30

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

Prace oryginalne 

koło naukowe STn przy 

Zakładzie Psychologii 

Wydziału opieki 

Zdrowotnej Śląskiego 

uniwersytetu medycznego 

w katowicach
Katarzyna Sygulla,  

Adrian Smędowski, 

Agnieszka Szatan  

studenci VI roku  

Wydziału Lekarskiego  

w Zabrzu, SUM w Katowicach
Zakład Psychologii 

Wydziału opieki 

Zdrowotnej Śląskiego 

uniwersytetu medycznego 

w katowicach
Alicja Michalak,  

mgr psychologii 

Asystent, opiekun Koła 

Naukowego STN

Potrzeby i oczekiwania kobiet ciężarnych 

dotyczące opieki okołoporodowej – czy 

trudno je spełnić?

needs and expectations of pregnant women about perinatal care –  

– are they difficult to fulfill?

Katarzyna Sygulla, Adrian Smędowski, Agnieszka Szatan, Alicja Michalak

Słowa kluczowe:

  położne, poród, ocena sytuacji, rola partnera, ciąża, świadomość, wsparcie

key words:

 

midwives, delivery, perception, role of the partner, pregnancy, awareness, support 

Streszczenie: 

celem

 pracy była analiza postrzegania porodu oraz obaw z nim związanych przez przy-

szłych rodziców, a także porównanie oczekiwań kobiet ciężarnych i opinii położnych odnośnie do opieki około-

porodowej. 

materiał i metoda. 

Grupę badaną stanowiło 96 osób – 32 położne oraz 32 pary – uczestnicy 

zajęć w szkołach rodzenia oraz pacjenci gabinetu ginekologicznego. W badaniu zastosowano w zmodyfikowa-

nych wersjach Kwestionariusz Oceny Sytuacji, Kwestionariusz Stanu Emocjonalnego, Kwestionariusz Samopo-

czucia, Skalę Lęku i Depresji HAD oraz anonimowe ankiety przygotowane na potrzeby badania. 

wyniki.  

W badanej grupie średnia wieku kobiet wynosiła 28,2±4,2 roku; mężczyzn 30,6±5,4; średni staż pracy położnych 

16,6±9,8 roku. Ciężarne traktują poród w większym niż położne stopniu jako wyzwanie i zagrożenie (p<0,001). 

Przyszli ojcowie postrzegają poród głównie jako sytuację wyzwania (p<0,05), dla położnych jest to w większym 

stopniu zagrożenie (p<0,01). Zdaniem większości położnych (53,5%) wiedza przyszłych rodziców na temat 

ciąży i porodu jest niewystarczająca, mimo ich uczestnictwa w zajęciach szkoły rodzenia, które 97% położnych 

uważa za wartościowe. Większość mężczyzn (68,8%) zamierza uczestniczyć w porodzie rodzinnym. Położne 

wskazują na potrzebę zapewnienia większej intymności i komfortu oraz miłej atmosfery na bloku porodowym, 

a także na liczne korzyści z udziału ojca dziecka we wszystkich etapach ciąży. 

wnioski. 

Dla kobiet ciężarnych 

i położnych poród jest przede wszystkim sytuacją zagrożenia, natomiast dla mężczyzn – wyzwaniem. Obawy 

przyszłych rodziców dotyczą głównie zdrowia dziecka. Aby udzielić skutecznego wsparcia badanym rodzącym, 

potrzebna jest przede wszystkim życzliwość i zaangażowanie. Zdaniem położnych wiedza przyszłych rodziców 

na temat ciąży i porodu jest niewystarczająca, pomimo odbywanych przez nich zajęć w szkołach rodzenia.

abstract:

 

The aim 

of the work was analyzing the perception of delivery by future parents and the opinion of 

midwives about their knowledge connected with the delivery, as well as recognizing the expectations of pregnant 

women in perinatal period. 

material and method. 

The examined group consisted of 96 people – 32 mid- 

wives and 32 couples – participants of the antenatal classes and gynecologist’s patients. In the examination we used 

modified versions of the Questionnaires: of Situation’s Evaluation, of Emotional State, of Physical and Mental 

State, the Hospital Anxiety and Depression Scale and anonymous questionnaires prepared for the examination. 

results. 

In the examined group the mean age of women was 28.2±4.2 years; of men 30.6±5.4; average work 

experience of midwives 16.6±9.8 years. Pregnant women treat the childbirth to a larger extent than midwives 

as challenging and threatening (<0.001). Future fathers perceive the childbirth mainly as the situation of the 

challenge (p<0.05), for midwives it is to larger extent threatening (p<0.01). According to majority of midwives 

(53.5%) the knowledge of future parents about pregnancy and delivery is insufficient, however 97% of them 

regard antenatal classes as useful for them. Majority of partners (68.8%) is going to participate in the family 

childbirth. Midwives are pointing out to the need of providing more intimacy, comfort and nice atmosphere in 

the delivery room, as well as to numerous advantages of the participation of the father of the child in all stages 

of pregnancy. 

conclusions. 

For women the delivery is mainly the situation of danger, for men – challenge. In 

order to grant the effective support to pregnant women, above all kindness is necessary. In the opinion of mid-

wives knowledge of future parents about pregnancy and delivery is insufficient.

(Probl Med Rodz 2009;4(29):30–36)

otrzymano: 

 14.12.2009 r.          Przyjęto: 08.01.2010 r.

adres do korespondencji: 

Katarzyna Sygulla, ul. Wy-

spiańskiego 4/5, 41-800 Zabrze, tel. 515274223; e-mail: 

kasiasy@poczta.onet.pl

Wstęp

Poród  jest  kulminacyjnym  momentem  okresu 

ciąży, a w większości przypadków również wyjąt-

31

Prace oryginalne 

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

kowym wydarzeniem w życiu całej rodziny. Towa-
rzyszy mu szereg silnych oraz skrajnych emocji – od 
obaw i lęku, do radości i spełnienia. Jest to również 
ważne wydarzenie w znaczeniu psychologicznym 
– dla rodzącej kobiety, jej partnera oraz rodzącego 
się dziecka. Indywidualne i empatyczne podejście 
do pacjentki wymaga niewątpliwie zaangażowania 
i może stanowić dodatkowe obciążenie dla perso-
nelu medycznego, ale jako element odpowiedniego 
przygotowania do porodu ułatwia i przyspiesza jego 
przebieg, wpływa również korzystnie na ogólną kon-
dycję matki i dziecka

1

. 

Niezwykle istotne dla kobiety ciężarnej jest wspar-

cie informacyjne i emocjonalne, które pozwala łago-
dzić powstające stany napięcia psychicznego. Prze-
żywane przez matkę długotrwałe stany napięcia, 
lęku czy depresji mogą spowodować trwałe uszko-
dzenia narządów oraz układu nerwowego dziecka, 
mogą również skutkować nabyciem predyspozycji 
do doświadczania podobnych stanów po narodze-
niu

2

. Źródłem wsparcia są przede wszystkim osoby 

najbliższe oraz personel medyczny, pod opieką któ-
rego pozostaje kobieta. Na podstawie analizowanej 
literatury można zauważyć tendencję do umniej-
szania lub nawet pomijania roli, jaką w tym okresie 
odgrywa mężczyzna, dlatego ważnym elementem 
jest właściwa opieka okołoporodowa nastawiona na 
oboje partnerów

3,4

. 

Opieka nad kobietą ciężarną nie zawsze jest kom-

pleksowa. Skupia się przede wszystkim na czyn-
nościach  medycznych,  natomiast  szeroko  pojęte 
wsparcie psychiczne, nakierowane na spełnianie 
potrzeb zarówno rodzącej, jak i ojca dziecka, jest 
niewystarczające.

cel pracy

   Ocena postrzegania porodu przez przyszłych 

1. 

rodziców oraz obaw z nim związanych.

   Analiza oczekiwań przyszłych rodziców oraz 

2. 

opinii położnych dotyczących opieki około-
porodowej.

  Porównanie punktu widzenia położnych ze 

3. 

zdaniem przyszłych matek i ojców na temat 
ich przygotowania do porodu.

materiał i metoda

Grupę badaną stanowiło 96 osób – 32 położne pra-

cujące w oddziałach położniczych oraz 32 kobiety 

(przyszłe matki) i 32 mężczyzn (przyszli ojcowie) – 

uczestnicy zajęć w szkołach rodzenia oraz pacjenci 

gabinetu  ginekologicznego.  Zajęcia  w  szkołach 

rodzenia  obejmowały  przygotowanie  do  aktyw-

nego porodu, przygotowanie do porodu we dwoje, 

wykłady dotyczące opieki i pielęgnacji noworodka 

oraz karmienia piersią, ćwiczenia usprawniające 

na czas ciąży, ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne.  

W pracy zastosowano w zmodyfikowanych wersjach 

Kwestionariusz Oceny Sytuacji (K. Wrześniewski, 

A. Jakubowska-Winecka, D. Włodarczyk)

5

, Kwestio-

nariusz Stanu Emocjonalnego (I. Heszen-Niejodek), 

Kwestionariusz Samopoczucia, Skalę Lęku i Depresji 

HAD Zigmoda i Snaitha oraz anonimowe ankiety 

przygotowane na potrzeby badania, oddzielne dla 

kobiet,  ich  partnerów  oraz  położnych.  Ankiety 

zawierały pytania o przeżywane emocje, odczuwane 

w czasie ciąży potrzeby psychologiczne, sposoby 

radzenia sobie ze stresem, poziom wiedzy przyszłych 

rodziców na temat ciąży i porodu oraz oczekiwania 

względem partnera oraz personelu medycznego.  

W czasie badania zapewniono warunki do samodziel-

nego wypełniania ankiet. Wyniki poddano analizie 

ilościowej i jakościowej. Analizę statystyczną prze-

prowadzono za pomocą programu STATISTICA 

8.0, wykorzystując narzędzia statystyki opisowej oraz 

test nieparametryczny U Manna-Whitneya.

Wyniki

charakterystyka grupy badanej

Grupę badaną stanowiło 96 osób – 32 położne 

oraz 32 przyszłe matki wraz z partnerami. Średnia 

wieku kobiet wynosiła 28,2±4,2 roku, mężczyzn 

30,6±5,4 roku. Rozkład osób w grupach wiekowych 

przedstawia Tabela I. 

Dla 76,7% badanych par obecna ciąża jest pierw-

szą,  dla  71,9%  planowaną.  Największy  udział 

w badanej grupie pod względem etapu ciąży miały 

kobiety w III trymestrze (Tabela II). Średni staż 

pracy w grupie położnych wyniósł 16,6±9,8 roku. 

Dominowały położne o bardzo dużym doświadcze-

niu zawodowym (Tabela III). 78,1% z nich samych 

jest matkami, a 16% prowadziło zajęcia w szkole 

rodzenia.

32

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

Prace oryginalne 

ocena porodu jako sytuacji 

z perspektywy położnych oraz  

przyszłych rodziców

Wyniki Kwestionariusza Oceny Sytuacji wykazały 

znamienną statystycznie różnicę w ocenie porodu 

pomiędzy przyszłymi matkami i ojcami oraz położ-

nymi. Według kobiet ciężarnych poród jest sytuacją 

przede wszystkim aktywizującą i optymistyczną 

(jednak w mniejszym stopniu niż dla mężczyzn), 

traktują go w większym niż położne stopniu jako 

wyzwanie, ale także bardziej jako sytuację nieza-

służoną, niepewną i trwożącą, a więc jako zagro-

żenie (p<0,001). Przyszli ojcowie postrzegają poród 

jako sytuację optymistyczną, obiecującą i ciekawą, 

czyli głównie jako wyzwanie (p<0,05), natomiast dla 

położnych jest to w większym stopniu moment nie-

pewny, a nawet mogący powodować żal – sytuacja 

zagrożenia (p<0,01) (Tabele: IV, V, VI – przedsta-

wiono jedynie wartości istotne statystycznie).

Tabela I.   Rozkład osób w poszczególnych grupach wie-

kowych

Przedział wiekowy w latach

grupa

17–21 21–25 25–29 29–33 33–37 37–41

Liczba 

kobiet

1

2

14

9

6

0

Liczba 

mężczyzn

1

2

5

14

5

5

Tabela IV.   Poród  z  perspektywy  przyszłych  matek  

  i ojców

Poród 

jako sytuacja…

kobiety 

(śr.±odch.st.)

mężczyźni 

(śr.±odch.st.)

Poziom 

istotności

…optymistyczna

2,97±1,15

3,53±0,68

p<0,05

…ciekawa

2,26±0,86

3,23±0,86

p<0,001

…interesująca

2,39±1,02

3,27±0,87

p<0,001

…niezasłużona

1,54±0,62

1,47±1,85

p<0,01

…niepewna

2,81±0,83

1,83±0,95

p<0,001

…powodująca żal 1,52±0,72

1,10±0,31

p<0,01

…trwożąca

2,55±1,18

1,57±0,86

p<0,001

Tabela II.  Liczba kobiet pod względem wieku ciążo-

wego

Wiek ciążowy

liczba i odsetek kobiet

9. miesiąc

 

  1   (3,1%)

8. miesiąc

 

14  (43,8%)

7. miesiąc

 

10  (31,4%)

6. miesiąc

 

  3    (9,4%)

5. miesiąc

 

  1  (3,1%)

4. miesiąc

 

  2   (6,4%)

3. miesiąc

 

  1   (3,1%)

Tabela III.   Liczba położnych pod względem stażu pracy  

  w zawodzie

Staż pracy

liczba i odsetek położnych

0–10 lat

 

  9   (28,1%)

11–20 lat

 

11  (34,4%)

21–30 lat

 

10   (31,3%)

31–40 lat

 

  2     (6,3%)

Tabela V.  Poród z perspektywy położnych oraz przy-

szłych matek

Poród jako 

sytuacja…

kobiety 

(śr.±odch.st.)

Położne 

(śr.±odch.st.)

Poziom 

istotności

…wyzwania

3,58±0,50

3,00±1,05

p<0,05

…aktywizująca 

3,19±0,91 

2,47±1,05 

p<0,01

…niezasłużona

1,55±0,62

1,25±0,67

p<0,05

…trwożąca

2,55±1,18

1,88±1,04

p<0,05

…niepewna

2,81±0,83

2,34±0,75

p<0,01

Tabela VI.   Poród z perspektywy położnych oraz przy- 

  szłych ojców

Poród jako 

sytuacja…

Położne 

(śr.±odch.st.)

mężczyźni 

(śr.±odch.st.)

Poziom 

istotności

…optymistyczna

3,06±0,76

3,53±0,68

p<0,01

…obiecująca 

2,69±0,93

3,37±0,81

p<0,05

…interesująca

2,59±0,87

3,27±0,87

p<0,01

…ciekawa

2,41±0,80

3,23±0,86

p<0,001

…niepewna

2,34±0,75 

1,83±0,95

p<0,05

…powodująca żal   1,44±0,72   1,10±0,31

p<0,05

Możliwa rozpiętość wyników w każdej z cech: 1(min) – 4 (max).

Analizę statystyczną przeprowadzono za pomocą nieparame-

trycznego testu istotności różnic: U Manna-Whitneya

33

Prace oryginalne 

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

obawy związane z ciążą i porodem

Obawy przyszłych rodziców związane są przede 

wszystkim ze zdrowiem dziecka, co jest zgodne 

z opinią położnych na ten temat. Dla przyszłych 

matek źródłem niepokoju jest wpływ ciąży na ich 

figurę oraz to, do kogo dziecko będzie podobne, 

natomiast położne nie uważają tych kwestii za warte 

zmartwienia ciężarnych (Tabela VII – przedstawiono 

jedynie wartości istotne statystycznie).

Położne uważają, że perspektywa porodu rodzin-

nego, fakt zmniejszenia niezależności przez mające 

przyjść na świat dziecko oraz możliwość utraty części 

uwagi partnerki po porodzie są istotnymi źródłami 

obaw u mężczyzn, natomiast zdanie samych part-

nerów na ten temat jest odmienne. 

Wpływ ciąży na relacje między partnerami

Zdaniem  większości  położnych  (65,6%)  ciąża 

wpływa pozytywnie na relacje między ciężarnymi 

a ich partnerami. Taki sam odsetek położnych oraz 

mężczyzn (po 12,5%) uważa, że w czasie ciąży relacje 

między partnerami ulegają pogorszeniu (Rycina 1).

udział partnerów w przeżywaniu ciąży

Wszystkie kobiety ciężarne i 71,9% ich partnerów 

uważa, że wykazuje wystarczające zainteresowanie 

zagadnieniami związanymi z ciążą i porodem. Więk-

szość mężczyzn (68,8%) deklaruje chęć uczestnicze-

nia w porodzie rodzinnym. W przeciwieństwie do 

opinii samych mężczyzn położne uważają, że nie 

wykazują oni dostatecznego zainteresowania ciążą 

swoich partnerek (p<0,05). Zdaniem większości 

położnych (53,5%) wiedza przyszłych rodziców na 

temat ciąży i porodu jest niedostateczna, pomimo 

że 97% z nich uważa za wartościowe odbywane 

przez nich zajęcia w szkołach rodzenia. Jedynie 

25% mężczyzn uważa się za niedoinformowanych 

w tych kwestiach.

Rola przyszłego ojca w przykładowych wypowie-

dziach ankietowanych mężczyzn:

  „Jako «współciężarny». Nie «obok», ale «z»”.

•

 „Samonapędzanie się – coś mi jest. Jej bóle krę-

•

gosłupa i bioder”.

 „Obawiam się bólu związanego z porodem – 

•

przede wszystkim tego”.

na czyje wsparcie liczą ciężarne kobiety?

Przyszłe matki wykazują bardzo dużą potrzebę 

społecznego wsparcia, uzyskują je przede wszyst-

Tabela VII.  Obawy przyszłych rodziców związane z ciążą  

  i porodem

obawy ciężarnych

k

(śr.±odch.st.)

P

(śr.±odch.st.)

p

Figura po 

porodzie

2,59±0,98

2,00±0,92

p<0,01

Do kogo dziecko 

będzie podobne

2,22±1,07

1,44±0,67

p<0,01

obawy partnerów

m

(śr.±odch.st.)

P

(śr.±odch.st.)

p

Widok porodu 

rodzinnego

2,16±1,14

3,44±0,80

p<0,001

Dziecko zmniej-

szy niezależność

1,91±0,86

2,56±0,95

p<0,01

Utrata uwagi 

partnerki

1,50±0,84

2,66±0,97

p<0,001

Rycina 1.   Wpływ ciąży na relacje między partnerami

Poprawa

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

65,6

56,3

25,0

21,9

34,4

62,5

12,5

9,4

12,5

Bez zmian

Pogorszenie

położne
kobiety
mężczyźni

34

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

Prace oryginalne 

kim ze strony partnera (87,5%), a także rodziców 

(62,5%),  lekarza  (62,5%),  przyjaciółki  (53,1%) 

i innych ciężarnych (46,9%). 12,5% kobiet czuje 

się osamotniona w ciąży, co może wynikać z faktu, 

że 15,6% przyszłych ojców redukuje stres zwią-

zany z ciążą przez spędzanie dodatkowych godzin 

w pracy. Dla większości kobiet i mężczyzn rozmowy 

z partnerką/partnerem oraz wspólne wizyty u leka-

rza są sposobem na zmniejszenie wpływu negatyw-

nych emocji związanych z ciążą (Rycina 2)

6

. 

W opinii kobiet ciężarnych optymalne warunki 

podczas porodu zapewniłaby im, oprócz fachowej 

opieki medycznej, obecność partnera przez cały 

okres trwania porodu, obecność przy porodzie leka-

rza i położnej, którzy prowadzili ich ciążę. Kobiety 

oczekują jasnych i zrozumiałych instrukcji ze strony 

personelu medycznego, możliwości współudziału 

w  podejmowaniu  decyzji  o  wykonaniu  niektó-

rych zabiegów i procedur (np. znieczulenie, ułoże-

nie podczas akcji porodowej). Istotna według nich 

jest także miła i bezpieczna atmosfera (pozytywne 

nastawienie personelu, możliwość słuchania ulubio-

nej muzyki itp.).

rola położnej

Analizowano również zdanie położnych na temat 

ich własnej roli zawodowej. Według nich polega ona 

przede wszystkim na opiece nad rodzącą i jej dziec-

kiem, udzielaniu jej zarówno informacji, jak i wspar-

cia psychicznego, także w okresie poporodowym. 

Położne  w  pytaniach  otwartych  wskazują  na 

potrzebę zapewnienia większej intymności i kom-

fortu rodzącym (np. jednoosobowe sale, możliwość 

przyjmowania różnych pozycji w trakcie porodu, 

odpowiednie  warunki  do  odbywania  porodów 

rodzinnych) oraz miłej atmosfery na bloku poro-

dowym. Uważają, że korzystne byłoby zwiększenie 

liczby personelu w celu zapewnienia bardziej indy-

widualnej opieki oraz udzielanie rodzącym w pełni 

zrozumiałych i wyczerpujących informacji o stanie 

zdrowia ich i dziecka. Dostrzegają wzrastającą ten-

dencję do rozwiązywania porodów na drodze cięcia 

cesarskiego. Jednocześnie sugerują zapewnienie bez-

płatnego dostępu do porodów rodzinnych i możli-

wości odbywania porodu ze znieczuleniem.

Położne o własnej roli w okresie ciąży 

i porodu:

 „Źródło fachowej wiedzy, opieka i wsparcie 

•

przy porodzie”.

 „Pomoc przy porodzie, w okresie połogu, edu-

•

kacja ciężarnej w ciąży, przy porodzie, w okre-

sie połogu, opieka nad dzieckiem”.

 „Prowadzenie porodu i prowadzenie doku-

•

mentacji”.

  „Realizacja  opieki  nad  kobietą  w  każdym 

•

okresie jej życia. Opieka nad kobietą ciężarną, 

opieka okołoporodowa, poradnictwo w zakre-

sie planowania rodziny”.

dyskusja

Cały okres ciąży, porodu oraz połogu stawia specy-

ficzne wymagania wobec kobiety, jej partnera, osób 

bliskich, ale również wobec personelu medycznego. 

Podstawowym celem staje się zapewnienie poczę-

temu dziecku jak najlepszych warunków rozwoju 

Rycina 2.   Sposoby redukcji stresu przez kobiety i mężczyzn w okresie ciąży

Rozmowy 

z partnerem/partnerką

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

81,3

78,1

71,9

59,4

0,0

15,6

Wspólne wizyty 

u lekarza

Spędzanie dodatko-

wych godzin w pracy

kobiety
mężczyźni

35

Prace oryginalne 

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

i bezpiecznego przyjścia na świat. Jest to możliwe 

nie tylko dzięki profesjonalnej opiece medycznej, 

ale  również  zaspokajaniu  psychicznych  potrzeb 

przyszłej matki, wyrozumiałości dla jej przekonań, 

emocji oraz zachowań, a także udzielaniu wsparcia 

informacyjnego i emocjonalnego

1,7,8

. 

Z naszych badań wynika, że większość przyszłych 

rodziców wykazuje duże zaangażowanie w przeży-

wanie ciąży, która dla 71,9% par była planowana, 

przez co można stwierdzić ich akceptację dla sytu-

acji oraz oczekiwanie na narodzenie dziecka. Wielu 

mężczyzn stara się nie tylko towarzyszyć swoim part-

nerkom, ale być z nimi na tyle blisko, aby doświad-

czać wszystkich związanych z ciążą emocji, zarówno 

pozytywnych, jak i nacechowanych niepokojem. 

  Mężczyźni w 81,4% postrzegają swoją rolę w cza-

sie ciąży ich partnerek jako bardzo istotną, co na 

przestrzeni ostatnich dekad stanowi pewną odmianę 

w przekonaniu o własnej odpowiedzialności za part-

nerkę

9

. Starają się dawać im poczucie bezpieczeń-

stwa, a także współprzeżywać z nimi ciążę i poród, 

mając świadomość, że ich partnerki oczekują od nich 

większej czułości oraz opiekuńczości. Ich udział ma 

na celu m.in.: wspieranie emocjonalne oraz pomoc 

partnerce w wykonywaniu codziennych czynności, 

motywowanie jej, niesienie pomocy personelowi 

medycznemu oraz uczestnictwo w przyjęciu dziecka, 

np. poprzez przecięcie pępowiny. Dzięki temu mają 

możliwość „wspólnie przeżyć najpiękniejsze chwile 

w życiu” (wypowiedź jednego z ankietowanych męż-

czyzn). Udział ojca w porodzie ma korzystne kon-

sekwencje dla rodzącej, dziecka oraz ich wzajemnej 

relacji

10,11

. Wyniki naszych badań odnośnie do roli 

mężczyzny w czasie ciąży i porodu pozostają w opo-

zycji do doniesień w literaturze, w której można 

zauważyć  tendencję  do  umniejszania  lub  nawet 

pomijania jego roli, natomiast ważnym elementem 

jest właściwa opieka okołoporodowa nastawiona 

na oboje partnerów

3,4

. Różnica ta może wynikać 

z faktu, że badania przeprowadzane były jedynie 

wśród uczestników szkoły rodzenia.

  Ciekawym  zjawiskiem  dotyczącym  męskiego 

przeżywania ciąży, którego cechy można znaleźć 

w wyżej przytoczonych wypowiedziach przyszłych 

ojców, jest tzw. couvade. Jest to zespół form zacho-

wań mężczyzny, którego partnerka oczekuje dziecka. 

Rytuał ten występuje w kulturach pierwotnych, 

obejmuje szereg konkretnych restrykcji, zobowią-

zań wykonywanych przez mężczyzn w trakcie ciąży 

oraz konkretnych zachowań symbolicznych, mają-

cych pomóc kobiecie w porodzie (np. symulowa-

nie porodu – przybieranie odpowiednich pozycji 

ciała, wydawanie jęków i okrzyków). W kulturze 

zachodniej można często zaobserwować zubożoną 

formę couvade polegającą na przejmowaniu przez 

mężczyzn objawów charakterystycznych dla ciężar-

nej partnerki, takich jak np. zaburzenia snu, pracy 

serca, trawienia, bóle głowy i kręgosłupa, męczli-

wość, stany zapalne

11,12

.

Położne zwracają uwagę na liczne korzyści z obec-

ności  ojca  dziecka  przy  porodzie  (co  ma  swoje 

odzwierciedlenie również w literaturze), takie jak 

pogłębienie więzi między partnerami, zwiększone 

poczucie bezpieczeństwa rodzącej oraz kontakt ojca 

z dzieckiem od narodzin. Obecność partnera przy 

porodzie powoduje rzadsze używanie przez rodzące 

środków przeciwbólowych, instrumentalnej pomocy 

w zakończeniu porodu oraz skraca czas porodu, 

co razem skutkuje wyższymi punktacjami w skali 

Apgar u noworodków

13

. 

Z naszych badań wynika, że oprócz obecności naj-

bliższej osoby, na samopoczucie kobiety ciężarnej 

i jej partnera pozytywny wpływ ma życzliwa atmo-

sfera na sali porodowej oraz doświadczony i przyjaź-

nie nastawiony personel medyczny. Dodatkowo same 

położne, widząc swoją rolę jako osoby udzielającej 

informacji i wsparcia psychicznego, powinny starać 

się stworzyć partnerską relację z rodzącymi opartą 

na współpracy i zaufaniu

14

. 

Limitacją pracy jest fakt przeprowadzenia badania 

w wysublimowanej populacji kobiet ciężarnych i ich 

partnerów uczęszczających do kilku lokalnych szkół 

rodzenia, co nie obrazuje sytuacji w innych częściach 

kraju, jednak przeprowadzenie ankiet w szkołach 

rodzenia umożliwiło włączenie do grupy badanej 

zarówno kobiet, jak i mężczyzn, którzy w większo-

ści uczęszczali do nich razem. 

Wnioski

 Istnieje różnica w postrzeganiu porodu mię-

•

dzy przyszłymi rodzicami a położnymi. Dla 

kobiet ciężarnych i położnych poród jest przede 

wszystkim sytuacją zagrożenia, natomiast dla 

mężczyzn – wyzwaniem. Obawy przyszłych 

matek i ojców dotyczą głównie zdrowia mają-

cego przyjść na świat dziecka.

36

PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, GRUDZIEŃ 2009, VOL. XI, Nr 4

Prace oryginalne 

 Aby udzielić skutecznego wsparcia badanym 

•

rodzącym, potrzebna jest głównie życzliwość 

oraz  zaangażowanie.  Istotne  jest  dla  nich, 

poza fachową opieką medyczną, pozytywne 

nastawienie personelu, otrzymywanie jasnych 

instrukcji oraz miła atmosfera na sali porodo-

wej. Położne wskazują na potrzebę zapewnie-

nia większej intymności rodzącym, zwiększenia 

liczby odpowiednio przygotowanego personelu, 

a także umożliwienia przyszłym ojcom obecno-

ści nie tylko przy samym porodzie, ale również 

uczestniczenia we wszystkich etapach ciąży.

 Zdaniem położnych wiedza przyszłych rodzi-

•

ców na temat ciąży i porodu jest niewystarcza-

jąca, pomimo odbywanych przez nich zajęć 

w szkołach rodzenia.                               

8.   Waldenström U, Nilsson CA. Women’s satisfaction with birth center care: a ran-

domized, controlled study. Birth 1993;20(1):3–13.

9.   Draper J. Whose welfare in the labour room? A discussion of the increasing trend 

of fathers’ birth attendance. Midwifery 1997;13(3):132–138.

10.   Bielawska-Batorowicz E, Kornas-Biela D (red.). Z zagadnień psychologii prokreacyj-

nej. Warszawa, 1992.

11.   Kornas-Biela D. Wokół początków ludzkiego życia. PAX: Warszawa, 2002.

12.   Masoni S, Maio A, Trimarchi G, de Punzio C, Fioretti P. The couvade syndrome. 

J Psychosom Obstet Gynaecol 1994;15(3):125–131. 

13.   Vernon D. Men at Birth. Australian College of Midwives: Canberra City, 2006.

14.   Definition of the Midwife. International Confederation of Midwives Council.  

J Midiwifery Womens Health 2006;51(4)

Piśmiennictwo:

1.   Trzcieniecka-Green A (red.). Psychologia. Podręcznik dla studentów kierunków medycz-

nych. Universitas: Kraków, 2006.

2.   Harwas-Napierała B, Trempała J. Psychologia rozwoju człowieka. PWN: Warszawa, 

2000.

3.   Hildingsson I, Rådestad I. Swedish women’s satisfaction with medical and emotio-

nal aspects of antenatal care. J Adv Nurs 2005;52(3):239–249.

4.   Erlandsson K, Christensson K, Fagerberg I. Fathers’ lived experiences of getting to 

know their baby while acting as primary caregivers immediately following birth. J 

Perinat Educ 2008;17(2):28–36.

5.   Włodarczyk D. Rola i miejsce oceny poznawczej w radzeniu sobie ze stresem. Nowiny 

Psychologiczne 1999;4:57–73.

6.   Szatan A, Sygulla K, Smędowski A, Michalak A. Nie „obok”, ale „razem”… Relacja 

między partnerami w okresie ciąży. Eukrasia, Katowice 2008;10:137–145.

7.    Tsui M, Pang M, Melender H, Xu L, Lau T, Leung T. Maternal fear associated 

with pregnancy and childbirth in Hong Kong Chinese women. Women Health 

2006;44(4):79–92.