z niego – troch

do siebie. Stajemy na wiadukcie

Gda

skiego Dworca, szepczesz:

„Wyjmij r

z kieszeni”.

Wpatrujemy si

w migoc

ce kolorowe

wiatła semaforów, stoimy cichutko

przytuleni do siebie, a

spłoszył nas znowu j

kliwy ryk parowozu. Schodzimy na

dół; mija nas grupa robotników z metra: chudy i wysoki jak tyka chmielowa zajrzał

Ci w twarz i cmokn

ł z uznaniem, ładna jeste

. Przytulasz oburzona do mnie, a ja

tnie ucałowałbym go. Ludzie patrz

za nami z sympati

, znajomy dozorca

kłania nam si

, przez chwil

rozmawiamy z nieznajomym łysym panem, który prosi

mnie o ogie

. On uchyla kapelusza, ja w zakłopotaniu targam swoj

rozwichrzon

czupryn

i znów, idziemy razem.

Pomy

l sobie, jak to cudownie,

e nie czujemy si

obco i wrogo w

ród tych

wszystkich ludzi, spaw, maszyn.

e wszystko jest nasze chłodny asfalt ulicy, po

którym idziemy, niebo, które ma teraz kolor Twoich oczu, drzewo, z którego

zerwała

przed chwil

gał

akacji i wró

ysz z niej: „Kocha nie kocha...”

wyrywam ci j

z r

ki – kocha, przecie

kocha.

miejesz si

i ja si

miej

. Czeka

nas nasz dom, w którym wszystko jest pi

kne, nawet ten mały kulawy stolik,

któremu codziennie przybijamy nog

. Zamek w drzwiach chrobocze tak swojsko.

Stoimy teraz obok siebie na balkonie, ogarniam Ci

ramieniem, odsuwasz si

łagodnie szepcz

c: „Csss, Malinowska patrzy”:.

miej

c si

całuj

twoje ciepłe

usta, na s

siednim balkonie Malinowska mru

y oczy.

Pod nami miasto usypia. Ko

grzechocze podkowami po bruku, dozorca ze

zgrzytem zamyka nasz

bram

, m

ąŜ

Malinowskiej w

lizguje si

jak piskorz, aby

nie płaci

nocnego.

Kierowca kln

c zamyka mask

nawalonego samochodu i patrzy w niebo,

jakby stamt

d oczekiwał pomocy w naprawie. Zapada noc, pomału wykre

la z pola

naszego widzenia ulice i place, pachnie słodko bez, dentysta gra na pianinie i

piewa swym becz

cym głosem.

Gwiazdy, które zapalaj

na niebie, migoc

w Twoich oczach. Milczymy.

Silnik zaskoczył, kierowca z zadowoleniem trzaska drzwiami,

ona woła dentyst

na kolacj

, dziecko s

siadki zaczyna swoj

cowieczorn

serenad

. A nasza miło

ść

nie ko

czy si

wicie, b

dzie trwa

wiecznie, b

dzie mocna jak ci ludzie, z

którymi pójdziemy rano do pracy, prawda? A pami

tasz? Widz

e pami

tasz,

przytulasz si

w milczeniu do mnie, czuj

e nie chcesz tych wspomnie

e nie

chcesz psu

tego wieczoru pachn

cego bzami. Słyszysz ten daleki

abi rechot,

bzykanie koników polnych? No dobrze, nie b

dziemy wspomina

Rustecki pobiegł w po

piechu do okienka. Gdy

pieszył si

i biegał po

podwórku, jego kulawa noga. Zataczaj

ca niezdarne kr

gi, działała nader

sprawnie.

- Wszyscy ju

wyjechali? – wyrzucił z siebie jednym tchem.

Dyspozytor Kokoszka, stateczny, powolny, o obwisłym brzuchu, spojrzał na

tablic

- Jeszcze Stefana nie ma.

Techniczny zakl

ł.

- Pewno znowu si

zachlał. To jest człowiek, jak boga kocham.

- Zaraz nadejdzie – mrukn

ł dyspozytor.

W tej chwili w okienku pojawiła si

głowa Stefana.

- Sto siedem – podał numer wozu.

Rustecki spojrzał na jego blad

, pomi

twarz z podpuchni

tymi oczami i

cił Kokoszk

w bok.

- A co nie mówiłem? Znowu po pija

stwie.

- No i co mu pan zrobisz? – pyta oboj

tnie Kokoszka.

- Wyrzuc

, na zbity pysk

Kokoszka wzruszył ramionami.

- Nie wolno mu?

Stefan podszedł do wozu. W głowie szumiało mu jeszcze po wczorajszej

pijatyce , pod powiekami czuł piasek. Bł

dnie sprawdził oliw

, zapu

cił silnik i nie

czekaj

c na rozgrzanie ruszył z miejsca. Rustecki spojrzał za nim ze zło

- On zapiłuje tego d

emsa – zobaczysz pan.

Dyspozytor u

miechn

ł si

zgry

liwie.

- Chcecie młodzie

– macie młodzie

Stefan leciał przez puste jeszcze ulice. Z bazy na port handlowy miał ładne

par

kilometrów. Spojrzał na zegarek: dochodziła szósta. Był ju

spó

niony, dodał

gazu, a

dono

ny gong silnika przeszedł w jednostajny bucz

cy j

k. Opu

cił

przedni

szyb

– powietrze silnym strumieniem uderzyło mu w twarz i potargało

włosy. Mo

e otrze

wiej

troch

– pomy

lał. – Ile tego wczoraj było, cholera. I jak to

było potem? Stasiek ju

całkiem trup, Henek kupił jeszcze flaszk

, a dalej? Dalej

rozwiewało si

. Czyje

zamazane twarze, skrzecz

ce głosy, dobiegaj

ce przez

mgł

, obcy własny głos, ranne przebudzenie w butach, w ubraniu.

Z nieprzepisow

szybko

wjechał na teren portu, a

stra

nik na branie

zachłysn

ł si

z oburzenia. Podstawił wóz pod ramp

i ruszył na poszukiwanie

Henka. Znalazł go w k

cie magazynu, jak zlewał pod kranem swoje jasne, a

przesady barankowe włosy. Uderzył go w plecy, a

tamtemu woda poleciała za

koszul

- No jak, Heniu, kak pa

ywajesz?

kała wyszczerzył w u

miechu swoje drobne mysie z

by.

- Daj ty spokój, ale było tego wczoraj. Chyba ze dwa litry. A Stasiek – trup.

- Nie ma go dzisiaj w robocie?

- A sk

d. Szewski poniedziałek sobie zrobił. A ty jak si

czujesz?

Kami

ski usiłował si

miechn

ąć

- Jak złoto. Ale trzeba b

dzie si

chyba zaprawi

, co?

Wysupłali z kieszeni ostanie drobne. Henek skrzywił si

- Starczy?

- Musi. Na czterdziestk

starczy, skocz, Heniu.

Wstrz

saj

c si

pili ukryci w koncie magazynu .Zaprawka nale

ała do

codziennego rytuału.

- Co dzisiaj wozimy?

- Warzywo

- O cholera, znowu po fajrant.

Pami

tasz? Tak było codziennie. Ci

gle bez grosza, ci

gle pijany.

Przemykałem si

chyłkiem pod obstrzałem ludzkich pogardliwych spojrze

Patrzyli rozmaicie; jedni z u

miechem pełnym pobła

liwo

ci: „Trudno musi pi

–

alkoholik”, drudzy wr

cz z pogard

, gdy czasami prosiłem o po

yczk

Organizacja kazała mi si

leczy

. Brałem antabusy przez par

tygodni, a potem

znowu, po kamary

sku. Heniek mówił: „Stefan łamiesz si

?” – Nie, nie łamałem

. Zacz

łem unika

ludzi, zamykałem si

w sobie. Nocami przychodziły rozmaite

postacie bez głów i r

k. Straszyły, rozrywały moje ciało, chichotały obł

czo.

Wtedy zacz

ło si

ze mn

dzia

dziwnego. Twarze ludzkie były

jednakowe – wszystkie młode, stare , brzydkie. Wtedy sam spróbowałem przesta

– ale ju

nie mogłem.

Wtedy Ty zacz

ła

u nas pracowa

. Było chyba lato – prawda? Była

opalona

na taki złocisty kolor; twój nosek był obsypany piegami. Na fartuszku miała

znaczek zetempowski.

Siedziała

w swojej centralce telefonicznej, przychodzili

my razem do pracy,

jeszcze wtedy na szóst

. Nie znali

my si

. Dopiero wtedy, jak przechodz

c obok

Ciebie zatoczyłem si

, spojrzała

ze zdumieniem. My

lała

pewnie,

e to

zaczepka. Dopiero Rustecki podszedł do Ciebie i powiedział Ci na ucho –

zrozumiała

. Widziałem jak machn

ł r

, wiedziałem dobrze, co Ci powiedział

„Tłumaczyli

my wszyscy – nic nie pomaga. Trzymamy go przez ...”

Wła

nie przez co?

Sam cz

sto zastanawiałem si

: przecie

powinni mnie dawno wyrzuci

Wszyscy pokazywali mnie palcami, te stare paniusie z ksi

gowo

ci a

oczy

przymykały, gdy przechodziłem obok nich. Cała baza wiedziała,

e takich jak

Kami

ski to „ nie ma , nie było i nie potrzeba”, jak mówił

artobliwie Kokoszka.

Niektórzy mówili: „Wyrzu

cie go, do cholery, co to – szpital dla alkoholików?”

Wła

nie tego dnia po pracy podeszła

do mojego d

emsa. Zacz

my rozmawia

Chwil

milczała

, zakłopotana wpatruj

c si

w moje przekrwione białka ( im

zawdzi

czam przezwisko „Angor”). Twój fartuszek miał na łokciu tak

male

cer

. Pami

tasz Wanda?

Pal

c papierosa przygl

dał si

, jak robotnicy ko

czyli l

dowa

wóz.

Samochód był naładowany warzywami pod sam

plandek

, nawet na

opuszczonym na ła

cuchach borcie stały kosze z warzywami.

- Nakitowali chyba z pi

ęć

ton – pomy

lał i schylił si

eby zobaczy

, czy

resory nie siadły. Nie. Pot

ęŜ

ny d

ems wytrzymywał takie ładunki. Zgniótł

niedopałek papierosa i ruszył szuka

konwojenta. Zobaczył go, jak kłócił si

magazynierem o towar. Magazynier, z w

ciekło

ci purpurowy, wymachiwał

tamtemu przed nosem plikiem kwitów.

- Waga jest – krzyczał – jest! No to czego?

- Oho, Henek robi go na wadze – przemkn

ło Stefanowi przez my

Wskoczył na ramp

- Co jest, panie Zdzisiu? – zapytał magazyniera.

Stary odwrócił si

- No co, wariata szuka! Ma wag

i fartu szuka!

Henek u

miechn

ł si

krzywo, odsłaniaj

c spróchniałe pie

ki.

- Nie krzycz pan. Czego pan krzyczysz? Ile pan tary daje?

Malinowski miał starcz

, pomarszczon

twarz, bezz

bne zakl

ęś

te usta,

spod których wystoperczał podbródek: ostry, obro

ty siwo brudn

szczecina.

Gdy zdenerwował si

, nie mo

na go było zrozumie

: słycha

było pomlaskiwanie

bezz

bnej szcz

ki. Krzycz

c wyrzucał z siebie strugi

liny. Malinowski bryzgn

ł na

Stefana, a

ten odskoczył, wycieraj

c twarz r

kawem.

- Ile twój wóz wa

ems wa

ył cztery osiemset, ale bez „bli

niaków” waga malała o przeszło

trzysta kilo.

- Cztery osiemset – skłamał bez zaj

kni

cia.

Stary a

podskoczył.

- Wariata szukacie? – klapn

ł – tłumacz

wam przecie

...

- Nie tłumacz pan – przerwał mu Henek. Swojej przyjaciółce mo

esz pan

tłumaczy

eby si

nie martwiła, ze wiesz pan co. Stefan, daj no ksi

ąŜ

Kami

ski wyci

ł ksi

ąŜ

Napisane było czarno na białym cztery osiemset.

- No i co? – podsun

ł mu pod nos.

Malinowski westchn

ł. Zakl

sły podbródek opadł

ało

nie.

- Chłopaki – powiedział - nie róbcie mnie na wadze. Nie mam z czego

dokłada

, a ju

raz wpadłem.

W głosie jego zabrzmiały błagalne nutki. Stefan odwrócił głow

. Porwała go

zło

ść

na Henka. Co ten stary człowiek mógł poradzi

przeciw bandzie złodziei,

która go zgodnie okradała? Z czego miał dokłada

? Wiedział dobrze,

e Henek

zrobił go na ładne par

złotych.

Ale Henek pokwitował ju

towar.

- Odje

aj. Stefan.

Stefan ruszył z miejsca. Henek w biegu wskoczył do szoferki i waln

ł Stefana

w plecy.

- No?

To „no” miało by

zaczepk

do pochwały ze strony Stefana „Globus” Henka

dobrze pracował. Ale Stefan nic nie odpowiedział.

- Z czego on doło

y my

lał Stefan – z czego?

Nie były to wyrzuty sumienia. Nie po raz pierwszy „kombinowali” z Henkiem.

Fors

mieli zawsze, wódka , dziwy, oko. Pili razem od trzech prawie lat: dzie

w dzie

A – pomy

lał – gówno mnie to obchodzi. Jak frajer – niech dokłada. Bi

frajerów – to była

yciowa zasada i Stefan trzymał si

jej nogami i r

kami.

W ostatnim sklepie w Falenicy sprzedał kierowniczce sklepu lewy towar.

Henek od razu kupił wód

, zagrych

. Od długiego czasu obsługiwał wu-es-

esy na trasie Warszawa – Falenica, była to tak zwana „zielona Warszawa”. Tu było

najlepiej: gliny nie łapali, z wu-es-esu te

nikt nie zagl

dał. I wypi

na było czy

jaki

lewy kurs...

Wracaj

c do bazy zatrzymywali si

za Miedzeszynem. Wyci

li z wozu

siedzenia i rozło

yli si

wygodnie na trawie. Jednym pchni

ciem dłoni Henek

otworzył flaszk

i podał Stefanowi.

- Masz, ci

Stefan si

ł po butelk

, zawahał si

chwil

i oddał Henkowi z powrotem:

- Pij, pij. Ja potem wypij

. Dzisiaj lotna łapie na mie

cie – skłamał. Nie bał si

lotnej kontroli z MO. Czuł si

po prostu nie sosie...

Henek palcem naznaczył lini

na flaszce i podniósł j

do ust. Pił na otwarte

gardło; wódka przelatywała z gulgotem. Wypił co do jednego milimetra: tyle dla

mnie – tyle dla Stefana.

Stefan le

ał na wznak. Niebo było czyste, daleko ganiały si

małe.

Strz

piaste obłoczki. Lekki wiatr przynosił ze sob

zapach ziemi, bzu, trawy. Nie

doko

czona flaszka walała si

na trawie.

Henek zacz

piewa

: tak ni z ego ni z owego. Głos miał wysoki, wibruj

nabrzmiały z t

sknoty do własnych piosenek. Ach, pod ten głos mandolina albo

guzikówka.

Ujrzałem j

ród firanek okna,

Ujrzałem, gdy w obj

ciach trzymał j

Z rozpaczy swej chwyciłem za rewolwer,

By skaza

za straszn

podło

ść

jej...

Strzeliłem raz, trupem padli oboje,

Mierzyłem tak, by prosto w serce jej...

Ach, Bo

e mój, naraz zabiłem dwoje...

Wpatrywali si

w niebo, w jasne i pogodne niebo. Ziemia pachniała upajaj

co,

powietrze było czyste, łagodne. I sk

d tu nagle ten głos: przepity, płaski, chrypi

ało

nie.

Wysoko nad głow

wierkotały wróble, za laskiem zaklekotał bociek.

O kim, o czym tedy my

lałem – nie wiem. Mo

e o swoim brudnym

yciu, a

e ... o Tobie? Dalekie wspomnienia powracały z bardzo daleka, krystalizowały

we mgle jaki

zdarze

, wspomnie

. Wypływały na wierzch, to znów, to znów

nie mogłem ich odszuka

: zacierały si

w perspektywie lat, gubiły w gmatwaninie

spraw ludzkich. Henek zawodził swoim podwórzowym głosem „Szesna

cie lat

zienia si

nie bije, szesna

cie lat to fraszka dla mnie jest”. Wtedy na skrawku

zmi

tej trawy pod Miedzeszynem, zrodziło si

we mnie pragnienie, pragnienie

czego

lepszego, pi

kniejszego od tamtej na wpół wypitej butelki i zdartej piosenki

o nieszcz

ęś

liwym zabójcy. Uczepiłem si

tego, ale nie wiedziałem, co robi

, jak?

Angor, Angor, Angor, Rustecki, baza, nawet ten stary d

ems z demobilu. My

kł

biły mi si

pod czaszk

, wybiegały i wracały z powrotem. I wiesz, wtedy

wła

nie, wtedy pomysłem o tobie. Dlaczego? – nie wiem. Mo

e o

ywiaj

ca ziemia

pachniała tak upajaj

co, a mo

e niebo miało kolor Twoich oczu? Powracał do

mnie Twój obraz – takiej, jak

zobaczyłem Ciebie pierwszego dnia: w tym czarnym

fartuszku z male

cer

. I wiesz co?

Wtedy, tak – wła

nie zrozumiałem, no po prostu,

e Ci

kocham. Wtedy

zrozumiałem, ze musze jako

inaczej, jako

lepiej

. Była wtedy wiosna:

pachn

ca, niefrasobliwa.

Poderwałem si

, kopn

łem butelk

, a

potoczyła si

do płytkiego rowu,

skoczyłem do wozu tak gwałtownie,

e Henek dopadł mnie w biegu i rwałem do

Ciebie. Och, gdyby d

ems mógł nad

ąŜ

za moimi my

lami, za pragnieniem

zobaczenia Ciebie. Strzałka biła pi

ęć

dziesi

t mil, silnik rozdzierał powietrze swoim

wysokim rykiem. Blady ze strachu Henek łapał mnie za r

ce.... Chciałem tylko ci

zobaczy

, usłysze

Twój głos... Stan

łem jak głupi przed drzwiami Twojej

centralki, Henek latał po placu i krzyczał,

e Angor zwariował.

Stałem minut

, dwie, piec, w ko

cu zapukałem. U

miechn

ła

do mnie,

ten u

miech przyniósł ze sob

i bł

kit nieba pod Miedzeszynem, i zapach pól...

wtedy w my

li nazwałem Ci

– Wiosenk

- Ja ci

cej broni

nie b

– powiedział Stolarczyk – chcesz to chlaj. Ale

wtedy ja pierwszy -waln

ł kułakiem w pier

– postawi

wniosek: wywali

na zbity

łeb. Rozumiesz? I to ty młodzie

owiec, cholera, zamiast da

przykład, to... ech...

gada

nie chce, pomocników rozpijasz, wóz haratasz...

- Tylko nie wóz – warkn

ł Kami

ski.

- Mniejsza z tym. Nie chcemy – poło

ył nacisk na tym słowie – pi-ja-ków. I to

ja – pacn

ł si

dłoni

w czoło – dawałem słowo, gwarantowałem,

e Kami

ski nie

dzie pił. Do przychodni za r

czk

my ci

wszyscy po kolei prowadzili –

chodzisz?

- Nie – mrukn

ł.

- Dlaczego?

- Nie mam czasu.

- A co robisz po pracy – wstrzymał krótk

pauz

– chlasz? No to faktycznie

nie masz czasu.

- A po choler

chodził? Ju

i tak wszyscy wiedz

e pije, co? Ju

i tak

dy: Kami

ski opój, do cholery, nie potrzebuj

niczyjej łaski, Zreszt

: po co ta

mowa?

Stolarczyk ochłon

ł. Popatrzył przez chwil

na Kami

skiego, odwrócił si

cie i odszedł.

- Jak sobie chcesz - rzucił na po

egnanie. Kto

Stefana uj

ł za rami

Odwrócił si

- Henek.

- Stefan ty wisz. Niech oni ci

w dup

przez bibułk

pocałuj

. My

li,

e jak jest

przewodnicz

cym Rady Zakładowej, to ju

mu wszystko wolno? Niech si

nie

wchrzania w nie swoje sprawy...

Stefan popatrzył chwil

ółte kocie

renice tamtego. Targn

ła nim zło

ść

- Ty si

nie wchrzaniaj w nie swoje sprawy. Odejd

...

- Angor, co

ty głupi - łamiesz si

- Tylko nie Angor. Won, no ju

- krzykn

ł prawie.

zatrz

sł si

ze zło

ci.

Rzuc

ten cały bajzel w choler

– my

lał, id

c do wozu – łask

robi

czy co?

Robot

wsz

dzie znajd

Ale zrobiło mu si

nagle

al tego szeregu samochodów stoj

cych na placu,

hałasów dobiegaj

cych z warsztatu, kulawej postaci Rusteckiego biegaj

cego po

placu, gor

czkowego rytmu wyt

ęŜ

onej pracy w bazie, a wreszcie swego

ycia,

zmarnowanego, brudnego, przepitego w bramach i gruzach. Przypomniał mu si

ten dzie

w lasku pod Miedzeszynem, czyste wiosenne niebo, Wanda.

- Czy pan musi pi

? - Zapytała wtedy.

czubki uszu zrobiły mu si

purpurowe ze wstydu. Chwil

stał w milczeniu,

patrz

c t

po przed siebie, zanim wykrztusił:

- Nie.

Potem unikał jej. Dziwna to był

miło

ść

: ukryta w sobie, gorzka, przeklinana to

znów czczona jak sakrament. Smukła dziewczyna z centralki była symbolem

czego

lepszego, nieosi

galnego. Krótko wtedy rozmawiali. Siedział, jak zwykle,

milcz

cy, skryty, ze wzrokiem wbitym w ziemi

. Czuł si

w jej obecno

ci jak

niepotrzebny mebel w pokoju, próbował

artowa

: nie wychodziło. Potem widział j

kiedy

ulic

, ale nie miał odwagi podej

ść

. Uczucie beznadziejno

ci,

zniech

cenia pot

gowało si

z dnia na dzie

. Na to nie było rady, nie pomagała

butelka i prze

arty głos Henka.

Po co wtedy poszedłem do Ciebie? Czego chciałem? Rozmawiali

my krótko

na oboj

tne tematy, natarczywe dzwonki przerywały nam co chwila – pami

tasz?

Potem wyszli

my razem z bazy: była ju

jesie

. Szli

my oboje w ten smutny,

mglisty dzie

. Deszcz si

pił bezustannie, spływał nam po twarzach, kału

e wody

rozpluskiwały si

pod nogami.

Taki mglisty, deszczowy dzie

. Ile

my sobie wtedy powiedzieli radosnych i

smutnych rzeczy. Wła

nie w ten dzie

Podłu

ne,

ółtawe

wiatła latar

kładły si

przez cał

długo

ść

jezdni. Opony

przemykaj

cych samochodów syczały na mokrym asfalcie. W takim monotonnym,

uporczywym deszczu wszystko traci swój zarys; drzewa, ulice, ludzkie sprawy.

Bł

ce bez celu w labiryncie zamokłych ulic zaw

drowali a

na Ciepł

. Stefan

zatrzymał si

na chwil

przed jakimi

zgliszczami.

- Tu był kiedy

mój dom – powiedział. - Ciepła dziesi

ęć

Wanda spojrzała na niego z boku. Stał jak zwykle lekko przygarbiony,

zacisn

wszy usta w jakim

gorzkim wyrazie, kosmyk mokrych włosów opadł mu na

czoło, pochylony do przodu patrzył w milczeniu na zwał gruzu, z którego

wystawały pokr

cone tygle.

- Tu był kiedy

mój dom – powtórzyła w my

li usłyszane słowa. Co kryło w

sobie to bezładne rumowisko? I jakby w odpowiedzi na jej my

li za chwil

powiedział, zataczaj

c r

ka łuk nad pogorzeliskiem.

- Wszyscy zostali: matka, brat, ojciec. Ja akurat wyszedłem po wod

Wszyscy.

Chciała mu powiedzie

ciepłego, co

bardzo ludzkiego, ale słowa nie

chciały przej

ść

przez gardło. Sam przerwał milczenie poci

gaj

c j

dalej.

- A tu szósty. Podczas okupacji je

dzili

my tu z chłopakami na sankach. To

w tedy było rozwalone. Chcesz zobaczy

Potakn

ła. Podał jej r

. Zacz

li przeskakiwa

po kupach gruzu porosłego

zielskiem.

- O tu, widzisz? Robiło si

takie sanki ze starych skrzy

, płozy na kant ojciec

cinał piłk

, potem obijało si

płozy ta

, kładło si

na brzuch i z gruzów w dół.

W cale nie chciały i

ść

, takie były ci

ęŜ

kie i niezdarne. Tam z ceglanej przychodził

do nas taki chłopiec.

Jego tata był lekarzem czy diabli wiedz

kim. On miał sanki; lekkie, długie,

siedzenia wyplatane ze skóry, wszystkie chłopaki marzyli wtedy o takich sankach.

A było nas na Ciepłej wtedy: Borkowszczaki, Jankowscy, Gienek Balcerzak.

– Zacz

ł wylicza

na palcach.

- A wiesz, w lecie to kombinowało si

dwa ło

yska, deski zbijało si

rzemieniem – i hulajnoga. Sto metrów asfaltu w jedn

i sto w drug

. Czasem ojciec

dał par

groszy, to szło si

na Pa

. Tam mieszkał taki facet, co rowery

wypo

yczał po dwadzie

cia złotych za godzin

, za legitymacj

albo kartki.

To była najwi

ksza rado

ść

, jechało si

, z tyłu na sznurku biegł chłopak

wła

ciciela. Na rogu Twardej był taki „lekarz lalek”. Od niego kupowało si

takie

zeszyty – „Ken Maynard”, „Zorro – je

dziec w masce”’ „Lord Lister, czyli tajemniczy

nieznajomy”, „Jerzy Rolicz, bohaterski chłopiec”. Wszyscy czytali z całego

podwórka. A potem zabawa: szło si

do Haberbuscha po „kapsle” od butelek i

„nawalana” w kowboi.

Przerwał na chwil

zdumiony długo

własnej oracji i spojrzał na ni

Przykucn

ła na stercie cegieł i patrzyła na niego.

- No mów dalej – poprosiła.

Mówił bezładnie; to uciekaj

c w przeszło

ść

, to si

gaj

c do dnia dzisiejszego.

Dziwna to była opowie

ść

bez pocz

tku i ko

ca., pogmatwana jak

ycie tego

chłopca; raz tragiczna, raz

mieszna, nierówna, przerywana, wyrzucana z pasj

gł

bi duszy, to znów snuj

ca si

leniwie, monotonna jak ten deszcz dzisiejszy.

- Podczas powstania wszystko diabli wzi

li, dom, rodzin

. Z obozu z

Pruszkowie wyjechałem do znajomych w Mszczonowie. Mieli tam młyn. Je

ść

dostałem, ale tam ju

musiałem harowa

. Po wyzwoleniu prysn

łem do ciotki do

Wrocławia, chodziłem troch

do szkoły. Potem ciotka umarła i znowu sam. Wtedy

zacz

łem pracowa

. „Arkadia-Dancing Bar”. W nocy, ju

po wszystkim

froterowałem posadzki, myłem zarzygan

toalet

. Na razie za samo

arcie,

pieni

dzy nie doczekałem si

. Potem w hotelu – za pikolaka. Mundurek,

czapeczka – a na noc go

ciom dziwki sprowadzałem ze Stawowej. Po sto złoty od

łebka. Rozumiesz? Przerwał i szarpn

ł j

za r

- Wanda!

Podniosła na niego oczy.

- Co?

- Nie, nic – powiedział i za

miał si

krótko.

miech zabrzmiał nieszczerze jak zgrzyt metalu po szkle. Wanda zrozumiała

go to było jak spowied

. Odsłaniał przed ni

cał

zgryzot

swego

ycia –

ycia, o

którym nigdy nikomu nie mówił. To wiedziała. Przeszło

ść

jego był

nie jasna,

pogmatwana. Był zawsze skryty, milcz

cy, zamkni

ty w sobie i pił na umór, po

szewsku z dnia na dzie

, do ostatniego grosza. Przekrwione oczy – Angor. Unikał

podnoszenia r

ki – dr

ały mu jak starcowi. Ka

dy palec podrygiwał osobno,

histerycznie. Nie usuwano go tylko dlatego,, ze nie miał ani rodziny, ani nikogo

bliskiego. Mieszkał gdzie

katem u takiego samego pijaczyny jak on.

Ludzi ciekawiła ta posta

młoda, zgarbiona, zamkni

ta w sobie, z wyrazem

jakie

beznadziejno

ci wyrytej na twarzy. Zamkni

ty milcz

cy – a teraz ta

spowied

? Wanda wiedziała,

e trzeba mu teraz da

ciepłego, jaka

matczyn

pieszczot

, której nie miał.

Wstała i przytuliła si

do niego swoim gor

cym, dziewcz

cym ciałem. Oczy

ich spotkały si

na jeden krótki moment, przebiegły po sobie spojrzeniem. Całowali

ród ulewnego deszczu, w

ród gruzów. Czuła na ustach słony smak jego łez

spływaj

cych ciurkiem po policzkach.

Nie mówili nic. Słowa były niepotrzebne. Ich szcz

ęś

cie pot

gowało to wła

nie,

ze rozumieli si

bez słow.

Szli potem razem, wtuleni w siebie, wymarłymi ulicami; na mokrych trotuarach

rozmazywały si

ich cienie; podłu

ne, fantastyczne, zmieniaj

ce si

wietle

mijanych latar

. Tak ich zastał poranek, który wschodził nad domami szary,

mglisty.

- Je

dziłem na paj

ka u prywatniaka – mówił - miał tward

. Bił o byle co..

Mieszkał w bursie w Legnicy. Ale nie mogłem ju

znie

ść

, dostosowa

tego rygoru.

Zwiałem. Potem...

Potem było rozmaicie. Tego wieczoru opowiedziałem Ci wszystko. Wszystko,

co od lat zamkn

łem w sobie. Słuchała

w milczeniu,

ciskała

moja r

wsłuchiwałem si

w bicie twojego serca, ju

wtedy biły razem.

aden inny wieczór

nie był taki pi

kny jak wła

nie te: szary i rozpłakany. Tak strasznie zmokli

my.

Pami

tasz?

Ile razy potem wyci

gała

mnie z tego wszystkiego. Gdy potem szli

my do

personalnego, aby w podaniach o urlop napisa

lub – ludzie oszaleli. „Złamie Ci

ycie”. „zabije Ci

po pijanemu”, „przepije wszystko”. Wtedy ju

miała

z nich.

Z tym wła

nie u

miechem weszła

w moje

ycie. Twój radosny u

miech był moim

proporcem.

Z błota nie łatwo si

wygrzeba

. Pomagali mi wszyscy. Ty, koledzy,

organizacja. Ka

da cegiełka nowego domu był

dla mnie drogowskazem. Ka

Wasza r

ka, ka

da cegiełka tworzyła te sil

. Która mnie zwróciła – zreszt

czy

tylko mnie?

Kto

kiedy

powiedział,

e nasze

ycie, nasza praca, olbrzymie tempo, jakie

ycie nadaje, to siła brutalna. Nie przypominam ju

sobie, gdzie słyszałem to

zdanie. Ale je

li tak, to szlachetna w swojej brutalno

ci, porywaj

ca jak fala.

Widzisz teraz, gdy stoimy na balkonie zawieszeni nad u

pionym miastem – te

dalekie migoc

wiatła? To

era

, Huta Warszawa, Wesoła, Ziemowit, Fabryki,

domy, ulice, drzewa, dzieci, pola... to wszystko wła

nie tworzy t

porywaj

fal

sił

. Która czuwa nad nami i dzi

ki której jeste

my szcz

ęś

liwi. Kocham Ci

pami

taj, Wanda!