1
SCHEMAT ODPOWIEDZI – DEMOGRAFIA
64
a) Odpowiedź: A
b) Odpowiedź: Grecja
0-2
65
1. Występuje przewaga mężczyzn nad
kobietami. Szczególnie jest to widoczne
w młodszych grupach wiekowych.
2. Następuje spadek przyrostu naturalnego.
0-2
66
1. Polityka demograficzna propagowana
przez Chiny zagraża stabilności
rodziny, wymusza aborcję.
2. Deformuje strukturę płci młodzi
mężczyźni mają mniejsze szanse
na założenie rodziny z powodu
mniejszej liczebności młodych kobiet.
3. Narusza prawa człowieka.
0-2
67
15,1 % - 2 700 000; 17,4 % = X; X = (17,4x2 700
000): 15,1; X = 3 111 258
(uwzględnić jako prawidłowe wyniki obarczone
błędem odczytania z wykresu do 0,2 %)
1
Wynik w dopuszczalnych
granicach błędu .............. 1 p.
68
Uwzględnić jak w podanych przykładach i inne
logiczne.
Np. Działania:
− obniżenie kosztów pracy, przedsiębiorcom
nie opłaca się zatrudniać nowych osób,
gdyż ich to za drogo kosztuje (składki
ZUS, ubezpieczenie zdrowotne,
obowiązkowe opłaty za badania lekarskie
pracowników);
− obniżyć stawki minimalnego
wynagrodzenia, gdyby minimalne
wynagrodzenie było niższe, to pracodawcy
byliby w stanie zatrudniać więcej osób;
− równoważenie finansów publicznych,
zmniejszenie deficytu budżetowego;
Rady:
− zwiększyć aktywność w poszukiwaniu
pracy, podejmować nawet taką, która nie
do końca odpowiada naszym
kwalifikacjom, czy wymaganiom;
− zdobywać bardziej wszechstronne
kwalifikacje, łączyć wiedzę z różnych
dziedzin;
− być bardziej skłonnym do zmiany zawodu,
czy zmiany miejsca zamieszkania
0-3 Działania i rady
w zależności od stopnia
trafności ......................0-3 p.
69
a - śląskie
b- 103,8
c - śląskie
d - 8,37%
0 -
2
Trzy luki ....................... 1 p.
cztery luki ..................... 2 p.
70
a- 11592
b -1401,9 tys.
0-2
Dwie odpowiedz
1 p.
Trzy odpowiedzi
2 p.
2
c - 3406
71
Uwzględnić jak w podanych przykładach i inne
logiczne np.:
- środowiskowe - np.
niekorzystne warunki naturalne dla rozwoju
osadnictwa i rolnictwa, transportu (słabe gleby,
stosunkowo chłodny klimat, wysoki odsetek
powierzchni leśnej, duża jeziorność, urozmaicona
rzeźba terenu, brak surowców mineralnych);
- gospodarcze - np.
słaby rozwój przemysłu, transportu, brak dużych
miast,
- społeczne - np.
wysokie bezrobocie powodujące odpływ
ludności, brak perspektyw na znalezienie
pracy;
- historyczne - np.
dawne ziemie odzyskane zasiedlone ludnością
repatriancką, znajdowały się tu niegdyś
wielkoobszarowe PGR
0-4
Za uwzględnienie każdej z
czterech grup przyczyn po1p.
72
Sektory w kolejności od góry: sektor III, sektor II,
sektor I przesłanki wskazujące na różny udział
poszczególnych sektorów w różnych etapach np.
kraje znajdujące się w I etapie rozwoju cechuje
bardzo duży udział zatrudnienia w rolnictwie, a
kraje z III etapu w usługach
0-2
Przyporządkowanie 1 p.
przesłanki
1 p.
73
W wyjaśnieniu wskaże na możliwość zastąpienia w
produkcji przemysłowej pracy człowieka
nowoczesnymi liniami produkcyjnymi
(automatyzacja, robotyzacja) np. w hutnictwie czy
w największych firmach samochodowych i
zwiększenie wielkości produkcji przy
zmniejszonym zatrudnieniu; w usługach
przeciwnie, najczęściej człowieka nie da się
zastąpić maszyną np. w medycynie wprowadzenie
nowoczesnych urządzeń nie powoduje zmniejszenia
personelu medycznego, w szkolnictwie wręcz
przeciwnie postęp techniczny wymusza
konieczność zdobywania wyższych kwalifikacji i
zwiększenie ilości zatrudnienia nauczycieli a
zwłaszcza pracowników szkół wyższych
0-3
Dostrzeżone tendencje zmian w
sektorze III i II . 1 p.
wyjaśnienie 0-2 p.
74
B, D, F
0-1
Za poprawny wybór trzech miejsc
… 1 pkt
75
Np
.
- brak rąk do pracy,
- wzrost bezrobocia w niektórych
zawodach, np. położnej, nauczyciela,
- wzrost kosztów opieki społecznej
i medycznej nad ludźmi starszymi,
- wzrost wydatków na emerytury
0-2
Za poprawne podanie:
- jednego problemu …. 1 pkt
- dwóch problemów … 2 pkt
3
i renty.
76
Np.
Podobieństwa:
- zbliżony wskaźnik przyrostu
naturalnego do wielu państw UE,
- podobny wskaźnik dzietności.
Różnice:
- mniejszy wskaźnik rozwodów,
- Polki wcześniej wychodzą za mąż.
0-2
Za poprawne podanie:
- dwóch podobieństw ......... 1pkt
- dwóch różnic ....................1 pkt
lub
- jednego podobieństwa i jednej
różnicy ................................1pkt
77
Liczba kobiet w 2003 r.
38 195 tys. - 18 493 tys. = 19 702 tys.
19 702 : 18 493 = 1,06
1,06 x 100 = 106
zaliczamy: 106,5 oraz 107
0-2 Za poprawny sposób obliczenia
........1pkt
Za poprawny sposób obliczenia i
poprawny wynik………….2pkt
78
A
0-1 Za wybór poprawnej odpowiedzi
1pkt
79
A. katolicyzm
B. prawosławie
C. protestantyzm
D. islam
E. katolicyzm
0-2 Za poprawne przyporządkowanie
nazw
religii do
- trzech lub czterech państw
............1pkt
- pięciu państw ..................2pkt
80
Np.:
Zmiana: Wzrost liczby ludności w wieku
poprodukcyjnym (emerytów)
Argument np.:
- zwiększone wydatki z budżetu na pomoc
społeczną
Zmiana: Spadek liczby ludności w wieku
produkcyjnym.
Argument: np.
- mniejsze dochody w budżecie państwa z tytułu
podatków od zarobków
- możliwe niedobory siły roboczej na rynku
pracy
Zmiana: Wzrost liczby ludności w wieku
produkcyjnym niemobilnym.
Argument np.:
- możliwy spadek aktywności i kreatywności
zatrudnionych z powodu starzenia się siły roboczej
- zmniejszenie się liczby nowych inwestycji.
0-2 Za każdy poprawnie wypełniony
wiersz po 1 pkt
81
Mazowieckie – C
Lubuskie – A
Małopolskie – D
0-2 Za wypełnione wiersze:
dwa – 1 pkt
trzy – 2 pkt
82
I faza – C
II faza – B
III faza – D
0-1 Za poprawne przyporządkowanie
trzech tendencji – 1 pkt
83
Np.:
0-2 Za podanie cech:
4
- przewaga liczby kobiet nad liczbą mężczyzn w
starszych grupach wiekowych
- niska liczebność dzieci i młodzieży
- niewielka przewaga (zbliżona liczebność)
chłopców nad dziewczynkami w najmłodszych
rocznikach wiekowych
- od około 20 lat następuje systematyczny
spadek liczby urodzeń
- przewaga ludności w wieku produkcyjnym nad
pozostałymi grupami ludności
- maleje udział najmłodszych roczników
w strukturze ludności
- starzenie się społeczeństwa (społeczeństwo
„stare”)
- stosunkowo wysoka średnia długość życia
dwóch – 1 pkt
trzech – 2 pkt
84
1. judaizm
2. hinduizm
3. islam
0-2 Za wpisanie nazw religii:
dwóch – 1 pkt
trzech – 2 pkt
85
Od góry:
Ukraińcy
Niemcy
Białorusini
Litwini
0-2 Za podanie nazw mniejszości
narodowych:
dwóch, trzech – 1 pkt
czterech – 2 pkt
86
a) obszar dominacji mniejszości niemieckiej
b) literą B zaznaczono obszar dominacji mniejszości
ukraińskiej (3)
0-2
za prawidłowe wskazanie mniejszości
niemieckiej 1 pkt
za prawidłowe określenie skupiska
mniejszości w punkcie B 1 pkt
87
Np.:
- migracje wewnętrzne mają obecnie charakter
ekonomiczny
(poszukiwanie miejsc pracy) oraz społeczny
(rodzinny)
- wyludniają się tereny najuboższe; natomiast na
terenach gdzie jest lepsza możliwość znalezienia
pracy ludności przybywa
- większość migrantów stanowią kobiety
0-1
za podanie prawidłowego przykładu 1
pkt
88
Np.:
- kobiety: wyraźna migracja w sprawach rodzinnych,
mieszkaniowych i edukacji
- mężczyźni: dominuje migracja w sprawach
zawodowych;
praca
0-1
za poprawne podanie dwóch różnic
migracji
1 pkt
89
a) Włochy
b) przyczyny:
np.:
- wysokie nakłady państwa na opiekę zdrowotną
- odpowiednia opieka socjalna w zakresie świadczeń
emerytalnych
0-2
za prawidłowe podanie nazwy państwa 1
pkt
za prawidłowe wskazanie dwóch
przyczyn
1 pkt
90
Np.:
- w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo dominuje
0-1
za poprawne wykazanie związku 1 pkt
5
ludność w wieku produkcyjnym i duży jest odsetek ludzi w
wieku podeszłym (Szwecja, Włochy)
- w krajach słabo rozwiniętych gospodarczo dominuje ludność
w wieku przedprodukcyjnym i niewielki jest odsetek ludności
w wieku poprodukcyjnym (Meksyk, Indie)
91
A. wyż kompensacyjny
B. lata 70-te
0-2
za udzielenie prawidłowej odpowiedzi
- jednej 1 pkt
- dwóch 2 pkt
92
A – Mulaci
B – Zambosi
C – Metysi
0-1
za prawidłowe podanie trzech nazw ras 1
pkt
93
0-2
za poprawne przyporządkowanie
wyznań:
- trzech, czterech 1 pkt
- pięciu, sześciu 2 pkt
94
1 - Japonia
2 - Nigeria
0 - 1 Za poprawne podanie
nazw dwóch państw ......... 1 pkt
95
a)
uznajemy 3,9 mln lub 4,0 mln
b) np.
w przedziale wieku od 0 do 9 lat jest
więcej mężczyzn, natomiast w przedziale
powyżej 80 lat jest więcej kobiet.
0 -
2
a)
Za poprawne podanie
liczby kobiet .................... 1pkt
b)
Za poprawne porównanie 1 pkt
96 Uzasadnienie, np.: W kraju oznaczonym literą A
struktura wieku może być niekorzystna, ponieważ
jest mały odsetek ludzi mających 19 i mniej lat - w
przyszłości mała liczba młodych pracowników
może być przyczyną stagnacji gospodarki.
W kraju oznaczonym literą B jest duży odsetek
ludzi mających 19 i mniej lat, więc w przyszłości
ten kraj może nie borykać się z brakiem siły
roboczej.
lub
W kraju oznaczonym literą A struktura wieku może
być niekorzystna, ponieważ jest duży odsetek ludzi
mających 65 i więcej lat, co wskazuje na duży
wskaźnik obciążenia społeczeństwa wysokimi
kosztami opieki społecznej i opieki zdrowotnej.
W kraju oznaczonym literąB jest mały odsetek
ludzi powyżej 65 lat, czyli społeczeństwo będzie
ponosić mniejsze obciążenia z tytułu opieki
społecznej i zdrowotnej.
0 - 1 Za poprawne uzasadnienie 1 pkt
97
Europeidalna: Maroko, Ukraina, Argentyna.
Mongoloidalna: Korea Północna, Chiny,
Tajlandia
Negroidalna: Zimbabwe, Angola, Kamerun
0-2
Za poprawne przyporządkowanie:
- sześciu, siedmiu lub ośmiu państw 1 pkt
- wszystkich (dziewięciu) państw 2 pkt
98
Np.
Indianie: są potomkami pierwotnych mieszkańców obszarów
0-2
Za poprawne wyjaśnienie występowania:
- dwóch grup ludności
1 pkt
6
dzisiejszej Brazylii.
Murzyni: sprowadzenie z Afryki Murzynów
- niewolników do pracy na plantacjach.
Metysi: odmiana powstała w wyniku mieszania się odmian:
mongoloidalnej (Indianie) i europeidalnej (biała ludność,
przybyła głównie z Europy)
- trzech grup ludności
2 pkt
99
pomorskie, warmińsko-mazurskie,
małopolskie, podkarpackie
0-1
Za poprawne podanie nazw czterech
województw
1 pkt
100
kartogram
0-1
Za poprawne podanie metody – 1 pkt
101 Np.:
- rosnący poziom wykształcenia kobiet
- rosnący poziom aktywności zawodowej
kobiet
- zmiana modelu rodziny na 2+1
- ubożenie części społeczeństwa
- trudności w znalezieniu pracy
- pracodawcy nie sprzyjają pracującym
matkom
- zaniechanie skutecznej polityki
prorodzinnej państwa
- mężczyzna nie jest w stanie utrzymać
rodziny i kobieta musi pracować
- choroby cywilizacyjne, np. bezpłodność
0 -
2
Za poprawne podanie:
- dwóch przyczyn ............. 1 pkt
- trzech przyczyn .............. 2
pkt
102 Podobieństwa, np.:
- roczniki najstarsze mają najmniejszą
liczebność w strukturze ludności
- w starszych rocznikach występuje
przewaga kobiet nad mężczyznami
- występuje „falowanie” liczebności
roczników (wynikające ze skutków II
wojny światowej oraz procesów
migracyjnych)
- wyże demograficzne przedzielone są
niżami
- niże i wyże demograficzne występują
w tych samych rocznikach ludności
miejskiej i wiejskiej
- zmniejsza się liczba urodzeń
Różnice, np.:
- mniejsza liczebność ludności
poszczególnych roczników na wsi
w porównaniu z miastem
- przewaga kobiet nad mężczyznami
w miastach zaczyna się w młodszych
rocznikach
- na wsiach przewaga mężczyzn nad
kobietami występuje w liczniejszych
rocznikach niż w miastach
- niże demograficzne są w miastach głębsze
a wyże większe
0-2 Za podanie dwóch podobieństw –
1 pkt
Za podanie dwóch różnic – 2 pkt
Lub
Za podanie jednego podobieństwa
i jednej różnicy – 1 pkt
Podobieństwa i różnice muszą
odnosić się do ludności a nie do
rysunku piramid
7
- deficyt kobiet na wsi
103 A.
1. Nizina Gangesu
3. Wyspa Jawa
B.
2. wyspa Honsiu
4. region Nadrenii Północnej - Westfalii
5. region północnej Francji
0-2 Za poprawne przyporządkowanie
regionów:
- trzech, czterech – 1 pkt
- pięciu – 2 pkt
Dwukrotnie powtarzające się
nazwy tych samych regionów w
grupach A i B nie są uznawane
104 A. np.:
- pojawienie się rasy (odmiany)
negroidalnej na obu kontynentach
Ameryk
- ubytek ludności w Afryce
- powstanie ras (odmian) mieszanych
w Ameryce
- zwiększenie liczebności niewolników
- tania siła robocza w obu Amerykach
- rozwój rolnictwa plantacyjnego w obu
Am.
- rasizm np. w USA
- niewolnictwo
- przymusowa praca
B. np.:
- tania siła robocza w Niemczech
- wzrost liczebności mniejszości tureckiej
w Niemczech (dzięki wysokiemu
przyrostowi naturalnemu tej grupy
ludności)
- wzrost przyrostu naturalnego ludności w
Niemczech
- wzrost liczby mieszkańców Niemiec
- problemy z adaptacją społeczną
mniejszości narodowej w Niemczech
- konflikty między ludnością turecką
a Niemcami
- korzyści finansowe dla Turcji – napływ
środków finansowych od emigrantów
wspierających rodziny pozostałe
w ojczyźnie
- wysokie koszty społeczne, jakie ponoszą
Turcy
(np. wynikające z rozbicia rodzin)
- pojawienie się dużej ilości muzułmanów
w Niemczech
0-2 Za podanie skutków migracji:
- dwóch trzech – 1 pkt
- czterech – 2 pkt
105
1 – chrześcijaństwo
2 – islam
3 - hinduizm
0-2
Za przyporządkowanie religii:
- dwóch – 1 pkt
- trzech – 2 pkt
106
- występowanie nizin nadmorskich dogodnych dla
działalności człowieka (rolnictwa, osadnictwa,
0-2
Za uzasadnienie:
- jednym argumentem – 1 pkt
8
budowy portów)
- występowanie żyznych gleb w ujściach rzek,
sprzyjających rozwojowi rolnictwa (duże
możliwości wyżywienia ludności)
- możliwość budowy portów, przez które dokonuje
się import i eksport towarów
- w portach lokalizowane są zakłady przemysłowe
wykorzystujące importowane surowce
- łagodny nadmorski klimat morski sprzyja
działalności człowieka
- walory rekreacyjne wybrzeży sprzyjają rozwojowi
ośrodków wypoczynkowych
- nadmorskie położenie umożliwia połowy ryb oraz
marikulturę
- nadmorskie położenie ułatwia komunikację
wskutek rozwoju żeglugi
- dwoma – 2 pkt
107
Spadek liczby ludności:
- dolnośląskie, świętokrzyskie
Wzrost liczby ludności:
- małopolskie, podkarpackie
0-2
Za podanie województw:
- dwóch, trzech – 1 pkt
- czterech – 2 pkt
108
Od góry:
warmińsko – mazurskie
wielkopolskie
mazowieckie
lubelskie
0-2
Za przyporządkowania:
- dwa – 1 pkt
- trzy, cztery – 2 pkt
109
A. np.:
– niskie ciśnienie atmosferyczne
– duże wysokości nad poziom morza
(bariera grawitacyjna)
– niskie temperatury powietrza.
B. np.:
– występowanie pustyń
– brak wody (bariera wodna)
– duże dobowe amplitudy temperatury
(bariera termiczna).
C. np.:
– wieczna zmarzlina
– mroźna, długa zima (bariera termiczna)
– krótki okres wegetacyjny
– okresowy niedobór światła dziennego
(bariera świetlna).
0-1
Za prawidłowe podanie przyczyn małej
gęstości zaludnienia na wskazanych
obszarach ............. 1 pkt
110
a) Np.:
– spadek liczby dzieci i młodzieży (ludności
w wieku przedprodukcyjnym)
– wzrost liczby ludności w wieku poprodukcyjnym
– spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym
– spadek liczby urodzeń.
b) Np.:
– nastąpi likwidacja części szkół
(szczególnie w małych miejscowościach)
– zmniejszy się poziom bezrobocia
– nastąpi zwiększenie zapotrzebowania na system
świadczeń społecznych (renty, emerytury)
– wzrośnie zapotrzebowanie na usługi medyczne
i opiekę socjalną
– starzenie się społeczeństwa.
0-2
Za podanie:
– dwóch zmian .... 1 pkt
– dwóch konsekwencji ........ 1 pkt
lub
za podanie jednej zmiany i jednej
konsekwencji ....... 1 pkt
9
111
Kraje wysoko rozwinięte: B, C, E
Kraje słabo rozwinięte: A, D, F
0-2
Za prawidłowe przyporządkowanie
– czterech, pięciu liter - 1 pkt
– sześciu liter - 2 pkt
112
a) Faza poprzemysłowa (postindustrialna)
b) Np.:
- nastąpił spadek zatrudnienia w rolnictwie
- nastąpił spadek zatrudnienia w przemyśle
- nastąpił wzrost zatrudnienia w usługach.
0-2
Za podanie właściwej nazwy - 1 pkt
Za określenie dwóch zmian (wzrost,
spadek) -1 pkt
113
0-1
Za poprawny sposób obliczenia i
poprawny wynik - 1 pkt
114
Czynniki przyrodnicze, np.:
– występowanie żyznych gleb
– występowanie obszarów o niewielkim
nachyleniu w dolinach rzek przepływających
przez niziny
– łatwiejszy dostęp do zasobów wody pitnej.
Czynniki pozaprzyrodnicze, np.:
– rozwój transportu rzecznego
– lokalizowanie w dolinach rzek wodochłonnych
zakładów przemysłowych oraz zakładów
wykorzystujących energię wody płynącej
– dolinami rzek przebiegają szlaki
komunikacyjne, sprzyjające koncentracji
ludności
0-2
Za prawidłowe podanie
– dwóch, trzech czynników - 1 pkt
– czterech czynników - 2 pkt
115
Repatriacja ludności Polski – B, E
Przemieszczenie ludności ukraińskiej
w ramach akcji „Wisła” – D
0-1
Za poprawne przyporządkowanie liter
do migracji ............ 1 pkt
116
Indie – hinduizm
Tajlandia – buddyzm
Argentyna – katolicyzm
Szwecja – protestantyzm
Bułgaria – prawosławie
Izrael – judaizm
0-2
Za prawidłowe przyporządkowanie
religii:
– trzech-pięciu ...... 1 pkt
– sześciu ............... 2 pkt
117
1 – B, 2 – A, 3 – E, 4 – C
(BAEC)
0-2
Za poprawne przyporządkowanie
przyczyn do obszarów
trzech – 1pkt
czterech – 2pkt
118
a) D. 430 tys.
b) Np.:
- zwiększenie liczby urodzeń po ustaniu zagrożenia
bytu rodziny wywołanego działaniami wojennymi
- wyż kompensacyjny po II wojnie światowej
- duży przyrost naturalny będący konsekwencją
zakończenia II wojny światowej
- zakończenie II wojny światowej
0-2
Za wskazanie poprawnej odpowiedzi –
1pkt
Za poprawną odpowiedź – 1pkt
Nie uznajemy odpowiedzi „wyż
demograficzny”
119
Np.:
Saldo migracji
11 tys – 47 tys = - 36 tys
Przyrost rzeczywisty
(-36 tys) + 374 tys – 370 tys = - 32 tys
Liczba ludności w dniu 31.12.2006
38 157 tys + (-36 tys) + 4 tys = 38 125 tys
0-2
Za dwa poprawne obliczenia i wynik –
1pkt
Za trzy poprawne obliczenia i wynik –
2pkt
Lub
Za poprawny sposób wszystkich obliczeń
– 1pkt
10
Lub
38 157 tys + (-32 tys) = 38 125 tys
120
Hinduizm B – 2
Islam C – 1
Chrześcijaństwo A – 4
0-2
Za każde trzy poprawnie uzupełnione
komórki tabeli – 1pkt
121 Np.:
- wydłużyć urlopy macierzyńskie,
- zwiększyć ulgi podatkowe na każde
dziecko w rodzinie,
- zwiększyć zasiłki rodzinne i objąć nimi
szerszą grupę społeczną,
- wprowadzić okres ochronny dla kobiety
wracającej po urlopie macierzyńskim
lub wychowawczym do pracy, aby
pracodawca nie mógł jej zwolnić
natychmiast po tym urlopie,
- propagować model rodziny z dwójką
lub trójką dzieci w środkach masowego
przekazu np. pokazywać taką rodzinę
w reklamach telewizyjnych,
- ułatwić dostęp do zorganizowanej
opieki nad dziećmi, wydłużając czas
pracy żłobków i przedszkoli.
0-2
Za podanie realnych
propozycji działań:
dwóch........................1pkt
trzech…………….....2pkt
122 Kraj o największym przyroście
naturalnym: Meksyk
Kraj o najmniejszym przyroście
naturalnym: Ukraina
0-1
Za podanie poprawnych nazw obu
krajów – 1 pkt
123 a)
Obszary, które są subekumeną:
- Tybet
lub
- Północna Syberia
b) Np.:
czynniki przyrodnicze:
dla Tybetu:
- duża wysokość bezwzględna.
uzasadnienie:
- powietrze jest rozrzedzone, panuje zbyt
niskie ciśnienie, co utrudnia funkcjonowanie
organizmu człowieka.
dla Północnej Syberii:
- występowanie wieloletniej zmarzliny.
uzasadnienie:
- brak możliwości prowadzenia upraw
rolnych, utrudnione budownictwo
0-2
a) Za prawidłowy wybór obszaru, który
jest subekumeną..........1pkt
b) Za wskazanie prawidłowego
czynnika przyrodniczego
wpływającego na rozwój osadnictwa
dla wybranego obszaru i prawidłowe
uzasadnienie…......1pkt
Zdający może otrzymać 1 pkt za tę
część zadania naw
et wówczas,
gdy wybierze obszar, który nie jest
subekumeną
124 a) Województwo o największej stopie
bezrobocia: warmińsko – mazurskie
b) Województwo o najmniejszym
stopniu urbanizacji: podkarpackie
0-1
Za wybór województwa o największej
stopie bezrobocia oraz o najmniejszym
stopniu urbanizacji – 1 pkt
125 a) Chiny – 137 osób/1km
2
Holandia – 394 osoby/1km
2
0-2
a) Za poprawne obliczenie gęstości
zaludnienia dla Chin i Holandii - 1pkt
11
b) Np.:
Chiny zajmują większą
powierzchnię.
b) Za prawidłowe uzasadnienie - 1pkt
126
Przyczyny ujemnego przyrostu
naturalnego charakterystyczne dla
Europy Wschodniej, np.:
- kryzys gospodarczy,
- bezrobocie,
- emigracja przeważnie ludzi młodych,
- stopa zgonów na stosunkowo wysokim
poziomie.
Europy Zachodniej, np.:
- kryzys rodziny,
- późne zawieranie małżeństw,
- późne decydowanie się na macierzyństwo lub
ojcostwo,
- kariera zawodowa kobiet.
0-2
Za podanie prawidłowych
przyczyn ujemnego przyrostu
naturalnego:
dwóch w Europie
Wschodniej……………...1pkt
dwóch w Europie Zachodniej
…………………………..1pkt
LUB
Za podanie po jednej
przyczynie dla Europy
Wschodniej i Europy
Zachodniej………………1pkt
127
0-2
Za poprawne obliczenie
przyrostu naturalnego
i poprawny wynik.……....1pkt
Za poprawne obliczenie
przyrostu rzeczywistego
i poprawny wynik……….1pkt
128
Np.:
- wysoka aktywność zawodowa kobiet
- system wartości preferujący karierę zawodową
- system wartości preferujący wysoki standard życia
- model rodziny (2+1, 2+0)
- łatwy dostęp do środków antykoncepcyjnych
- „egoizm społeczny” konsumpcyjnego społeczeństwa
(konsumpcyjny styl życia)
- są to populacje stare pod względem demograficznym
- późne zawieranie małżeństw
2
Za podanie poprawnych przyczyn:
- dwóch – 1pkt
- trzech – 2pkt
129
Np.:
- w Łodzi był o wiele niższy przyrost naturalny niż w
Krakowie
- w Krakowie saldo migracji było stale dodatnie, a w
Łodzie było ujemne
1
Za poprawne wyjaśnienie
uwzględniające dwie przyczyny –
1pkt
Uznajemy odpowiedzi wynikające
wyłącznie z analizy wykresów.
Wyjaśnienie musi dotyczyć obu
przyczyn
Uwaga! Wystarczy odniesienie do
jednego z miast, np. w Krakowie
wyższy przyrost naturalny. Jeśli
zdający nie posłuży się nazwą miasta
uznajemy, że odnosi się ona do
12
Krakowa
130
Kraje o przyroście rzeczywistym:
- dodatnim: D, E, F
- ujemnym: A, B, C
1
Za pogrupowanie krajów wg
podanego kryterium – 1pkt
131
Np.:
- duża podaż nisko wykwalifikowanych pracowników na
rynku pracy we Francji
- wzrost liczebności wyznawców islamu
- zmiana struktury rasowej
- stosunkowo wysoki przyrost naturalny wśród
imigrantów
- powstanie dzielnic zamieszkałych głównie przez
imigrantów
- zamieszki powodowane przez imigrantów
niezadowolonych ze swojej sytuacji ekonomicznej
2
Za podanie następstw:
- dwóch – 1pkt
- trzech – 2pkt
132
od góry:
Białorusini
Ukraińcy
1
Za wpisanie nazw dwóch mniejszości
narodowych – 1pkt
133
Od góry:
Argentyna – F
Brazylia – E
1
Za poprane uzupełnienie tabeli – 1pkt
134
Np.:
Zmiana: odwrócenie salda migracji wewnętrznych z
dodatniego na ujemne w miastach, z ujemnego na
dodatnie na wsi
Przyczyny zmiany:
- niższe koszty budowy domu poza miastem niż kupna
mieszkania w mieście
- lokalizowanie działalności gospodarczej poza miastem
z powodu niższej ceny gruntu
- rozwój motoryzacji umożliwia dojazdy do pracy w
mieście
- powrót na wieś wcześniejszych emigrantów do miast
po osiągnięciu wieku emerytalnego
- chęć ucieczki przed hałasem i zanieczyszczeniami
2
Za określenie zmiany tendencji z
podaniem przyczyny:
- lednej – 1pkt
- dwóch – 2 pkt
Lub
Za właściwe odczytanie zmiany
tendencji z wykresu – 1pkt
135
Np.:
140,0 mln – 64,5 mln = 75,5 mln
(75,5 : 64,5) x 100 = 117, 1 ≈ 117
Współczynnik feminizacji: 117
1
Za poprawne obliczenia i poprawny
wynik – 1pkt
136
Np.:
– liczebność ludności w wieku przedprodukcyjnym
zmniejsza się (od 1975 r.)
– liczebność ludności w wieku produkcyjnym (po
okresie wzrostu) zmniejsza się
– liczebność ludności w wieku produkcyjnym zmniejsza
się, ale nadal stanowi ona najliczniejszą grupę
ludności
– liczebność ludności w wieku poprodukcyjnym stale
wzrasta
– największe zmiany zajdą w liczebności ludności w
wieku poprodukcyjnym
– w 2050 r. liczba ludności w wieku produkcyjnym
wzrośnie w porównaniu z 1950 r., ale jej udział (w %)
w całkowitej liczbie ludności się zmniejszy.
0-2
Za zapisanie poprawnych wniosków
trzech .......................................... 2
pkt
dwóch ......................................... 1
pkt
13
137
a) lubelskie, podlaskie
b) Np.:
− wzrost wydatków na służbę zdrowia
− wzrost podatków płaconych przez malejącą
liczebnie grupę zatrudnionych na pokrycie kosztów
świadczeń emerytalnych dla wzrastającej liczby
osób
− wzrost kosztów pracy
− większe zatrudnienie pracowników pomocy
społecznej
− wzrost bezrobocia wśród pracowników oświaty
− spadek PKB.
0-2
Za wymienienie dwóch właściwych
województw ............................... 1
pkt
Za dwie poprawnie sformułowane
konsekwencje ekonomiczne
..................................................... 1
pkt
138 1. wielkopolskie
2. lubuskie
3. zachodniopomorskie
0-1
Za wpisanie trzech poprawnych
nazw
województw ............................... 1
pkt
139 W kolejności od góry: P, P, F, F
0-2
Za poprawną ocenę
czterech zdań .............................. 2
pkt
trzech zdań ................................. 1
pkt
140 Od góry: arabski, hiszpański, portugalski
0-2
Za wpisanie poprawnych nazw:
trzech .......................................... 2
pkt
dwóch ......................................... 1
pkt
141 a) Liczba kobiet:
32,6 mln – 16,2 mln = 16,4 mln
Współczynnik: (16,4 : 16,2) x 100 = 101,2
≈101
b)
– niehigieniczny tryb życia (alkoholizm)
– mniejsza odporność biologiczna
mężczyzn
– większa podatność na choroby
cywilizacyjne (choroby serca)
– wypadki przy pracy (w górnictwie,
hutnictwie, budownictwie, transporcie)
0-2
Za poprawne obliczenia i
poprawny
wynik ..........................................
1 pkt
Za podanie dwóch przyczyn
.....................................................
1 pkt
142
0-2
Za podanie poprawnych przyczyn
migracji:
dwóch……………...1pkt
trzech……….……...2pkt
143
Województwa o największej gęstości zaludnienia:
- małopolskie, śląskie.
Województwa o najmniejszej gęstości zaludnienia, np.:
- lubuskie, zachodniopomorskie, warmińsko-mazurskie,
podlaskie, lubelskie.
0-1
Za uzupełnienie tabeli właściwymi
nazwami województw……….1pkt
144
Np.:
- problemy z wyżywieniem ludności,
0-2
Za podanie poprawnych
14
- wzrost bezrobocia,
- obniżenie poziomu usług medycznych,
- zwiększenie kosztów kształcenia ludności,
- wzrost analfabetyzmu.
konsekwencji zmian liczby
ludności:
dwóch……………...1pkt
trzech……................2pkt
145
a) Liczba ludności w wieku poprodukcyjnym wzrasta.
b) Np.:
- konieczność zmiany systemu emerytalnego,
- brak rąk do pracy,
- konieczność kształcenia lekarzy geriatrów.
0-2
a) Za podanie poprawnej tendencji
zmiany liczby ludności
w wieku poprodukcyjnym..1pkt
b) Za podanie dwóch poprawnych
problemów społecznych lub
gospodarczych….1pkt
146
0-1
Za poprawne zbudowanie modelu
przyczynowo-skutkowego………..
1pkt
Kolejność wpisania liter A i C jest
dowolna
147
0-2
a) Za wpisanie właściwych nazw
obcokrajowców do
legendy……...1pkt
b) Za sformułowanie dwóch
poprawnych problemów……..1pkt
148
0-1
Za poprawne zbudowanie modelu
przyczynowo-skutkowego 1pkt
Litery F i G mogą być wpisane
w dowolnej kolejności
149
W kolejności od góry:
F
P
F
P
P
0-2
Za poprawną ocenę zdań:
trzech, czterech…....1pkt
pięciu………………2pkt
150
W kolejności F, P, F
0-1
za poprawne oznaczenie trzech zdań
– 1 pkt
151
np.:
- wokół miast powstają ogromne dzielnice biedy
(slumsy)
- w miastach rośnie bezrobocie
- w miastach wzrasta zagrożenie chorobami
- wzrasta przestępczość w miastach
- nasila sie problem zaopatrzenia miast w żywność i
wodę
- nasila się problem usuwania z miast ścieków i
odpadów
- nasilają sie problemy komunikacyjne
0-2
Za podanie konsekwencji:
dwóch – 1 pkt
trzech – 2 pkt
15
- utrudniony dostęp do oświaty i służby zdrowia
152
a) np.:
- mniejsze obciążenie państwa kosztami utrzymania
ludności niepracującej w wieku emerytalnym
- wykorzystywanie w gospodarce kwalifikacji osób z
dużym doświadczeniem zawodowym
- ograniczenie problemów społecznych wynikających z
samotności (izolacji) ludzi w wieku emerytalnym
- zmniejszenie wydatków państwa na emerytury
b) np.:
- wprowadzenie regulacji prawnych umożliwiających
podjęcie pracy emerytom
- podniesienie wieku emerytalnego
- prowadzenie kursów doszkalających (lub kształcących)
dla osób słabiej wykwalifikowanych aby mogły sprostać
wymogom rynku pracy
- subsydia dla pracodawców zatrudniających osoby
powyżej 55 roku życia
- umożliwienie podejmowania pracy przez osoby w
starszym wieku w mniejszym wymiarze godzin
- organizowanie różnych form aktywności dla ludzi
starszych umożliwiających utrzymanie dobrej kondycji
zdrowotnej
- wprowadzenie ulg np. podatkowych dla osób chcących
kontynuować zatrudnienie w starszym wieku
- podwyższanie dodatku stażowego w zawodach
opłacanych z budżetu państwa
0-2
a) za podanie dwóch poprawnych
korzyści – 1pkt
b) za przedstawienie dwóch
poprawnych działań – 1pkt
153
w kolejności: Indie, Czad
0-1
Za wpisanie nazw poprawnych
dwóch krajów – 1pkt
154
np.:
- upadek dużych, państwowych zakładów
- likwidacja większości PGR-ów
- wzrost zapotrzebowania na usługi
- przejście od gospodarki centralnie sterowanej do
rynkowej
- restrukturyzacja przemysłu
uwaga!
Nie uznajemy odp. „rozwój gospodarczy”
Uznajemy odpowiedzi zaliczające górnictwo do I
sektora
0-1
Za podanie dwóch poprawnych
przyczyn – 1pkt
155
a) w kolejności F, P, P
b) np.:
- większa średnia długość życia kobiet
- większe straty wojenne wśród mężczyzn wskutek II
wojny światowej
- nadumieralność mężczyzn w wieku produkcyjnym
- wiek poprodukcyjny obejmuje kobiety w wieku 60 lat,
czyli 5 lat wcześniej niż mężczyzn
0-3
a) za poprawne trzy zdania – 1 pkt
b) za podanie poprawnych przyczyn:
dwóch – 1 pkt
trzech – 2 pkt
156
a) poprawna odpowiedź: rosnąca
Przykłady uzasadnienie:
- będzie rosła liczba osób w wieku poprodukcyjnym
- będzie malała liczba osób w wieku produkcyjnym
Uwaga! Uznajemy odpowiedzi zawierające różne,
przewidywane przez zdającego, tendencje zmian liczby
ludności w wieku przedprodukcyjnym
0-2
a) za określenie i uzasadnienie
tendencji – 1pkt
b)
za podanie dwóch poprawnych
konsekwencji – 1pkt
16
b) np.:
- mniejsza konkurencja na rynku pracy
- większe zapotrzebowanie na osoby zatrudnione w
opiece społecznej i służbie zdrowia
- obciążenie pracujących większymi kosztami
utrzymania systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej
- obciążenie pracujących większymi kosztami
utrzymania systemu opieki społecznej
157