PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
Chirurgia gruczolu
tarczowego.
Dominika Orawiec, Agnieszka Nowak,
Wydział Zdrowia Publicznego,
II rok pielęgniarstwa, licencjat,
Rok akademicki 2006/2007
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
Chirurgia gruczolu
tarczowego.
Dominika Orawiec, Agnieszka Nowak,
Wydział Zdrowia Publicznego,
II rok pielęgniarstwa, licencjat,
Rok akademicki 2006/2007
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
I.
Anatomia gruczołu tarczowego.
Tarczyca jest gruczołem składającym się z dwóch płatów i łączącej je cieśni. Wymiary
tarczycy wynoszą 3-4 x 2-2,5x2-2,5 cm, a masa 15 do 25 g. Z reguły gruczoł jest
większy u kobiet niŜ u męŜczyzn. Unaczynienie tarczycy jest bardzo obfite i przepływ
krwi przez gruczoł wynosi 5ml/g/min i jest jednym z największych przepływów przez
narządy ustroju.
II.
Funkcja tarczycy.
Podstawową czynnością tarczycy jest wydzielanie hormonów: tyroksyny (T
4
) i
trójjodotyroniny (T
3
). Czynność ta jest regulowana przez hormon tyreotropowy (TSH)
wydzielany przez przedni płat przysadki. Prawidłowa czynność gruczołu tarczowego jest
zaleŜna od dostatecznej podaŜy białka oraz jodu w poŜywieniu oraz pobudzającego
wpływu hormonu tyreotropowego przysadki.
Synteza hormonów tarczycy odbywa się w trzech etapach:
1 koncentrowanie w tarczycy jodu,
2 tworzenie prekursorów,
3 łączenie ich w czynne związki hormonalne.
Wychwytywanie jodu przez tarczycę wynosi około 75 mg na dobę. W tarczycy zawarte
jest około 80% całego jodu w ustroju, takŜe tarczyca ludzka zawiera około 8 mg jodu
organicznie związanego.
Hormony tarczycy są niezbędne do
•
prawidłowego dojrzewania komórek,
•
pobudzają procesy metaboliczne i energetyczne, wpływają na syntezę białek,
•
regulują temperaturę ciała.
III.
Choroby tarczycy.
Mogą wynikać z nieprawidłowej struktury i funkcji gruczołu.
1.
Przebiegające z eutyreozą (eutyreoza – stan prawidłowego funkcjonowania tarczycy):
A)
wole obojętne:
•
Rozlane (sporadyczne, endemiczne),
•
Guzkowe
B)
Guzy:
•
Łagodne,
•
Złośliwe.
C)
Stany zapalne.
2.
Przebiegające z nadczynnością:
A)
Wole nadczynne – choroba Gravesa – Basedowa.
B)
Guzy:
•
Gruczolak,
•
Rak.
C)
Nadmiar egzogennych hormonów.
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
3.
Przebiegające z niedoczynnością:
A)
Niedoczynność występująca:
•
Endemicznie,
•
Z powodu zmian wrodzonych
B)
Brak tkanki gruczołowej:
•
Operacyjne usunięcie,
•
Zniszczenie po napromieniowaniu,
•
Wada wrodzona.
C)
Choroby przysadki.
IV.
Zaburzenia czynności gruczołu tarczowego wymagające postępowania chirurgicznego.
CHOROBA GRAVESA – BASEDOWA
Patogeneza
Choroba Gravesa – Basedowa zalicza się do grupy chorób autoimmunologicznych,
powstaje na skutek obniŜenia odporności komórkowej. Organizm zaczyna produkować
immunoglobuliny IgG, pobudzające tarczycę do produkcji hormonów tarczycy –
tyroksyny i T
3
.
Obraz kliniczny
Stan podwyŜszonego metabolizmu
Objawy stwierdzane w badaniu podmiotowym to:
- kołatanie serca,
- wzmoŜone pocenie,
- nietolerancja ciepła,
- nadmierna pobudliwość,
- bezsenność,
- nerwowość,
- spadek masy ciała,
- szybkie męczenie się.
Objawy stwierdzane w badaniu przedmiotowym to:
- szmer słyszalny nad gruczołem,
- drŜenie rąk i języka,
- zaburzenia rytmu serca,
- poszerzenie szpary powiekowej.
Nieprawidłowe odkładanie mukopolisacharydów oraz nacieczenie tkanek limfocytami,
które przejawia się;
- wytrzeszczem gałek ocznych,
- obrzękiem powiek i spojówek,
- obrzękiem przedgoleniowym.
OBJAWY LABOLATORYJNE:
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
•
PodwyŜszone całkowite stęŜenie T
3
i T
4
w surowicy
oraz podwyŜszony
współczynnik wiązania T
3
(T
3
RU),
•
PodwyŜszony wskaźnik wolnej tyroksyny oraz zwiększony wychwyt jodu
promieniotwórczego,
•
Scyntygrafia tarczycy ujawnia powiększoną tarczycę z obrazem jednolitego
rozmieszczenia znacznika,
•
StęŜenie cholesterolu w surowicy jest obniŜone,
•
StęŜenie cukru jest podwyŜszone.
Leczenie chirurgiczne
W chorobie Gravesa – Basedowa leczeniem z wyboru jest operacja obustronnego, niepełnego
wycięcia tarczycy – tyroidektomia. Zadaniem leczenia chirurgicznego jest usunięcie takiej ilości
tkanki tarczycowej, która pozwala na zniesienie nadczynności tarczycy, z jednoczesnym
pozostawieniem odpowiedniej ilości tkanki zapobiegającej niedoczynności (zazwyczaj 10 – 20 g).
Wskazania:
1)
W przypadku niepowodzenia leczenia zachowawczego i braku remisji choroby po roku u
dorosłych i 3 miesiącach u dzieci,
2)
TakŜe z powodu odmowy przyjmowania leków lub reakcji alergicznej na lek.
Powikłania:
1)
Przełom tarczycowy (cięŜki stan zwiększonego metabolizmu z towarzyszącą gorączką i
tachykardią, które są związane z niekontrolowaną nadczynnością tarczycy),
2)
Krwotok (pooperacyjny krwotok moŜe spowodować zwęŜenie dróg oddechowych przez
ucisk na tchawicę i obrzęk krtani),
3)
Niedoczynność przytarczyc (następstwem jest niskie stęŜenie wapnia w ustroju),
4)
Uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego.
CHOROBA PLUMMERA
Jest stanem nadczynności tarczycy. Objawia wskazujące na ta chorobę to:
- arytmie np. kołatanie serca,
- zmęczenie mięśniowe,
- obecność wieloguzkowego wola.
OBJAWY LABOLATORYJNE:
•
PodwyŜszone stęŜenie T
3
i T
4,
•
Wychwyt radioaktywnego jodu
jest podwyŜszony w nadczynnych guzkach,
•
Wydzielania w nadczynnych guzkach jest hamowane przez podawanie tyroksyny
(T
4
).
Leczenie chirurgiczne
Nadczynność tarczycy z powodu choroby Plummera jest spowodowana patologią w obrębie
tarczycy dlatego wycięcie tarczycy jest preferowaną metodą. Postępowanie przedoperacyjne i
ś
ródoperacyjne jest takie samo jak w chorobie Gravesa – Basedowa , nie stosuje się jednak jodu,
poniewaŜ mogłoby to nasilić istniejący stan nadczynności.
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
V.
Powiększenia tarczycy – wola.
Wola mogą obejmować cały gruczoł – wola uogólnione, lub jego część – wola ogniskowe.
Mogą być gładkie lub guzkowe i mogą występować w prawidłowo czynnej tarczycy,
niedoczynnej jak i nadczynnej.
1)
Wole koloidowe i wole z niedoboru jodu – charakteryzuje się duŜym, masywnym, miękkim
powiększeniem.
Leczenie – usuniecie ze względów uciskowych i kosmetycznych.
2)
Ostre zapalenie tarczycy- rzadko występuje ,spowodowane jest przez szerzenie zakaŜenia
droga krwionośna lub gruczoły tarczowego. Obraz kliniczny ostrego zapalenia
charakteryzuje się bólem, zaczerwienieniem, obrzękiem nad obydwoma płatami tarczycy.
Leczenie polega na otwartym drenaŜu lub ograniczonym wycięciu wraz z podaŜą antybiotyków.
3)
Podostre zapalenie tarczycy (wielokomórkowe, ziarniakowe lub zapalenie de Quervaina) jest
uwaŜane za zapalenie wirusowe i często poprzedza je zapalenie górnych dróg oddechowych.
Obraz kliniczny podostrego zapalenia charakteryzuje się bólem gardła, powiększeniem
gruczołu, który moŜe być niesymetryczny, stwardnieniem nad gruczołem. Zmniejszony
wychwyt radioaktywnego jodu moŜe odróŜnia tę postać od ch.Gravesa – Basedowa.
Leczenie opiera się na podaŜy aspiryny lub kortykosteroidów. Leki przeciwtarczycowe są
nieskuteczne.
4)
Przewlekłe zapalenie tarczycy występuje w dwóch głównych postaciach: choroby Hashimoto
i zapalenia tarczycy Riedla.
Choroba Hashimoto (wole limfocytarne)
Występuje głównie u kobiet i jest stosunkowo częstym zaburzeniem autoimmunologicznym.
Obraz kliniczny: powiększenie tarczycy (najczęściej typu rozsianego), niedoczynność.
OBJAWY LABOLATORYJNE:
•
Testy czynnościowe tarczycy w normie,
•
Wychwyt radioaktywny jodu i scyntygrafia tarczycy wskazują na zmniejszony wychwyt z
wysepkowatym rozmieszczeniem.
Leczenie – długotrwałe podawanie tyroksyny i leczenie chirurgiczne – jeŜeli gruczoł nie
odpowiada na leczenie tyroksyną lub jeŜeli nadal się powiększa.
Zapalenia tarczycy Riedla (włókniste)
MiąŜsz tarczycy jest prawie całkowicie zastąpiony zwartą tkanką włóknistą. Obraz kliniczny:
zazwyczaj choroba występuje w wieku średnim i moŜe powodować objawy uciskowe: zaburzenia
połykania lub oddychania. Stan jest trudny do odróŜnienia od nowotworu tarczycy.
Leczenie – zabieg chirurgiczny, który spełnia funkcje i diagnostyczna i leczniczą.
5)
Guzkowe powiększenia tarczycy.
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
Rozsiane wole wieloguzkowe jest najczęstszą postacią powiększenia tarczycy. Obraz
kliniczny: wola są spowodowane przez gruczolakowaty rozrost gruczołu tarczowego.
Występuje ból, trudność w oddychaniu, połykaniu.
OBJAWY LABOLATORYJNE:
•
StęŜenia przeciwciał przeciwko tarczycy są w normie,
•
Czynność tarczycy w normie,
•
Wychwyt radioaktywnego jodu w normie,
•
Na scyntygrafie widoczny pstry wychwyt w rejonach wieloguzkowatości
Leczenie – hormonalne lub, w przypadku gdy tarczyca jest znacznie powiększona, częściowe
wycięcie.
VI.
Nowotwory tarczycy.
Charakterystyka guzka:
a)
Konsystencja – guzki o twardej konsystencji wskazują na nowotwór złośliwy, miękkie –
najczęściej są łagodne.
b)
Naciekanie – guzki mogą naciekać w obręb tarczycy lub do otaczających tkanek, np. mięśni
prąŜkowanych, tchawicy i wskazuje to na nowotwór.
c)
Guzkowatość – pojedyncze guzki są w 20% złośliwe. Guzki, które pojawiają się nagle i
szybko się powiększają, mogą świadczyć o rozroście nowotworowym tarczycy.
d)
Jednostronne powiększenie węzłów chłonnych wskazuje na złośliwy nowotwór tarczycy.
OBJAWY LABOLATORYJNE:
•
Miano przeciwciał przeciw tarczycy moŜe być podwyŜszone, gdyŜ rak moŜe
współistnieć z ch. Hashimoto,
•
Test kalcytoninowy – stęŜenie jest podwyŜszone u chorych na raka rdzeniastego
tarczycy,
•
USG pomocne jest w rozpoznaniu niemacalnych guzków,
•
Biopsja rdzeniowa – dzięki niej moŜemy odróŜnić guzki złośliwe od łagodnych,
•
Biopsja cienkoigłowa.
Leczenie chirurgiczne guzków.
Rozległość operacji zaleŜy od:
•
Typu raka (brodawczakowaty – stanowi 80% wszystkich raków tarczycy,
pęcherzykowy – 20%, rdzeniasty, mięsak limfatyczny)
•
Rozległości guza,
•
Biologicznej aktywności guza.
Do oceny złośliwości guzka jest konieczne uzyskanie mroŜonego skrawka z usuniętej tkanki. JeŜeli
zmiana wydaje się złośliwa i wychodzi poza obręb tarczycy lub dotyczy obydwu płatów to
wskazane jest całkowite wycięcie tarczycy. Wycięcie węzłów chłonnych jest wskazane gdy
przypuszcza się, Ŝe są wciągnięte w proces nowotworowy. Przytarczyce oraz nerw krtaniowy
wsteczny naleŜy zlokalizować podczas kaŜdej operacji. JeŜeli dopływ krwi do przytarczyc został
upośledzony w czasie operacji wskazane jest aby je ponownie wszczepić do odpowiednich miejsc w
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
mięśniach szkieletowych.
DIAGNOSTYKA
Rozpoznanie choroby tarczyc opiera sie na:
Oglądaniu pacjenta, badaniu palpacyjnym szyi i przeprowadzonym wywiadzie.
Badaniu ultrasonograficznym. Za pomoą głowicy ultradźwiekowej moŜna zobrazować
wielkość i kształt tarczycy oraz guzki zawarte w jej obrębie.
Aspiracyjnej biopsji cienkoigłowej. Pozwala ona na uzyskanie komórek do badania
cytologicznego i jest pomocna w diagnostyce guzków tarczycy oraz w planowaniu leczenia.
Oznaczeniu pozmiomu T3 i T4, TSH w surowicy krwi.
Określeniu w surowicy krwi stęŜenia cholesterolu, glukozy i aktywności fosfotazy
alkalicznej. W nadczynności tarczycy stęŜenie cholesterolu jest obniŜone, natomiast stęŜenie
glukozy i aktywności fosfotazy alkalicznej są podwyŜszone.
Zdjęciu radiologicznym szyi ( tchawica moŜe byc przesunięta).
Scyntygrafii tarczycy (*) wykonanej z wykorzystaniem promieniotwórczego izotopu jodu (
131
I ). Pozwala ustalić rozmieszczenie tkanki tarczyowej gromadzacej jod.
*
Scyntygrafia jest metodą uzyskiwania obrazu narządów, a przede wszystkim oceny ich czynności, przy pomocy niewielkich dawek izotopów
promieniotwórczych (radioznaczników). Izotopy podawane są zwykle bezpośrednio do naczyń, wyjątkowo doustnie. Istnieją specjalne monogramy i
wzory, na podstawie których oblicza się dawkę izotopu w zaleŜności od masy i powierzchni ciała. Najczęściej uŜywanym radioizotopem jest technet-
99m, rzadziej uŜywa się jodu-131, talu-201 i galu-67. Izotopy te zwykle są związane z odpowiednio dobranymi związkami chemicznymi
powodującymi gromadzenie się ich w tym, a nie w innym narządzie. I tak: koloidalna siarka wychwytywana jest przez komórki Browicza-Kupfera
wątroby; kuleczki albumin zatrzymują się w naczyniach włosowatych płuc; technet połączony z fosforanami gromadzi się w kościach.
Radioizotopy uŜywane w badaniach scyntygraficznych emitują względnie mało szkodliwe dla organizmu promieniowanie gamma. Promieniowanie
beta niszczące komórki uŜywane jest w terapii radioizotopowej. Pochłonięta dawka waha się zwykle od 0,1 do 1Gy (Greja). Rozmieszczenie
izotopów, oraz drogi ich przepływu, wydzielania i wydalania, obrazuje się na monitorze komputera przy pomocy urządzeń zwanych scyntygrafami
albo gammakamerami Scyntygrafy są aparatami, w których detektor przesuwa się nad badanym narządem. Jego obraz drukowany jest na papierze
. Aparaty te są dziś juŜ bardzo przestarzałe a czas badania bardzo długi, więc uŜywa się ich przede wszystkim do badania małych narządów (np.
tarczycy). Gamma kamery są nowszą generacją aparatów medycyny nuklearnej. DuŜa głowica tego aparatu obejmuje swoim polem widzenia całość
badanego narządu (wątroby, serca, mózgu, nerek), a badanie trwa znacznie krócej w porównaniu ze scyntygrafem. Wynik badania moŜna otrzymać
na błonie fotograficznej, chociaŜ obecnie utrwala się znacznie częściej w pamięci komputera. W obrazie komputerowym, zaleŜnie od potrzeb,
moŜliwa jest zmiana skal barwnych, filtrowanie, wygładzanie a przede wszystkim badanie czynności narządów. Gamma kamery ruchome (rotujące)
umoŜliwiają uzyskanie obrazów warstwowych (tomograficznych), podobnie jak w tomografii komputerowej . Obrazy te uzyskuje się przez okręŜny
ruch głowicy aparatu wokół ciała pacjenta. Technika ta określana jest jako tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (z angielskiego - SPECT).
Badanie izotopowe nie jest badaniem niebezpiecznym. Pochłonięta dawka nie przekracza dwukrotności dawki rentgenowskiego badania płuc, a w
niektórych przypadkach jest zdecydowanie mniejsza. Badania izotopowe nie stwarzają wymiernego zagroŜenia dla domowników osoby poddanej
badaniu. Badania izotopowe nie są badaniami drogimi. Ich koszt jest nieco wyŜszy od badań ultrasonograficznych, a znacznie niŜszy od tomografii
komputerowej i rezonansu magnetycznego.
Badaniu laryngologicznym, które wykaŜe czynność i prawidłowe uloŜenie strun głosowych i
krtani.
POSTEPOWANIE PIELEGNACYJNE PRZED I PO ZABIEGU OPERACYJNYM
przed:
poinformowanie pacjenta o trudnościach mogący wystapić w okresie pooperacyjnym (
trudnosci w połykaniu, mówieniu, niekiedy przejściowa chrypka, trudności w poruszaniu
głową)
poinformowanie o ewentualnej konieczności załoŜenia rurki tracheostomijnej w trakcie
trwania operacji ( gdy mamy doczynienia z bardzo duŜym wolem)
wsparcie psychiczne pacjenta i jego rodziny
kontrola podstawowych parametrów Ŝyciowych
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
kontrola masy ciała pacjenta
wyjaśnienie znaczenia premedykacji i znieczulenia, przedstawienie objawów które mogą
wystąpic po podaniu leków
udział pielegniarki w wykonaniu niezbędnych badań ( grupa krwi, morfologia, OB, czas
krwawienia i krzepnięcia krwi itp. )
przygotowanie higieniczne pacjenta do zabiegu
zebranie pelnego wywiadu z pacjentem, jak rownieŜ zebranie pełnej dokumentacji
wyrównanie niedoborów i uzyskania mozliwie dobrego stanu ogólnego - przetaczenie
dozylne płynu Ringera lub innego roztworu fizjologicznego
obserwacja pod kątem niepokojacych objawów stanowiących przeciwskazanie do zabiegu
przygotowanie przedowu pokarmowego do operacji ( całkowite oczyszczenie)
poinformowanie o koniecznosci zdjęcia protez, bizuterii itp.
Wykonanie premedykacji na 30 min do 1 h przed operacja
przygotowanie łózka pooperacyjnego
przygotowanie karty obserwacji
itp.
po:
pomoc w ułoŜeniu głowy, bez nadmiernego odwiedzenia ku tyłowi, zapobieganie uczuciu
„odrywania” głowy
zmniejszenie uczucia bólu rany pooperacyjnej
dokładna obserwacja pola operacyjnego pod kątem wystąpiena ewentualnych krwawień
kontrolna jakości i ilości krwi wypływającej przez załoŜony dren
kontrola podstawowych parametrów Ŝyciowych ze szczególnym uwzględnieniem oddechu
pacjenta pod kątem wystąpienia duszności mogących zagraŜać Ŝyciu chorego
obserwacja pod kątem wystąpienia ewentualnej hipokalcemi objawiająca sie klinicznie w
postaci tęŜyczki (w przypadku usunięcia bądź uszkodzenia przytarczyc) --> pacjent uskarŜa
się na uczucie drętwienia i mrowienia w okolicy ust, nosa, palców rąk i nóg. W przypadku
stwierdzenia tych objawów o nieznaczym nasileniu dla potwierdzenia rozpoznania utajonej
jeszcze tęŜyczki, moŜna choremu załoŜyc na ramię stazę lub mankiet aparatu do mierzenia
ciśnienia, a wówczas po 1-2 min wystąpi samoistny skurcz mięśni palców i dłoni badanej
ręki, jest to tzw. objaw Trousseau. Następnym objawem charakterystycznym dla utajonej
tęŜyczki jest objaw Chwostka – polegający na uderzeniu palcem lub młoteczkiem
neurologicznym w miejsce wyjścia nerwu twarzowego, tzn. w Ŝuchwę tuŜ przed płatkiem
usznym. W przyapdku tęŜyczki występuje skurcz mieśni danej połowy twarzy
udział pielegniarki w farmakoterapii
itp.
NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY
Nadczynność tarczycy to nadmiar krąŜących we krwi hormonów tarczycy i obecność
patologicznych skutków nadmiaru tych hormonów. Najczęstszymi przyczynami nadczynności jest
pobudzenie tarczycy przez grupę własnych przeciwciał (autoprzeciwciał) wytwarzanych
patologicznie (choroba Graves-Basedowa) lub obecność gruczolaka, który wydziela hormony
tarczycy niezaleŜnie od wydzielanego przez przysadkę mózgową hormonu tyreotropowego (TSH).
Rzadziej nadczynność tarczycy bywa skutkiem przedawkowania hormonów tarczycy przez lekarza
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
w leczeniu wola prostego lub miąŜszowego. Nadczynność występuje równieŜ we wstępnej fazie
zapaleń tarczycy: wirusowego lub autoimmunologicznego.
Objawy są róŜnorakie i mogą przyjmować poniŜszą postać jako izolowany objaw, bądź grupa
objawów:
•
wzmoŜona pobudliwość nerwowa
•
zwiększona potliwość
•
nietolerancja gorąca
•
kołatania serca i
tachykardia
•
duszność
•
uczucie osłabienia
•
utrata masy ciała
•
wzmoŜony apetyt
•
drŜenie rąk
•
ciepła i wilgotna skóra
•
powiększenie tarczycy (wole tarczycy)
•
u dzieci - przyspieszenie wzrostu
Dla potwierdzenia rozpoznania nadczynności tarczycy wskazane jest wykonanie w surowicy
oznaczeń hormonów: tyreotropowego (TSH) oraz tzw. wolnych hormonów tarczycy (nie
związanych z białkami transportującymi) T
4
oraz T
3
.
Oznaczenie wolnych hormonów ma znaczenie zwłaszcza w stanach chorobowych, które cechuje
zmiana stęŜenia białek surowicy. Stan taki moŜe powodować, iŜ nie obserwuje się negatywnych
następstw podwyŜszonego poziomu hormonów całkowitych w sytuacji zwiększonej pojemności
białek wiąŜących (sytuacja spotykana np. w fizjologicznej ciąŜy) lub odwrotnie w stanach
hipoproteinemii. Efekt metaboliczny typowy dla nadczynności tarczycy występuje, pomimo Ŝe
poziomy oznaczanych całkowitych T
4
i T
3
mieszczą się w normie.
NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY
Niedoczynność tarczycy to niedobór krąŜących we krwi hormonów tarczycy i obecność
patologicznych skutków niedoboru tych hormonów. Choroba ta spowodowana jest najczęściej
uszkodzeniem gruczołu (np. przewlekłym zapaleniem tarczycy o podłoŜu immunologicznym,
leczeniem nadczynności tarczycy radiojodem lub szkodzeniem operacyjnym). Chory z
niedoczynnością tarczycy przybiera na wadze, często marznie, głos jego staje się szorstki, skóra
chłodna, moŜe rogowacieć skóra na łokciach i kolanach. Niedoczynność tarczycy moŜe
przyspieszyć rozwój miaŜdŜycy i jej powikłań.
W celu zdiagnozowania zaburzeń czynności tarczycy oznacza się w surowicy krwi poziomy
hormonów: TSH, fT3 i fT4, aby określić czy niedoczynność tarczycy jest pierwotna lub wtórna.
W pierwotnej niedoczynności tarczycy stęŜenie TSH jest wysokie, a stęŜenia fT3 i fT4 niskie.
Zwiększa się równieŜ stęŜenie cholesterolu całkowitego.
We wtórnej niedoczynności tarczycy stęŜenie TSH jest niskie, a stęŜenie cholesterolu
całkowitego obniŜone. Jednocześnie obniŜeniu ulegają stęŜenia innych hormonów tropowych
wydzielanych przez przysadkę mózgową. Zawsze powinno być równieŜ wykonane usg tarczycy. O
innych specjalistycznych badaniach decyduje lekarz endokrynolog.
Dla zróŜnicowania czy wtórna niedoczynność tarczycy jest pochodzenia przysadkowego czy
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Agnieszka Nowak, Dominika Orawiec 2007 r.
podwzgórzowego, wykonuje się test stymulacji z TRH. W przypadku uszkodzenia podwzgórza, po
podaniu TRH następuje gwałtowny wzrost wydzielania TSH. A w przypadku uszkodzenia
przysadki, nie obserwujemy Ŝadnej odpowiedzi hormonalnej po podaniu TRH.
Leczenie niedoczynności tarczycy opiera się na doustnym podawaniu preparatu hormonów
tarczycy. PoniewaŜ w początkowym okresie leczenia niedoczynności tarczycy moŜe dochodzić do
nasilenia objawów choroby wieńcowej, stąd terapię tą u osób w wieku średnim i starszym naleŜy
zaczynać od niskich dawek hormonów.