plik

Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment

pełnej wersji całej publikacji.

Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji

Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie
rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez
NetPress Digital Sp. z o.o., operatora

sklepu na którym można

nabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji

. Zabronione są

jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody
NetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jej
od-sprzedaży, zgodnie z

regulaminem serwisu

Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepie

internetowym

Salon Cyfrowych Publikacji ePartnerzy.com

Stan prawny na 15 kwietnia 2009 r.

Wydawca:

Magdalena Stojek-Siwińska

Redaktor prowadzący:

Anna Berska

Opracowanie redakcyjne:

Lilianna Rudnik

Skład, łamanie:

Katarzyna Słabosz

ISBN: 978-83-7601-626-9

Wydane przez:

Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o.

Redakcja Książek
01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a
tel. (022) 535 80 00
31-156 Kraków, ul. Zacisze 7
tel. (012) 630 46 00
e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl

www.wolterskluwer.pl
Księgarnia internetowa www.profinfo.pl

SPIS TREŚCI

Wykaz ważniejszych skrótów .......................................................................... 9

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa ......................................................................... 11

Rozdział 1. Przepisy ogólne ........................................................................... 11

Art. 1. ......................................................................................................... 11
Art. 2. ......................................................................................................... 15
Art. 3. ......................................................................................................... 18

Rozdział 2. Zasiłek chorobowy ...................................................................... 21

Art. 4. ......................................................................................................... 21
Art. 5. (uchylony) ...................................................................................... 28
Art. 6. ........................................................................................................ 28
Art. 7. ........................................................................................................ 32
Art. 8. ........................................................................................................ 38
Art. 9. ......................................................................................................... 39
Art. 10. (uchylony) .................................................................................... 42
Art. 11. ....................................................................................................... 42
Art. 12. ...................................................................................................... 45
Art. 13. ....................................................................................................... 56
Art. 14. ...................................................................................................... 65
Art. 15. ...................................................................................................... 66
Art. 16. ...................................................................................................... 67
Art. 17. ...................................................................................................... 70

Spis treści

Rozdział 3. Świadczenie rehabilitacyjne ....................................................... 91

Art. 18. . ..................................................................................................... 91
Art. 19. ...................................................................................................... 97
Art. 20. ...................................................................................................... 99
Art. 21. .................................................................................................... 102
Art. 22. .................................................................................................... 102

Rozdział 4. Zasiłek wyrównawczy .............................................................. 104

Art. 23. .................................................................................................... 104
Art. 24. .................................................................................................... 106
Art. 25. .................................................................................................... 107
Art. 26. .................................................................................................... 107

Rozdział 5. (uchylony) ................................................................................. 108

Rozdział 6. Zasiłek macierzyński ................................................................ 108

Art. 29. .................................................................................................... 108
Art. 29a. .................................................................................................. 121
Art. 30. .................................................................................................... 122
Art. 31. .................................................................................................... 125

Rozdział 7. Zasiłek opiekuńczy ................................................................... 127

Art. 32. .................................................................................................... 127
Art. 32a. .................................................................................................. 134
Art. 33. .................................................................................................... 135
Art. 34. .................................................................................................... 136
Art. 35. .................................................................................................... 137

Rozdział 8. Zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków

przysługujących ubezpieczonym będącym pracownikami ..... 139

Art. 36. .................................................................................................... 139
Art. 37. .................................................................................................... 146
Art. 38. .................................................................................................... 148
Art. 39. .................................................................................................... 151
Art. 40. .................................................................................................... 151
Art. 41. .................................................................................................... 152
Art. 42. .................................................................................................... 160
Art. 43. .................................................................................................... 161
Art. 44. (uchylony) .................................................................................. 163

Spis treści

Art. 45. .................................................................................................... 163
Art. 46. .................................................................................................... 165
Art. 47. .................................................................................................... 166

Rozdział 9. Zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków

przysługujących ubezpieczonym niebędącym
pracownikami .......................................................................... 166

Art. 48. .................................................................................................... 166
Art. 49. .................................................................................................... 168
Art. 50. .................................................................................................... 170
Art. 51. (uchylony) .................................................................................. 171
Art. 52. .................................................................................................... 171
Art. 52a. ................................................................................................... 172

Rozdział 10. Dokumentowanie prawa do zasiłków i kontrola

orzekania o czasowej niezdolności do pracy ........................... 172

Art. 53. .................................................................................................... 172
Art. 54. .................................................................................................... 174
Art. 55. .................................................................................................... 176
Art. 56. .................................................................................................... 181
Art. 57. .................................................................................................... 182
Art. 58. .................................................................................................... 183
Art. 59. .................................................................................................... 183
Art. 60. .................................................................................................... 186

Rozdział 11. Postępowanie w sprawach ustalania prawa do zasiłków

i zasady ich wypłaty ................................................................ 188

Art. 61. .................................................................................................... 188
Art. 62. .................................................................................................... 190
Art. 63. .................................................................................................... 192
Art. 64. .................................................................................................... 193
Art. 65. .................................................................................................... 196
Art. 66. .................................................................................................... 196
Art. 67. .................................................................................................... 200
Art. 68. .................................................................................................... 202
Art. 69. .................................................................................................... 204
Art. 70. .................................................................................................... 204

Spis treści

Rozdział 12. Zmiany w przepisach obowiązujących ................................... 206

Art. 71–80. (pominięte) ........................................................................... 206

Rozdział 13. Przepisy przejściowe i końcowe ............................................. 206

Art. 81. .................................................................................................... 206
Art. 82. .................................................................................................... 207
Art. 83. .................................................................................................... 207
Art. 84. .................................................................................................... 208
Art. 85. .................................................................................................... 209
Art. 86. .................................................................................................... 211

Bibliografia . ................................................................................................ 213

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa ....................................................................... 223

WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW

Akty prawne

k.c. –

ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U.
Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)

k.p.

– ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst

jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.)

k.p.c. –

ustawa

dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.)

u.s.u.s./ustawa

– ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez-

systemowa

pieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11,

poz. 74 z późn. zm.)

ustawa zasiłkowa – ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pie-

niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31,

poz. 267 z późn. zm.)

ustawa –

ustawa

z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pie-

z grudnia 1974 r. niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choro-

by i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 30,
poz. 143 z późn. zm.)

Publikatory

Biul. SN

– Biuletyn Sądu Najwyższego

GP –

Gazeta

Prawna

M. Prawn.

– Monitor Prawniczy

M.P.Pr. –

Monitor

Prawa

Pracy

OSA –

Orzecznictwo

Sądów

Apelacyjnych

OSAŁ

– Orzecznictwo Sądów Apelacji Łódzkiej

Wykaz ważniejszych skrótów

OSNAPiUS

– Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna,

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

OSNC –

Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej od
1995 r.

OSNCP –

Orzecznictwo

Sądu

Najwyższego Izby Cywilnej i Izby

Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od
1963 r. do 1994 r.

OSP –

Orzecznictwo

Sądów

Polskich

OSPiKA

– Orzecznictwo Sądów Powszechnych i Komisji Arbitrażo-

wych

OTK –

Orzecznictwo

Trybunału

Konstytucyjnego

PiZS

– Praca i Zabezpieczenie Społeczne

Pr. Pracy

– Prawo Pracy

Prok. i Pr.

– Prokuratura i Prawo

Rzeczposp. –

Rzeczpospolita

Sł. Pracow.

– Służba Pracownicza

Inne

Dz. U.

– Dziennik Ustaw

LEX

– system informacji prawnej LEX

niepubl. –

niepublikowany

NSA –

Naczelny

Sąd

Administracyjny

SA –

Sąd

Apelacyjny

SN –

Sąd

Najwyższy

SO –

Sąd

Okręgowy

TK –

Trybunał

Konstytucyjny

WSA –

Wojewódzki

Sąd

Administracyjny

USTAWA

z dnia 25 czerwca 1999 r.

o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa

(tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267; zm.: Dz. U. z 2006 r.

Nr 221, poz. 1615; z 2007 r. Nr 47, poz. 318, Nr 115, poz. 792; z 2008 r.

Nr 93, poz. 582, Nr 119, poz. 771, Nr 234, poz. 1570,

Nr 237, poz. 1654; z 2009 r. Nr 22, poz. 120)

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości

określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem
społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), zwanym dalej „ubezpieczo-
nymi”.

2. Świadczenia pieniężne z tytułu następstw wypadków przy pracy

i chorób zawodowych określa odrębna ustawa.

1. [Rodzaje ubezpieczeń społecznych] W obowiązującym od

1 stycznia 1999 r. polskim systemie ubezpieczeń społecznych wyod-

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

rębniono cztery rodzaje ubezpieczeń. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.:
Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) ubezpieczenia społeczne
obejmują:
1) ubezpieczenie emerytalne;
2) ubezpieczenia rentowe;
3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej

ubezpieczeniem chorobowym;

4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,

zwane dalej ubezpieczeniem wypadkowym.
2. [Poprzednio obowiązująca ustawa] Komentowana ustawa weszła

w życie w dniu 1 września 1999 r., zastępując ustawę z dnia 17 grudnia
1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie
choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143
z późn. zm.). Obecna ustawa przejęła wiele rozwiązań swej poprzednicz-
ki, tak więc aktualność zachował dorobek orzeczniczy i piśmiennictwa
na tle „starej” ustawy.

3. [Ubezpieczenie chorobowe – zakres] Ubezpieczenie chorobowe

obejmuje swym działaniem ochronę skutków – w zakresie zdolności
do wykonywania pracy – dwóch rodzajów zdarzeń losowych: choroby
i macierzyństwa. Macierzyństwo rozumiane jest jako pojęcie zbioro-
we, obejmujące te zdarzenia w życiu człowieka, które wiążą się z za-
chowaniem gatunku, takie jak ciąża, poród, wychowanie potomstwa
(I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia
społecznego, Warszawa 2007, s. 341). W zakresie ryzyka chorobowe-
go ustawa określa zasady nabywania prawa do zasiłku chorobowego,
świadczenia rehabilitacyjnego oraz zasiłku wyrównawczego. Natomiast
w zakresie ochrony macierzyństwa ustawa wprowadziła zasiłek macie-
rzyński i opiekuńczy.

4. [„Ubezpieczony” na tle ustawy systemowej] Zgodnie z art. 4

pkt 1 u.s.u.s.) ubezpieczonymi w rozumieniu ustawy są osoby fizycz-
ne podlegające chociażby jednemu z rodzajów ubezpieczeń, o których
mowa w art. 1 tej ustawy, wśród których wymieniono także ubezpie-
czenie chorobowo-macierzyńskie (nazywane dalej przez ustawę ubez-
pieczeniem chorobowym). Wspomniana ustawa w dalszych przepisach
reguluje szczegółowo krąg osób i formy działalności zawodowej (tytuły
ubezpieczenia), objęte obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem

Art. 1

chorobowym (art. 11), stopę procentową składki na to ubezpieczenie
(art. 22) oraz zasady jej finansowania (art. 16).

5. [Zakres podmiotowy ustawy – ubezpieczeni dobrowolnie i obo-

wiązkowo] Komentowany przepis określa, komu przysługują świadcze-
nia pieniężne określone w ustawie. „Objętym” ubezpieczeniem choro-
bowym – ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa
– można być obowiązkowo lub dobrowolnie.

Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają:

a) pracownicy, z wyłączeniem prokuratorów,
b) członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek

rolniczych,

c) osoby odbywające służbę zastępczą (art. 11 ust. 1 w związku z art. 6

u.s.u.s.).
Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają:

a) osoby wykonujące pracę nakładczą,
b) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy

zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie
z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz
osoby z nimi współpracujące (z zastrzeżeniami wynikającymi z art. 6
ust. 4 u.s.u.s.),

c) osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współ-

pracujące,

d) osoby wykonujące odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do

pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymcza-
sowego aresztowania,

e) duchowni (art. 11 ust. 2 w związku z art. 6 u.s.u.s.).

6. [Opłacanie składek jako podstawa roszczenia o świadczenie]

Transformacja systemu zabezpieczenia społecznego doprowadziła do
współistnienia z jednej strony solidarnego zabezpieczenia od ryzyk ży-
ciowych, a z drugiej do samodzielnego kształtowania tego ubezpieczenia
przez jednostkę, przy wzajemności składki i świadczeń. W konsekwen-
cji, rację bytu ubezpieczenia stanowią zgromadzone fundusze, których
redystrybucja podlega ścisłym regułom ustawowym, a podstawę rosz-
czeń wobec funduszu ubezpieczenia chorobowego stanowi opłacanie
(dobrowolne lub przymusowe) składek na to ubezpieczenie (uchwała SN
z dnia 12 czerwca 2002 r., III UZP 4/02, OSNP 2002, nr 24, poz. 601;
Biul. SN 2002, nr 6, s. 4; Prok. i Pr. 2002, nr 12, s. 49; OSNP-wkł. 2002,

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

nr 14, poz. 2; M. Prawn. 2002, nr 16, s. 725; Wokanda 2003, nr 2, s. 23;
Wokanda 2003, nr 3, s. 24).

7. [Finansowanie składek na ubezpieczenie chorobowe] Ubezpie-

czenie chorobowe finansowane jest wyłącznie przez ubezpieczonego,
a składka wynosi 2,456% podstawy jej wymiaru (art. 22 ust. 1 pkt 3
u.s.u.s.).

8. [Niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem w drodze do

pracy oraz przy pracy] Zasiłek chorobowy (i inne świadczenia) przysłu-
guje ubezpieczonym w razie niezdolności do pracy z tzw. ogólnego stanu
zdrowia oraz w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem
w drodze do pracy lub z pracy. Prawo do zasiłku chorobowego (i innych
świadczeń) w sytuacji zaistnienia wypadku przy pracy i choroby zawodo-
wej reguluje zaś ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu
społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U.
Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.). Ustawa ta nie przewiduje już ochrony
wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

9. [Służby mundurowe a ubezpieczenie chorobowe] Obowiązkowi

ubezpieczenia chorobowego nie podlegają osoby pozostające w stosun-
ku służby (tzw. służby mundurowe) – w okresie niezdolności do pracy
z powodu choroby mają one zagwarantowane prawo do uposażenia.
Za osobę w stosunku służby uważa się żołnierzy zawodowych oraz
funkcjonariuszy:

1) Policji,
2) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu,

2a) Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

3) Straży

Granicznej,

4) Państwowej

Straży

Pożarnej,

5) Służby

Więziennej,

6) Służby

Celnej,

6a) Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego,

7) Biura Ochrony Rządu (art. 8 ust. 15 u.s.u.s.).

10. [Rolnicy a ubezpieczenie chorobowe] Reforma prawa ubezpie-

czeń społecznych, dokonana w 1999 r., utrzymała nadal rozdzielność
unormowań ubezpieczenia społecznego rolników od powszechnego
systemu ubezpieczeń społecznych, czego wyrazem jest właśnie treść
art. 5 ust. 1 ustawy systemowej (ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11,

Art. 1

poz. 74 z późn. zm.) Oznacza to, że rolnicy nie podlegają żadnemu
z wyróżnionych w tej ustawie rodzajów ubezpieczenia społecznego. Tym
samym rolnicy podlegają ubezpieczeniu chorobowemu – ale na odmien-
nych zasadach. Prawo do zasiłków z ubezpieczenia chorobowego dla tej
grupy zawodowej wynika bowiem z ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 7,
poz. 25 z późn. zm.).

Art. 2. Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa, zwanego dalej „ubezpieczeniem chorobo-
wym”, obejmują:
1) zasiłek chorobowy;
2) świadczenie rehabilitacyjne;
3) zasiłek wyrównawczy;
4) (uchylony);
5) zasiłek macierzyński;
6) zasiłek opiekuńczy.

1. [Cel zasiłków z ubezpieczenia chorobowego] Zasadniczą ce-

chą ubezpieczenia społecznego jest ochrona zdolności produkcyjnych
człowieka przed skutkami zdarzeń losowych oraz zasada wzajemności
świadczeń pracownika odprowadzającego składki i państwa wypłaca-
jącego zasiłek w razie niemożności świadczenia pracy (por. wyrok TK
z dnia 24 czerwca 2008 r., SK 16/06, OTK-A 2008, nr 5, poz. 85). Pod-
kreśla się także, że celem komentowanej ustawy jest stworzenie systemu
świadczeń kompensujących utratę zarobków w określonych w tej ustawie
sytuacjach (wyrok TK z dnia 3 grudnia 2007 r., SK 45/06, OTK-A 2007,
nr 11, poz. 152). Według ugruntowanej zasady zasiłek chorobowy jedynie
łagodzi skutki ryzyka niezdolności do pracy z powodu choroby, nie ma
natomiast na celu pełnej kompensacji sui generis „szkody”. Zasada ta
wynika po pierwsze z założenia prymatu wynagrodzenia za pracę przed
świadczeniem ubezpieczeniowym i ustalenia możliwie niskiej składki,
po wtóre zaś, ze względów prewencyjnych, utrzymania udziału własnego
w ponoszeniu skutków ryzyka chorobowego, na którego rozmiary pewien
wpływ ma sam ubezpieczony (por. J. Jończyk, Prawo do zabezpieczenia
społecznego, Kraków 2003, s. 208).

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 2

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

2. [Zasiłki jako pomoc ubezpieczeniowa] Zasiłki wypłacane

z ubezpieczenia chorobowego składają się na kompleksowy system
pieniężnej pomocy ubezpieczeniowej, obejmujący poszczególne etapy
sytuacji pracownika spowodowanej chorobą lub urodzeniem i wycho-
waniem dzieci, bądź wyrównują utracony w tym czasie zarobek (Z. Sal-
wa, Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2004, s. 348).
Jednakże, jak podkreśla się w piśmiennictwie, prawo do świadczeń
z ubezpieczenia społecznego nie poddaje się metodzie subsydiarności,
charakterystycznej dla pomocy społecznej, polegającej na przyzna-
waniu świadczeń tylko osobom znajdującym się w niedostatku, czyli
tym, które nie mogą uzyskać środków utrzymania z innych źródeł.
W ubezpieczeniu społecznym warunki nabycia świadczeń określają
bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, a świadczenia indywi-
dualizowane są tylko przez dostosowanie ich rodzajów i wysokości
do konkretnych sytuacji określonych ustawą, natomiast w pomocy
społecznej konkretyzacji tej dokonuje instytucja, oceniając rozmiar
i rodzaj potrzeb zasługujących na zaspokojenie (H. Pławucka, glosa
krytyczna do uchwały SN z dnia 29 października 2002 r., III UZP 8/02,
OSP 2004, z. 5, poz. 273).

3. [Zakres przedmiotowy ustawy] Ubezpieczenie chorobowe obej-

muje:
a) w zakresie ryzyka chorobowego – zasady nabywania prawa do

zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego oraz zasiłku
wyrównawczego,

b) w zakresie ochrony macierzyństwa – zasady nabywania prawa do

zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego.
4. [Zasiłek chorobowy] Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpie-

czonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w cza-
sie trwania ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1 ustawy). Zasiłek
chorobowy jest więc świadczeniem z ubezpieczenia społecznego re-
kompensującym zarobek utracony przez ubezpieczonego wskutek jego
niezdolności do pracy spowodowanej chorobą (lub innym zdarzeniem
z chorobą zrównanym).

5. [Świadczenie rehabilitacyjne] Świadczenie rehabilitacyjne przy-

sługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest
nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza
rokują odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 ust. 1 ustawy). Celem

Art. 2

świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do
pracy kontynuowanie leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres
zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności
do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne określa się mianem świadczenia
„na dokończenie leczenia”. Ponieważ w przypadkach szczególnie po-
ważnych i długotrwałych chorób okres pobierania zasiłku chorobowego
może nie pokrywać się z okresem trwania choroby i ulec wyczerpaniu
przed odzyskaniem przez ubezpieczonego zdolności do pracy, dlatego
świadczenie rehabilitacyjne ma zapobiegać takim sytuacjom, gdy ubez-
pieczony w okresie od zakończenia pobierania zasiłku chorobowego do
odzyskania zdolności do pracy pozostawałby bez środków utrzymania
(Z. Salwa, Prawo pracy..., s. 353).

6. [Zasiłek wyrównawczy] Zasiłek wyrównawczy przysługuje ubez-

pieczonemu będącemu pracownikiem ze zmniejszoną sprawnością do
pracy, wykonującemu pracę w zakładowym lub międzyzakładowym
ośrodku rehabilitacji zawodowej oraz u pracodawcy na wyodrębnionym
stanowisku pracy, dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia
do określonej pracy – jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie osiągane
podczas rehabilitacji jest niższe od przeciętnego miesięcznego wynagro-
dzenia ustalonego w myśl art. 36–42 ustawy (zob. art. 23 ust. 1 ustawy).
Zasiłek wyrównawczy ma za zadanie wyrównanie straty w zarobkach
pracownika, poniesionej z powodu zmniejszenia się jego sprawności
do pracy.

7. [Zasiłek opiekuńczy] Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpie-

czonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności
osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończe-
nia 8 lat (w określonych przypadkach), chorym dzieckiem w wieku do
ukończenia 14 lat oraz innym chorym członkiem rodziny (art. 32 ust. 1
ustawy). Zasiłek opiekuńczy ma na celu ochronę osoby ubezpieczonej
przed utratą wynagrodzenia w przypadku konieczności osobistego spra-
wowania opieki.

8. [Zasiłek macierzyński] Zasiłek macierzyński przysługuje – co do

zasady – ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego
albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko, przyjęła na
wychowanie dziecko w wieku do 7 roku życia, przyjęła na wychowanie
w ramach rodziny zastępczej dziecko w wieku do 7 roku życia (art. 32
ust. 1 ustawy). Zasiłek macierzyński jest świadczeniem, którego za-

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 2

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

daniem jest zapewnienie środków utrzymania w miejsce utraconych
zarobków z powodu powstrzymania się od pracy w związku z przyj-
ściem na świat dziecka i koniecznością jego pielęgnacji przez pierwsze
miesiące życia.

Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) tytuł ubezpieczenia chorobowego – zatrudnienie lub inną dzia-

łalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia choro-
bowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasa-
dach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych;

2) płatnik składek – płatnika składek na ubezpieczenie chorobowe

w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecz-
nych;

3) wynagrodzenie – przychód pracownika stanowiący podstawę

wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu
potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emery-
talne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe;

4) przychód – kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubez-

pieczenie chorobowe ubezpieczonego niebędącego pracownikiem,
po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru
składki na ubezpieczenie chorobowe;

5) wypadek w drodze do pracy lub z pracy – zdarzenie, które na-

stąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub
innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia chorobowego
uznane za wypadek na zasadach określonych w przepisach o eme-
ryturach i rentach z FUS.

1. [Słowniczek pojęć] Przepis ten wprowadza tzw. słowniczek pojęć

ustawowych, mający na celu zdefiniowanie kluczowych terminów, wy-
stępujących w dalszych przepisach komentowanej ustawy. Zamieszczanie
przez ustawodawcę w ustawach słowniczka pojęć jest często stosowanym
zabiegiem legislacyjnym, uzasadnionym zwłaszcza w obszernych aktach
prawnych, zawierających wiele przepisów o rozbudowanej systematyce
wewnętrznej. Głównym celem tej techniki legislacyjnej jest uporządko-
wanie terminologii dla uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych i powtó-

Art. 3

rzeń, nadanie zwięzłości sformułowaniom użytym w dalszych przepisach
oraz osiągnięcie większej precyzji regulacji prawnej.

2. [Tytuł ubezpieczenia chorobowego] Tytułem prawnym obowiąz-

ku ubezpieczenia chorobowego, zgodnie z art. 11 ust. 1 w związku z art. 6
u.s.u.s., jest:
a) zatrudnienie w ramach stosunku pracy,
b) zatrudnienie w ramach stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni

produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,

c) odbywanie zastępczej służby wojskowej.

Tytułem prawnym uprawnienia do objęcia ubezpieczeniem chorobo-

wym, zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 6 u.s.u.s., jest:
a)

wykonywanie pracy nakładczej,

b) wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy

zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie
z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz
współpraca przy wykonywaniu tych umów,

c) prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej,
d) wykonywanie pracy w charakterze współpracownika osoby prowa-

dzącej pozarolniczą działalność gospodarczą,

e) wykonywanie odpłatnej pracy na podstawie skierowania do pracy

w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego
aresztowania,

f) wykonywanie posługi duszpasterskiej.

3. [Płatnik składek] Płatnikiem składek, zgodnie z art. 4 pkt 2 u.s.u.s.,

jest:
1) pracodawca – w stosunku do pracowników,
2) jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą

fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby
ubezpieczeniem chorobowym,

3) podmiot, na rzecz którego wykonywana jest odpłatnie praca w czasie

odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego areszto-
wania – w stosunku do osób, które ją wykonują, na podstawie skie-
rowania do pracy,

4) ubezpieczony wyłącznie zobowiązany do opłacania składek na własne

ubezpieczenie społeczne,

5) duchowny diecezjalny albo przełożony domu zakonnego lub klasztoru

– w stosunku do członków swych zakonów.

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 3

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

4. [Wynagrodzenie] Termin, jakim posługuje się ustawodawca dla

określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe
w odniesieniu do pracowników (por. tezy 3 i 4 komentarza do art. 36
ustawy).

5. [Przychód] Terminem „przychód” posługuje się ustawodawca

dla określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe
w odniesieniu do ubezpieczonych nie będących pracownikami (por. tezy
2 i 3 komentarza do art. 48 ustawy).

6. [Wypadek w drodze do pracy lub z pracy] Zgodnie z ustawą

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.)
za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie
wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miej-
sca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł
ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została
przerwana. Jednakże uważa się, że wypadek nastąpił w drodze do pra-
cy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli przerwa była
życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a także
wówczas, gdy droga, nie będąc drogą najkrótszą, była dla ubezpieczone-
go, ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza. Z kolei za drogę do
pracy lub z pracy uważa się, oprócz drogi z domu do pracy lub z pracy
do domu, również drogę do miejsca lub z miejsca:
1) innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpie-

czenia rentowego,

2) zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo spo-

łecznych,

3) zwykłego spożywania posiłków,
4) odbywania nauki lub studiów (art. 57b ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym

z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199,
poz. 1673 z późn. zm.) w odróżnieniu od wcześniejszej regulacji, nie
przewiduje ochrony wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Pojęcie to
jednak nadal jest obecne w systemie ubezpieczeń społecznych – funk-
cjonuje w ubezpieczeniu chorobowym i rentowym. Podlegający ubez-
pieczeniu chorobowemu, który ulegnie wypadkowi w drodze do pracy
lub z pracy, nabędzie prawo do stuprocentowego zasiłku chorobowego

Art. 3

płaconego od pierwszego dnia niezdolności do pracy z funduszu ubez-
pieczenia chorobowego (art. 11 ust. 2 komentowanej ustawy).

Rozdział 2

Zasiłek chorobowy

Art. 4. 1. Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego:

1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego

– jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu;

2) po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego

– jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.
2. Do okresów ubezpieczenia chorobowego, o których mowa

w ust. 1, wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego,
jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodo-
wana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywa-
niem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

3. Od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do

zasiłku chorobowego przysługuje:
1) absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci

ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia
chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzy-
skania dyplomu ukończenia studiów wyższych;

2) jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem

w drodze do pracy lub z pracy;

3) ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co naj-

mniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;

4) posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia choro-

bowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

1. [Nabycie prawa do zasiłku chorobowego] uzależnione jest od

przebycia w ubezpieczeniu określonego czasu. Czas ten, nazywany okre-
sem wyczekiwania (okresem karencji), uzależnia nabycie prawa do
zasiłku od pozostawania przez wymagany czas nieprzerwanie w ubez-
pieczeniu chorobowym (por. uchwała SN z dnia 29 października 2002 r.,
III UZP 8/02, OSNP 2003, nr 8, poz. 205; Biul. SN 2002, nr 10, s. 4;
OSNP-wkł. 2002, nr 24, poz. 4; Wokanda 2003, nr 6, s. 21; OSP 2004,
z. 5, poz. 65).

Rozdział 2. Zasiłek chorobowy

Art. 4

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

2. [Pojęcie okresu wyczekiwania] Okres wyczekiwania to okres

podlegania ubezpieczeniu chorobowemu wymaganemu dla przyznania
prawa do zasiłku chorobowego. Okres wyczekiwania określić można
również jako konieczność pozostawania przez wymagany w ustawie
czas w ubezpieczeniu chorobowym, by móc nabyć prawo do zasiłku
chorobowego w sytuacji wystąpienia niezdolności do pracy. Innymi
słowy jest to konieczność przebycia określonego stażu w ubezpieczeniu,
wymaganego do uzyskania prawa do świadczeń.

W orzecznictwie zaprezentowano stanowisko, że obecnie (tj. od wej-

ścia w życie komentowanej ustawy) okres wyczekiwania nie jest już
identyfikowany z okresem trwania pracowniczego tytułu ubezpiecze-
nia, lecz z ubezpieczeniem chorobowym rozumianym jako okres objęty
obowiązkiem opłacania składek. O okresach tych mowa jest w art. 11
ust. 1 i 2 w związku z art. 13 u.s.u.s. (uchwała SN z dnia 29 października
2002 r., III UZP 8/02, OSNP 2003, nr 8, poz. 205; Biul. SN 2002, nr 10,
s. 4; OSNP-wkł. 2002, nr 24, poz. 4; Wokanda 2003, nr 6, s. 21; OSP
2004, z. 5, poz. 65).

3. [Ratio legis wprowadzenia okresu wyczekiwania] W uzasadnie-

niu rządowego projektu ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-
czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podniesiono, że
zachowanie i stosowanie okresów wyczekiwania wydaje się niezbędne,
aby uniknąć sytuacji, w których osoby ubezpieczone (w szczególności
osoby ubezpieczone dobrowolnie), nabyłyby po krótkim, niekiedy kil-
kudniowym okresie opłacania niewielkich składek prawo do świadczeń
przez okres kilku, a niekiedy nawet ponad 20 miesięcy (zob. uzasadnienie
rządowego projektu ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-
czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz o zmianie
niektórych ustaw – druk sejmowy nr 840, dostępny na stronach inter-
netowych Sejmu).

W orzecznictwie z kolei podnosi się, że racją wliczenia poprzednich

okresów ubezpieczenia do okresu wyczekiwania (art. 4 ust. 2 ustawy) jest
uzyskanie odpowiedniej sumy składek w funduszu ubezpieczenia choro-
bowego (por. uchwała SN z dnia 29 października 2002 r., III UZP 8/02,
OSNP 2003, nr 8, poz. 205; Biul. SN 2002, nr 10, s. 4; OSNP-wkł. 2002,
nr 24, poz. 4; Wokanda 2003, nr 6, s. 21; OSP 2004, z. 5, poz. 65).

4. [Długość okresów wyczekiwania] Co do zasady, zgodnie z art. 4

ust. 1 ustawy, ubezpieczony obowiązkowo nabywa prawo do zasiłku

Art. 4

chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia choro-
bowego, a ubezpieczony dobrowolnie – po upływie 90 dni tego ubez-
pieczenia. Jest to okres wyczekiwania na zasiłek chorobowy.

Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają (zgodnie

z art. 11 ust. 1 w związku z art. 6 u.s.u.s.):
a) pracownicy, z wyłączeniem prokuratorów,
b) członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek

rolniczych,

c) osoby odbywające służbę zastępczą.

Pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni

nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Obecnie nie ma już zna-
czenia, z perspektywy nabycia prawa do zasiłku, jaki rodzaj umowy
o pracę stanowi tytuł ubezpieczenia chorobowego – może to być zarówno
umowa o pracę na okres próbny, na czas określony i na czas wykonania
określonej pracy, jak i umowa o pracę na czas nieokreślony.

Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają (zgodnie

z art. 11 ust. 2 w związku z art. 6 u.s.u.s.):
a) osoby wykonujące pracę nakładczą;
b) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy

zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie
z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz
osoby z nimi współpracujące (z zastrzeżeniami wynikającymi z art. 6
ust. 4 u.s.u.s.),

c) osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współ-

pracujące,

d) osoby wykonujące odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do

pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymcza-
sowego aresztowania,

e) duchowni.

5. [Okresy podlegające wliczeniu do okresu wyczekiwania] Zgod-

nie z art. 82 ustawy do okresu ubezpieczenia chorobowego, o którym
mowa w art. 4, wlicza się okresy ubezpieczenia społecznego, uprawniają-
cego do świadczeń pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa, przed
wejściem w życie ustawy, jeżeli przerwa między tymi okresami albo
między nimi i ubezpieczeniem chorobowym nie przekracza 30 dni. Do
okresu wyczekiwania wlicza się również okres pobierania wynagrodzenia
za czas niezdolności do pracy z powodu choroby i zasiłku chorobowego.

Rozdział 2. Zasiłek chorobowy

Art. 4

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

6. [Okresy nie podlegające wliczeniu do okresu wyczekiwania] Do

okresu wyczekiwania nie zalicza się okresu pozostawania zarejestrowa-
nym jako bezrobotny (zarówno z prawem do zasiłku dla bezrobotnych,
jak i bez tego prawa) po 31 grudnia 1998 r., gdyż bezrobotni nie podlegają
ubezpieczeniu chorobowemu. Do okresu wyczekiwania nie zalicza się
także okresu pobierania zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego
lub świadczenia rehabilitacyjnego, przysługujących za okres po ustaniu
tytułu ubezpieczenia. Wreszcie do okresu wyczekiwania nie zalicza się
również okresu niezdolności do pracy bez prawa do wynagrodzenia
i zasiłku chorobowego.

7. [Ubezpieczony niezdolny do pracy przed upływem okresu wy-

czekiwania] W piśmiennictwie został sformułowany pogląd, że wobec
tego, że prawo do zasiłku chorobowego można nabyć dopiero po spełnie-
niu okresu wyczekiwania i że do tego okresu nie można wliczyć okresu
niezdolności powstałej przed upływem 30 dni opłacania składki (okres
bez prawa do zasiłku chorobowego, za który nie jest odprowadzana
składka na ubezpieczenie chorobowe) – to ubezpieczony, który przed
upływem okresu wyczekiwania stanie się niezdolny do pracy, nie nabywa
prawa do zasiłku chorobowego (I. Jędrasik-Jankowska, Prawo socjal-
ne. Komentarz do ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Warszawa 1998–2004,
art. 4).

8. [Utrata posiadanego okresu wyczekiwania] Każda przerwa

w ubezpieczeniu zdrowotnym, dłuższa niż 30 dni – z wyjątkiem sytu-
acji określonych w art. 4 ust. 2 ustawy – powoduje utratę posiadanego
okresu wyczekiwania. Dlatego, by ponownie uzyskać prawo do zasiłku
chorobowego, zachodzi konieczność ponownego przebycia w ubez-
pieczeniu określonego czasu (okresu wyczekiwania). Tak więc prawa
do zasiłku chorobowego, związanego z przebyciem okresu wyczeki-
wania, nie nabywa się raz na zawsze, choć bywa i tak, że gdy dany
ubezpieczony nabędzie je raz, nigdy go nie utraci. W piśmiennictwie
podkreśla się, że najczęstszą przyczyną utraty posiadanego okresu
wyczekiwania, rodzącą konieczność jego nabycia na nowo, jest uzy-
skanie statusu bezrobotnego (I. Jędrasik-Jankowska, Prawo socjalne.
Komentarz..., art. 7).

9. [Wyjątki] Zarówno od zasady oczekiwania na nabycie prawa

do zasiłku chorobowego (upływu okresu wyczekiwania), jak również

Art. 4

od zasady pozostawania nieprzerwanie w ubezpieczeniu chorobowym
ustawodawca przewidział wyjątki.

10. [Pięć wyjątków od zasady oczekiwania na nabycie prawa do

zasiłku chorobowego] W tych wypadkach prawo do tego zasiłku po-
wstaje bez okresu wyczekiwania (już od pierwszego dnia ubezpieczenia
chorobowego). Wyjątki te uregulowane zostały w dwóch przepisach
ustawy – w art. 84 i w art. 4 ust. 3:
a) gdy nastąpienie ryzyka niezdolności do pracy, chronionego tym

ubezpieczeniem, wiąże się ze skutkami wypadku przy pracy (art. 84
tej ustawy);

b) w sytuacji gdy absolwenci szkół lub szkół wyższych zostali objęci

ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia cho-
robowego w ciągu 90 dni odpowiednio od dnia ukończenia szkoły
(tj. od daty podanej w świadectwie) lub uzyskania dyplomu ukończe-
nia studiów wyższych, tj. od dnia złożenia egzaminu dyplomowego
(art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy);

c) jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w dro-

dze do pracy lub z pracy (art. 4 ust. 3 pkt 2 ustawy);

d) w stosunku do osób mających co najmniej 10-letni okres ubezpiecze-

nia – pod warunkiem wszakże, że osoby te podlegają ubezpieczeniu
chorobowemu obowiązkowo i pod warunkiem, że okres ten był
okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 3
pkt 3 ustawy);

e) w stosunku do posłów i senatorów, którzy przystąpili do ubezpieczenia

chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji (art. 4 ust. 3
pkt 4 ustawy).
11. [Okresy podlegające wliczeniu do 10-letniego okresu ubez-

pieczenia] Do 10-letniego okresu ubezpieczenia, od którego zależy
prawo do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia ubezpieczenia
chorobowego, zalicza się także okresy obowiązkowego ubezpieczenia
społecznego przed 1 stycznia 1999 r., które uprawniało do świadczeń
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyń-
stwa, niezależnie od tego, jak długo trwały przerwy między okresami
ubezpieczenia. Nie zalicza się natomiast okresu urlopu wychowawczego
i bezpłatnego.

12. [Wyjątki od zasady nieprzerwanego okresu wyczekiwania]

Ustawodawca ustanowił cztery wyjątki od zasady nieprzerwanego okresu

Rozdział 2. Zasiłek chorobowy

Art. 4

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

wyczekiwania – w takiej sytuacji do okresu wyczekiwania zalicza się
poprzednie okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, zarówno
obowiązkowo, jak i dobrowolnie:
a) jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni,
b) jeżeli przerwa między nimi była spowodowana urlopem wychowaw-

czym,

c) jeżeli przerwa między nimi była spowodowana urlopem bezpłat-

nym,

d) jeżeli przerwa między nimi była spowodowana odbywaniem czynnej

służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
13. [Przerwa w ubezpieczeniu] W ust. 2 komentowanego przepisu

wskazane zostały stany powodujące przerwę w ubezpieczeniu. Są to:
a) urlop bezpłatny,
b) urlop wychowawczy,
c) okres odbywania czynnej służby wojskowej przez żołnierza nieza-

wodowego.
Nie są to jednak wszelkie okoliczności powodujące przerwę w ubez-

pieczeniu, a tylko te, które nie wpływają na utratę posiadanego okresu
wyczekiwania.

14. [Okres wyczekiwania a ubezpieczenie społeczne rolników] Do

okresów ubezpieczenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, wlicza
się okres poprzedniego ubezpieczenia społecznego rolników (uchwała
SN z dnia 29 października 2002 r., III UZP 8/02, OSNP 2003, nr 8,
poz. 205; Biul. SN 2002, nr 10, s. 4; OSNP-wkł. 2002, nr 24, poz. 4;
Wokanda 2003, nr 6, s. 21; OSP 2004, z. 5, poz. 65). Za punkt wyjścia
Sąd Najwyższy przyjął, że skoro ustawodawca w art. 4 ustawy wpro-
wadził konstrukcję „wyczekiwania” (która zastąpiła poprzednią, zwią-
zaną z „przepracowaniem” wymaganego okresu), to chodzi o każdy
okres ubezpieczenia, zarówno ten, o którym mowa w art. 13 u.s.u.s.,
jak i w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wprowadzenie przez ustawodawcę do systemu prawnego pojęcia, któ-
remu w różnych aktach prawnych nadano taką samą nazwę, oznacza,
że w każdym wypadku powinno ono być rozumiane w ten sam sposób,
chyba że o odmiennym jego znaczeniu postanowi ustawodawca, albo
można je wywieść z treści tego aktu prawnego (natomiast rozróżnienia
takiego brak zarówno w przepisach ustawy o świadczeniach pieniężnych,
jaki i w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników). Sąd Najwyższy

Art. 4

podkreślił również, że nie można identyfikować podlegania ubezpiecze-
niu chorobowemu, czyli posiadaniu tytułu ubezpieczenia i bycia jego
podmiotem, z zaliczaniem okresów ubezpieczenia do stażu wymaganego
do uzyskania prawa do świadczeń. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2
ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w ra-
zie choroby nie chodzi bowiem o podleganie ubezpieczeniu w chwili
zaistnienia ryzyka ubezpieczenia, o tym stanowi art. 6 ust. 1 ustawy
o świadczeniach pieniężnych, lecz o posiadanie w tym momencie okresu
ubezpieczenia wystarczającego do uruchomienia wypłaty świadczeń.

Odmienny pogląd zaprezentowano w piśmiennictwie prawniczym,

podnosząc, iż reguły wykładni językowej przemawiają za tym, że użyte
w art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej pojęcie nieprzerwanego ubezpieczenia
chorobowego oznacza wyłącznie okresy ubezpieczenia chorobowego,
zdefiniowanego w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecz-
nych (tzw. systemowej), do którego odsyłają przepisy ustawy zasiłkowej.
Ustawa zasiłkowa w art. 3 pkt 1 stanowi, że użyte w niej określenie „tytuł
ubezpieczenia chorobowego” oznacza zatrudnienie lub inną działalność,
której podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub upraw-
nienie do objęcia takim ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności
w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;
dodatkowo, zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, świadczenia pieniężne na
warunkach i w wysokości określonych tą ustawą przysługują jedynie
osobom objętym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa,
określonym w ustawie systemowej (H. Pławucka, glosa krytyczna do
uchwały SN z dnia 29 października 2002 r., III UZP 8/02, OSP 2004,
z. 5, poz. 273).

15. [Pojęcie okresu ubezpieczenia] W orzecznictwie zaprezento-

wano pogląd, że w obowiązującym obecnie systemie przyjęta została
definicja okresu ubezpieczenia, czyli okresu realizowania się stosunku
ubezpieczenia, jako okresu opłacania składek na odpowiednie ubez-
pieczenie. Stąd stosunek ubezpieczenia – jako tytuł ubezpieczenia – re-
alizuje się tylko wówczas, gdy osoba będąca podmiotem ubezpieczenia
chorobowego opłaciła przypadającą od niej składkę. Nie odnosi się to do
okresów nieskładkowych, czyli do okresów, w których nie ma obowiązku
opłacania składki. Okresy nieskładkowe zachodzą m.in. wówczas, gdy
dochodzi do zawieszenia wzajemnych obowiązków przez pracownika
i przez pracodawcę (świadczenia pracy i wynagrodzenia). Wtedy okresy

Rozdział 2. Zasiłek chorobowy

Art. 4

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia...

te nie stanowią tytułu ubezpieczenia przede wszystkim z tego powodu,
że podczas ich trwania nie może dojść do spełnienia się ryzyka ubezpie-
czenia chorobowego, czyli do utraty zarobku. Za okres ten nie jest zatem
pobierana składka na ubezpieczenie, w wyniku czego za przypadający
w tym czasie okres choroby zasiłek chorobowy nie przysługuje (uchwała
SN z dnia 12 czerwca 2002 r., III UZP 4/02, OSNP 2002, nr 24, poz. 601;
Biul. SN 2002, nr 6, s. 4; Prok. i Pr. 2002, nr 12, s. 49; OSNP-wkł. 2002,
nr 14, poz. 2; M. Prawn. 2002, nr 16, s. 725; Wokanda 2003, nr 2, s. 23;
Wokanda 2003, nr 3, s. 24).

Art. 5. (uchylony)

Art. 6. 1. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, któ-

ry stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania
ubezpieczenia chorobowego.

2. Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktuje

się niemożność wykonywania pracy:
1) w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony

podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu
zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

2) z powodu przebywania w:

a) stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu lecze-

nia uzależnienia alkoholowego,

b) stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia

uzależnienia od środków odurzających lub substancji psycho-
tropowych;

3) wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewi-

dzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narzą-
dów.

1. [Zasiłek chorobowy] Zasiłek chorobowy jest świadczeniem

z ubezpieczenia społecznego rekompensującym zarobek utracony przez
ubezpieczonego wskutek jego niezdolności do pracy spowodowanej cho-
robą (lub innym zdarzeniem z chorobą zrównanym). Dlatego też prawo
do tego świadczenia przysługuje zawsze (choć niekiedy po spełnieniu

Art. 6

Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment

pełnej wersji całej publikacji.

Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji

kliknij tutaj

Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie
rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez
NetPress Digital Sp. z o.o., operatora

sklepu na którym można

nabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji

. Zabronione są

jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody
NetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jej
od-sprzedaży, zgodnie z

regulaminem serwisu

Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepie

internetowym

Salon Cyfrowych Publikacji ePartnerzy.com