background image

REFERAT 

– Związki i porozumienia międzygminne oraz stowarzyszenia gmin 

 
 

Konstytucja przyznaje j.s.t prawo zrzeszania się (art.172 ust. 1). 

 
ZWIĄZKI 

 

 

Związek jest podstawową formą współdziałania jst. Tworzony jest w celu 

wykonywania przez niego części zadań publicznych, realizowanych dotąd przez 
każdą jst osobno – aby te zadania były wykonane skuteczniej i efektywniej. 
 
Regulacja prawna dot. związków samorządowych została umieszczona w ustawie o 
samorządzie gminnym i ustawie o samorządzie powiatowym , co umożliwia 
tworzenie związków w tych dwóch szczeblach sam. teryt. 
 
Zgodnie z Art. 64 u.s.g., związki międzygminne tworzone są w celu wspólnego 
wykonywania zadań publicznych. Uchwałę o utworzeniu związku podejmują rady 
zainteresowanych gmin. Utworzenie związku wymaga także przyjęcia statutu przez 
rady bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady gminy (Art.67 u.s.g.) 
Ustawa wyznacza obligatoryjne elementy tych statusów, zawierające m.in. 
wskazanie nazwy i siedziby związku, określenie jego członków i czasu jego trwania 
(związek może być powołany na czas oznaczony), określenie zadań związku, jego 
organów i ich struktury, zakresu i trybu działania, zasad korzystania z jego obiektów i 
urządzeń, zasad udziału w kosztach wspólnej działalności i zyskach, a także zasady 
pokrywania strat i wzajemnych rozliczeń oraz zasady dot. przystępowania do 
związku i jego likwidacji.  
 

Związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną 

odpowiedzialność. Przekazane mogą  być wszelkie zadania własne gminy, z 
wyjątkiem tych, które wymagają upoważnienia ustawowego. Niemożliwe jest 
przekazanie związkowi kompetencji do stanowienia aktów prawa miejscowego.  
Ustawa odsyła nas także do art. 8 ust.2-5 u.s.g., w którym napisane jest, że związek 
międzygminny może sam zawierać porozumienia z organami administracji rządowej i 
z organami powiatu i województwa samorządowego na takich samych zasadach jak 
gmina. Otrzymuje też środki finansowe konieczne do wykonania tych zadań.  
Odesłanie do art. 39 ust.4 u.s.g. stanowi wyraźnie, że związkowi międzygminnemu i 
powiatowemu mogą zostać przekazane kompetencje do wydawania decyzji 
administracyjnych. 
Posiada też osobowość prawną, którą nabywa po zarejestrowaniu z dniem 
ogłoszenia statutu (art.65 u.s.g) 
Rejestr związków prowadzi minister właściwy ds. administracji publicznej (art.68). 
 

Organem stanowiącym i kontrolnym związku jest zgromadzenie związku, 

do którego stosuje się odpowiednio przepisy dot. rady gminy. W zakresie zadań 
zleconych związkowi zgromadzenie wykonuje kompetencje przysługujące radzie 
gminy. W skład zgromadzenia wchodzą wójtowie gmin tworzących związek. Na 
wniosek wójta gminę może reprezentować z-ca wójta lub radny. Status może 
przyznawać określonym gminom więcej niż 1 głos w zgromadzeniu (atr.70 u.s.g) 
Uchwały zgromadzenia podejmuje się większością bezwzględną statutowej liczby 
członków zgromadzenia.  
 

Sprzeciw wobec uchwały zgromadzenia może wnieść jego członek w ciągu 7 

dni od jej podjęcia. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonanie uchwały i wymaga 
ponownego rozpatrzenia sprawy (atr.72 u.s.g.) 
Zgromadzenie związku uchwala plan finansowy związku. 

background image

 

Organem wykonawczym związku jest zarząd, powoływany i odwoływany 

przez zgromadzenie spośród jego członków (art.73 u.s.g.) Statut może dopuszczać 
wybór 1/3 członków zarządu spoza zgromadzenia.  
 

 

 
POROZUMIENIA 
 
Drugą ustawową formą współdziałania j.s.t. są porozumienia. Porozumienie, w 
odróżnieniu od związku, nie jest strukturą organizacyjną, czyli instytucją, ale formą 
działania organów administracji samorządowej, reprezentujących j.s.t.. Nie prowadzi 
do powstania jakiejkolwiek struktury lub podmiotu prawa.  
Gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne, powiaty – z innymi powiatami, 
miasto na prawach powiatu 

– z otaczającymi je gminami, województwa – między 

sobą. Możliwe jest również porozumienie między jednostkami samorządowymi 
różnego rodzaju.  
Istotą porozumienia jest to, że jedna gmina lub powiat wykonują zadania kilku. Gmina 
przejmuje w tym zakresie prawa i obowiązki pozostałych gmin związane z 
powierzonymi jej zadaniami, a gmi

ny te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji 

powierzonego zadania (art. 74 u.s.g). 
Przykładem porozumienia może być porozumienie o przeniesieniu kompetencji i 
zadań. Jedna strona przekazuje kompetencje administracyjne, np. do wydawania 
decyzji, posta

nowień, gromadzenia danych, a druga te zadania i kompetencje 

przejmuje do wykonania. 
 
STOWARZYSZENIA 
 
Odrębną formą współdziałania j.s.t. są stowarzyszenia, które mogą być tworzone w 
celu wspierania idei samorządu teryt. oraz obrony wspólnych interesów przez 
przynajmniej 3 jednostki tych samych lub różnych szczebli na zasadach 
uregulowanych w ustawie z dn. 07.04.1989 

– Prawo o stowarzyszeniach.  

Stowarzyszenie to jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem o celach 
niezarobkowych, posiadającym osobowość prawną. Przykładami funkcjonujących 
obecnie stowarzyszeń jest Związek Miast Polskich  lub Stowarzyszenie Gmin 
Małopolski.