Edwin Bendyk
25 października 2010
Kobiety przejmują władzę
Zmiana płci
Na całym świecie władza nieuchronnie przechodzi w ręce kobiet. To nie postulat, to stwierdzenie oczywistości.
Kryzys gospodarczy, który wybuchł w 2008 r., i będąca następstwem załamania gospodarczego recesja dotknęły głównie mężczyzn. W USA na cztery
utracone miejsca pracy trzy należały do mężczyzn, a w pierwszym roku kryzysu wyparowało 7 mln takich miejsc. Kiedy pod koniec 2009 r. firma
doradcza Accenture zapytała menedżerów firm z całego świata o to, jak przebiegały zwolnienia, większość szefów deklarowała, że w pierwszej kolejności
ich ofiarą padali mężczyźni. We Francji wśród nowych bezrobotnych panowie stanowili 71 proc., w Szwajcarii 69 proc., w Indiach aż 95 proc. Dlaczego?
Wyjaśniają to inne odpowiedzi: kobiety są bardziej odporne na związany z kryzysem stres i szybciej w zagrożeniu dostrzegają szansę. Poza tym lepiej
potrafią pracować w zespole.
Do podobnych wniosków doszedł w Bangladeszu Muhammad Yunus, twórca Grameen Bank. Instytucja specjalizuje się w bankowości dla ubogich,
udzielając mikrokredytów na zakup maszyny do szycia, telefonu komórkowego lub słonecznej instalacji elektrycznej. Podczas pracy nad biznesplanem
Yunusowi wyszło, że warto pożyczać tylko kobietom. Dlaczego? Są bardziej przedsiębiorcze, odpowiedzialne i dysponują lepszym niż mężczyźni kapitałem
społecznym. Ujmując rzecz po ludzku: kobiety mogą polegać na innych kobietach, które nie boją się wspólnie brać odpowiedzialności za finansowe
zobowiązanie jednej z nich. Założenie z biznesplanu okazało się słuszne – Grameen Bank nie ma praktycznie problemów ze swoimi dłużniczkami.
Początek zmian
W tym roku w USA liczba pracujących kobiet i mężczyzn, po raz pierwszy w historii, wyrównała się, a w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji
kobiety wyszły na prowadzenie. Jednak statystyka jedynie przypieczętowała proces, który trwa od dłuższego czasu – zmiana struktury zawodowej
i systematyczna wspinaczka kobiet po drabinie kompetencji doprowadziły do rewolucji społecznej. Systematycznie rośnie odsetek małżeństw, w których
kobiety zarabiają więcej od mężów (z 4 proc. w 1970 r. do 22 proc. w 2007 r.).
Ta tendencja zbiega się ze zjawiskiem ogólnoświatowym: kobiety chętniej się uczą i przybywa rodzin, w których mężowie mają niższe wykształcenie od
żon: w USA takich rodzin jest już 28 proc. i tylko 19 proc. z odwrotną sytuacją. Podobne relacje występują w Polsce (31,9 do 18,3 proc., w co czwartej
rodzinie kobiety zarabiają więcej niż mężczyźni). Trudno się jednak dziwić, skoro w krajach OECD (klub 30 najbogatszych państw świata) 60 proc. osób
podejmujących studia to kobiety. „New York Times” przytacza wypowiedzi mężczyzn żalących się, że dziś warunkiem udanej randki jest posiadanie karty
bibliotecznej, a nie naprężonych muskułów. Nowojorski dziennik cytuje też kobiety narzekające, że coraz trudniej spotkać mężczyzn odpowiadających im
ich aspiracjom, dlatego decydują się na życie singielek.
Co będzie po kryzysie? Amerykańskie Biuro Statystyki Pracy nie ma dobrych wieści. Znaczna część utraconych miejsc pracy już nie wróci – recesja stała
się dobrym powodem, by zlikwidować nierentowne fabryki i przenieść produkcję do innych krajów. Nowe zawody wymagać będą innych kompetencji niż
siła mięśni. Pod względem siły mózgów Amerykanki zaczynają dystansować Amerykanów, w 2012 r. dysproporcja między studentkami a studentami
wyższych uczelni sięgać będzie 2,6 mln na korzyść kobiet. Statystyki unijne mówią z kolei, że na 8 mln miejsc pracy, jakie powstały w strefie euro po
2000 r., 6 mln zajęły kobiety.
Polska nie pozostaje obojętna na światowe tendencje. OECD podkreśla, że obok Słowacji i Turcji możemy się pochwalić najwyższym udziałem kobiet
w kadrze naukowej. Statystycznie panie dominują w polskiej nauce, co stało się możliwe dzięki wyrównaniu dystansu do mężczyzn, jeśli chodzi o liczbę
doktoratów. Od początku tego stulecia proporcje wyrównały się, tradycyjna domena mężczyzn stała się sferą równouprawnienia. Z badań dr. Dominika
Batorskiego, socjologa z Uniwersytetu Warszawskiego, wynika jednak, że to dopiero początek zmian – jeśli chodzi o nadawane wyższe stopnie naukowe
doktora habilitowanego i profesora, kobiety są dyskryminowane. Ta sytuacja zmieni się jednak w ciągu niespełna dekady, kiedy o awans zaczną dobijać
się dzisiejsze doktorki.
Koniec Maczo
Co stanie się ze światem, kiedy kobiety zaczną domagać się statusu adekwatnego do swych kompetencji i osiągnięć? Nauka jest dobrym polem
obserwacji, o czym przypomniała pod koniec ubiegłego roku prof. Małgorzata Kossut, protestując przeciwko liście nowych członków zagranicznych
Polskiej Akademii Nauk. Na liście tej znalazła się tylko jedna uczona. Czy rzeczywiście na świecie nie ma wybitnych kobiet uczonych, czy też tak trudno je
dostrzec akademii zdominowanej przez mężczyzn? – pytała prof. Kossut.
Warto przenieść to pytanie ze sfery nauki do polityki, gdzie struktury władzy w podobny sposób zdominowane są przez mężczyzn. Czy parlament, złożony
w 80 proc. z mężczyzn, będzie miał taką samą listę priorytetów jak parlament o wyrównanym składzie? Indie – kraj o silnej tradycji kastowej, z trudem
zmagający się z takimi zjawiskami jak morderstwa honorowe – uznały, że najlepszym sposobem na przyspieszenie zmian społecznych jest zwiększenie
siły politycznej kobiet. W marcu parlament indyjski przyjął ustawę o parytecie, która nakazuje, by co najmniej 33 proc. miejsc w izbie wyższej oraz
w parlamentach stanowych obsadzały kobiety. To w sumie ponad 4 tys. miejsc, do tego dochodzą setki tysięcy, jakie już od wielu lat, na mocy
podobnego prawa, obywatelki Indii obsadzają w samorządach terytorialnych.
Parytet pierwotnie wyrażał ideę sprawiedliwości społecznej i wyrównywania szans. Choć ta idea nie straciła ważności, dziś idzie o rzecz wykraczającą
daleko poza kwestie emancypacji i równego statusu. Istotę problemu wyraził dosadnie Reihan Salam, amerykański konserwatywny komentator
w słynnym już eseju „Koniec Maczo”, opublikowanym na łamach prestiżowego magazynu „Foreign Policy”.
Strona 1 z 2
Kobiety przejmują władzę | Zmiana płci - strona 1 - Polityka.pl
2010-10-25
http://www.polityka.pl/swiat/analizy/1509360,1,kobiety-przejmuja-wladze.read?print...
