Od strachu do odwagi 

  

W czasie jednej z wizyt w 

przedszkolu spotkałam 3 letnią 
dziewczynkę. Każdego dnia w 
okolicach leżakowania wpadała w 
histerię. Nikt nie wiedział co się 
dzieje. Wychowawczynie 
tłumaczyły, uspokajały i 
przekonywały ją,  że nie ma się 
czego bać. Rodzice dziecka starali 
się każdego dnia zabrać je z 
przedszkola tuż przed 
leżakowaniem. Nie zawsze jednak 
to się udawało – a wtedy dziecko 
zostawało samo ze swoim lękiem.  
Pod czas rozmowy z dziewczynką 
dowiedziałam się,  że jej zdaniem 
nocowała ona kiedyś w 
przedszkolu. Twierdziła,  że była wtedy sama bo wszyscy o niej zapomnieli. W taki sposób 
powstał jej strach, którego nikt nie rozumiał. 

Opisana sytuacja jest przykładem irracjonalnego lęku dziecka, trudnego do wyobrażenia i 
zrozumienia dla nas dorosłych. 

Dzieci wieku przedszkolnego najczęściej obawiają się ciemności, niektórych zwierząt, burzy, 
nagłych zdarzeń, potworów, czarownic, rozłąki z rodzicami, obcych ludzi, innych dzieci. 
Przestraszone płaczą, krzyczą, stają się agresywne lub wycofane. Sytuacja jest trudna 
zarówno dla dziecka jak i dla dorosłego. 

Istnieje kilka sposobów, które mogą pomóc pokonać strach. 

… akceptacja 

Dziecko przeżywające lęk potrzebuje obecności bliskiej osoby dorosłej, która wysłucha, 
pomoże ten lęk wyrazić słowami, pokaże jak można sobie z nim poradzić. Bliskość dorosłego 
rodzi poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie. Dobrze aby dziecko miało możliwość 
wtulenia się w dorosłego, płakania. Dorosły powinien powstrzymać się od wypowiedzi typu 
„nie bój się, bo nie ma czego”. 

... Przerzucenie lęku na zewnątrz 

Dzieci przeżywające strach określane są mianem lękliwych, wstydliwych, nieśmiałych. Tym 
czasem strach który przeżywa dziecko można w prosty sposób przerzucić na zewnątrz 
mówiąc „widzę,  że odwiedził Cię potwór strachu”. Wspólnie z dzieckiem dorosły może 
spróbować opisać potwora, narysować go dodając mu ośmieszających go ozdób. W 
humorystycznej atmosferze można poznać prawdziwe oblicze strachu, nabrać dystansu, 
poczuć się silnym. Taka forma reakcji może przerodzić się w dobrą zabawę, w czasie której 
dziecko nabiera odwagi i pewności siebie. 

… reakcja  

Kiedy dziecko przeżywa strach nie ośmieszaj go, nie rozpamiętuj stale przykrego zajścia, nie 
porównuj dziecka do innych dzieci. Pamiętaj,  że dziecko obserwując dorosłych uczy się 
sposobów reagowania na różne zdarzenia. Przywiązując nadmierną uwagę do przeżywanego 
przez dziecko lęku i okazując dużą opiekuńczość możesz sprawić, że dziecko będzie chciało 
w niej trwać. Dlatego, ważne jest aby pamiętając o uczuciach dziecka, delikatnie tonować 
jego gwałtowne reakcje. Zachowując spokój, opisz uczucia dziecka oraz sytuację w której się 
znajduje. Dzięki takiej Twojej obecności maluch nauczy się reakcji odpowiednich dla siebie i 
jednocześnie akceptowanych społecznie. 

… wspominanie 

Dobrym sposobem na pokonanie lęku jest wspólne poszukanie takich sytuacji, w których 
dziecko przezwyciężyło swój strach. Pokazanie mu, że potrafi sobie radzić jest dla niego 
niezwykle budujące. Taka rozmowa przynosi ulgę, wzmacnia i przenosi rozmowę z lęków na 
zdolności dziecka. Warto więc przygotować sobie kilka takich sytuacji kiedy wasze dziecko 
poradziło sobie z własnym lękiem. Może to być samodzielne zasypianie w pokoju, pozostanie 
w przedszkolu, nocowanie u babci, wejście do basenu. 

… nagradzanie 

Banie się często bywa bardzo korzystne dla dziecka. Pewne reakcje stają się też automatyczne 
i atrakcyjne. Aby zachęcić dziecko do zmiany reakcji czasem należy je dodatkowo wzmocnić. 
Wspólnie z nim warto ustalić drobne nagrody za pierwsze sukcesy. Pokonanie stracha może 
stanowić podstawę do tego by dziecko dodatkowo nagrodzić. Może to być dyplom wręczony 
przez rodzica czy też wspólny wypad na lody. Dziecko uczy się innych reakcji, korzystnych i 
atrakcyjnych dla niego samego. W ten sposób zwiększa się prawdopodobieństwo ich 
pojawienia się przy kolejnej sytuacji. 

… bajki 

Dzieci uwielbiają bajki. Ten zaczarowany 
świat jest im niezwykle bliski. Przy ich 
pomocy dzieci poznają sytuacje, bohaterów 
oraz ich sposoby na pokonanie strachu. 
Odnajdują ulgę, mogą się identyfikować z 
bohaterami. Z zasłyszanych historii czerpią to 
co dla nich najlepsze. Opowiedziane bajki 
mogą być początkiem wspólnej zabawy 
rodzica z dzieckiem. Bajki wzmacniają, 
dodają odwagi i pewności siebie. Dlatego 
warto poszukać właściwych opowiadań. Mogą 
być one pierwszym krokiem w pokonywaniu 
ducha strachu. 

 
…Podsumowując 
Wspierajmy swoje dzieci pozwalając im się bać. Zachęcajmy je do wyrażania strachu w 
sposób który wcześniej wspólnie opracujemy.