www.mandora.pl
1
e-book
„Hity biesiadne na akordeon”
www.mandora.pl
ISBN 978-83-925428-9-6
www.mandora.pl
1
e-book
„Hity biesiadne na akordeon”
www.mandora.pl
ISBN 978-83-925428-9-6
www.mandora.pl
2
SPIS TREŚCI
1. Informacje wstępne .............................................................................................................. 4
1.1. Wstęp............................................................................................................................ 4
1.2. Jak ćwiczyć utwory? .................................................................................................... 4
2. Ćwiczenia dla prawej ręki ................................................................................................... 6
2.1. Ćwiczenie nr 1.............................................................................................................. 6
2.2. Ćwiczenie nr 2.............................................................................................................. 6
2.3. Ćwiczenie nr 3.............................................................................................................. 6
2.4. Ćwiczenie nr 4.............................................................................................................. 7
2.5. Ćwiczenie nr 5.............................................................................................................. 7
2.6. Ćwiczenie nr 6.............................................................................................................. 7
2.7. Ćwiczenie nr 7.............................................................................................................. 7
3. Gamy ..................................................................................................................................... 8
3.1. C-dur ............................................................................................................................ 8
3.2. a-moll ........................................................................................................................... 8
3.3. F-dur ............................................................................................................................. 8
3.4. d-moll ........................................................................................................................... 9
3.5. G-dur ............................................................................................................................ 9
4. Ćwiczenia dla lewej ręki .................................................................................................... 10
4.1. Ćwiczenie nr 1............................................................................................................ 10
4.2. Ćwiczenie nr 2............................................................................................................ 10
4.3. Ćwiczenie nr 3............................................................................................................ 10
4.4. Ćwiczenie nr 4............................................................................................................ 10
4.5. Ćwiczenie nr 5............................................................................................................ 11
4.6. Ćwiczenie nr 6............................................................................................................ 11
4.7. Ćwiczenie nr 7............................................................................................................ 11
www.mandora.pl
3
5. Przeboje biesiadne.............................................................................................................. 12
5.1. Przebój nr 1 – „Chachary” ......................................................................................... 12
5.2. Przebój nr 2 – „Cyganeczka” ..................................................................................... 13
5.3. Przebój nr 3 – „Hej, tam pod lasem”.......................................................................... 14
5.4. Przebój nr 4 – „Pod lasem zielonym” lub „Kotek”.................................................... 16
5.5. Przebój nr 5 – „Miła Walerciu” ................................................................................. 17
5.6. Przebój nr 6 – „Góralu, czy ci nie Ŝal”....................................................................... 19
5.7. Przebój nr 7 – „Przepijemy naszej babci”.................................................................. 20
5.8. Przebój nr 8 – „Upływa szybko Ŝycie” ...................................................................... 21
5.9. Przebój nr 9 – „UŜywajmy póki czas” lub „Siekiera motyka” .................................. 22
5.10. Przebój nr 10 – „My cyganie”.................................................................................. 23
5.11. Przebój nr 11 – „Jak długo na Wawelu” .................................................................. 24
5.12. Przebój nr 12 – „Wino musi być” ............................................................................ 26
5.13. Przebój nr 13 – „Tokaj” ........................................................................................... 27
5.14. Przebój nr 14 – „Komu dzwonią” ............................................................................ 28
5.15. Przebój nr 15 – „Na dancingu tańczą goście” lub „Cygan”..................................... 30
www.mandora.pl
4
1. Informacje wstępne
1.1. Wstęp
Rozpoczynasz naukę kolejnej części kursu gry na akordeonie będącej kontynuacją
materiału zawartego w części „Biesiada na akordeon”. Otrzymujesz teraz do wyćwiczenia 15
popularnych utworów. Są to w większości bardzo znane piosenki, chętnie śpiewane i
tańczone na róŜnego typu spotkaniach towarzyskich i okolicznościowych.
Stopień trudności wykonawczych w tych utworach jest dość zróŜnicowany. KaŜdy z utworów
wymaga jednak spokojnego, systematycznego ćwiczenia. Trening czyni mistrza. Tylko
ś
wiadome ćwiczenie prowadzi do sukcesów w graniu na instrumencie.
Myślę, Ŝe jeśli dotarłeś do tej części kursu to wiesz czego szukasz, i cały czas, konsekwentnie
dąŜysz do celu. Zachęcam do dalszej pracy z instrumentem i Ŝyczę rosnącego zadowolenia w
czasie poznawania kolejnych utworów.
1.2. Jak ćwiczyć utwory?
Celem pracy nad utworem jest jego perfekcyjne wykonanie. To właśnie powoduje, Ŝe
ć
wiczenie utworu powinno odbywać się jak najbardziej świadomie. Granie na instrumencie
jest umiejętnością złoŜoną i wymaga maksymalnej koncentracji. NaleŜy konsekwentnie, krok
po kroku rozpracowywać utwór.
1.
Zapoznaj się najpierw z ćwiczeniami wstępnymi, które przygotują palce prawej ręki
do grania dwudźwiękami w postaci tercji i sekst. Jeśli je opanujesz, będzie to
ułatwiało opanowanie grania melodii w kolejnych utworach. Stanowić teŜ będzie
dobrą rozgrzewkę przed pracą nad utworem. Palce trzeba rozruszać przed kaŜdym
treningiem. Ćwiczenia wstępne na basach równieŜ mają pokazać z jakiego typu
uŜyciem basów spotkasz się w ramach tego kursu. Wyćwicz je dokładnie zanim
zaczniesz pracować z utworami. Potem będzie duŜo łatwiej i szybciej opanujesz kaŜdy
utwór. Będziesz miał dodatkowo znakomitą rozgrzewkę dla lewej ręki. Poznaj
dokładnie równieŜ gamy, które przedstawiam w ćwiczeniach wstępnych.
www.mandora.pl
5
2.
Rozpocznij pracę z utworem od dokładnego osłuchania się z nim. Wydrukuj nutki i
obserwuj zapis nutowy słuchając jednocześnie nagrania z filmu. Staraj się dokładnie
dostrzegać w nutach to co słyszysz. Obserwuj równieŜ kierunek ruchu miecha.
Zmiany kierunku ruchu miecha są takŜe oznaczone w nutach, tuŜ nad pięciolinią. Nuty
to graficzny odpowiednik dźwięków. Naucz się czytać nuty i dokładnie kojarz z
klawiszami na akordeonie. Takie pogłębione przemyślenia, zanim jeszcze zaczniesz
grać, są bardzo pomocne.
3.
Zobacz prezentację prawej ręki na filmie. Pokazuję tam na zbliŜeniu jak wykonywać
kolejne dźwięki melodii. Skojarz dźwięki piosenki z nutami. Patrz na ruchy palców
prawej ręki. Są one zgodne z zapisem przy nutach. Teraz zacznij grać prawą ręką
wykorzystując zapis nutowy. Jeśli czegoś nie wiesz, odtwórz film i sprawdź jak to się
robi. Ćwicz w wolnym tempie. Pamiętaj o zmianach kierunku miecha zgodnie z
oznaczeniem. Opanuj granie tak, abyś był w stanie zagrać razem ze mną, grającym na
filmie, całą partię prawej ręki. Przyglądaj się, słuchaj, powtarzaj. AŜ do skutku.
4.
Teraz wyćwicz basy. Zapis basowy jest prostszy i czytelniejszy niŜ nutowy. Myślę, Ŝe
odczytanie i znalezienie konkretnych basów nie będzie Ŝadnym problemem. Pozostaje
jedynie wyćwiczyć całą partię basów tak, by od początku do końca utworu zagrać
płynnie. Jeśli zagrasz ze mną na prezentacji całą partię basów, moŜesz przejść do
kolejnego etapu.
5.
Ostatni etap pracy nad utworem to połączenie gry obu rąk. Jeśli opanowałeś
bezbłędnie granie oddzielnie lewej i prawej ręki, będzie to jakby naturalny, kolejny
krok. Jednak zawsze jest to przejście na bardziej skomplikowany poziom grania niŜ
granie tylko melodii lub basów, i moŜe okazać się, Ŝe trzeba jeszcze coś dopracować
na poziomie grania osobno. Ćwicz wolno. Tempo ma być dostosowane do twoich
aktualnych moŜliwości. Jeśli nie od razu udaje się granie razem, wracaj do grania
osobno, obserwuj film i staraj się jeszcze głębiej zrozumieć jak to jest wykonywane.
www.mandora.pl
6
2. Ćwiczenia dla prawej ręki
Ć
wiczenia wstępne dla prawej ręki mają za zadanie przygotować palce prawej ręki do
grania tercjami i sekstami. Po opanowaniu grania tych ćwiczeń będą one stanowić dobrą
rozgrzewkę codzienną przed rozpoczęciem pracy nad kolejnymi utworami. Naucz się ich
dokładnie, najlepiej na pamięć, aby móc skupić się dokładnie nad pracą palców prawej ręki.
W miarę postępów staraj się grać w szybszym tempie.
2.1. Ćwiczenie nr 1:
2.2. Ćwiczenie nr 2:
2.3. Ćwiczenie nr 3:
www.mandora.pl
7
2.4. Ćwiczenie nr 4:
2.5. Ćwiczenie nr 5:
2.6. Ćwiczenie nr 6:
2.7. Ćwiczenie nr 7:
www.mandora.pl
8
3. Gamy
KaŜdy utwór występuje w określonej tonacji. Mówimy, Ŝe jest np.: w tonacji C-dur.
Najprościej mówiąc oznacza to, Ŝe uŜyto dźwięków tej właśnie gamy, czyli C-dur do zagrania
tego utworu. W tym rozdziale przedstawię gamy uŜyte w materiale tego kursu. Zapoznanie się
z gamą stanowiącą bazę dla dźwięków utworu ułatwi ci poruszanie się po dźwiękach melodii.
Gamy stanowią równieŜ doskonały materiał do ćwiczeń. PokaŜę zatem równieŜ jak grać te
gamy i uŜywać ich jako ćwiczeń usprawniających pracę prawej ręki.
3.1. C-dur:
3.2. a-moll:
3.3. F-dur:
www.mandora.pl
9
3.4. d-moll:
3.5. G-dur:
www.mandora.pl
10
4. Ćwiczenia dla lewej ręki
W ćwiczeniach tych uŜyte są basy, które występują w materiale tego kursu. Niektóre
utwory zawierają bardzo proste układy basowe i z pewnością łatwo będzie je wykonać. Inne
będą wymagały wielokrotnych powtórzeń, poniewaŜ zawierają basy z duŜego obszaru.
Przerabiając ćwiczenia wstępne zapoznasz się z obszarem basów z którego uŜywane są basy
do grania utworów i poznasz róŜne sposoby uŜycia tych basów. Będziesz juŜ uŜywał basów
ze wszystkich rzędów, a więc tych które juŜ znasz, czyli rzędu podstawowego (II rząd),
durowego (III rząd), molowego (IV), basów septymowych (V rząd, tzw. „siódemki”) oraz z
pierwszego rzędu, tego najbliŜej miecha, czyli rzędu basów tercjowych.
4.1. Ćwiczenie nr 1:
4.2. Ćwiczenie nr 2:
4.3. Ćwiczenie nr 3:
4.4. Ćwiczenie nr 4:
www.mandora.pl
11
4.5. Ćwiczenie nr 5:
4.6. Ćwiczenie nr 6:
4.7. Ćwiczenie nr 7:
www.mandora.pl
12
5. Przeboje biesiadne
5.1. Przebój nr 1 – „Chachary”
„Chachary” to popularna piosenka biesiadna. Takt 4/4. Utwór utrzymany w tonacji C-
dur co oznacza, Ŝe do zagrania melodii piosenki uŜyto dźwięków gamy C-dur. W gamie C-
dur, jak zapewne pamiętasz, występuje naturalny szereg dźwięków: c, d, e, f, g, a, h, a tym
dźwiękom odpowiada szereg białych klawiszy równieŜ od c do c. Jednak widać wyraźnie, Ŝe
w III i IV takcie utworu występują w melodii dźwięki fis (czyli f z krzyŜykiem, podwyŜszone
o pół tonu f) i dis (d podwyŜszone o pół tonu czyli dis). Dźwięki te, czyli fis i dis powstały
przez podwyŜszenie dźwięków właściwych dla gamy C-dur czyli f i d. Mimo, Ŝe dźwięki fis i
dis nie są właściwe dla gamy C-dur, to mają prawo być uŜyte w utworze.
Melodia utworu jest prowadzona z uŜyciem dwudźwięków czyli tutaj tercji, która jest
chętnie uŜywana przy wykonywaniu utworów popularnych. Zmiana kierunku prowadzenia
miecha zawsze co dwa takty. Basy uŜyte do akompaniamentu to C i G7.
www.mandora.pl
13
5.2. Przebój nr 2 – „Cyganeczka”
„Cyganeczka” to popularna melodia chętnie śpiewana na kaŜdej biesiadnej imprezie.
Jest to utwór w rytmie walca, więc w takcie 3/4. Tonacja utworu C-dur (w opisie
poprzedniego utworu jest szczegółowo opisane co to oznacza). W II takcie utworu występują
równieŜ w tej piosence dźwięki fis i dis, będące podwyŜszeniem dźwięków f i d. KrzyŜyk
występujący przy nutach f i g powoduje, Ŝe wykonujemy je jako fis i dis, czyli o pół tonu
wyŜej.
www.mandora.pl
14
Melodia wykonywana będzie dwudźwiękami, w tym wypadku tercjami. Zmiana
kierunku miecha co dwa takty. Aby melodia brzmiała atrakcyjnie zastosowano basy w
rozszerzonym zakresie. Będzie to wymagało od grającego więcej uwagi i ćwiczenia,
natomiast utwór brzmi duŜo lepiej, niŜ gdyby zastosowano tylko basy główne dla tonacji C-
dur czyli C, F, G.
Zanim utwór będzie moŜliwy do wykonania razem z basami naleŜy wyćwiczyć go
osobno kaŜdą ręką. Ćwicząc osobno basy i prawą rękę naleŜy głośno liczyć, aby uczyć się
grać rytmicznie i równym tempem. Tempo ćwiczeń trzeba ustalić tak, aby móc wolno,
spokojnie i rytmicznie wykonywać kolejne dźwięki melodii, lub basów gdy ćwiczysz lewą
rękę.
5.3. Przebój nr 3 – „Hej, tam pod lasem”
„Hej tam pod lasem” to znana i lubiana piosenka popularna. Jej melodia grana jest w
rytmie walca czyli na „trzy czwarte”. Takie teŜ oznaczenie taktowe występuje w zapisie
www.mandora.pl
15
nutowym tuŜ za kluczem wiolinowym. Pierwsza część utworu jest grana w wolnym tempie,
natomiast druga część w tempie dwa razy szybszym. Takie kontrastowe, pod względem
tempa, zestawienie części często występuje w muzyce ludowej.
Tonacja utworu C-dur. Melodia grana jest tercjami. Zmiana kierunku miechowania co
dwa takty. W basach zastosowane są basy z I rzędu basów, basy tercjowe. Bas, który znajduje
się w rzędzie basów tercjowych, w zapisie nutowym jest podkreślony kreską. NaleŜy wtedy
palec czwarty, z rzędu II czyli basów podstawowych, wysunąć do pierwszego rzędu, tego
najbliŜej miecha. Przed basem podstawowym C, w rzędzie tercjowym jest bas E, zaś przed
basem G bas H. Na filmie dokładnie pokazuję jak te basy wykonywać. Część szybką utworu
naleŜy powtórzyć, zgodnie z zapisem nutowym.
www.mandora.pl
16
5.4. Przebój nr 4 – „Pod lasem zielonym” lub „Kotek”
„Kotek” (czyli „Pod lasem zielonym”) to popularna melodia w takcie na trzy czwarte,
czyli w rytmie walca. Tonacja C-dur. Melodia wykonywana jest tercjami i sekstami. Tercje i
seksty to najbardziej popularne dwudźwięki, bardzo przyjemnie brzmiące dla ucha. Stąd ich
częste uŜycie w muzyce popularnej. Występują przy niektórych nutach krzyŜyki, które
zmieniają dźwięk wskazany przez nutę, na pół tonu wyŜszy, czyli zamiast d zagramy dis,
zamiast c, cis. Dźwiękom tym, zmienionym przez krzyŜyk przy nucie, odpowiadają czarne
klawisze leŜące tuŜ przy białych klawiszach głównych. Utwór rozpoczyna się przedtaktem.
Wchodzimy z melodią na trzy.
Pierwsza część utworu jest powtórzona. Oznaczone jest to w zapisie nutowym w
postaci znaku powtórzenia. Za pierwszym razem gramy do znaku powtórzenia, czyli do końca
pierwszej wolty i powtarzając (od znaku powtórzenia na początku utworu), opuszczamy
pierwszą, a gramy drugą woltę i kontynuujemy dalej utwór zgodnie z zapisem.
Zwróć uwagę na bas (takt 30) z rzędu basów tercjowych, czyli z pierwszego (od miecha)
rzędu basów. LeŜy on przed basem C podstawowym, jako pierwszy w ukośnym szeregu
basów grupy C.
www.mandora.pl
17
5.5. Przebój nr 5 – „Miła Walerciu”
„Miła Walerciu” to bardzo popularna piosenka w polskiej tradycji biesiadnej. Takt
4/4, czyli liczymy do czterech. Tonacja równieŜ C-dur. Występuje w piosence dźwięk fis
zamiast f w niektórych taktach i gis zamiast g. NaleŜy w tym momencie uwaŜać i zamiast
dźwięku głównego wskazanego nutą, wykonać dźwięk zmieniony przez krzyŜyk stojący przy
tej nucie, czyli o pół tonu wyŜszy. W praktyce jest to najbliŜszy czarny klawisz.
Utwór rozpoczyna się przedtaktem. Wchodzimy z melodią na „trzy i”. Ostatni takt utworu jest
skrócony o wartości które są w przedtakcie, więc utwór kończy się na trzy a nie na cztery.
Basy są grane w tym utworze ósemkami. Grając krótkim dźwiękiem te ósemki nadajemy
wykonaniu wraŜenie lekkości. Utwór brzmi porywająco i bardzo przyjemnie. Takie
www.mandora.pl
18
wykonanie zachęca do śpiewania i do tańca. Zwróć uwagę na palcowanie. Dobrze
opracowane i wytrenowane palcowanie to gwarancja spokojnego i pewnego wykonywania
utworu za kaŜdym razem. Prowadź palce po klawiaturze zgodnie z zapisanym palcowaniem
bo jest to sposób przemyślany i dobry.
W zapisie basów niektóre takty oznaczone są znakiem //. Oznacza to, Ŝe naleŜy powtórzyć
schemat z poprzedniego taktu czyli zagrać tak samo jak poprzedni takt.
www.mandora.pl
19
5.6. Przebój nr 6 – „Góralu, czy ci nie Ŝal”
„Góralu czy ci nie Ŝal” to piękna piosenka z polskiej tradycji ludowej. Utrzymana w
rytmie walca, w takcie na 3/4. Tonacja utworu C-dur. Melodia piosenki jest prowadzona
jednym głosem, bez uŜycia tercji czy sekst więc nie powinno być problemów z wykonaniem
tego utworu prawą ręką. Zakres dźwięków melodii obejmuje obszar na klawiaturze od g
(małe) do h1 (razkreślne). Graj dokładnie dźwięki zachowując palcowanie zgodne z zapisem i
pokazem na filmie.
Lewa ręka ma do zagrania, oprócz standardowego uŜycia basów, tzw. przejścia
basowe, co w fajny sposób uatrakcyjnia wykonanie, natomiast jest to nowy sposób uŜycia
basów i naleŜy dobrze go przećwiczyć, zanim zastosujesz w utworze. Przy okazji prezentacji
lewej ręki na filmie jest dokładnie pokazane, jak naleŜy te przejścia wykonywać.
www.mandora.pl
20
5.7. Przebój nr 7 – „Przepijemy naszej babci”
„Przepijemy naszej babci domek cały” to pierwszy z utworów w tonacji G-dur. W
zapisie nutowym, za kluczem wiolinowym, na piątej linii stoi krzyŜyk. Jest to znak
przykluczowy. Zmienia on wszystkie dźwięki f na fis, czyli pół tonu wyŜsze. To jest
charakterystyczne dla gamy G-dur, Ŝe ma dźwięk fis zamiast f. Zatem gama G-dur składa się
z dźwięków od g do g ze zmienionym f na fis, czyli g, a, h, c, d, e, fis, g. Granie zatem w
tonacji G-dur oznacza, Ŝe korzystamy z dźwięków gamy G-dur.
Oznaczenie taktowe 4/4, co oznacza Ŝe wykonując utwór liczymy do czterech. Z
uwagi zaś na ósemki w basach i melodii naleŜy licząc dodawać literkę i kaŜdej cyfry, aby
www.mandora.pl
21
precyzyjnie wyznaczać miejsce dla ósemek. Liczymy wtedy: „raz i dwa i trzy i cztery i”.
Melodia grana jest półnutami, półnutami z kropką, ćwierćnutami i ósemkami. WaŜne jest
równieŜ, Ŝe melodia rozpoczyna się przedtaktem. Wchodzimy na „cztery i” dwoma
ósemkami. Ostatni takt utworu jest skrócony o wartość tworzącą przedtakt. Kończymy zatem
utwór na trzy. Zmiana kierunku miecha co jeden takt z uwagi na basy grane ósemkami. Jest
ich duŜo, a więc i zuŜycie miecha jest większe, naleŜy zatem częściej zmieniać jego kierunek.
5.8. Przebój nr 8 – „Upływa szybko Ŝycie”
„Upływa szybko Ŝycie” to bardzo ładna piosenka często wykonywana przy okazji
róŜnego rodzaju spotkań towarzyskich. To drugi utwór w ramach tego kursu w tonacji G-dur.
Znowu zostały wykorzystane dźwięki gamy G-dur do zagrania tego utworu.
Charakterystyczne dla tej gamy jest uŜycie dźwięku fis zamiast f.
Melodia prowadzona jest pojedynczym dźwiękiem, tercjami i sekstami. Sposób grania
melodii jest zatem dość urozmaicony, ale stawia to pewne wymaganie dla wykonującego.
Melodię tworzą dźwięki z dość duŜego obszaru (od d1 do fis2). Palce prawej ręki mają zatem
www.mandora.pl
22
sporo pracy. Często muszą zmieniać pozycję, aby wykonywać kolejne dźwięki melodii.
Starannie opracuj palcowanie dla prawej ręki. Ułatwi to szybkie opanowanie utworu. Licz
głośno w czasie ćwiczenia, pilnuj dobrego palcowania i zgodnie z oznaczeniem zmieniaj
kierunek miecha.
5.9. Przebój nr 9 – „UŜywajmy póki czas” lub „Siekiera motyka”
„UŜywajmy póki czas” to tradycyjna polska piosenka popularna. Znana równieŜ pod
tytułem „Siekiera motyka”. Takt 3/4. Rozpoczyna się przedtaktem. W tym kursie jest to
kolejna piosenka w tonacji G-dur. Wśród dźwięków melodii znajdziemy zatem dźwięk fis. To
jest charakterystyczne dla tonacji G-dur, i dla gamy G-dur. Zamiast dźwięku f mamy fis. W
tym utworze następuje zmiana taktu z 3/4 na 2/4 w drugiej części utworu. Zmieni się zatem
liczenie z liczenia do trzech w pierwszej części na liczenie do dwóch w drugiej części.
Pojawia się nowa grupa rytmiczna tzw. triola ósemkowa. Na filmie pokazowym szczegółowo
omawiam i prezentuję wykonanie tej grupy rytmicznej. Bądź uwaŜny i dokładnie wykonuj
www.mandora.pl
23
wszystko według instrukcji na filmie, a powinieneś sobie po wykonaniu odpowiedniej ilości
powtórzeń naturalnie, poradzić z wykonaniem tego utworu. Wsłuchuj się uwaŜnie jak
nakładają się dźwięki trioli na dwie ósemki w basach. Popatrz teŜ w zapis nutowy. Druga
ósemka basowa przypada między drugą, a trzecią ósemką z trioli. Triola naleŜy do
nieregularnego podziału rytmicznego i stąd trzeba bardziej na wyczucie ją wykonywać.
Słuchaj zatem uwaŜnie wykonania pokazowego.
5.10. Przebój nr 10 – „My cyganie”
„ My Cyganie” to piękna, dynamiczna i porywająca piosenka cygańska. Takt 4/4. W
zapisie nutowym, przy kluczu stoi znak chromatyczny „bemol” zmieniający wszystkie
dźwięki h na b. Tonacja utworu F-dur. Gama F-dur zawiera dźwięki od f do f z tym, Ŝe
www.mandora.pl
24
zamiast dźwięku h występuje dźwięk b, czyli h obniŜone. W tym utworze są uŜyte bardzo
róŜnorodne basy. Przez to utwór brzmi szalenie ciekawie i jest to dla początkującego
akordeonisty solidne wyzwanie. Myślę, Ŝe sobie z tym wyzwaniem poradzisz. Opanuj
najpierw prawą ręką granie melodii, a potem lewa niech porządnie wyćwiczy basy, dokładnie
według zapisu nutowego i pokazu na filmie. Pilnuj równieŜ od początku kierunku miecha.
UŜywaj go zgodnie z oznaczeniem.
5.11. Przebój nr 11 – „Jak długo na Wawelu”
„Jak długo na Wawelu” to popularna piosenka w rytmie walczyka. Takt na 3/4.
Tonacja utworu F-dur, zatem dźwięki utworu naleŜą do gamy F-dur. Jeden bemol stojący na
www.mandora.pl
25
trzeciej linii tuŜ za kluczem jest charakterystyczny dla gamy F-dur. Gamę tworzą kolejne
dźwięki od f do f z tym, Ŝe zamiast h wykonujemy dźwięk obniŜony o pół tonu, czyli b.
Melodia utworu grana jest pojedynczym dźwiękiem, ale teŜ tercjami i sekstami.
WaŜne jest abyś ćwicząc zastosował dobre palcowanie. Patrz uwaŜnie na zapis nutowy i
przyglądaj się na prezentację filmową. W melodii często występuje przedłuŜanie wartości
rytmicznej przez kreskę taktową za pomocą łuku. Jeśli nuta na końcu taktu jest połączona za
pomocą łuku z nutą na tej samej wysokości w kolejnym takcie to na kresce taktowej nie
przerywamy dźwięku. WydłuŜamy więc wartość pierwszej nuty o wartość drugiej, połączonej
łukiem przez kreskę taktową.
www.mandora.pl
26
5.12. Przebój nr 12 – „Wino musi być”
„Wino musi być” to piosenka w tonacji F-dur. Za kluczem wiolinowym, na trzeciej
linii pięciolinii jest umieszczony bemol, który obniŜa wszystkie dźwięki h na b w utworze.
Melodia utworu składa się zatem z dźwięków gamy F-dur. Takt 2/4, liczymy więc do dwóch
w kaŜdym takcie. Występują w melodii ósemki, ćwierćnuty i półnuty. Z uwagi na
występowanie ósemek, naleŜy licząc dodawać do liczenia głównego „raz dwa”, literkę „i”
czyli liczyć: „raz i dwa i”, w kaŜdym takcie. Basy uŜyte do akompaniamentu to główne,
charakterystyczne dla tonacji F-dur basy: F-dur, C7, B-dur. Ucz się wykonywać utwór
najpierw osobno kaŜdą ręką i dopiero, po dokładnym opanowaniu grania osobno, zagraj
razem. Pamiętaj o palcowaniu i zmianach kierunku miecha co dwa takty.
www.mandora.pl
27
5.13. Przebój nr 13 – „Tokaj”
„Tokaj” to kolejna, bardzo skoczna i miła dla ucha piosenka biesiadna. Tonacja
utworu a-moll. Gama a-moll, podobnie jak C-dur nie zawiera Ŝadnych znaków
przykluczowych typu krzyŜyk, bemol. Znaki takie mogą pojawiać się jedynie jako znaki
przygodne, w trakcie przebiegu melodii, a wtedy ich działanie obejmuje obszar jednego taktu.
Gama a-moll występuje w dwóch odmianach. Podstawowa postać to gama naturalna, czyli
dźwięki: a, h, c, d, e, f, g, a. Odmianą tej postaci jest gama a-moll harmoniczna, która zawiera
dźwięki: a, h, c, d, e, f, gis, a. Te gamy róŜnią się jednym zaledwie dźwiękiem, ale właśnie
dźwięk gis w odmianie harmonicznej, nadaje jej bardzo charakterystyczne brzmienie. Jak
zauwaŜysz zapewne, w utworze „Tokaj” melodia zawiera dźwięk gis więc składa się z
dźwięków gamy a-moll harmonicznej.
Melodia grana jest pojedynczym dźwiękiem oraz tercjami i sekstami. Ćwicz utwór
uwaŜnie, zgodnie z zalecanym palcowaniem i oznaczeniem kierunku miecha. Zmiana
kierunku miecha co jeden takt.
Basy są w zakresie od C-dur do H7, a więc będziesz poruszał się na sporym obszarze, aby
wykonać akompaniament basowy. To wymaga sporej ilości cierpliwego ćwiczenia. Obejrzyj
wielokrotnie film, aby zobaczyć dokładnie jak ten akompaniament naleŜy wykonywać.
www.mandora.pl
28
5.14. Przebój nr 14 – „Komu dzwonią”
„Komu dzwonią” to znany i chętnie śpiewany na imprezach biesiadnych utwór. Takt
4/4, w tym wypadku oznaczony duŜą literą C na początku utworu. MoŜna stosować te
symbole zamiennie na oznaczenie taktu na „cztery czwarte”. Tonacja utworu tym razem d-
moll. Za kluczem wiolinowym jest znak chromatyczny przykluczowy bemol. Umieszczony
na trzeciej linii zmienia wszystkie nuty w utworze na tej wysokości, a więc automatycznie
dźwięki, h na pół tonu niŜsze, czyli b. Tonacja d-moll i F-dur mają po jednym bemolu przy
kluczu. Dźwięki gamy d-moll naturalnej czyli: d, e, f, g, a, b, c, d odpowiadają dźwiękom
gamy F-dur, zagranej od szóstego stopnia, czyli od dźwięku d. Są to gamy pokrewne
(podobnie jak C-dur i a-moll naturalna).
www.mandora.pl
29
Gama d-moll występuje takŜe w odmianie harmonicznej i wtedy ma podwyŜszony dźwięk c
na cis. W tym utworze występują dźwięki obu odmian gamy d-moll. Występuje zarówno
dźwięk c jak i cis.
Melodia grana jest tercjami, sekstami oraz pojedynczym dźwiękiem. Stosuj wskazane
palcowanie dla prawej ręki. Ułatwi ci to szybkie opanowanie umiejętności zagrania tej
melodii. Kierunek miecha zmieniaj co jeden takt.
Lewa ręka uŜywa basów z dość duŜego obszaru, zatem wyćwicz dobrze granie basów zanim
przystąpisz do grania utworu obiema rękoma. Patrz na prezentację filmową i cierpliwie
powtarzaj wykonywanie osobno melodii dla prawej ręki, osobno dla lewej. Licz głośno w
czasie ćwiczenia.
Uwaga:
Na głównej prezentacji utworu na filmie rozpoczęcie melodii pokazane jest od 1 palca, co
równieŜ jest wersją prawidłową. Jednak proszę, abyś zastosował wersję rozpoczęcia od 2
palca, którą masz w zapisie nutowym, a takŜe jest pokazana w prezentacji samej prawej ręki.
Wersja od 2 palca jest bardziej naturalna i tę wersję polecam.
www.mandora.pl
30
5.15. Przebój nr 15 – „Na dancingu tańczą goście” lub „Cygan”
„Cygan” to kolejna melodia w tonacji d-moll. Zbudowana jest z dźwięków gamy d-
moll, zarówno z odmiany naturalnej, ale takŜe harmonicznej, bo jest takŜe wśród dźwięków
melodii dźwięk cis. Utwór rozpoczyna się przedtaktem, czyli niepełnym taktem na początku
utworu. Brakująca do pełnego taktu część znajduje się w ostatnim takcie utworu.
Rozpoczniesz zatem granie melodii na dwa. W melodii występują pauzy ćwierćnutowe. W
takcie drugim występuje przedłuŜenie wartości łukiem. Gramy w tym wypadku jeden dźwięk
równy sumie tych wartości. Aby móc przedłuŜyć wartość łukiem nuty muszą być na jednej
wysokości. Zmiana kierunku miecha co dwa takty.
Melodia grana jest głównie tercjami i sekstami. Zastosuj dokładnie palcowanie
opracowane i wskazane w zapisie nutowym. Na filmie dokładnie pokazuję jak wykonywać
kolejne dźwięki melodii. Powtarzaj dokładnie tak samo. Najpierw osobno prawą, osobno lewą
rękę. Pamiętaj o właściwym prowadzeniu miecha. Od początku ćwiczenia graj precyzyjnie.
Bądź uwaŜny i dokładny.
www.mandora.pl
31