Fizjologia wykład 16.05.2012

Wydolność fizyczna i metody jej oceny

Wydolność fizyczna oznacza zdolność organizmu do ciężkiego lub długotrwałego wysiłku fizycznego wykonywanego z udziałem dużych grup mięśni bez szybko narastającego zmęczenia i warunkujących jego rozwój zmian w środowisku wew. organizmu

Pojęcie to obejmuje również tolerancję zaburzeń homeostazy wynikającej z wykonywania wysiłku fizycznego oraz szybkiej likwidacji zmian w okresie po wysiłkowym

Wydolność fizyczna jest warunkowana genetycznie oraz nabyta i zmieniająca si ę w trakcie ontogenezy.

Wydolność tlenowa to zdolność wykonywania długotrwałego wysiłku w oparciu o tlenowe procesy energetyczne

wydolność beztlenowa to zdolność wykonywania wysiłku w oparciu o beztlenowe źródła energii

Przyczyny obniżenia wydolności

• adaptacja ukł. oddechowego do wysiłku oceniana jest na podstawie prężności tlenu we krwi tętniczej i wysycenia hemoglobiny tlenem

• stały poziom PaO2 oznacza że funkcja układu oddechowego nie ogranicza zdolności pobierania tlenu przez tkanki

• zmniejszenie PaO2 obniża zdolność tlenowej resyntezy ATP

Hipoksemia – spadek prężności O2 w krwi tętniczej

Wskaźniki wentylacyjne w ocenie wydolności fizycznej:

• istnieje możliwość oceny wydolności fizycznej na podstawie przebiegu Ve i %VCO2 w powietrzu wydychanym

• na podstawie przebiegu Ve i % VCO2 można oszacować wielkość progu wentylacyjnego (VeT)

• u ludzi chorych zaburzenie wentylacji i przepływu krwi w naczyniach płucnych zmniejsza tolerancje wysiłku fizycznego

• zmniejszenie rezerwy czynnościowej płuc jest przyczyną duszności wysiłkowej u osób o małej wydolności fizycznej

Rola ukł oddechowego w adaptacji do zwiększonej aktywności fizycznej

Wysiłek wytrzymałościowy:

• rośnie wentylacji minutowa płuc (MV)

• rośnie objętość oddechowa (TV)

• rośnie rytm oddechowy

• liniowy wzrost wentylacji (VE) do poziomu obciążeń około 50-70 VO2max

• nieliniowy wzrost VE – próg wentylacyjny

• rośnie proporcja wydalania CO2 (VCO2) do pobierania tlenu (VO2)

Puls tlenowy – iloraz zużycia tlenu na minutę i częstości skurczów serca na minutę. Określana on ilość wychwytywanego przez tkanki lub oddawanego tlenu w płucach na jeden rytm pracy serca.

Rezerwa sercowa – HRmax – HR w danym momencie

Rodzaje włókien mięśniowych:

1. I - wolno kurczące się – odporne na zmęczenie

2. IIa - szybko kurczące się tlenowo-glikolityczne – oporne na zmęczenie

3. IIb - szybko kurczące się glikolityczne – podatne na zmęczenie

• rodzaj i skład procentowy włókien mięśniowych może zmieniać się zależnie od aktywności mięśni

• małą aktywność fizyczna, czynniki chorobowe i proces starzenia prowadzą do zmniejszenie średnicy i ilości włókien typu I i IIa

• zwiększenie intensywności ćwiczeń prowadzi do zmniejszenia ekspresji wolnych izoform łańcuchów ciężkich miozyny typu I a zwiększenie ilości łańcuchów szybkich IIa i IIb

• wskaźnikiem wydolności beztlenowej jest moc anaerobowa – moc maksymalna mięśni, osiągniętej przez daną grupę mięśni w czasie próby wysiłkowej

• ocena predyspozycji zawodnika do wysiłków supramaksymalnych

Zmęczenie w wysiłku fizycznym

Zmęczenie – zmniejszenie zdolności generowania mocy podczas wysiłku fizycznego

Wypoczynek – restytucja:

• proces treningowy składa się z dwóch nierozerwalnych części: treningu i wypoczynku

• wypoczynek wyznacza czas niezbędny dla osiągnięcia gotowości do realizacji kolejnego obciążenia treningowego. Rozróżniamy wypoczynek czynni i bierny

Efekty wypoczynku:

• eliminacja produktów wysiłkowej przemiany materii

• spłacanie zadłużenia tlenowego tkanek

• uzupełnienie strat źródeł energetycznych

• obniżenie temp wew ciała

• przywrócenia równowagi wodno-elektrolitowej

Zmiany wskaźników fizjologicznych w okresie restytucji powysiłkowej

• tempo restytucji jest największe bezpośrednio po zakończeniu wysiłku

• obniżenie się wartości wskaźników fizjologicznych jest wynikiem nagłego zmniejszenia napięcia ukł współczulnego

• zmiany funkcji organizmu w warunkach restytucji powysiłkowej mają przebieg krzywej wykładniczej

Fazy restytucji:

1. po krótkich wysiłkach o wysokiej intensywności od 30min do 3h

2. po wysiłkach długotrwałych od 1 do kilku godzin a nawet dni

3. wypoczynek powinien być integralną częścią treningu

4. aktywny wypoczynek o niskiej intensywności sprzyja usuwaniu nagromadzonego kwasu mlekowego

5. przykładowo 15 minutowy bieg o małej intensywności obniża ilość kwasu mlekowego we krwi

• jednym z biernych wypoczynków jest sen który jest najbardzie potrzebny podczas wysiłków umysłowych

• decydujące znaczenie ma faza REM podczas której obniża się napięcie mięśni szkieletowych

• prawdopodobnie wtedy następują konsolidacja pamięci i procesów poznawczych. Zaburzenia tej fazy snu mogą być przyczyną trudności w uczeniu się nowych czynności ruchowych i koordynacji ruchowej.