Lekcje fizyki w szkole specjalnej odgrywają niebagatelną rolę w procesie poznawania 

rzeczywistości przez uczniów z zaburzeniami w rozwoju. Proste doświadczenia i przedmioty 
codziennego użytku stają się narzędziami do zrozumienia praw rządzących przyrodą  
i sposobu funkcjonowania najbliższego świata dzieci. Ukazanie się świetnego podręcznika  
i  zeszytu  ćwiczeń  do  fizyki  autorstwa  Witolda  Dródża  i  Wacławy  Jelskiej  stały  się  -  moim 
zdaniem  -    bardzo  ważnym    krokiem  w  nauczaniu  tego  przedmiotu  dzieci  upośledzonych 
umysłowo.  

W oparciu o te publikacje pozwoliłam sobie stworzyć jeden z wielu scenariuszy lekcji, 

jakie prowadzę w swojej szkole i podzielić się z innymi nauczycielami pomysłem na zajęcia  
z  fizyki w gimnazjum specjalnym. 

 
 
 

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI 

KLASA II GIMNAZJUM DLA DZIECI UPOŚLEDZONYCH UMYSŁOWO  

W STOPNIU LEKKIM 

 

TEMAT: Poznajemy zjawisko tarcia. 
 
CELE POZNAWCZE  
uczeń : 
-  poznaje definicje tarcia, 
-  poznaje właściwości siły tarcia, 
-  poznaje sposoby zwiększania i zmniejszania siły tarcia, 
 
 
CELE REWALIDACYJNE  
uczeń: 
-  potrafi określić, jakie właściwości ma siła tarcia, 
-  zna sposoby zmniejszania siły tarcia, 
-  potrafi je wykorzystać w praktycznym działaniu, 
 
CELE WYCHOWAWCZE 
uczeń: 
-  zna zasady zachowania się na ulicy, szczególnie, gdy jezdnia jest śliska, 
-  zna zasady zachowania się podczas gier i zabaw na śniegu, 
-  zna zasady współpracy w grupie, 
-  potrafi zorganizować i uporządkować miejsce pracy. 
 
METODY I FORMY PRACY  
 
Metody 

badawcze 

(eksperyment, 

pomiar), 

obserwacyjne  (obserwacja  środków 

dydaktycznych), słowne (pogadanka, praca z tekstem), praca w grupach. 
 
ŚRODKI DYDAKTYCZNE 
 
Okazy naturalne, plansze, siłomierze, gumki, pudełka, tablica, podręcznik, zeszyty ćwiczeń i 
przedmiotowe, przybory do kreślenia i pisania, pisemne instrukcje dla grup. 
 
 

MIEJSCE ZAJĘĆ 
 
Klasa lekcyjna 
 
UCZESTNICY 
 
Uczniowie II klasy gimnazjum dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. 
 
 

PRZEBIEG ZAJĘĆ 

 

1.     Sprawdzanie zadania domowego. 
2. 

Powtórzenie  i  utrwalenie  wiadomości  z  ostatniej  lekcji  (budowa  i  zastosowanie 
kołowrotu). 

3. 

Przedstawienie nowego tematu lekcji. 

4. 

Podział klasy na dwie grupy. 

5. 

Rozdanie pisemnych instrukcji. 

 

 

INSTRUKCJA 

 

Przeczytaj uważnie instrukcję zanim przystąpisz do eksperymentu. 

Przygotuj:  książkę,  gumkę  bieliźnianą,  siłomierz,  kawałek  sznurka,  brudnopis  i  coś  do 
pisania. 
 
I   Przymocuj gumkę do książki, połóż ją na stole i pociągnij za gumkę. Co zauważyłeś? 
II  Przymocuj sznurkiem siłomierz do książki, połóż na stole i pociągnij. Co zauważyłeś? 
III Zapisz obserwacje i wnioski w brudnopisie. 

 

 
 
6. 

Podział czynności w grupach. 

7. 

Zorganizowanie miejsca pracy i przygotowanie do eksperymentu. 

8. 

Przeprowadzenie eksperymentów. 

9. 

Dokonanie obserwacji i zapisanie wniosków w brudnopisie. 

10.  Uporządkowanie miejsca pracy. 
11.  Wspólne  omówienie  przeprowadzonych  ćwiczeń,  wykonanie  rysunków  i  zapisanie 

notatki w zeszycie przedmiotowym. 

 
 
 
 
 
 
 
 

Podczas przesuwania przedmiotów odczuwamy opór. Ten opór nazywamy TARCIEM. 

Siła tarcia ma przeciwny zwrot do siły poruszającej przedmiot, ale taką samą wartość. 
Siła tarcia powstaje wskutek zaczepiania o siebie nierówności przedmiotu i powierzchni, po 
której ten przedmiot jest przesuwany. 

książka 

gumka 

Siła tarcia 

Siła 
przesuwająca 
książkę 

Aby  zmniejszyć  siłę  tarcia  można  powierzchnię  posmarować  np.  tłuszczem  (oliwienie 

zawiasów w drzwiach, smarowanie smarem łożysk w rowerze, smarowanie sanek lub nart). 
Aby  zwiększyć  siłę  tarcia  można  powierzchnię  posypać  np.  piaskiem  (posypywanie  śliskiej 
jezdni piaskiem). 

 

12.  Rozwiązanie zadań w zeszycie ćwiczeń. 
13.  Zadanie zadania domowego. 

„Podaj po dwa skuteczne przykłady zmniejszenia tarcia sanek oraz zwiększenia tarcia na 
śliskim chodniku dla pieszych”. 

14.  Ustna ewaluacja lekcji. 
 
 
LITERATURA 
 
1.  Dródż W., Jelska W., Fizyka. Podręcznik, WSiP, Warszawa 2000 r. 
2.  Dródż W., Jelska W., Fizyka. Zeszyt ćwiczeń, WSiP, Warszawa 2000 r. 
3.  Brown R. J., 200 doświadczeń dla dzieci, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000 r. 
4.  Badegruber B., Nauczanie otwarte w 28 krokach, WSiP, Warszawa 1997 r. 
 
 
 

Opracowanie 

Joanna Sikorska