mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

1

Ekonomia

mgr Bartłomiej Suchodolski

Katedra Nauk Ekonomicznych

Instytut Zarządzania i Marketingu

Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych

Praca domowa ;)

• M. Rekowski, Wprowadzenie do 

mikroekonomii, Akademia, Poznań 2000, 
Rozdział IV – „Elastyczność popytu i 
podaży”, s. 65-83.

• KALKULATORY!

2

Cechy gospodarki rynkowej

1. Dominacja prywatnej własności czynników 

produkcji.

2. Rynkowa alokacja zasobów gospodarczych.

3

Głównym regulatorem gospodarki jest rynek.

Rynek jest to samoczynnie działający 

mechanizm wpływający na zachowania (w tym 

decyzje) podmiotów gospodarczych.

Cechy dojrzałego rynku

• dominacja własności prywatnej i swoboda w 

zakresie transferu prywatnych praw własności;

• swoboda prowadzenia  działalności 

gospodarczej;

• istnienie sprawnie działających instytucji 

obsługujących rynek (np. giełdy, banki, firmy 
doradcze, instytucje ubezpieczeniowe);

• integralność rynku, czyli wzajemne uzależnienie 

się od siebie poszczególnych  segmentów rynku.

4

Funkcje rynku

1. rynek dokonuje wyceny różnych dóbr;
2. rynek jest podstawowym źródłem informacji dla 

podmiotów gospodarczych;

3. rynek jest niezbędnym warunkiem racjonalnego 

wykorzystywania zasobów gospodarczych;

4. rynek umożliwia ustalanie się stanów równowagi w 

gospodarce;

5. rynek jest weryfikatorem społecznej przydatności 

produkcji i zarazem mechanizmem dostosowywania 
produkcji do potrzeb.

5

Zalety gospodarki rynkowej

• tendencja do racjonalnego wykorzystania 

zasobów;

• efektywny system motywacyjny;
• duża innowacyjność gospodarki;
• dyscyplina finansowa przedsiębiorstw;
• tendencja do samoczynnego ustalania się 

równowagi rynkowej;

• duża elastyczność gospodarki;
• dobre zaopatrzenie sklepów.

6

mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

2

Słabości gospodarki rynkowej

• czynniki ograniczające działanie rynku w 

praktyce;

• występowanie negatywnych efektów 

zewnętrznych;

• istnienie tzw. dóbr publicznych;
• występowanie zjawisk destabilizujących 

gospodarkę;

• powstawanie dużych różnic dochodu i 

majątku.

7

Model gospodarki rynkowej

• model dotyczy gospodarki rynkowej w 

warunkach kapitalizmu;

• gospodarka składa się z dwóch grup 

podmiotów gospodarczych – gospodarstwa 
domowych oraz przedsiębiorstw;

• rynek dzieli się na rynek dóbr oraz rynek 

zasobów;

• współzależności między podmiotami 

gospodarczymi można przedstawić za 
pomocą wykresu kołowego.

8

Model gospodarki rynkowej

9

Dobra pośrednie vs. dobra finalne

• dobra pośrednie – surowce i półfabrykaty 

służące do dalszej produkcji;

• dobra finalne – dobra, które nie są 

przedmiotem dalszego przetwarzania.

10

Dobra konsumpcyjne

vs. dobra inwestycyjne

• dobra konsumpcyjne – produkty finalne 

sprzedawane gospodarstwom domowym;

• dobra inwestycyjne (kapitałowe) –

produkty finalne sprzedawane 
przedsiębiorstwom.

11

Rynek

• rynek jest miejscem zorganizowanym 

zazwyczaj w sensie instytucjonalnym, gdzie 
dokonują się akty kupna i sprzedaży 
czynników produkcji oraz wytworzonych 
dóbr;

• rynek decyduje o systemie cen.

12

mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

3

Ceny absolutne 

vs. ceny relatywne

• cena absolutna – cena nominalna danego 

produktu;

• cena relatywna – cena w porównaniu  do 

cen innych dóbr; informuje o ilości innego 
dobra, które należy poświęcić aby nabyć 
dany produkt lub usługę;

• o alokacji zasobów decydują zmiany cen 

relatywnych.

13

Zasób vs. strumień

• zasób – określona ilość produktów, 

pieniędzy, pracowników itp. w danym 
momencie czasu;

• strumień – określona ilość produktów, 

pieniędzy, pracowników itp. 
przepływających między podmiotami 
gospodarczymi w określonym czasie.

14

Analizując poszczególne elementy rynku (popyt, podaż) należy 

koniecznie określić jakiego okresu czasu to dotyczy.

Popyt

• popyt – wielkość zapotrzebowania 

zgłaszanego na rynku na dany towar, po 
określonej cenie;

• krzywa popytu – zbiór punktów 

przedstawiających zależność między ceną a 
popytem.

15

Prawo popytu rynkowego

• wraz ze wzrostem ceny produktu 

zmniejsza się, ceteris paribus, popyt na ten 
produkt, natomiast wraz ze spadkiem ceny 
popyt wzrasta;

• prawo popytu przedstawia odwrotną 

zależność między ceną a popytem;

• ceteris paribus – założenie niezmienności 

pozostałych warunków wpływających  na 
dane zjawisko ekonomiczne.

16

Prawo popytu rynkowego

Cena 1 tabliczki 

czekolady w PLN

Rozmiary popytu w 

tys. sztuk

Kombinacje

2

100

E

4

80

D

6

60

C

8

40

B

10

20

A

17

Pozacenowe czynniki wpływające 

na rozmiar popytu

• dochody;
• gusty i preferencje;
• ceny dóbr substytucyjnych  i 

komplementarnych;

• przewidywania cen relatywnych;
• liczba ludności;
• efekty naśladownictwa  i demonstracji.

18

mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

4

Ważne!

• Zmiana ceny dobra 

powoduje zmiany 

wielkości popytu wzdłuż danej krzywej 
popytu.

• Krzywa popytu przesuwa się tylko w 

rezultacie 

zmian czynników niecenowych

.

19

Podaż

• podaż – wielkość produkcji, którą 

producenci skłonni są zaoferować po 
określonej cenie;

• krzywa podaży – zbiór punktów 

przedstawiających zależność między ceną a 
podażą.

20

Prawo podaży rynkowej

• wzrost ceny rynkowej prowadzi, ceteris

paribus, do wzrostu oferowanych ilości 
produktu;

• spadek ceny rynkowej prowadzi, ceteris

paribus, do spadku oferowanych ilości 
produktu;

• prawo podaży przedstawia 

jednokierunkową zależność między ceną a 
podażą. 

21

Prawo podaży rynkowej

Cena 1 tabliczki 

czekolady w PLN

Rozmiary podaży w 

tys. sztuk

Kombinacje

2

20

F

4

40

G

6

60

H

8

80

I

10

100

J

22

Pozacenowe czynniki wpływające 

na rozmiar podaży

• ceny czynników produkcji;
• technologia;
• podatki i subsydia;
• przewidywania cen;
• ilość przedsiębiorstw  w gałęzi.

23

Ważne!

• Zmiana ceny dobra 

powoduje zmiany 

wielkości podaży wzdłuż danej krzywej 
podaży.

• Krzywa podaży przesuwa się tylko w 

rezultacie 

zmian czynników niecenowych

.

24

mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

5

Cena równowagi

Cena 1 tabliczki 

czekolady w PLN 

Podaż czekolady 

w tys. tabliczek

Popyt na 

czekoladę w tys. 

tabliczek

Różnica

2

20

100

- 80

4

40

80

- 40

6

60

60

0

8

80

40

+ 40

10

100

20

+ 80

25

Cena równowagi rynkowej

• cena równowagi rynkowej jest to cena, przy 

której rozmiary podaży zrównują się z 
rozmiarami popytu;

• „cena czyszcząca rynek”

26

Mechanizm rynkowy

• mechanizm rynkowy wynika z wzajemnych 

zależności między ceną, popytem i podażą; 

• jakakolwiek nierównowaga między tymi 

elementami uruchamia siły, które kierują 
popyt i podaż do stanu równowagi 
osiąganego przy cenie równowagi 
rynkowej.

27

Zadanie 1

• Na rynku whisky popyt wyraża się wzorem 

P=200-20Q,  natomiast podaż to funkcja 
P=Q+95.

• Q – ilość w tysiącach litrów
• P – cena za litr
• Znajdź cenę i ilość równowagi rynkowej.

28

Q=5

P=100

Zadanie 2

• Postać krzywych podaży i popytu na rynku 

komputerów jest następująca:

• P=5Q

S

• Q

D

=9000-P

• Znajdź cenę i ilość równowagi.

29

Q=1500

P=7500

Zadanie 3

• Na rynku pączków postać krzywych popytu i 

podaży jest następująca:

• P=-0,5Q

D

+20

• P=0,25Q

S

+5

• Znajdź cenę i ilość równowagi.
• Aby walczyć z nadwagą państwo ustaliło cenę 

minimalną P=15.

• Określ rozmiary nierównowagi rynkowej przy tej 

cenie.

30

Q=20

P=10

Q

S

-Q

D

= 30

mgr Bartłomiej Suchodolski

2012-11-26

Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny 
w Siedlcach

6

Zadanie 4

• Konsument konsumuje dwa dobra – X i Y.
• Jego funkcja popytu na dobro X dana jest 

wzorem: Q

D

=DP-30P

X

+20P

Y

• DP – dochód konsumenta
• P

X

– cena dobra X

• P

Y

– cena dobra Y

• Jeżeli DP=100, P

Y

=1, to jaka musi być cena 

dobra X, aby konsument mógł nabyć 30 
jednostek tego dobra?

31

P

X

=3

Zadanie 5

• Równowaga na rynku chleba została 

zmieniona równocześnie przez dwa 
czynniki:

• spadek cen bułek,
• wzrost cen mąki.
• Co możesz powiedzieć o nowej cenie i ilości 

równowagi?

32

Zadanie 6

• Równowaga na rynku mleka została 

jednocześnie zakłócona przez dwa czynniki:

• wzrost cen pasz dla bydła,
• wzrost dochodów.
• Jaki był ich wpływ na cenę i ilość 

równowagi?

33

Zadanie 7

• Zaostrzenie przepisów o ochronie 

środowiska spowodowało  znaczący wzrost 
kosztów produkcji plastiku.

• Jak czynnik ten wpłynie na rynki:
• plastiku,
• okien plastikowych,
• okien drewnianych?

34

35

36

http://bkstal9192.futbolowo.pl/