50
Elektronika dla Wszystkich
Do czego to służy?
Odbiór stacji pracujących w zakresie VLF
jest możliwy za pośrednictwem odbiornika
wyposażonego w pasmo długofalowe. Nie-
stety nie wszystkie popularne odbiorniki ra-
diowe mają podzakres fal długich, gdzie pra-
cuje np. stacja I Programu Polskiego Radia
z Solca Kujawskiego (AM-225kHz). Zainte-
resowanie pasmem VLF wzrosło wiosną te-
go roku, kiedy pojawiły się informacje na te-
mat możliwości pracy polskich krótkofalow-
ców w pasmie 136kHz.
Do odbioru amatorskiego pasma 136kHz
należy dysponować odbiornikiem wyposażo-
nym w emisję CW (telegrafia).
W celu odbioru pasma VLF na posiada-
nym odbiorniku można przestroić obwody
wejściowe oraz generator odbiornika bądź
wykorzystać przystawkę w postaci konwer-
tera częstotliwości.
Dzisiaj polecamy to drugie rozwiązanie.
Jak to działa?
Konwerter, niezależnie od układu elektro-
nicznego, posiada jeden stopień przemiany
częstotliwości i umożliwia odbiór w innym
zakresie częstotliwości (rysunek 1).
Schemat ideowy
bardzo prostego
konwertera przed-
stawiono na rysun-
ku 2. Sygnał z an-
teny poprzez filtr
LC (w przypadku
odbioru radiofo-
nicznego może to
być od razu antena
ferrytowa) jest po-
dany na drugą bramkę tranzystora polowego
MOSFET T1 (BF966S). Tranzystor ten pra-
cuje w układzie mieszacza z generatorem.
W układzie pierwszej bramki tego tranzy-
stora znajduje się rezonator piezoceramiczny
lub kwarcowy i dzięki dodatniemu sprzęże-
niu zwrotnemu, uzyskanemu za pośrednic-
twem kondensatorów C3 i C4, w obwodzie
źródła powstają oscylacje o częstotliwości
znamionowej rezonatora.
W obwodzie drenu tranzystora pojawia
się suma i różnica częstotliwości składowych
procesu mieszania. Sygnał o właściwej czę-
stotliwości jest wyselekcjonowany w torze
wejściowym odbiornika.
Montaż i uruchomienie
Cały układ elektryczny konwertera zmonto-
wano na płytce laminowanej o wymiarach
25x25mm (jednostronnej lub dwustronnej),
na której wyfrezowano pola lutownicze
(„wysepki”) zgodnie z rysunkiem 3. Do po-
wstałych wysepek przylutowano elementy
elektroniczne, skracając ich wyprowadzenia
do niezbędnych długości. Zaleca się użycie
rezystorów i kondensatorów typu SMD.
Montaż metodą powierzchniową jest wska-
zany, bowiem nie trzeba wtedy wiercić otwo-
rów, trawić płytki drukowanej i układ może
być wykonany nawet przez mniej doświad-
czonych elektroników.
Do wykonania punktów lutowniczych
można użyć nawet brzeszczotu do metalu.
Jeżeli w układzie zastosowano wszystkie
elementy sprawne, to uruchomie-
nie może sprowadzić się do usta-
wienia zewnętrznego obwodu an-
tenowego. Wskazane jest, by
w pierwszej kolejności sprawdzić,
czy pracuje generator. Do tej
czynności można użyć multimetru
V-640 z sondą w.cz. oraz często-
ściomierza cyfrowego podłączo-
nego do rezystora R4 poprzez
kondensator o niewielkiej pojem-
ności, np. 10pF. Jeżeli stwierdzi-
my, że generator pracuje popraw-
nie, to pozostaje tylko ustawić ob-
wód L1C1 na maksimum siły
odbieranego sygnału. Do tej czynności najle-
piej jest użyć generatora sygnałowego.
Jak już wspomniano, konwerter - w zależ-
ności od wartości LC - umożliwia odbiór sta-
cji Warszawa I 225kHz za pośrednictwem ra-
dioodbiornika wyposażonego w zakres fal śre-
dnich (1225kHz) bądź wycinka pasma ama-
torskiego VLF (135,7-137,8kHz) za pomocą
typowego odbiornika amatorskiego 80m.
W tym drugim przypadku odbiornik musi
mieć możliwość stabilnego odbioru sygna-
łów telegraficznych CW. Przy zastosowaniu
rezonatora 3,5MHz odbiór będzie na skali
w zakresie od 3635,7 do 3637,8kHz.
Do odbioru Warszawy I na falach dłu-
gich istniejący obwód radioodbiornika
z anteną ferrytową należy przestroić na za-
kres 225kHz poprzez dołączenie dodatko-
wego kondensatora (obliczyć lub dobrać
doświadczalnie).
W przypadku odbioru pasma amator-
skiego 136kHz do wejścia opisanego kon-
wertera można użyć anteny ramowej (cewki
L1), wykonanej w postaci kwadratu o boku
co najmniej 1m z czterdziestoma pięcioma
zwojami drutu + dobrany kondensator C1
do rezonansu.
Ciąg dalszy na stronie51.
+
+
KK
KK
oo
oo
nn
nn
w
w
w
w
ee
ee
rr
rr
tt
tt
ee
ee
rr
rr
Rys. 1
Rys. 2 Schermat ideowy
Rys. 3
